Hét bewijs van een superzwaar zwart gat in M84. Credit: NASA, Gary Bower, Richard Green (NOAO), the STIS Instrument Definition Team
Hét bewijs van een superzwaar zwart gat in M84
Beantwoorden
Maandelijks archief: februari 2011
De visualisatie van 1235 exoplaneet-kandidaten van Kepler
Vorige week werd bekendgemaakt dat men met de Kepler ruimtesatelliet ruim 1200 kandidaat-exoplaneten heeft ontdekt. Het gaat om in totaal 1235 potenti
Chandra ziet ring van zwarte gaten in Arp 147
Credit: ESA/NASA
Het is aanstaande maandag Valentijnsdag, dus bij het wetenschapsteam van de röntgensatelliet Chandra moeten ze gedacht hebben ‘kom, we gaan maar eens een prachtige ring fotograferen’. En dat deden ze! Hierboven het resultaat. Weliswaar geen ring met juwelen, maar eentje met een complete ring van zwarte gaten. 😯 Minstens net zo mooi, toch? Het tafereel wat je op de foto ziet stelt Arp 147 voor, een botsend paar sterrenstelsels. Links in die ellips een elliptisch stelsel, rechts het restant van een spiraalstelsel. Die botsing heeft er voor gezorgd dat het spiraalstelsel compleet gedeformeerd is en dat er ruim 15 miljoen jaar geleden een enorme stervorming op gang kwam. Die stervorming op haart beurt leverde massieve sterren op, die in no-time volgens het kosmische Pepsi-Cola-principe ‘live fast, die young’ handelden en zodoende aan hun einde kwamen als supernovae. Die supernovae lieten in hun kern een zwart gat na en diens omringende accretieschijven zijn op dit moment bezig hoogenergetische röntgenstraling uit te zenden. En dat mijn dames en heren is wat Chandra heeft vastgelegd, dat paarsgekleurde kosmische parelsnoer op de foto. Links van het elliptische stelsel zie je ook een paarse lichtpunt, maar da’s een toevallig in het beeldveld staande quasar. Arp 147 bevindt zich 440 miljoen lichtjaar van ons vandaan en het duo staat in het sterrenbeeld Walvis (Cetus). Ik heb eerder al eens de optische versie van de foto getoond, welke gemaakt was door Hubble. Op die optische foto hebben ze de Chandra-foto afgebeeld. Handig, nietwaar?
Revolutie!
orionnevel
Ok, bovenstaande titel zou iets heel dramatisch impliceren en vergeleken met bijvoorbeeld de tumultueuze toestanden in Egypte is de titel wellicht een tikkie “over the top”….maar toch….voor mij persoonlijk heeft er op astrofotografisch gebied toch wel een soort van revolutie plaatsgevonden. Nevenstaande plaatje is namelijk mijn allereerste digitale hemel-opname!! Ik heb als fervent liefhebber van de leuke oude dingen en werkwijzen des levens zijnde, het best wel lang vol weten te houden om op de oude romantische Natte manier de hemel te fotograferen…maar aangezien het gewoonweg steeds moeilijker en moeilijker wordt om dat natte gedoe vol te houden, heb ik vorige week dan toch maar de “small step for man but a giant leap for Jan-kind” gewaagd….en mijzelve getrakteerd op een heuse digitale spiegelreflexcamera. En “ja” dit digitale gedoe is natuurlijk een flink stukkie handiger omdat je veel meer en directer controle hebt over het opname-proces. Aan de telescoop, meteen na het nemen van de foto kun je al zien of “ie” goed of fout is, in plaats van heel romantisch (?) te moeten wachten tot de volgende ochtend bij de HEMA 1 uurs service……Diezelfde HEMA die dus nu een maandje of twee geleden gestopt is met het ter plekke ontwikkelen van (mijn) filmpjes, zodat ik nu weer een week zou moeten gaan wachten op de afwerken in de ontwikkelcentrale…..en daar heb ik, hoe nostalgisch dit ook mogen wezen, gewoon geen zin meer in…..dan maar digitaal enne dat doet helemaal geen pijn, integendeel!!! De grote Orionnevel is zowel visueel als fotografisch een prachtig en dankbaar object….Deze opname is in principe natuurlijk slechts een “testopname” in het proces om camera, telescoop en astrofotograaf (c’ est moi!) uiteindelijk perfect op elkaar ingespeeld te laten raken. Al mijn oude “natte” methoden en technieken moeten nog als het ware optimaal “gedigitaliseerd” worden en dat gaat nog wel een tijdje duren voordat dat voor elkaar is….maar…dit eerste plaatje valt mij in elk geval niet tegen. Deze Orionnevel is dus gemaakt middels een Canon 1000D digitale spiegelreflex camera gekoppeld aan een 20 cm F6 Newton…..5 minuten belicht op 800 asa. Afijn…één en ander smaakt naar meer…en dus…I’ll be back…wellicht met Hanny’s voorwerp bijvoorbeeld!!
Video: The Sagan Series deel 2, leven zoekt leven
Ik had een poosje terug zo’n bloedmooie video, waarin Carl Sagan figureert. Het blijkt om een serie te gaan – hallelujah, geweldig 😀 – en hieronder staat deel 2, net als de vorige gemaakt door Reid Gower alias Damewse. Prachtige beelden, o.a. van enkele ’timelapsen’ van de voorbijtrekkende Melkweg. En de gesproken tekst van Sagan klinkt – als vanouds – sacraal, bijna profetisch. Kijken!
Bron: Bad Astronomy.
USA: ga door met Endeavour en Atlantis tot 2017!
Gaan de Endeavour en Atlantis, hier beiden op hun lanceerplatform, door tot 2017? Credit: NASA
In het kader van NASA’s Commercial Crew Development Round 2 ( CCDev2) is de USA gekomen met een voorstel dat behelst de twee ‘jongste’ ruimteveren, de Endeavour en Atlantis, langer in dienst te houden en ze tot 2017 lanceringen te laten verrichten. Eh… de USA, United States of America? Noppes, ik heb het over de commerciële club genaamd United Space Alliance, die meedingt naar de premie van 200 miljoen dollar voor ontwikkelingskosten, die de NASA maart dit jaar wil uitgeven aan de club die het beste plan heeft om astronauten zo veilig mogelijk naar het ISS te transporteren. Ik had het daar gisteren al over, met dat concurrerende idee van die Liberty raket. De USA denkt dat ze met een kostenplaatje van $ 1,5 miljard per jaar twee vluchten met de Endeavour en Atlantis kunnen verzorgen, waar de bouw van nieuwe externe tanken in is inbegrepen. Die vluchten zouden door het leven gaan als de Commercial Space Transportation System (CSTS), een afgeleide van de huidige benaming van de vluchten, zoals de allerlaatste drie reguliere vluchten, STS-133, STS-134 en STS-135. Afijn, Endeavour en Atlantis nog zes jaar in dienst houden? Mmmm, het idee spreekt mij wel aan, zeker als ze nieuwe externe tanken gaan bouwen, want die zijn – zo bleek met de STS-133 – op dit moment de grootste risicofactor. Bron: Universe Today.
Levert combi Ares-1 + Ariane 5 de Liberty raket op?
Schets van de Liberty raket. Credit: PRNewsFoto/ATK
Twee grote commerciële raketondernemingen hebben vandaag laten weten dat ze gaan werken aan de bouw van een nieuwe raket, de Liberty geheten, welke een combinatie wordt van de Ares-1 en Ariane 5 raketten. Het gaat om het Amerikaanse bedrijf ATK (Alliant Techsystems) en het Europese bedrijf Astrium. De 90 meter hoge Liberty raket zou volgens de twee bedrijven voldoen aan NASA’s Commercial Crew Development-2 (CCDev-2) ‘aanbesteding’, welke een zeer streng pakket aan eisen heeft. Die eisen zijn hoog, omdat de NASA een commerciële opvolger voor de Space Shuttles zoekt, waarmee astronauten op een zo veilig mogelijke manier naar het internationale ruimtestation ISS kunnen worden gebracht. ATK en Astrium denken de Liberty raket al in 2013 gereed te hebben. Dat lukt ze zo snel omdat ze gebruik willen maken van de technieken die ontwikkeld zijn voor de Ares-1, welke door president Obama te duur werd bevonden om als opvolger van het ruimteveer te gelden, en de Ariane 5. Deze laatste is al 41 keer succesvol gelanceerd. Gebruikmakend van ’the best of both worlds’ willen ATK en Astrium de Liberty raket bouwen, die goedkoper is dan de Ares-1 en die meer stuwkracht heeft dan de Ariane 5. Beiden hopen in maart dit jaar in aanmerking te komen voor de premie van $ 200 miljoen, die de NASA wil spenderen aan de commerciële club die volgens hun het beste een ruimtetaxi kan leveren in de komende jaren. In m’n overzicht van de belangrijkste spelers op het gebied van commerciële ruimtevaart van 3 januari j.l. zie je concurrenten van ATK en Astrium. Afwachten wie er in maart met de hoofdprijs vandoor gaat. Bron: Universe Today.
Amateur filmt de gigastorm op Saturnus
Er woedt al anderhalve maand een enorme storm op Saturnus, eentje die kennelijk van geen ophouden weet. De Saturnusverkenner Cassini houdt ‘m van dichtbij nauwlettend in de gaten, hetgeen tot prachtige plaatjes als deze leidt, maar vanaf de aarde wordt de storm ook bekeken. Niet alleen door professionals met megatelescopen, maar óók door amateurs. Onder andere door Christopher Go, die vanuit Cebu op de Filipijnen – waar het onafgebroken heeft geregend, maar op 6 februari j.l. godzijdank een heldere nacht aanbrak – acht foto’s van de storm nam. Die foto’s plakte hij achter elkaar en dat leidde tot deze animated gif :
Credit: Christopher Go
Wowie, prachtig! We kennen die Go trouwens al, want hij heeft al een paar keer inslagen van kometen en planetoïden op Jupiter ‘gespot’. Kortom, Go Go for it! Bron: Planetary Society.
De James Webb ruimtetelescoop zal nóóit een reparatiemissie krijgen
Voor de Hubble ruimtetelescoop (HST) zijn in totaal vijf missies met een Space Shuttle ondernomen om de telescoop te repareren en/of aan te passen. De laatste keer was in mei 2009, toen de Atlantis HST-SM4 (Hubble Space Telescope Servicing Mission 4, ook wel STS-125 genoemd) uitvoerde [1]Ooit getracht uit te leggen hoe SM4 de 5e reparatiemissie was. en waar ze die prachtige IMAX-film over gemaakt hebben. Ergens in 2014-2015 zal de opvolger van de HST gelanceerd worden en wel de James Webb Space Telescope (JWST), wiens prestaties formidabel zullen zijn. Naar de JWST zal nooit en te nimmer een dergelijke reparatiemissie worden ondernomen en wel hierom:
Credit: NASA/JWST https://www.jwst.nasa.gov/content/about/comparisonWebbVsHubble.html
Links zie je de aarde en daaromheen cirkelend, op een hoogte van 570 km, de HST. Die hoogte is goed bereikbaar voor de Space Shuttle en daarom konden die missies worden ondernomen om de telescoop op te kalefateren. Maar de JWST komt niet in een baan om de aarde. Om geheel verlost te zijn van storende invloeden van de aarde komt ‘ie in het zogenaamde Lagrangepunt 2 te hangen, anderhalf miljoen km – nou ja, eigenlijk 1.420.800 km – van de aarde. Voordeel zoals gezegd: geen last van de aarde, een schitterende waarneemplek, waarmee de JWST meer dan 13,4 miljard jaar terug in de tijd hoopt te kunnen kijken, richting oerknal. Nadeel: noppes JWST-SM1 en de reden ligt voor de hand. Niet voor niets is de maan in de afbeelding te zien. Verder dan de maan is de mens nooit geweest. En dá t kostte al vele tientallen miljarden dollars. De JWST kost ruim vijf miljard dollar en een reparatiemissie zal duurder uitvallen dan een compleet nieuwe telescoop. Ergo: mocht er een meteoriet tegen de spiegel knallen dan is ’t einde verhaal, vette pech. Vandaar het zonneschild ter grootte van een tennisveld om de dure ruimtetelescoop tegen kosmisch onheil – vooral schadelijke zonnedeeltjes – te beschermen. Hopen dat ’t werkt. Bron: Young Astronomers.
References
| ↑1 | Ooit getracht uit te leggen hoe SM4 de 5e reparatiemissie was. |
|---|
Ah, LOFAR’s BlueGene/P supercomputer doet ’t!
3C 196, door LOFAR gefotografeerd. Credit: ASTRON.
De Low Frequency Array (LOFAR) is een hele serie door ASTRON gebouwde kleine radioantennes in Nederland, Duitsland, Frankrijk en Engeland en vorig jaar zomer werd ‘ie geopend door Koningin Beatrix. Alle data van die over een gebied van meer dan 1000 km verspreid staande antennes moet in Groningen bijeengebracht worden door een grote BlueGene/P supercomputer en naar nu blijkt werkt dat gelukkig ook. De antennes in de vier landen konden al afzonderlijk waarnemingen doen, maar nu kunnen ze door die computer ‘gestackt’ worden – net zoals wij amateurs dat met Registax doen – tot één gecombineerde opname. Dat zorgt er voor dat de International LOFAR Telescope (ILT) nu echt werkt en dat wetenschappers ermee aan de slag kunnen om zaken te onderzoeken zoals het tijdperk van de reïonisatie in het vroege heelal, pulsars en kosmische stralen. Het object dat als eerste bekeken werd door ILT was de quasar 3C 196, een radiostelsel dat zich 6,9 miljard lichtjaar van ons vandaan bevindt en dat een actief superzwaar zwart gat in z’n centrum heeft. LOFAR is in staat erg in te zoomen op objecten en ze kunnen er een resolutie van 0,2 boogseconden mee halen, da’s 1/10.000e van de diameter van de maan. Voor radiosterrenkunde een enorm oplossend vermogen. Op de foto zie je de kern van 3C 196, welke uit twee delen bestaat. De kleinst zichtbare details zijn 7000 lichtjaren groot, voor een object op 6,9 miljard lichtjaar afstand is dat superscherp. We hopen nog vele mooie dingen met LOFAR te mogen meemaken! Meer foto’s vind je hierzo. Bron: SpaceRef.