Jaarlijks archief: 2011

Saturnus is echt groot

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: Cassini Imaging Team, SSI, JPL, ESA, NASA

Ik kwam deze foto tegen van Saturnus, z’n ringen – inclusief de schaduwen daarvan op Saturnus – en Enceladus, de maan die we vooral kennen van z’n actieve geisers op de polen. Gemaakt door de sonde Cassini op 4 november 2011 met z’n ‘wide-angle camera’. De afstand tot Saturnus was op dat moment 1,2 miljoen km, tot Enceladus 1 miljoen km. Door deze foto krijg je een goed indruk hoe groot Saturnus wel niet is. Even wat cijfers: de middellijn van Saturnus is 120.536 km, die van Enceladus 498 km. Scheelt een tikkeltje. Wie op de foto hierboven dubbelklikt en de grote versie bekijkt ziet een stukje links van Enceladus nog een zwart puntje, ook onder de ringen te zien. Nee, da’s geen vuiltje op de foto, dat is de nog kleinere maan Epimetheus, 113 km in doorsnede. Op Bad Astronomy was nog een lezer die in bovenstaande foto de Verenigde Staten had geplakt op dezelfde schaal, om een nog beter beeld te krijgen van de grootte van Saturnus. Mmmmm, moeten wij daar niet een afbeelding van Europa in plakken? 🙂 Bron: Bad Astronomy.

Voorspelde terugval Phobos-Grunt: 14 januari in… Afghanistan

Geplaatst op door Arie Nouwen
2

Phobos-Grunt valt waarschijnlijk 14 januari terug boven Afghanistan. Credit: Roscosmos

De Russische sonde Phobos-Grunt, die sinds z’n lancering op 9 november j.l. in een onbedoelde en onbestuurbare baan om de aarde is terechtgekomen, zal volgens de laatste voorspellingen op 14 januari 2012 terug vallen in de atmosfeer en onderdelen van de sonde die de barre tocht door de dampkring weten te overleven kunnen dan terechtkomen ergens tussen 30,7 ° NB en 62,3 °OL. Oeps, da’s vlakbij de stad Mirabad in het zuidwesten van Afghanistan. Tsjonge, laat het nou uitgerekend in dát land terechtkomen. Heb je eerst te maken met bermbommen en zelfmoordacties, krijg je daarna nog eens een stuk van een ruimtesonde op je hoofd. De voorspelling van de terugval is niet door de eerste de beste bedacht, maar is afkomstig van het United States Strategic Command, dat de satellieten die boven ons hoofd zweven nauwkeurig in de gaten houdt. De Phobos-Grunt is de derde satelliet in korte tijd die terugvalt op aarde, nadat eerder de UARS en ROSAT satellieten terug op aarde vielen. Als we daar ook de derde trap van de Sojoez-raket bij optellen, die afgelopen zaterdag door de dampkring vloog – duidelijk zichtbaar boven West-Europa – dan zijn er dus al vier grote objecten die in korte tijd naar beneden storten. Gaat lekker daarboven. Bron: Universe Today.

Hoe je een telescoop dwars door z’n koepel heen kunt fotograferen

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

De Leonhard Euler Telescoop in z’n koepel. Credit:ESO/M. Tewes

Zie hier de Zwitserse 1,2 meter Leonhard Euler Telescoop in z’n koepel, deel uitmakend van ESO’s La Silla Observatorium in Chili. De foto is al weer een poosje geleden gemaakt – op 20 december 2009 om precies te zijn – door Malte Tewes (Ecole Polytechnique Fédérale de Lausanne in Zwitserland). Eh… hoe kan je nou een telescoop dwars door z’n koepel heen fotograferen? Nou ten eerste een flinke belichtingstijd: 75 seconden in dit geval. En ten tweede – niet onbelangrijk – liet men de opening van de koepel, waar de telescoop doorheen gluurt, gedurende die 75 seconden draaien. Ja zucht, zo kan ik het ook. 🙂 Op de foto zie je trouwens twee collega’s van Tewes, de sterrenkundige Amaury Triaud en de technicus Vincent Mégevand.  De lichtjes links op de foto leiden naar een andere sterrenwacht op La Silla, de 3,6-meter New Technology Telescope (NTT). Bron: ESO.

Kepler ontdekt nog twee exoplaneten, kleiner dan de aarde

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Impressie van het systeem KOI 55, met de twee kleine exoplaneten KOI 55.01 en KOI 55.02. Credit: S. Charpinet

Het was een week geleden wereldwijd al groot nieuws: dat de Kepler ruimtetelescoop twee exoplaneten had ontdekt, die de groottte van de aarde hebben: Kepler 20-e en Kepler 20-f, waarvan de eerste zelfs kleiner is dan de aarde. Ze zitten kennelijk niet stil bij het Kepler-team, want nu is bekend geworden dat met deze in maart 2009 gelanceerde satelliet opnieuw twee exoplaneten zijn ontdekt, die kleiner zijn dan de aarde: KOI 55.01 en KOI 55.02 – KOI staat voor Kepler object of interest – die beiden draaien om de kleine dwergster KOI 55, ook wel bekend als KIC 05807616. De ster waar Kepler 20-e en -f omheen draaien is vergelijkbaar met de zon, maar de ster waar KOI 55.01 en KOI 55.02 omheen draaien is heen anders: het is het overblijfsel van een ster die z’n rode reuzenfase heeft gepaseerd. Gedurende die fase moeten de twee exoplaneten in de buitenlagen van de grote ster hebben gebivakkeerd, waarbij ze hun atmosfeer en vloeibare lagen als gevolg van de extreme omstandigheden moeten hebben verloren. De ster is inmiddels door het afstoten van die buitenlagen verschrompeld tot een klasse B dwergster  en van de exoplaneten bleef de harde kern over, die 0,76 en 0,87 keer de diameter van de aarde heeft, voor KOI 55.01 resp. KOI 55.02. De planeten draaien in 5.,6 resp. 8,23 uren om de ster, hun afstanden tot de ster zij 0,0060 en 0,0076″€°AE, d.w.z. 900.000 resp. 1.110.000 km. De aarde zou in het geval van zo’n rode reuzenfase na één miljard jaar volledig verdampt zijn, dus het vermoeden bestaat dat KOI 55.01 en KOI 55.02 veel groter moeten zijn geweest – vergelijkbaar met Jupiter of Saturnus – en dat hun kern daarom gedurende de barre omstandigheden in de steratmosfeer heeft overleefd. Bron: Universe Today.

Da’s handig, een catalogus met apps over sterrenkunde

Geplaatst op door Arie Nouwen
4

Handig, zo’n catalogus met apps over sterrenkunde. Credit: Andrew Fraknoi

Zo tussen Kerst en Nieuwjaar is weer de tijd voor de lijstjes. Terugblikken op het afgelopen jaar met het nieuws, de sport, de Top-2000, nieuwe woorden, noem het maar op. In de wereld van de sterrenkunde duiken ook continue lijsten op, zoals onlangs nog de catalogus van bewoonbare exoplaneten. En nou komt ik weer een catalogus tegen, een lijst met welgeteld 91 apps over sterrenkunde, gefabriceerd door Andrew Fraknoi van Foothill College in Californië. Allemaal apps bedoeld voor mobiele apparaten, zoals smartphones en tablets. Fraknoi geeft van de apps een korte beschrijving plus de plek waar je het spul kunt downloaden, in de meeste gevallen via iTunes. Achteraan z’n lijst geeft hij ook nog een zevental andere ‘reviews’ op van apps. Kortom, een verdraaid handig lijstje, zo tussen Kerst en Nieuwjaar. Eh ja… en ook daarna. De lijst is trouwens ook als PDF te downloaden. Bron: Coalition for Space Exploration.

 

André Kuipers fotografeert Kerst-komeet Lovejoy vanuit ISS

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: ESA/NASA

Astronaut André Kuipers heeft vanuit het internationale ruimtestation ISS zelf de ‘Kerst-komeet’ Lovejoy gefotografeerd. Dat heeft ‘ie op Kerstavond gedaan, de 24e december dus, met een Nikon D3S. De komeet was boven Australié zichtbaar, op het moment dat daar de zon opkwam. De komeet – die een spectaculaire scheervlucht over het oppervlak van de zon wist te overleven – werd ook gefotografeerd door collega-astronaut en ISS-commandant Dan Burbank:

Credit: ESA/NASA

Bron: André Kuipers op Twitter + Universe Today.

Leuk speelgoed, zo’n ATLAS van Lego

Geplaatst op door Arie Nouwen
4

Credit: Sascha Mehlhase

Je kan er van alles mee na bootsen, bijvoorbeeld de Marsrover Curiosity, het 2100 jaar oude Mechanisme van Antikythera, Stephen Hawking of een heuse Legoscoop eh… sorry telescoop: met het speelgoed van LEGO®. Natuurkundige Sascha Mehlhase dacht bij zichzelf: dat moet ik ook kunnen en aldus toog hij met welgeteld 9100 leogoblokjes aan de slag om in 81 uren een compleet model te bouwen – schaal 1:50 – van de ATLAS detector, één van de vier grote kathedraal-grote instrumenten die verbonden is aan de Large Hadron Collider, ’s werelds grootste deeltjesversneller. Met de ATLAS vond men onlangs de eerste serieuze aanwijzingen voor het bestaan van het Higgs boson, het deeltje dat andere deeltjes hun massa geeft. Mehlhase heeft voor het ontwerpen van het Legomodel van de ATLAS gebruik gemaakt van de zogenaamde LEGO Digital Designer, waarmee je op je PC modellen kunt maken.

Credit: Sascha Mehlhase

Bron: viXra.

Astronaut André Kuipers opent Top 2000 vanuit het ISS

Geplaatst op door Arie Nouwen
5

André Kuipers heeft de Top 2000 geopend. Credit: ESA

Zojuist om 12.00 uur heeft astronaut André Kuipers met het aankondigen van het nummer Torn van Natalie Imbruglia de Top 2000 geopend. Kuipers bevindt zich in het internationale ruimtestation ISS, waar hij afgelopen vrijdag is aangekomen. De Europese ruimtevaartorganisatie ESA zag het aanvankelijk niet zitten om Kuipers kort na zijn aankomst al vrij te maken voor de openingshandeling. Maar de ruimtevaarder wist zijn werkgever persoonlijk over te halen. Van Radio 2 kreeg hij een USB-stick mee met daarop de complete lijst van de Top 2000. De luisteraars van Radio 2 brachten dit jaar 3 miljoen stemmen uit om de volgorde te bepalen. Nummer 1 is Bohemian Rhapsody van Queen, de nummer 1 van vorig jaar, The Eagles met Hotel California, staat nu op de tweede plaats. Op drie staat Child in Time van Deep Purple. De lijst kent dit jaar in totaal 96 nieuwe noteringen. De astronaut staat in eigen land volop in de belangstelling. Ruim 1 miljoen Nederlanders zagen vrijdagavond live op televisie hoe Kuipers het internationale ruimtestation ISS betrad na een ruimtereis van 2 dagen. Bij zijn lancering vanuit Kazachstan zaten woensdag ruim 800.000 Nederlanders voor de buis. Bron: ANP.

Allemaal fijne Kerstdagen!

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: Joni Niemela.

Nou mensen, deze Kerst kan niet meer stuk. Op het zuidelijk halfrond op deze aardbol genieten ze al een week van de Kerst-komeet Lovejoy, die zelfs een tochtje door het hellevuur van de gloeiendhete corona van onze zon heeft overleefd en die vervolgens bij daglicht te zien is. En wij in West-Europa hadden gisteravond onze eigen variant van de Kerstster, een vallende Kerstster richting het oosten rond 17.26 uur, die gevormd werd door het neervallen van een trap van de Sojoez-raket, waarmee deze week onze enige echte André Kuipers naar het ISS werd vervoerd! Dezelfde ISS van waaruit de Kerst-komeet Lovejoy is gefilmd, het klokje is rond! Afijn mensen, allemaal een hele fijne Kerst toegewenst! :kerst: Bron: Astropixie.

NGC 7380 Wizard Nevel in Cepheus

Geplaatst op door avdhoeven
1

Opname van de NGC7380 Wizard Nevel (dubbelklikken voor grote versie)

Sommige open clusters liggen ingebed in een nevel en kunnen soms zelfs een helder H-alfa gebied doen oplichten. NGC 7380 in Cepheus is een groep van vooral O en B type sterren die liggen in het H-alfa gebied met de code SH2-142. De sterren vinden hun oorsprong in een groot nevelgebied in Cepheus en de nevel en het cluster maken zelf weer deel uit van een groter, visueel onzichtbare moleculaire wolk met de naam NGC 7380E. Stervorming is zo’n 4 miljoen jaar geleden begonnen met de vorming van NGC 7380 en heeft geduurd tot zo’n 2 miljoen jaar geleden. De wolk werd geioniseerd door de heldere dubbelster HD215835 (DH Cephei) wat uiteindelijk leidde tot de vorming van SH2-142. DH Cephei is de iets heldere ster nabij het midden van de nevel in de opname. De structuur van de waterstofwolk heeft een karakteristieke vorm met afwisselend heldere randen en donkere stofbanden. De opbouw van de nevel en het abrupte einde van de moleculaire wolk suggereren dat SH2-142 een belvormig ionisatiefront is dat van opzij wordt gezien langs de rand van de moleculaire wolk. SH2-142 heeft een grootte van ong. 140×75 lichtjaar en ligt zo’n 10.400 lichtjaar van onze aarde af. De totale massa van de moleculaire wolk NGC 7380E wordt geschat op 6000-15000 zonsmassa’s.

De opname van deze nevel is gemaakt met mijn ED80 en juni en mijn ED110 in november. In totaal zijn er de volgende opnamen gemaakt:

32x 1800s Ha (20xED80 en 12x ED110) 4,5nm custom scientific

8x 1800s OIII (ED80) 13nm astronomik

7x 1800s S2 (ED80) 13 nm astronomik

Alle opnamen zijn gemaakt met een SXV-H9 camera. In totaal is er dus 23,5 h aan belichting in deze opname gestopt.

Prettige kerstdagen iedereen!

Bron tekst: Rob Gendler astropics