De LRO geeft ons een kijkje in de Aristarchus krater

Credit: NASA/GSFC/Arizona State University.

De Aristarchus krater is een 40 km grote en 3,5 km diepe krater, ten zuidoosten van het Aristarchus Plateau op de maan. Het is een jonge en zeer heldere inslagkrater, wiens albedo – weerkaatsingsvermogen – twee keer zo groot is als de rest van het maanlandschap. De grillige krater telt meerdere lagen en ligt vol met grote rotsblokken, tot wel 100 meter groot. Op 10 november j.l. vloog de Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) van de NASA op slechts 26 km hoogte over de Aristarchus krater en nam toen een serie foto’s met z’n LROC (LRO-camera), waaronder bovenstaande panoramafoto. Op de foto hieronder zie je de verticale lijn, die aangeeft hoe de LRO langs de krater vloog. De twee pijltjes rechts geven de hoeken aan van de panoramafoto hierboven.

Credit: NASA/GSFC/Arizona State University.

Hieronder een video over de vlucht van de LRO langs de Aristarchus krater.

Bron: Universe Today.

De oogst van vijf minuten fotograferen: Maan, Jupiter, Venus én ISS

Vanavond kwam het ISS weer eens over, het internationale ruimtestation waar onze landgenoot André Kuipers verblijft. Het was kraakkraakkraak-helder, dus ik dacht ‘kom, laat ik het tafereel maar eens vastleggen’. Nou was niet alleen het ISS te zien, maar ook de Maan, Venus en Jupiter. En dus heb ik allen maar even op de digitale gevoelige plaat vastgelegd, telkens 30 seconden belicht. Hierboven ISS en Jupiter, waarbij het ISS die streep is. Hieronder Venus en de Maan.

En hieronder tenslotte de Maan en Jupiter.

Subaru bevestigt ongeziene exoplaneten in stofring rond HR 4796 A

De door Subaru gefotografeerde stofring rondom HR 4796 A. Het gebied rondom de ster is afgedekt. Credit: NAOJ.

Met behulp van de Japanse 8,2 meter Subaru telescoop op Hawaï hebben sterrenkundigen de stofring rondom de ster HR 4796 A nauwkeurig kunnen opmeten en daaruit blijkt dat om de ster exoplaneten draaien, die op geen andere manier nog gedetecteerd zijn. Het vermoeden dat er planeten in de buurt van deze jonge ster staan, welke zich zo’n 240 lichtjaar van de aarde bevindt in het sterrenbeeld Centaurus, was er al op basis van waarnemingen met de Hubble ruimtetelescoop, en Suburu heeft met z’n planetencamera HiCIAO (High Contrast Instrument for the Subaru Next Generation Adaptive Optics) het vermoeden bevestigt. Die bevestiging werd als volgt gedaan: de ring is ongeveer twee keer zo groot als de baan van de dwergplaneet Pluto om de zon en HR 4796 A – de witte stip middenin de foto – staat niet precies in het midden van de stofring. Die ring bestaat uit stof, dat overgebleven is van de gas- en stofwolk waaruit de ster zo’n 8 tot 10 miljoen jaar geleden is ontstaan. Door de aanwezigheid van enkele zware planeten binnen die ring wordt HR 4796 A gravitationeel aangetrokken en dat heeft er voor gezorgd dat de ster zich niet meer in het midden van de ring bevindt. Iets dergelijks heeft men ook waargenomen bij de ster Fomalhaut. Meer info over de waarnemingen aan HR 4796 A, welke gedaan werden in het kader van het vijfjarige SEEDS (Strategic Exploration of Exoplanets and Disks with Subaru Telescope/HiCIAO) project, zijn in dit wetenschappelijke artikel te vinden. Bron: NAOJ.

De Kikkervisjes in IC 410 vanuit Schelluinen

Credit: Gerrit Burggraaf

Geïnspireerd door m’n Astroblog over de zwakke emissienevel IC 410 in het sterrenbeeld Voerman (Aurigae) – die vol met allerlei sliertvormige objecten zit, welke erg lijken op kikkervisjes – is Gerrit Burggraaf – actief Deepsky-fotograaf in Schelluinen – aan de slag gegaan om die nevel te fotograferen. En met welk resultaat! Met z’n A&M super APO 115mm op F6 en de ATIK 4000 mono met de filters Ha-S2-O3 (3nm) heeft hij de nevel 5 uur lang belicht, veel te weinig voor dit lichtzwakke object, volgens hem. Ik ben benieuwd wat nóg langer belichten en een goede seeing dan allemaal voor moois oplevert. Dit is al super namelijk.

Vooruitblik 2012 op het gebied van sterrenkunde en ruimtevaart

Credit: Peggy_Marco/Pixabay.


Een nieuw jaar staat voor de deur,  dus het wordt tijd om even vooruit te blikken en te kijken wat er op het gebied van sterrenkunde en ruimtevaart allemaal te beleven valt in 2012:
Datum in 2012Gebeurtenis
1 januariTweelingsonde GRAIL in baan om de maan
3 maartMars in oppositie. Hij staat dan recht tegenover de zon en is de hele avond en nacht zichtbaar.
5 maartMercurius in grootste avondelongatie. Hij is 's avonds na zonsondergang goed te zien in het westen.
27 maartVenus in grootste avond-elongatie, net zoals Mercurius een paar weken eerder.
15 aprilSaturnus in oppositie. Hij staat dan recht tegenover de zon en is de hele avond en nacht zichtbaar.
25 aprilRakende maanbedekking van de ster ζ Tau (2,9), welke in zuid-Nederland zichtbaar is.
4 meiVenus heeft z'n grootste declinatie in de periode 1900-2200.
6 juniVenusovergang, welke we 's morgens gedeeltelijk in de Benelux kunnen zien.
medio juliDe sonde Dawn verlaat de planetoïde Vesta en gaat verder richting de dwergplaneet Ceres.
15 juliDe maan bedekt Jupiter, wat we 's morgens kunnen zien.
6 augustusMarsrover Cursiosity landt in de Gale krater op Mars
11 augustusMaximum van de Perseïden.
3 oktoberVenus in nauwe conjunctie met de ster Regulus. Ze staan slechts 7' van elkaar vandaan.
3 decemberJupiter in oppositie, zodat hij de hele avond en nacht zichtbaar is.
21 decemberEinde van de wereld volgens de Maya's? Dacht 't effe niet!

Bron: Sterrengids 2012.

Ruimteschroot van 1 meter doorsnede belandt in Namibië

Dit stuk ruimteschroot – een Composite Overwrapped Pressure Vessel – kwam pas in Namibië terecht. Credit: National Forensic Science Institute

Ergens in november is vanuit de ruimte in Namibië in Afrika een bol terechtgekomen met een diameter van 1,1 meter en een gewicht van 6 kilogram. De inslag van het ‘projectiel’ leverde een krater op van 33 cm diep en 3,8 meter breed. De bol is na de inslag kennelijk een paar keer heen en weer gestuiterd, want hij lag 18 meter verderop. De plaatselijke inwoners van de streek – 750 km verwijderd van de hoofdstad Windhoek – dachten aan allerlei ET’s en UFO’s, die de bol hadden bezorgd. Maar onderzoek bij de NASA en ESA heeft uitgewezen dat het gaat om een zogenaamde Composite Overwrapped Pressure Vessel (COPV), een brandstoftank van 39 liter inhoud, die bestand is tegen de ‘re-entry’, de barre tocht door de dampkring van een satelliet of rakettrap. De COPV – die wordt gevuld met hydrazine (N2H4) – wordt onder andere gebruikt in de Europese Ariane V raket. Hier zie je een catalogusfoto van zo’n ding. Die COPV’s vallen vaker uit de lucht op aarde, want in de bron vind je nog twee voorbeelden van inslagen uit 2008, eentje in Australië en de ander uit Brazilië. De afgelopen tijd hebben we al de re-entry gehad van de UARS en ROSAT-satellieten en van de derde trap van de Sojoez-raket, waarmee André Kuipers naar het ISS werd gebracht, en binnenkort hebben we de re-entry van de Russische Phobos-Grunt sonde. En nou weer die bollen die naar beneden storten. Gaat lekker, daarboven. Bron: Universe Today + Tom’s Astroblog.

GRAIL satellieten komen Nieuwjaarsdag in hun definitieve baan om de maan

Impressie van de twee GRAIL-satellieten boven de maan. Credit: NASA/JPL.

De op 10 september 2011 gelanceerde GRAIL satellieten zullen op Nieuwjaarsdag in hun definitieve baan om de maan komen. GRAIL staat voor Gravity Recovery And Interior Laboratory en dat duidt precies op het doel van GRAIL-A en GRAIL-B: het zwaartekrachtsveld van de maan zeer nauwkeurig in kaart brengen. Door het aanzetten van de stuwraketjes zal GRAIL-A op 1 januari om 00.21 uur Nederlandse tijd in z’n baan om de maan worden gebracht, gevolgd door de GRAIL-B om 11.05 uur. Normaal gesproken doen ruimtevaartuigen er drie dagen over om bij de 402.336 kilometers verderop gelegen maan te komen, maar het GRAIL-duo deed er 3,5 maand over en het gevolgde traject was een stuk langer, 4 miljoen km. Dankzij dat langzame tempo konden de wetenschappers de satellieten uitvoerig prepareren op de missie, waarbij het met name van belang was om de Ultra Stable Oscillator precies in de juiste toestand te krijgen. In hun uiteindelijke baan zullen beide GRAIL-satellieten in 11,5 uur om de maan wentelen, 55 km boven het oppervlak. Gedurende de onderzoeksperiode van 90 dagen, welke maart 2012 begint, zal het zwaartekrachtsveld van de maan gemeten worden. Bron: NASA.

Spiegels James Web Space Telescope hebben koude examens doorstaan

De spiegels van de JWST hebben de vries-examens doorstaan. Credit: NASA/Marshall Space Flight Center

De 21 grote spiegels van de James Web Space Telescope (JWST) – de beoogde opvolger van de Hubble Space Telescope (HST) – hebben hun ‘vries-examens’ goed doorstaan. Om te testen of ze bestand zijn tegen de koude van de interplanetaire ruimte zijn ze afgelopen maanden blootgesteld aan temperaturen tot -233 °C in de X-ray and Cryogenic Test Facility van NASA’s Marshall Space Flight Center. Belangrijk is dat de spiegels door de extreme omstandigheden in de ruimte niet gaan vervormen, zodat het beeld van het waargenomen object verstoord wordt. Zoals het er naar uit ziet hebben alle spiegels de testen goed doorstaan. De bedoeling is dat de JWST in 2018 wordt gelanceerd. In eerste instantie leek het er naar uit te zien dat de JWST niet kon worden afgemaakt vanwege groeiende kosten en krimpende budgetten, maar in september dit jaar werd duidelijk dat de Amerikaanse Senaat geld beschikbaar wilde stellen om de lancering en ingebruikname van de JWST toch door te laten gaan. Met de JWST wil men onder andere onderzoeken hoe de allereerste sterren en sterrenstelsels zijn ontstaan en hoe  planetenstelsels zich ontwikkelen. Hieronder een video waarmee je een aardige impressie krijgt van de ambities die ze met de JWST hebben.

Bron: Universe Today.