Hier weer een verse lading Astrotweets van de week, je wekelijkse dosis leuke, wetenswaardige, merkwaardige tweets over sterrenkunde, natuurkunde, ruimtevaart en andere aanverwante bezigheden. Klik er gerust op als de tweets linkjes bevatten.
De volgende tweet valt in de categorie ‘Vieze berichten’. 😀 Gaat over transities, niet van exoplaneten, maar van andere eh… objecten.
Wie Neil deGrasse Tyson, Brian Cox en Carolyn Porco kent móet de volgende aflevering van Symphony of Science zien, genaamd Onward on the Edge. Mocht je Neil deGrasse Tyson, Brian Cox en Carolyn Porco niet kennen – shame on you – dan heb je pech, want je móet toch naar die aflevering kijken. Ik heb vaker video’s uit de Symphony of Science-serie laten zien, zoals de versie genaamd A Wave of Reason. Afijn, licht uit, spot aan en allemaal genieten van deze 12e aflevering, waarin het genoemde drietal ingaat op het onderzoek aan het zonnestelsel, met bemande en onbemande ruimtevaart.
Credit: NASA, ESA, A. van der Wel (Max Planck Institute for Astronomy), H. Ferguson and A. Koekemoer (Space Telescope Science Institute), and the CANDELS team
Gebruikmakend van de infrarood-camera’s aan boord van de Hubble ruimtetelescoop hebben sterrenkundigen kleine, jonge sterrenstelsels ontdekt op een afstand van ongeveer 9 miljard lichtjaar, die een extreem hoge snelheid van stervorming hebben. Het tempo van stervorming ligt er een factor duizend hoger dan in het Melkwegstelsel. Zou de Melkweg hetzelfde tempo hebben, dan zou de Melkweg in slechts tien miljoen jaar in omvang verdubbelen. Het gaat in totaal om 69 kleine stelsels, die onderzocht werden in het kader van de Cosmic Assembly Near-infrared Deep Extragalactic Legacy Survey (CANDELS), een driejarig onderzoek gericht op de ontwikkeling van sterrenstelsels in het verre en jonge heelal. Gebruikmakend van de spectra van die stelsels konden Arjen van der Wel (Planck Institute for Astronomy in Heidelberg, Duitsland) en consorten het tempo van de stervorming meten. De stelsels kwamen voor in twee kleine gebiedjes aan de hemel, genaamd Great Observatories Origins Deep Survey-South (GOODS) en de UKIDSS Ultra Deep Survey. Hieronder een deel van de onderzochte stelsels in GOODS, waarvan de omcirkelde stelsels in de foto hierboven vergroot zijn weergegeven:
Credit: NASA, ESA, A. van der Wel (Max Planck Institute for Astronomy), H. Ferguson and A. Koekemoer (Space Telescope Science Institute), and the CANDELS team
Ja ja, we hebben weer een blogje vol met leuke afkortingen. Voor de liefhebbers: hier is het wetenschappelijke artikel, waarin de ontdekking van de jonge stervormingsstelsels wordt beschreven. Bron: Hubble.
Laten we maar gewoon zeggen dat Hubble (r.) én Lemaître (l.) de expansie van het heelal hebben ontdekt. Credit: NASA, ESA, and A. Feild (STScI)
In april 1927 schreef de Belgische jezuïetenabt en sterrenkundige George Lemaître het artikel Un Univers homogéne de masse constante et de rayon croissant rendant compte de la vitesse radiale des nébuleuses extra-galactiques [1]Als het goed is kan je dat artikel hier lezen, via NASA’s ADS., welke verscheen in het obscure Belgische blad ‘Annales de la Société Scientifique de Bruxelles’. In dat artikel beschreef Lemaître nauwkeurig de mate waarin het heelal expandeerde en hij baseerde zich daarbij op waarnemingen die waren gedaan door de Amerikaanse sterrenkundigen Vesto Slipher en Edwin Hubble. Twee jaar later kwam Hubble zelf met z’n wereldberoemde artikel, waarin hij de expansie van het heelal beschreef en waaruit naar voren kwam dat hoe verder ver een sterrenstelsel zich van ons bevindt des te groter is z’n snelheid van ons af. Vanaf dat moment ging alle eer voor het idee van het expanderende heelal naar Hubble, terwijl Lemaître feitelijk hetzelfde had beschreven, maar dan twee jaar eerder. In 1931 werd Lemaître’s artikel in het Engels vertaald voor het helemaal niet zo obscure vakblad Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, maar in die vertaling ontbraken enkele cruciale passages over de expansie. Sommigen zagen daar de kwade hand van Hubble achter, die een kwalijke rol zou hebben gespeeld bij de selectieve vertaling van Lemaître’s teksten. Maar onlangs heeft de sterrenkundige Mario Livio (Space Telescope Science Institute) uitvoerig bronnenonderzoek gedaan naar de artikelen van Lemaître en daaruit blijkt dat niet Hubble de schuldige is van de gedeeltelijke vertaling, maar Lemaître zelf! Temidden van vele correspondentie vond Livio twee ‘smoking gun’ brieven, waarin Lemaître aan de redactie van de MNRAS schrijft dat hij bewust enkele passages van het oorspronkelijke artikel uit 1927 wil weglaten. In één van die brieven schrijft hij:
I did not find advisable to reprint the provisional discussion of radial velocities which is clearly of no actual interest, and also the geometrical note, which could be replaced by a small bibliography of ancient and new papers on the subject.
Blijft natuurlijk de vraag waarom Lemaá®tre in 1931 – op een moment dat Hubble z’n expansie-artikel al gepubliceerd had – er voor koos om de bewuste passages achterwege te laten, passages die hem de eer om de eerste te zijn die de expansie van het heelal beschreef zouden hebben doen toekomen. Volgens Livio heeft dat meer te maken met de psyche van Lemaître, die kennelijk van mening was dat hij na het verschijnen van Hubble’s artikel in 1931 niet meer per sé op de voorgrond hoefde te treden met z’n eigen berekeningen uit 1927. Of zoals Livio het zegt:
Lemaître was not at all obsessed with establishing priority for his original discovery. Given that Hubble’s results had already been published in 1929, he saw no point in repeating his more tentative earlier findings again in 1931.
Nee, we hoefden afgelopen nacht gelukkig niet te bukken. De 400 meter grote planetoïde 2005 YU55 scheerde om 00.28 uur Nederlandse tijd op een veilige afstand van 319.000 km – da’s 0,85 keer de afstand aarde-maan en 0,00217 keer de afstand aarde-zon – langs de aarde en leverde geen enkel probleem op. Integendeel, menig amateur en professional sterrenkundige heeft de passage gevolgd en eventueel gefotografeerd. Zoals Marco Langbroek uit Leiden. Meestal neemt ‘ie overvliegende satellieten waar met z’n eigen apparatuur, maar vannacht ‘leende’ hij een 61-cm F/10 Cassegrain telescoop van het Sierra Stars Observatory. Om 04:21:41 Nederlandse tijd maakte Langbroek een opname van 30 seconden en gedurende die korte periode legde YU55 een behoorlijk stukje aan de hemel af. Met de Goldstone 70 meter radiotelescoop van NASA’s Deep Space Network hebben ze enkele radarbeelden van 2005 YU55 gemaakt en daar hebben ze een kort filmpje van gefabriceerd, waarin de rotatie van de planetoïde goed zichtbaar is en waarin een formidabele resolutie van 3,75 meter wordt bereikt. Het fragment wordt 5x herhaald. Afgelopen nacht is 2005 YU55 ook met de gigantische 300 meter radiotelescoop van Arecibo op Puerto Rico gefotografeerd en gefilmd. Zodra dát filmpje bekend is zal ik die hier uiteraard plaatsen.
Zal de sonde Phobos-Grunt z’n einddoel, het maantje Phobos bij Mars, ooit bereiken? Credit: Roscosmos/ESA
De gisteravond gelanceerde Russische sonde Phobos-Grunt blijkt niet goed te functioneren. Twee cruciale ontbrandingen van de raketmotoren – eentje die 2,5 uur na de lancering moest plaatsvinden en die de sonde in een hogere baan om de aarde zou brengen, eentje die 126 minuten daarna moest plaatsvinden en die de sonde richting Mars zou sturen – hebben kennelijk niet plaatsgevonden en daardoor is Phobos-Grunt nu in een soort van parkeerbaan om de aarde beland. Russische onderzoekers hebben verklaard dat als het probleem veroorzaakt wordt door computers, dat ze dan drie dagen de tijd hebben om het probleem op te lossen, voordat de boordbatterijen leeg zijn. Mochten er problemen in de hardware zijn, dan lijkt het lot geveld over Phobos-Grunt en kan ‘ie worden afgeschreven. Volgens de laatste berichten wordt vandaag om 18.16 uur Nederlandse tijd (over een kwartier als ik dit typ) een poging gedaan om de 1e ontbranding voor elkaar te krijgen. Afwachten maar of dat lukt. Bron: Universe Today + Space.com.
Zie hier………”vers van de pers” ofwel vanmiddag geschoten….een waarlijk gigantische “kudde” zonnevlekken inclusief rechtsboven “joekel” nummertje 1339! Ik moet er nog steeds aan wennen dat de zon weer zo ongelofelijk kei-leuk is geworden…..want..eh…hou me ten goede, het is toch nog niet zo lang geleden dat “de media” ons weerloze nieuwsconsumenten overspoelden met de meest vreselijke doemverhalen over onze ozo onbetrouwbare lokale huisster, die zomaar opeens in de “slaap-stand” was gegaan met allerlei mogelijke enge (klimatologische)gevolgen voor den menschheid, toch?? Wat ik mij nu dan zo in alle verwondering afvraag…..waar is “de media” gebleven nu “alles weer een beetje normaal” lijkt te zijn met moedertje Zon??………..wat zeg ik, ikzelf heb in elk geval bij mijn weten nog nooit zoveel zonnevlekken tegelijkertijd gezien als de afgelopen twee, drie maanden!! ….of is dit, toegegeven tamelijk cynisch gedacht, ook weer zo’n een typisch gevalletje van dat “horror-nieuws” beter is voor de “media geldbuidel” dan goed/leuk nieuws?? Nou ja….hoe dan ook…..de Zon is op dit moment weer een lust voor het (met een deugdelijk zonnefilter beschermde!!!!) oog danwel digitale camera! Omdat mijn parralactische montering op dit moment uitgelijnd en wel op mijn dakterrasje staat opgesteld om het mogelijk te maken des avonds Jupiter te kunnen bespringen….en omdat de zon in de winter op mijn nederige dakterrasje niet te zien is…..heb ik deze opname “noodgedwongen” met de digitale spiegelreflexcamera ” in “Dobsonmode” gemaakt, op de stoep voor mijn op het zuiden gelegen voordeur. Inplaats van het in een rap tempo maken van een hele reeks (gemiddeld zo’n 1800 stuks!!) plaatjes middels de net effe iets effectievere “webcam-methode” als het gaat om het “verslaan van de luchtonrust” is er nu slechts één opname gemaakt met de digitale spiegelreflexcamera. Voor hele gedetailleerde opnames van zonnevlekken is deze methode niet echt geweldig, maar voor een leuke overzichtsfoto zoals deze, is deze wijze van zonneplaatjezzz schieten prima genoeg, dunkt mij!! Ik las overigens net op “spaceweather.com” dat joekelvlek nummertje 1339 welliswaar in omvang en activiteit aan het afnemen is….maar dat hij/zij nog steeds aktief genoeg om het leven hier op aarde (en al helemaal het leven en bijbehorende techniek in een baan OM diezelfde aarde!)….eh….laten we het omschrijven met de frase….”lekker spannend” kan maken. Overigens hoeft dit “lekker spannend maken” niet per definitie niet negatief te zijn want dit soort van heftige zonnevlekken-aktiviteit kan bijvoorbeeld heel spectaculair noorderlicht tot gevolg hebben…..enne….neem van mij maar aan….da’s echt hartstikke machtig en prachtig! Er zijn vele websites (spaceweather.com is er zo ééntje) waar de geinteresseerde liefhebber en dito wetenschapper in de gaten kan houden of en in wat voor hoedanigheid er Noorderlicht “op til” is!
De lancering van de Phobos-Grunt sonde. Credit: German Aerospace Center (DLR)
Vanavond om 21.16 uur Nederlandse tijd is vanaf lanceerplatform 45/1 op Kosmodroom Bajkonoer in Kazachstan de Russische sonde Phobos-Grunt gelanceerd, oftewel ‘Phobos Bodem’. Geen onterechte naam, want deze sonde gaat volgens plan landen op de kleine Marsmaan Phobos en daar wat monsters te verzamelen, die in 2014 weer terug moeten keren op aarde. Ik heb jullie daar gisteren die video over laten zien, weten jullie ’t nog? 😉 Aan boord van de sonde is ook nog een kleine Chinese sonde, de Yinghuo-1, die vlakbij Mars los zal koppelen van de rest en die een baan om Mars zal krijgen. Yep, de allereerste Chinese sonde die om een andere planeet dan de aarde zal draaien. Herfst 2012 komt de sonde bij Mars aan en enkele maanden later zal Phobos-Grunt – die 118 miljoen euro heeft gekost, maar dit even terzijde – op de 27 km grote en aardappelvormige maan Phobos landen en daar zoals gezegd wat monsters afschrapen. Dat materiaal is naar verwachting zo’n 4,6 miljard jaar oud, stammend uit de allervroegste geschiedenis van het zonnestelsel. Zodra ik een video heb van de lancering van Phobos-Grunt zal ik die hier plaatsen. Bron: Space.com.
Hij is 400 meter groot – maatje woonwijk – en komende nacht ergens rond 00.28 uur Nederlandse tijd zal dit rotsblok voorbij de aarde vliegen: planetoïde 2005 YU55. Geen paniek, want YU55 zal ons op een veilige afstand van 0,85 ‘maanafstand’- da’s ongeveer 325.000 km – passeren. Gisteren hebben ze met de 70 meter radiotelescoop in Goldstone, Californië radarbeelden van de planetoïde gemaakt, toen deze nog op 1,38 miljoen km van de aarde verwijderd was. Die telescoop maakt deel uit van NASA’s Deep Space Network (DSN) en wat ze doen is radiosignalen naar dat stuk steen in de ruimte zenden en dan heel precies meten hoe lang de signalen er over doen om terug te kaatsen. Een signaal uit een dal op YU55 zal er een fractie langer over doen dan een berg en dat levert een beeld van diens oppervlakte op. Komende nacht gaan ze ‘m nauwkeurig waarnemen met de 300 meter grote Arecibo Planetary Radar Facility in Puerto Rico, die dan het beste ‘uitzicht’ op de planetoïde heeft. OK mensen, ga maar rustig slapen hoor. Bron: NASA.
Bij monde van Phil Larson heeft het Witte Huis in Washington in een officiële verklaring laten weten dat er geen signalen zijn van buitenaards leven dat zich daarbuiten in de ruimte óf op onze eigen aarde zou bevinden. Dit allemaal naar aanleiding van verschillende petities die aan president Obama zijn aangeboden om te ondertekenen – onder andere deze – waarin hem gevraagd wordt om te erkennen dat er op aarde buitenaardse wezens zouden rondhobbelen, die contact zoeken met de mensheid. Larson’s verklaring over ET’s op of rond de aarde is – integraal – de volgende:
Searching for ET, But No Evidence Yet
By Phil Larson Thank you for signing the petition asking the Obama Administration to acknowledge an extraterrestrial presence here on Earth.The U.S. government has no evidence that any life exists outside our planet, or that an extraterrestrial presence has contacted or engaged any member of the human race. In addition, there is no credible information to suggest that any evidence is being hidden from the public’s eye.However, that doesn’t mean the subject of life outside our planet isn’t being discussed or explored. In fact, there are a number of projects working toward the goal of understanding if life can or does exist off Earth. Here are a few examples:
SETI ’the Search for ExtraTerrestrial Intelligence‘ was originally stood up with help from NASA, but has since been moved to other sources of private funding. SETI’s main purpose is to act as a giant ear on behalf of the human race, pointing an array of ground-based telescopes towards space to listen for any signal from another world.
Kepler is a NASA spacecraft in orbit that’s main goal is to search for Earth-like planets. Such a planet would be located in the “Goldilocks” zone of a distant solar system ‘not too hot and not too cold’ and could potentially be habitable by life as we know it. The Kepler mission is specifically designed to survey our region of the Milky Way galaxy to discover Earth-sized, rocky planets in or near the habitable zone of the star (sun) they orbit.
The Mars Science Laboratory, Curiosity, is an automobile-sized rover that NASA is launching soon. The rover’s onboard laboratory will study rocks, soils, and other geology in an effort to detect the chemical building blocks of life (e.g., forms of carbon) on Mars and will assess what the Martian environment was like in the past to see if it could have harbored life.
A last point: Many scientists and mathematicians have looked with a statistical mindset at the question of whether life likely exists beyond Earth and have come to the conclusion that the odds are pretty high that somewhere among the trillions and trillions of stars in the universe there is a planet other than ours that is home to life.Many have also noted, however, that the odds of us making contact with any of them ‘especially any intelligent ones’ are extremely small, given the distances involved.But that’s all statistics and speculation. The fact is we have no credible evidence of extraterrestrial presence here on Earth.Phil Larson works on space policy and communications at the White House Office of Science & Technology Policy
Zo, weten we dat ook weer. Tegen dat buitenaards leven op aarde kan je trouwens ook anders aankijken: niet als intelligent leven dat wanhopig ET phone white house roept, maar als bacteriëel leven dat van buiten de aarde komt, de zogenaamde schaduwbiosfeer. Bron: The White House.
