Alweer zo’n Astrobiologie-video, arsenicum-proof

We hadden al de Astrobiologie Rap, over de speurtocht naar buitenaards leven, waarin niet alleen Carl Sagan, maar ook Stephen Hawking figureerden. Nu is daar een nieuw, actueel nummer verschenen, handelend over hetzelfde onderwerp, alleen iets actueler, inclusief de mogelijkheid van op arsenicum gebaseerd leven. Ene Jank heeft van Ke$ha de hit “We R Who We R” bewerkt en dat heeft de volgende leuke video opgeleverd:

:bron: Bron: Astropixie.

Haagse belevenissen

Van onze correspondent in Den Haag.

Credit: IMAX

Gisteren heb ik dus Abraham ontmoet. M’n eigen verwachting was dat het in klein verband zou worden gevierd, d.w.z. met het gezin en dat we ’s middags gezellig naar Den Haag zouden afreizen. Dat liep allemaal toch een tikkeltje anders. ’s Morgens kwam er al visite over de vloer, moeder, schoonouders, Lars – m’n zoon – en z’n vriendin, die allemaal in het versierde huis een lekker bakje koffie kwamen drinken, stukje vlaai erbij. Erg gezellig allemaal. ’s Middags reisden we met het gezin naar Den Haag af richting Omniversum om daar de film Hubble 3D te gaan. Die film zou ik ooit met de Galaxy Zoo club samen met collega-astroblogger Jan gaan bekijken, maar dat kwam er allemaal niet van. Goed idee dus om dat bij deze recht te zetten. Wat bleek toen we aankwamen in het Omniversum? M’n hele vriendenkring – inclusief ‘oudgedienden’  Jos, Ruud en Wim, bleek opgetrommeld te zijn om ook naar de film te kijken! 😀 Heidi en Jan hadden dit samenzijn geregeld en dat was een grote verrassing en héél erg leuk. De film was – hoe kan het ook anders – geweldig. Prachtige megagrote beelden van de Hubble ruimtetelescoop en de diverse reparatiemissies om ‘m weer paraat te krijgen, met name de laatste missie, STS-125. Na de film gingen we nog gezellig met elkaar wat drinken in het Omniversum en hadden we tijd om bij te kletsen. Tenslotte gingen we met een kleiner clubje nog naar een Italiaans restaurant in de buurt om een hapje te eten. Kortom, een fantastische dag. Bedankt allemaal!

Abraham

Credit: Pixabay.

Ja ja mensen, feest vandaag. Uw nederig scribent, Adrianus V, in het dagelijks leven Arie Nouwen, is vandaag vijftig jaar! Tatataratááá, feest vandaag in huize Nouwen! Nou ja, het echte feest is eigenlijk pas volgende week, want dan geven Heidi en ik een groot feest voor familie, vrienden en kennissen. Maar vandaag een klein feestje met het gezin, waarbij we vanmiddag afreizen naar Den Haag, alwaar ik word getrakteerd op iets wat met Hubble te maken heeft. Nou, ik ben benieuwd. Geen idee of er vandaag nog Astroblogjes uitrollen. Waarschijnlijk tot morgen weer.

Het Andromedastelsel doorgelicht in IR- en röntgenlicht

Even vooraf: ik ben de hele dag aan ’t worstelen met m’n internetverbinding. Vanmorgen is m’n glasvezel geactiveerd en alles werkt (televisie, telefoon), behalve internet. Nu zit ik tijdelijk even op een gedeelde internetverbinding van m’n mobiele telefoon. Handig die dingen. Ik hoop dat ’t probleem morgen verholpen is.

Het Andromedastelsel (M31). Credit: infrared: ESA/Herschel/PACS/SPIRE/J. Fritz, U. Gent; X-ray: ESA/XMM-Newton/EPIC/W. Pietsch, MPE; optical: R. Gendler

Het Andromedasterrenstelsel (M31), de naaste grote buur van ons eigen Melkwegstelsel, is rond de afgelopen Kerstdagen uitvoerig onderzocht in infrarood- (IR) en röntgenlicht. Voor het waarnemen van de eerste vorm van straling was de satelliet Herschel verantwoordelijk, voor de tweede z’n collega XMM-Newton, beiden van Europese makelij. Het resultaat van de Kerst-waarneemactie is hiernaast te zien, een afbeelding die de losse resultaten in optisch-, IR- en röntgenlicht laat zien en combinaties ervan. De optische beelden waren al eerder genomen. Uit de IR-waarnemingen blijkt dat zich in het Andromedastelsel een gigantische ring van warm stof bevindt van zo’n 75.000 lichtjaar in diameter. Pas gevormde sterren zorgen er voor dat het hun omringende stof wordt opgewarmd en Herschel heeft daar de IR-straling van gedetecteerd. Sommige sterrenkundigen denken dat de ring het resultaat is van een vroegere botsing die het Andromedastelsel lang geleden heeft gehad met een ander sterrenstelsel. Naast de grote ring zijn op de Herschelfoto nog vijf kleinere concentrische ringen zichtbaar. De röntgenwaarnemingen van de satelliet XMM-Newton tonen het gehele andere eind van de sterevolutie, namelijk niet het ontstaan, maar het einde ervan. Vooral in het centrum van het Andromedastelsel zijn talloze puntvormige röntgenbronnen zichtbaar, sommigen ervan de restanten van vroeger supernovae, anderen dubbelsterren waarbij de partners in een dodelijke gravitationele verstrengeling met elkaar zijn. Als je hoge resolutiefoto’s van M31 wilt zien in alle genoemde golflengten dan moet je in de bron zijn: ESA.

Fermi ziet gammauitbarstingen in de Krabnevel

De Krabnevel (M1). Credit: NASA/ESA

Sterrenkundigen hebben met behulp van de Large Area Telescope (LAT) aan boord van NASA’s gammasatelliet Fermi twee enorme uitbarstingen van gammastraling in de Krabnevel gezien. Deze nevel is een restant van de supernova, die in 1054 uitbarstte en die toen door waarnemers in China en het Midden-Oosten werd gezien. De Krabnevel ligt in het sterrenbeeld Stier (Taurus) en is een dankbaar object voor amateur-sterrenkundigen om te bekijken door een (kleine) telescoop. Kometenjager Charles Messier zag de nevel in 1771 en hij classificeerde ‘m als nr. 1 in z’n lijst van objecten die op kometen lijken. Het oplichten van de nevel wordt veroorzaakt door straling die afkomstig is van de pulsar in het midden, het ruim 20 km grote overblijfsel van de kern van de ster die de supernova veroorzaakte en die 33 keer per seconde rond z’n as wentelt. Energierijke electronen en positronen van de pulsar reageren met magnetische velden en lage energie fotonen – een proces dat de zogenaamde synchrotronstraling oplevert – en dat levert de beroemde grillige structuren in de Krabnevel op. De nevel zend gewoonlijk al gammastraling uit, maar onlangs detecteerde de LAT twee uitbarstingen, die zeer heftig waren en die ieder enkele dagen duurden. Ook hier zijn electronen en positronen de bron, maar hun energie is enorm: 10 peta-electronvolt (10 biljoen eV), da’s 1000 keer meer dan de Large Hadron Collider van CERN kan produceren. De vraag is hoe de pulsar in de Krabnevel in staat is dergelijke gammauitbarstingen op te hoesten. Sterrenkundigen weten dat op dit moment nog niet, maar ze gaan het verder onderzoeken. Bron: Eurekalert.

NASA gaat historische Apollo-spullen veilen

Dé Apollo-headset. Credit: NASA

Mocht je nog wat over hebben van je Kerstbonus dan weet ik er wel een bestemming voor hoor. De NASA start op donderdag namelijk een veiling waarin diverse spullen uit het Apolloprogramma gaan worden geveild. Op de website waar je de te veilen spullen kunt bekijken staan 22 pagina’s vol met historische dingen, zoals de headset waarmee Charlie Duke vanuit Houston als CAPCOM praatte met Neil Armstrong, die op dat moment op de maan ronddoolde. Via deze headset kwamen dus de historische woorden – ‘it’s one small step … blablabla – binnen vanaf de maan! Het minimumbod voor dit heilige goedje is $ 5.000,-, maar ik neem aan dat er uiteindelijk een veel hoger bedrag zal uitrollen. Duke is trouwens een paar vluchten verderop zelf ook naar de maan gereisd, bij de Apollo 16 om precies te zijn. Het is niet de eerste keer dat de NASA spullen in de verkoop doet. April vorig jaar was er ook al zo’n veiling met Apollo-rekwisieten, eind oktober 2008 werden diverse patenten van de NASA geveild en januari 2010 werd bekendgemaakt dat de drie Space Shuttle – Atlantis, Discovery en Endeavour – te koop staan. Maar ja, die laatste drie moeten eerst nog hun allerlaatste vlucht meemaken dit jaar. Bron: Bad Astronomy.

Zondag Higgs-bosonen bij Labyrint Radio

Credit: CERN

Wordt 2011 het jaar van het Higgs-Boson? Volgende maand wordt de rat race om het elementaire deeltje het Higgs-Boson weer hervat. Europa laat dan zijn deeltjesversneller de Large Hadron Collider (LHC) met nog meer power en non-stop draaien om de achterstand op Amerika met zijn Tevatron-versneller in te lopen. Als het Higgs-deeltje zoals voorspeld echt bestaat, zullen natuurkundigen de eerste tekenen daarvan dit jaar nog zien. In de radio-uitzending van Labyrint komende zondag een gesprek over moordende concurrentie, eeuwige roem en het antwoord op vragen over het ontstaan van bijna alles. Met concurrenten en natuurkundigen Ivo van Vulpen van de Universiteit van Amsterdam en Nick van Remortel van de Universiteit van Antwerpen. Kortom, komende zondag 9 januari iedereen voor de buis, eh… speaker voor Labyrint, 20.04 – 21.00 uur op Radio 1.

Natuur- en sterrenkundigen gaan wellicht staken

Credit: Actiecomité Universiteit van Utrecht

De natuur- en sterrenkundigen van de Universiteit van Utrecht gaan aanstaande maandag staken als het faculteitsbestuur niet terugkomt op het voornemen om fors te bezuinigen op het department Natuur- en Sterrenkunde van de faculteit Bétawetenschappen van de universiteit. Nobelprijswinnaar Gerard ’t Hooft heeft een petitie aangeboden aan het college van bestuur van de universiteit. Naast een merkbare vermindering van de bezuinigen willen de wetenschappers ook dat hoogleraar Caspar Erkelens herbenoemd wordt als hoofd van het departement. Vorige week werd Erkelens uit die functie ontheven vanwege z’n verzet tegen de toekomstplannen van de faculteit. Als aan de eisen genoemd in de petitie geen gehoor wordt geheven leggen de wetenschappers maandag a.s. (10 januari 2010) het werk neer. Zij vinden dat zij als ‘harde’ bétavakken meer worden getroffen dan de vakgebieden, die meer winst maken, zoals de farmacologie en de milieustudies. Ook worden opleidingen samengevoegd in focusgebieden, wordt het personeelsbestand kleiner en worden hoogleraren niet meer voor het leven benoemd, maar voor maximaal vijf jaren. De natuur- en sterrenkundigen vrezen dat door die laatste maatregel de beste wetenschappers weg zullen gaan. De faculteit scoort erg hoog op de vergelijkingslijstjes, net onder Europese toppers zoals Oxford en Cambridge. Zodra de faculteit getroffen wordt door de bezuinigingen zal die toppositie in gevaar komen, denken zij. De decaan van de faculteit, Gerard van Meer, is het niet eens met de kritiek op de bezuinigingen. Hij denkt dat alle faculiteiten in moeten leveren en dat de bétafaculteit niet harder wordt getroffen. Hij verwacht dat een oplossing zal worden gevonden voor het probleem. Nou, we wachten af of de natuur- en sterrenkundigen maandag op de barricaden moeten. Bron: NRC-Handelsblad, 6 januari 2010.

Tienjarig meisje ontdekt supernova!

Ze heet Kathryn Aurora Gray – wow, mooie middelste naam – en ze woont in Fredericton NB, Canada. Je ziet haar hiernaast, staand die grote Dobsontelescoop. Ze is nog maar 10 jaar en ze mag zich de allerjongste ontdekker noemen van een heuse supernova, een exploderende ster in een ver sterrenstelsel. Ze ontdekte de supernova in het sterrenstelsel UGC 3378 op de allerlaatste dag van 2010 en de naam ervan is SN 2010lt. De vorige recordhouder ‘jongste ontdekker van een supernova’ was de veertienjarige Caroline Moore uit Warwick (New York), die in 2008 in het sterrenstelsel UGC 12682 een supernova ontdekte. Hoe heeft Kathryn Gray die supernova in dat sterrenstelsel, 240 miljoen lichtjaar van ons vandaan, in hemelsnaam kunnen ontdekken? Kruipt ze nu al dagelijks achter de telescoop, turend naar lichtpuntjes die er sinds de vorige keer bij gekomen zijn? Nee, het gaat iets eenvoudiger. Haar vader, sterrenkundige van beroep, heeft foto’s gemaakt van vele sterrenstelsels. Kathryn Gray mocht ze bestuderen en zij ontdekte vervolgens op 31 december j.l. dat er bij UGC 3328 een sterretje stond, dat er de vorige keer niet stond. En aldus werd SN 2010lt ontdekt, de 332e ontdekte supernova van 2010. Hier een video waarin Kathryn Gray – een tikkeltje schuchter – haar verhaal verteld.

Bron: The Reference Frame en Bad Astronomy.