Maandelijks archief: juni 2011

De Noord-Amerikanevel én Pelikaannevel vanuit Schelluinen

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Gerrit Burggraaf – actief Deepsky-fotograaf in Schelluinen en net als véle anderen lid van sterrenkundevereniging Chr. Huygens – heeft deze week de bekende Noord-Amerikanevel (NGC 7000) én Pelikaannevel (IC 5070) in het sterrenbeeld Zwaan gefotografeerd. Links zie je de Noord-Amerikanevel – yep, de vorm gaf naam aan deze emissienevel – en rechts de Pelikaannevel. Beiden staan zo’n 2000 lichtjaar van de aarde. De opname is gemaakt in Hα 3nm met een BORG 100ED op F4. De montering is een G42+ met C14 en Borg 100ED op zijn rug. Er is in totaal 3 x 20 minuten belicht! Gerrit, mooi gedaan hoor.

Zucht, waarom hebben wij nou nooit van zulke nachten?

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Ik word er eigenlijk een tikkeltje droevig van. Telkens weer die prachtige timelapse video’s uit verre oorden, waarin we op weergaloze wijze de Melkweg zien overdrijven. Nou weer een exemplaar van fotograaf Randy Halverson uit South Dakota in de Verenigde Staten, die ergens op een verlaten vlakte onderstaande video maakt. Van hem had ik eerder al de even sublieme timelapse Sub Zero. Het doet mij allemaal verzuchten: waarom hebben wij in Nederland dat soort donkere nachten niet? 👿 Nou ja, let maar even niet op mij en geniet van de video:

Plains Milky Way from Randy Halverson on Vimeo.

Gebruikte apparatuur: Canon 60D + T2i,

Elephant Trunk in Hubble palet

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Credit: A. v.d. Hoeven.

Vorige week liet ik jullie de foto zien die André van der Hoeven had gemaakt van de Elephant Trunk Nebula – zeg maar de Olifantenslurfnevel, ahum – in het sterrenbeeld Cepheus. Dá­e foto was gemaakt met één filter, namelijk een Hα-filter. André is de dagen erna opnieuw gaan fotograferen en toen heeft hij het zogenaamde Hubble palet van filters toegepast, zo genoemd omdat het ook met de opnames van de Hubble ruimtetelescoop wordt gebruikt. Hij zijn drie smalbandfilters en wel de volgende:

  • Hα (golflengte 656.3 nm voor groen licht – 1 nm=10-9 meter)
  • OIII (golflengte 495,9 en 500,7 nm voor blauw licht)
  • SII (golflengte 672,4 nm voor rood licht)

Met deze filters én z’n Skywatcher ED80 plus Starlight Express SXV-H9 monochrome camera wist André bovenstaande foto te maken van de Elephant Trunk. Een fraai resultaat hoor! Meer informatie over dat Hubble palet vindt je overigens hier. Bron: Astroforum.

Kattenogen? Koplampen? Nee, gewoon een eclips

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: B. Art Braafhart

Als je de foto hierboven ziet zou je toch zweren dat er een auto aankomt. Of met een tikkeltje fantasie, dat je wordt aangestaard door een stel katteogen. Maar nee, het is geen van beiden. Het is de partiële eclips – een gedeeltelijke zonsverduistering dus – welke zich op 1 juni j.l. afspeelde en die in de noordelijke poolstreken en in delen van Noorwegen en Zweden zichtbaar was. Het was woensdag Nieuwe Maan en deze schoof in die streken precies tussen Zon en Aarde in, daarbij gedeeltelijk de zon bedekkend. Maar eh… waarom zien we dan twee van die heldere lichtpuntjes op de foto? Nou eenvoudig, omdat dát de twee uiteinden van de eclips zijn. Je ziet twee stukjes zon links en rechts, ertussen is de maan. Een opmerkelijk fenomeen dat we ook bij de zonsverduistering van 4 januari 2011 in ons eigen kikkerlandje konden aanschouwen. De bijzondere foto is gemaakt door B. Art Braafhart, in Sallatunturi, ergens in het Finse Lapland, ca. 35 km ten noorden van de Poolcirkel. Ik kwam trouwens nog een mooie foto tegen van de eclips van woensdag, gemaakt ergens op het eiland Kvaloya in het hoge noorden van Noorwegen door Bjornar G. Hansen:

Credit: Bjornar G. Hansen

Bron: voor de eerste foto Tom’s Astroblog en voor de tweede foto Cosmic Log.

Astrotweets van de week

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Hier weer een verse lading Astrotweets van de week, je wekelijkse dosis leuke, wetenswaardige, merkwaardige tweets over sterrenkunde, natuurkunde, ruimtevaart en andere aanverwante bezigheden. Klik er gerust op als de tweets linkjes bevatten.

Gisteravond hadden we die online Tweetup over kosmische straling en donkere materie in het kader van de Astronomy Journal Club. Hier de integrale versie van alle tweets die toen wereldwijd door Jan en alleman werden verzonden:

[blackbirdpie url=”http://twitter.com/kashfarooq/status/81683522024259584″]

Twisst is een manier om via Twitter of via de mail info te krijgen over wanneer het ISS over komt. Er schijnt een probleempje te zijn met tijden, iets waar ik zelf geloof ik ook mee te maken hebt. Er wordt aan gewerkt:

[blackbirdpie url=”http://twitter.com/twisst/status/81727709759275008″]

Ja hoor, bij de Large Hadron Collider (LHC), de grootste deeltjesversneller ter wereld van CERN, hebben ze weer eens een record gebroken:

[blackbirdpie url=”http://twitter.com/cosmos4u/status/81726186383884288″]

Nou vooruit, eentje dan om het af te leren: op de zon schijnen supersonische golven voor te komen, die groter zijn dan de aarde! 😯

[blackbirdpie url=”http://twitter.com/biolivescom/status/81724628195749890″]

Oh ja, wil je mij op Twitter volgen of heb je zelf nog interessante Astrotweets en wil je die doortweeten: hier ben ik te vinden. Tot zo!

Astrotweets van de week

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Hier weer een verse lading Astrotweets van de week, je wekelijkse dosis leuke, wetenswaardige, merkwaardige tweets over sterrenkunde, natuurkunde, ruimtevaart en andere aanverwante bezigheden. Klik er gerust op als de tweets linkjes bevatten.

Ze zullen niet allemaal over sterrenkunde gaan, maar toch leuk om te lezen dat er meer dan 4000 boeken te downloaden zijn bij National Academies Press, gratizz en voor nicks:

[blackbirdpie url=”http://twitter.com/tiereliere/status/76618411798564864″]

Marsrover Opportunity heeft de grens van 30 afgelegde km afgelegd! Driewerf hoera.

[blackbirdpie url=”http://twitter.com/NASA/status/76638387855044608″]

Sterrenkunde kan een lastig beroep zijn, vooral bij slaaptekort. En sommigen hebben een writers block.

[blackbirdpie url=”http://twitter.com/NoisyAstronomer/status/76617547813879808″]

Sommigen zitten al drie jaar op Twitter, waaronder ene Adrianus V. Aldus deze mededeling – tsja, dat soort dingen worden allemaal bijgehouden:

[blackbirdpie url=”http://twitter.com/Twopcharts/status/76515264539279361″]

Oh ja, wil je mij op Twitter volgen of heb je zelf nog interessante Astrotweets en wil je die doortweeten: hier ben ik te vinden. Tot zo!

Supernova in M51!

Geplaatst op door Arie Nouwen
10

Credit: © Pete Lawrence

Via Twitter lees ik dat er een supernova type IIP verschenen is in het nabije sterrenstelsel M51 in het sterrenbeeld Jachthonden (Canes Venatici). Hierboven een foto van supernova SN 2011dh, zoals hij genoemd wordt, gemaakt op 2 juni j.l. door Pete Lawrence. De supernova werd ontdekt door de Franse amateur-astronoom Stephen Bailey Lamotte en onafhankelijk van hem door A. Riou. De bevestiging van de ontdekking is gedaan door de Palomar Transient Factory (PTF). Type II Supernovae zijn massieve sterren (minimaal 8 zonmassa) die aan het einde van hun actieve leven hun buitenlagen in een gigantische explosie wegblazen. Op het moment van de ontdekking, 1 juni 2011, was de supernova van magnitude 13,5, da’s binnen het bereik van amateur-telescopen. ‘Voordeel’ van die type II SN is dat ze na het maximum iets in helderheid zakken, maar daarna lange tijd op een bepaald ‘plateau’ blijven hangen. De laatste tijd staat M51 – bijnaam: de Draaikolknevel – erg in de belangstelling van amateurs (zie o.a. deze en deze Astroblogs), dus ik zou zeggen tegen allen: waag eens een poging deze supernova te vangen! Meer info over de supernova is hier te vinden. M51 is overigens een actief sterrenstelsel op dit terrein, want in 2005 was er ook al een supernova in te zien. [Update]: Inmiddels heeft men op een foto gemaakt met de Advanced Camera for Surveys van de Hubble ruimtetelescoop vermoedelijk de ‘progenitor’ gezien, de ster die als supernova explodeerde.

Deense HEAT-1X raket vanmiddag vanaf zee gelanceerd

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

De HEAT-1X wordt naar zee gesleept voor de lancering. Credit: Bo Tornvig

De amateur-raketbouwers van de Copenhagen Suborbitals zijn van plan om vanmiddag 15.00 uur Nederlandse tijd hun zelfgebouwde HEAT-1X raket te lanceren. Dat zal gebeuren vanaf een drijvend ponton, dat door een duikboot van de Deense marine – de Leopold Rosenveldt – naar de Balische Zee wordt gesleept ehhh… geduwd. De raket zou eigenlijk vorig jaar gelanceerd zijn, maar door technische problemen ging dat feestje niet door. De lancering schijnt live te worden uitgezonden, aldus een tweet van QuantumG, maar vraag mij niet naar het waar-hoe-wanneer. De motor van de raket moet bij de lancering gedurende 60 seconden op vloeibare zuurstof 40 kN stuwkracht leveren en de raket dan boven de 100 km stuwen. In een volgende vlucht hopen Kristian von Bengtson en Peter Madsen – de twee mannen achter de Copenhagen Suborbitals – dat ze met de speciaal gebouwde Tycho Brahe capsule zelfs één mens mee kunnen nemen in de vlucht! Denemarken wordt daarmee na de VS, Rusland en China het vierde land op Aarde dat een mens in de ruimte kan brengen. 😯 Ik wens de Denen veel succes toe vanmiddag! Bron: Copenhagen Suborbitals.

Wat gebeurt er als een mini-zwart gat de zon raakt?

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Simulatie van een mini-zwart gat dat door de zon vliegt. Credit: Michael Kesden and Shravan Hanasoge

Er zijn in ieder geval twee soorten zwarte gaten bekend: de superzware zwarte gaten in de centra van sterrenstelsels, die enkele miljoenen tot miljarden zonmassa’s kunnen wegen, en de stellaire zwarte gaten, die enkele zonmassa’s zwaar zijn. Vermoedelijk is ook al een tussenmaat waargenomen, de intermediaire zwarte gaten, die enkele honderden tot duizenden zonmassa’s bedragen. Op grond van allerlei theorieën denken sterrenkundigen dat er nóg een soort zwart gat is: de mini-zwarte gaten of ‘primordiale’ zwarte gaten. De omstandigheden tijdens de oerknal 13,7 miljard jaar geleden zouden gunstig zijn geweest om kleine zwarte gaten te vormen, van enkele grammen tot de massa van een planetoïden. De allerlichtste versies zouden inmiddels verdampt moeten zijn, maar degenen die zo zwaar als een planetoïde zijn – met een massa van ca. 10^21 gram – zouden nog vrolijk door het heelal reizen. Het duo Michael Kesden (New York University) en Shravan Hanasoge (Princeton University) heeft zich onlangs afgevraagd wat er zou gebeuren als een dergelijk mini-zwart gat de zon raakt. Nee, het zal zeker niet leiden tot het door mijnheer Camping voorspelde einde der tijden. Kesden en Hanasoge denken dat het zwarte gat dwars door de zon zal vliegen, net zoals neutrino’s dat ook doen. Het zal in het röntgengebied van het spectrum een klein plofje veroorzaken, maar dat zal niet uitstijgen boven de gemiddelde röntgenstraling van de zon, dús onzichtbaar voor ons zijn. Het enige wat we er op aarde van zouden kunnen zien is een soort van zonnebeving. Astroseismologie is een nieuwe tak van sport in de sterrenkunde, eentje die al geleid heeft tot het zien van bevingen bij andere sterren. Kesden en Hanasoge denken dat sommige van die bevingen door inslagen van mini-zwarte gaten worden veroorzaakt en dat het mogelijk moet zijn die bevingen te onderscheiden van andere bevingen. Mmmm, interessant verhaal, daar horen we vast meer over. Eh… relevant in dit verband is een andere vraag: wat gebeurt er als een mini-zwart gat de aarde raakt? 😈 Woehahaha… Bron: Technology Review.