Vanavond om 17.26 uur Nederlandse tijd is boven Nederland, België en Duitsland een heldere vuurbol te zien geweest, die mogelijk [zie update onderaan] verband houdt met het verbranden van de r/b trap van de Sojoez, waarmee André Kuipers naar het ISS is gebracht! De bol bewoog opvallend traag en spatte vervolgens spectaculair uiteen. De vuurbol was ruim 20 seconden zichtbaar en bewoog zich van het zuidwesten naar het zuidoosten. Volgens Marco Langbroek uit Leiden – een bekende waarnemer van satellieten – komt het tijdstip van de waarneming precies overeen met het voorspelde moment waarop dit gedeelte van de Sojoez-raket – te boek staand als 2011-078B (#38037) – over West-Europa zou vliegen. Er waren ook mensen meenden dat ze de komeet Lovejoy zagen, maar die is op dit moment alleen ten zuiden van de evenaar te zien en kometen bewegen ook niet zo snel. Dave Grant uit Dusseldorf in Duitsland wist van het neervallen van de Sojoez-trap een video te maken!
Around 18:00 GMT, USSTRATCOM has released the final TIP for the Soyuz r/b and it confirms the identification: Reentry time for the object is quoted as 16:25 +/- 1 minute GMT at position 49 deg N, 7 deg E.
Kijk nou toch eens naar deze prachtige foto van de komeet Lovejoy, laag aan de hemel staand met z’n twee staarten, links de maan en in het midden de Melkweg. Helaas voor ons is dit tafereel alleen in de zuidelijke regionen van onze aardkloot zichtbaar, dus om dit te kunnen bewonderen moet je even een ticket richting Australië regelen. Of Chili, waar deze foto op 22 december j.l. gemaakt is. Rechts van de komeet – die een wonderbaarlijke opstanding meemaakt na z’n scheervlucht over het oppervlak van de zon – zie je één van de koepels van de Very Large Telescope (VLT) op de berg Cerro Paranal in de Atacama woestijn in Chili, net op het moment dat ‘ie á la star wars een laserstraal omhoog schiet om de onrust in de atmosfeer te meten, een techniek die wordt toegepast in de adaptieve optiek, waarbij ze bij het maken van foto’s rekening met die onrust kunnen houden. Een grote versie van de foto hierboven is hier te bewonderen. Bron: Bad Astronomy.
In oktober 2011 was het 50 jaar geleden dat de Utrechtse sterrenkundige Kees de Jager met een werkgroep een aanzet gaf tot het ‘wetenschappelijk ruimteonderzoek’ in Nederland. SRON Netherlands Institute for Space Research – voortgekomen uit onder andere deze werkgroep – viert dit met de lancering van de website www.sron.nl/50 jaar. Aan de hand van vijf toptienlijstjes schetst de nieuwe site een kernachtig beeld van de beeldbepalende Nederlandse pioniers, de wetenschappelijke doorbraken, de invloedrijkste experimenten, de sleuteltechnologieën en de grote nog openstaande wetenschappelijke vragen. Hoe is het heelal ontstaan? Hoe ontstaan sterren en planeten als de aarde? Hoe is het leven op aarde ontstaan? Is er leven buiten de aarde? Fundamentele vragen als deze hebben de mensheid van oudsher geïnspireerd om de kosmos te onderzoeken. Halverwege de jaren vijftig van de 20ste eeuw zien astronomen in dat de ruimtevaart kan helpen die grote vragen te beantwoorden. Na de lancering van de Russische Sputnik-satelliet in 1957 begint een periode waarin de grenzen van onderzoek van het heelal en onze eigen aarde bijna letterlijk worden verlegd. De atmosfeer van de aarde houdt namelijk grote delen van de straling uit het heelal tegen. Eigenlijk bereiken alleen het zichtbaar licht en een deel van de radiostraling ongehinderd de telescopen op de grond. Door satellieten met meetinstrumenten in de ruimte te brengen zijn we verlost van die storende invloed van de dampkring. Dankzij ruimtetechnologie kunnen we tegenwoordig gamma-, röntgen-, ultraviolet- en infraroodstraling, afkomstig van vele exotische objecten in het heelal, opvangen en bestuderen. Daarnaast is het alleen vanuit de ruimte mogelijk om grootschalige verschijnselen op aarde te volgen en te bestuderen. Nederland behoort tot de Europese landen die zich vanaf het begin sterk maken voor internationaal ruimteonderzoek. Henk van de Hulst richt in 1960 de Commissie voor Geofysica en Ruimteonderzoek van de KNAW op. Kees de Jager volgt zijn voorbeeld op 1 oktober 1961 met de Werkgroep Ruimteonderzoek van Zon en Sterren. Het is het begin van een ontwikkeling waarin Nederlandse sterrenkundigen wereldwijd een grote reputatie opbouwen. De werkgroep van Kees de Jager is één van de vier werkgroepen waaruit later het NWO-instituut SRON ontstaan. De nieuwe publiekswebsite www.sron.nl/50jaar belicht via vijf toptienlijstjes respectievelijk de Nederlandse pioniers, de wetenschappelijke doorbraken, de invloedrijkste experimenten en de belangrijkste technologieën van de afgelopen vijftig jaar. Anekdotes en citaten gaan hand in hand met hard feitenmateriaal en aandacht voor de geheimen van de technologie. Daarnaast is er veel aandacht voor de toekomst. Zullen we ooit volledig begrijpen waaruit donkere materie en donkere energie bestaat? Wat het uiteindelijke lot is van het heelal? Is de aarde, met haar rijkdom aan leven, uniek in het heelal? Wat zijn de oorzaken van klimaatverandering op aarde? Op deze en vele andere vragen zijn de huidige én toekomstige missies van het ruimteonderzoek gericht. Bron: Nova.
De Sojoez 2-1-b raket. Deze lancering – van 27 november 2011 – ging wel goed. Credit: Roscosmos
Het kan verkeren met de Russische ruimtevaart. Het ene moment vier je successen als de Sojoez TMA-03M capsule met aan boord André Kuipers vastkoppelt aan het ISS, het andere moment blijkt dezelfde dag een Sojoez 2-1b raket na de lancering neer te zijn gestort. Die raket werd vandaag om 16.08 uur plaatselijke tijd gelanceerd vanaf lanceerbasis Plesetsk. Aan boord was een Meridian communicatiesatelliet, die voor militaire doeleinden in de ruimte moest worden gebracht. De Sojoezraketten hebben drie stappen van ontbranding en de derde ontbranding – van de zogenaamde Fregat-raket – geschiedt op 208 kilometer hoogte, nabij de grens van de dampkring. Hier had de satelliet 421 seconden na de lancering moeten loskoppelen – maar dat zou zijn mislukt, waarna het geheel naar de Aarde terugviel. Brokstukken van de raket en satelliet schijnen neergekomen te zijn bij Ordynsk in de Novosibirsk Regio – niet bij Tobolsk in de Tyumen Regio, zoals aanvankelijk werd gemeld. Het vermoeden bestaat dat de oorzaak van de mislukte lancering gelegen is in de RD-0124, de motor van de Fregat-raket. Voor de Russische ruimtevaart is de mislukking erg vervelend, want in augustus dit jaar was er ook al een ongeluk met een onbemande Sojoez-raket, een Sojoez-U variant. En vorige maand was er nog de lancering van de sonde Phobos-Grunt, die mislukte omdat de voortstuwingsraketten van de sonde weigerden om te ontbranden. Sinds de pensionering van de Amerikaanse Space Shuttles zijn de Russische Sojoez-raketten de enige manier om astronauten van en naar het ISS te vervoeren. De Russen zullen alles in het werk moeten stellen om het vertrouwen in deze raket, die al in de jaren zestig ontworpen werd, te herstellen. Bron: Universe Today + Russian Spaceweb.
Zie hier Barnard 3, alias IRAS Ring G159.6-18.5, een gaswolk in de Melkweg op de grens van de sterrenbeelden Perseus en Stier, pakweg 1000 lichtjaar van ons verwijderd. Met een tikkeltje fantasie zie je er zo een kosmische slingerkrans in, een heldere, groene krans, met in het midden een rood ornament. Allemaal in beeld gebracht met NASA’s Wide-field Infrared Survey Explorer (WISE), een infrarood-satelliet. In de rode wolk in het midden zie je een heldere ster, HD 278942 genaamd. Die ster is verantwoordelijk voor het groen en rood oplichten van die wolken. De sterke ultraviolette straling van de ster warmt de gaswolken op en daardoor krijg je het groene en rode licht, waarbij het rode gebied meer metalen bevat en wat koeler is dan het groene gebied. Bron: NASA/JPL.
ESA astronaut André Kuipers en z’n collega’s Oleg Kononeko en Don Pettit zijn vanmiddag aangekomen bij het internationale ruimtestation ISS en hebben hun Sojoez TMA-03M capsule vastgekoppeld aan het station. Die koppeling vond om 16.19 uur. Twee uur eerder was de capsule aangekomen bij het ISS en werden de laatste meters heel nauwkeurig afgelegd, tot de koppeling aan de Zarya module. van het ISS. Ik heb het zelf vanmiddag allemaal niet kunnen volgen, helaas pindakaas. Maar lang leve YouTube, daar zijn de beelden al te vinden.
Een nieuw jaar voor de boeg, 2012. Nieuwe ronde, nieuwe kansen, zullen we maar zeggen. Hier weer de maandelijkse video, waarin je kan zien wat er allemaal voor interessants staat te gebeuren. Dit keer over de maand januari 2012, de eerste van het nieuwe jaar. Daarin o.a. aandacht voor de planeten Jupiter en Venus (’s avonds) en Mars en Saturnus (’s ochtends). Ook wordt gekeken naar enkele sterrenbeelden, zoals Voerman en Stier, met enkele interessante objecten daarin, zoals de dubbelster Capella, hoofdster van Voerman, en de bekende sterrenhoop de Pleiaden (Het Zevengesternte). Ook aandacht voor de meteorenzwerm van de Bo
Ik had vanavond al een blog over de video die de Australiër Colin Legg van de komeet Lovejoy wist te maken, maar de avond kan niet meer stuk als we de sublieme video bekijken, die vanuit het internationale ruimtestation ISS is gemaakt door Dan Burbank, commandant van ISS-expeditie 30 – waar vanaf morgen ook André Kuipers deel van zal uitmaken. Op 21 december – afgelopen woensdag dus – zat Burbank in de Cupola van het ISS en van daaruit maakte hij deze timelapse video, op het moment dat ze over Tasmanië vlogen. In de video vertelt Burbank ook over deze unieke ervaring. Kijken!!
Vrijdag 23 december om 16.22 uur zal de Sojoez TMA-3M capsule, met aan boord de astronauten André Kuipers, Oleg Kononenko en Don Pettit, aankomen bij het internationale ruimtestation ISS en daar aan vast koppelen. Het ISS maakt zo’n 15 rondjes per dag om de aarde, in hoogte boven het aardoppervlak variërend van 330 tot 410 km, en met regelmaat komt ‘ie daarbij ook over Nederland. Hij is dan goed zichtbaar als een heldere stip – bij helder weer en als het donker is uiteraard. Ik heb zojuist even op de website van Heavens Above gekeken en heb gekeken voor de komende tien dagen wanneer het ISS zichtbaar is – Dordrecht even als the center of the earth nemend, goh… waarom nou toch?Woehahaha, dat wordt genieten tussen Kerst en Nieuwjaar, nietwaar? En allemaal naar boven zwaaien als André Kuipers overvliegt. Wat al die kolommen hierboven precies vertellen kan je hier lezen. Bron: Heavens Above.
Mocht je ergens op het zuidelijke halfrond wonen of tijdelijk bivakkeren, dan mag je je gelukkig prijzen. Want al een kleine week staat de komeet C/2011 W3 Lovejoy daar aan de hemel te schitteren… bij daglicht! Op vrijdag 16 december j.l. scheerde de kern van de komeet slechts 150.000 km boven het oppervlak van de zon, waarvan velen dachten dat ’t tevens z’n einde zou betekenen. Maar de vuile ijsklomp wist wonder boven wonder deze perihelium-passage te overleven en sindsdien worden de waarnemers op het zuidelijk halfrond getrakteerd met een 2011 makeover van de ster uit het Oosten, de komeet uit het Oosten. Colin Legg uit het westen van Australië wist de opkomst van de komeet te filmen en daar een prachtige timelapse van te maken:
