Zoals beloofd, de bewegende beelden van de lancering van Space Shuttle Atlantis, die vanmiddag om 17.26 uur voor de allerlaatste keer het ruim(t)e sop nam.
:bron: Bron: NASA.
De allerlaatste lancering van de Atlantis: de beelden
2
Maandelijks archief: juli 2011
En weg is ‘ie, Space Shuttle Atlantis voor z’n laatste vlucht
Credit: NASA
Zojuist om 17.26 uur Nederlandse tijd is vanaf platform 39A op Kennedy Space Center Space Shuttle Atlantis vertrokken voor z’n allerlaatste vlucht, missie STS-135. Bij T minus 31 seconden was er nog een onverwachte Hold-on, toen moest worden nagegaan of de shuttle wel geheel vrij was van het stalen ‘skelet’ dat voor de start dient te worden teruggetrokken. Toen bleek dat dat inderdaad het geval was kon het aftellen worden vervolgd en kon de Atlantis worden gelanceerd. Vanavond heb ik vast enkele videobeelden. Bron: Space.com.
Herschel lost het raadsel van het verdwenen supernovastof op
Het door Herschel waargenomen stof rondom SN 1987A. Credit: Pasquale Panuzzo.
Het is in alle handboeken van de sterrenkunde te vinden: supernovae – gigantische explosies van massieve sterren – zorgen er voor dat de interstellaire ruimte vervuild raakt met stof vol zware elementen, zoals ijzer, kobalt en nikkel. Eén klein probleempje: als men naar de restanten keek van supernovae kon men dat stof nooit vinden. Tenminste, niet in de hoeveelheden die de modellen voorspellen. Maar daar is nu gelukkig een einde aan gekomen, want de Europese Herschel infrarood ruimtetelescoop is er als eerste in geslaagd om vlakbij een restant van een supernova grote hoeveelheden stof te vinden. Herschel keek met z’n camera’s, die kunnen turen in het verre infrarood en submillimetergebied van het spectrum, naar SN 1987A, de beroemde supernova die op 23 februari 1987 in de Grote Magelhaense Wolk verscheen. Dankzij z’n relatief korte afstand – slechts 168.000 lichtjaar, voor sterrenkundigen om de hoek – is deze supernova een geliefd onderzoeksobject. Herschel zag een gloed rondom de supernova, afkomstig van stof dat door de supernova moet zijn uitgestoten, dat nooit eerder door andere instrumenten was gezien. De temperatuur van het stof was zo’n 170 °C kouder dan kleinere stofwolken, die wel waren gezien. De totale massa van de ontdekte stofwolk schat men op een halve zonmassa: precies de hoeveelheid die men nodig heeft om de waargenomen hoeveelheid zware elementen in het Melkwegstelsel te verklaren. Indien supernovae tussen 1/10 en 1 zonmassa aan stof uitspugen sluit de theorie weer mooi aan met de waarnemingen. Herschel’s waarnemingen aan het stof rondom SN 1987A komen dus als geroepen. Bron: Space.com.
Die gigantische storm op Saturnus raast maar door
credit: NASA/JPL-Caltech/SSI/Hampton University.
Met de Cassini sonde zagen ze ‘m al op 5 december vorig jaar: een gigantische, witgekleurde storm op de planeet Saturnus. Nu, zeven maanden later, woedt die storm nog steeds en lijkt ‘ie zelfs in hevigheid toegenomen. De storm, hierboven op een recentelijk door Cassini gemaakte foto te zien, is maar liefst 500 keren groter – ding dong 😯 – dan de grootste stormen die zichtbaar waren in de periode 2009-2010. En de bliksems in de superstorm kwamen tien keer vaker voor dan in andere stormen. Net als sommige tsunami’s op aarde doen heeft de storm inmiddels een rondje om Saturnus gemaakt en zichzelf als ’t ware ingehaald. Vandaag verschenen in het vakblad Nature twee artikelen, waarin wetenschappers in gaan op de alsmaar voortdurende storm. Men spreekt van een Great White Spot (GWS) – yeah, Saturnus heeft witte en Jupiter heeft rode vlekken – en het blijkt dat sinds de allereerste waarnemingen aan de atmosfeer van Saturnus in 1876 zes van die GWS’ waargenomen zijn. Ieder Saturnus’ jaar (˜29,5 aardse jaren) komt zo’n storm één keertje voor. Bron: NASA/JPL.
Oeps, het doek dreigt te vallen voor de James Webb Space Telescope
Voor de James Webb Space Telescope dreigt door bezuinigingen het doek te vallen. Credit: NASA
Paniek bij de wetenschappers van de NASA: een wetsvoorstel van een commissie van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden stelt voor om het budget voor de NASA vanaf 2012 terug te schroeven naar het niveau van vóór 2008. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie zou dan nog maar 16,8 miljard dollar jaarlijks te besteden hebben. President Obama had twee miljard dollar meer willen geven, maar het wetsvoorstel is onverbiddelijk. Voornaamste slachtoffer van de bezuinigingen: hét stokpaardje van de sterrenkundige wereld, de James Webb Space Telescope (JWST), de beoogd opvolger van de uiterst succesvolle Hubble Space Telescope (HST). De bezuinigingen zouden wel eens de genadeklap kunnen betekenen voor de JWST, die de laatste jaren toch al werd achtervolgd door pech. Zo zou de ruimtetelescoop oorspronkelijk in 2014 worden gelanceerd, maar de laatste tijd werd dat al bijgesteld naar 2017 of zelfs naar 2018. Ook bleek de ontwikkeling en bouw van de JWST miljarden dollars duurder te zijn dan men in eerste instantie had berekend. Er werd vandaag dan ook geklaagd dat de JWST te kampen heeft met slecht management, een klacht die we wel vaker over de NASA hebben gehoord. Het is helemaal treurig als je leest dat het Amerikaanse leger 20 miljard dollar per jaar uittrekt om de tenten van het Amerikaanse leger in Irak van airconditioning te voorzien. Twintig miljard dollar voor airconditioning, da’s meer dan het gehele NASA-budget. 😯 Krankjorum! Bron: Universe Today.
Video: een apocalyptische stofstorm die over Phoenix raast
Het was vandaag overal in het nieuws: die enorme stofstorm die dinsdag – 5 juli 2011 – langs de stad Phoenix in de Verenigde Staten raasde. Ik kwam zojuist deze timelapse-video ervan tegen, werkelijk huiveringwekkend om te zien! Hij is gemaakt door Mike Olbinski, die ’t filmde vanaf het dak van een parkeergarage.
The Phoenix Haboob of July 5th, 2011 from Mike Olbinski on Vimeo.
Bron: Universe Today
Nog maar twee kandidaat-landingsplaatsen voor Curiosity: Gale en Eberswalde
Credit: NASA/JPL-Caltech
Eerst waren het er 33, toen werden het er zeven, vervolgens vier en vandaag werd officieel bekend gemaakt dat er nog maar twee van over zijn: de kandidaat-landingsplekken op de rode planeet Mars, waar het Mars Science Laboratory (MSL) Curiosity augustus 2012 moet gaan landen. De twee overgebleven plekken zijn de kraters Eberswalde en Gale. De afgevallen kandidaten zijn de Holden krater en Marwth vallei. De NASA zal einde van deze maand een definitieve keuze maken uit de overgebleven twee kandidaten. De Gale krater is degene die op dit moment bij de Bookmakers de beste kansen maakt. Eh… nou ik jullie toch aan de lijn heb over Curiosity, kijk dan gelijk even naar deze SUPERVIDEO, die je laat zien op welke spectaculaire wijze dit ruimtevaartuig op Mars gaat landen. Echt beloven hoor om te kijken! Bron: Space.com.
Geert Wilders blij: waterstofperoxide ontdekt in de ruimte
Credit: ESO/S. Guisard (www.eso.org/~sguisard)
Voor het eerst zijn in de interstellaire ruimte moleculen van waterstofperoxide gevonden – yep, het middeltje waarmee we onder andere ons haar kunnen blonderen. Deze ontdekking geeft meer inzicht in het chemische verband tussen twee moleculen die cruciaal zijn voor het ontstaan van leven: water en zuurstof. Op aarde speelt waterstofperoxide een sleutelrol bij de chemische interactie tussen water en ozon in de atmosfeer, en staat de stof bekend als ontsmettings- en haarbleekmiddel. Nu is hij met de door ESO beheerde APEX-telescoop in Chili dan ook in de ruimte ontdekt. Een internationaal team van astronomen deed de ontdekking met de Atacama Pathfinder Experiment-telescoop (APEX) op het 5000 meter hoge Chajnantor-plateau in de Chileense Andes. Daarmee keken ze naar een gebied in de Melkweg, in de omgeving van de ongeveer 400 lichtjaar verre ster Rho Ophiuchi (afgekort ρ Oph A, zie afbeelding hierboven). In dat gebied bevinden zich zeer koude (ca. -250 graden Celsius), dichte wolken van gas en stof waarin nieuwe sterren worden geboren. De wolken bestaan grotendeels uit waterstof, maar bevatten ook sporen van andere chemische stoffen, die interessant zijn voor astronomen die op kosmische moleculen jagen. Telescopen zoals APEX, die straling in het millimeter- en submillimetergebied opvangen, zijn ideaal voor het opsporen van deze moleculen. In een deel van het ρ Oph A-complex heeft het team nu de karakteristieke signatuur ontdekt van de straling van waterstofperoxide. We zijn blij verrast dat we de signatuur van waterstofperoxide met APEX hebben ontdekt. Via laboratoriumexperimenten wisten we op welke golflengten we moesten zoeken, maar de hoeveelheid waterstofperoxide in de wolk is slechts één molecuul op de tien miljard waterstofmoleculen. De detectie vereiste dus de nodige zorgvuldigheid,’ zegt Per Bergman, astronoom bij het Onsala-ruimteobservatorium in Zweden. Bergman is hoofdauteur van het onderzoek dat in het tijdschrift Astronomy & Astrophysics is gepubliceerd. Waterstofperoxide (H2O2) is voor zowel astronomen als chemici een sleutelmolecuul. De vorming ervan is nauw verbonden met twee andere bekende moleculen, zuurstof en water, die cruciaal zijn voor leven. Omdat aangenomen wordt dat veel van het water op onze planeet oorspronkelijk in de ruimte is gevormd, willen wetenschappers graag weten hoe dat is gebeurd.
Vermoed wordt dat waterstofperoxide in de ruimte ontstaat aan de oppervlakken van kosmische stofdeeltjes – zeer fijne deeltjes, vergelijkbaar met zand en roet – waar waterstof- (H) en zuurstofmoleculen (O2) bijeenkomen. De reactie van waterstofperoxide met nog meer waterstof is een van de manieren om water (H2O) te produceren. De detectie van waterstofperoxide kan astronomen dus helpen begrijpen hoe het water in het heelal is ontstaan. Om er achter te komen wat de verbanden zijn tussen de ontstaansprocessen van deze belangrijke moleculen, zijn meer waarnemingen van ρ Oph A en andere stervormingsgebieden met toekomstige telescopen als de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) nodig, maar ook de hulp van chemici in laboratoria op aarde. Bron: ESO.
Ja hoor, daar is er weer een: zo’n fantastische Melkweg-timelapse video
Ik lust er wel pap van en dat zal voor jullie neem ik aan niet anders zijn: van die timelapse video’s, waarin in een paar minuten de voorbijgaande sterrenhemel wordt getoond. En dat allemaal onder een donker gesternte dat we hier in Nederland door de heersende lichtvervuiling niet zullen meemaken. Een speciaal plekje in mijn hart – tssssss, hoor mij nou – nemen de video’s in waarin je de Melkweg ziet opkomen en ondergaan. Zoals dit juweeltje, welke ik vandaag tegenkwam en die in Australi
Unieke mijlpaal: Hubble heeft 1 miljoen wetenschappelijke waarnemingen verricht!
Credit: NASA; ESA; G. Bacon, STScI
Afgelopen maandag heeft de Hubble ruimtetelescoop een unieke mijlpaal bereikt: die dag verrichtte de telescoop zijn miljoenste wetenschappelijke waarneming! 😯 Het betrof een waarneming die bedoeld was om te kijken of zich water bevindt in de dampkring van de exoplaneet HAT-P-7b, welke zich 1000 lichtjaar van de aarde bevindt. Hierboven een impressie, van deze ‘hete Jupiter.’ De mijlpaal werd niet voor niets op maandag bereikt: 4 juli, Independance Day. Hubble werd ruim 21 jaar geleden gelanceerd, op 24 april 1990 om precies te zijn. Bron: NASA.