Video: interview met André Kuipers vanuit het ISS

Verslaggever Rik v.d. Westelaken van de NOS had vandaag een interview met André Kuipers vanuit het ISS. In het acht-uur journaal vanavond zag ik al een deel van dat interview, maar hieronder is het gehele interview van een kwartier te zien, inclusief een gesprek met Peter Kuipers, de broer van André.

Er was van 19.30 tot 20.00 uur op Nederland 1 vanavond ook een programma over André Kuipers, maar dat heb ik niet gezien. Kan dus zijn dat het interview daar ook al in te zien was. Bron: NOS.

ESO viert vijftigjarig bestaan

De ESO bestaat in 2012 50 jaar. Credit:ESO

In 2012 bestaat de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO), de belangrijkste intergouvernementele astronomische organisatie ter wereld, vijftig jaar. Dit lustrumjaar biedt de gelegenheid om terug te blikken op ESO’s geschiedenis, haar wetenschappelijke en technologische prestaties te vieren en vooruit te kijken naar haar volgende ambitieuze programma’s. In de loop van het jaar zal ESO diverse spannende activiteiten organiseren. Op 5 oktober 1962 ondertekenden vertegenwoordigers van vijf Europese landen – België, Duitsland, Frankrijk, Nederland en Zweden – het ESO-verdrag in Parijs. Met deze handtekeningen werd de formele toezegging gedaan voor de oprichting van de Europese Organisatie voor Astronomisch Onderzoek op het Zuidelijk Halfrond, die tegenwoordig doorgaans de Europese Zuidelijke Sterrenwacht wordt genoemd. ‘Het vijftigjarige bestaan van ESO valt middenin de meest opwindende periode voor de Europese en internationale astronomie vanaf de grond. ESO heeft sinds haar oprichting in 1962 grote vooruitgang geboekt. Vijftig jaar na dato speelt ESO een leidende rol in de astronomische onderzoeksgemeenschap als de meest productieve sterrenwacht ter wereld,’ zegt Tim de Zeeuw, algemeen directeur van ESO. ESO’s eerste sterrenwacht werd gebouwd op La Silla, een 2400 meter hoge berg zeshonderd kilometer ten noorden van de Chileense hoofdstad Santiago. De La Silla-sterrenwacht is uitgerust met verscheidene optische telescopen met spiegeldiameters tot 3,6 meter. Hiertoe behoort onder meer de New Technology Telescope, die een voortrekkersrol heeft vervuld bij het ontwerpen en bouwen van telescopen: de NTT was de eerste telescoop ter wereld waarvan de hoofdspiegel gebruikmaakte van computergestuurde, actieve optiek – een technologie die door ESO is ontwikkeld en nu bij de meeste grote telescopen op aarde wordt toegepast. De ESO 3,6-meter telescoop is nu de thuisbasis van de belangrijkste exoplanetenjager ter wereld: HARPS. De tweede locatie waar ESO zich vestigde was de Paranal-sterrenwacht, de thuisbasis van de Very Large Telescope-array (VLT).

Credit: ESO/ALMA

De wetenschappelijke activiteiten begonnen in 1999 en inmiddels vormt de VLT samen met de VLT Interferometer (VLTI), de enige op regelmatige basis operationele, grote interferometrische telescoop ter wereld, het vlaggenschip van de Europese astronomie. Ook op Paranal staan de VISTA-infraroodtelescoop, de grootste surveytelescoop ter wereld, en de VLT Survey Telescope (VST), de grootste telescoop die ontworpen is om de hemel uitsluitend in zichtbaar licht in kaart te brengen. Op de Chajnantor-hoogvlakte in het noorden van Chili bouw ESO, samen met Noord-Amerikaanse en Oost-Aziatische partners, een revolutionaire telescoop: ALMA, de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array – het grootste astronomische project van dit moment (zie afbeelding rechts). ALMA bestaat uit 66 schotelantennes van hoge precisie die als één instrument de bouwstenen van sterren, planetenstelsels, sterrenstelsels en het leven zullen onderzoeken. De bouw van ALMA zal in 2013 voltooid zijn, maar met een deel van de array zijn in 2011 al de eerste wetenschappelijke waarnemingen gedaan. ESO is op dit moment bezig met een optisch/nabij-infrarode telescoop van de 40-meterklasse: de European Extremely Large Telescope of E-ELT, die ‘het grootste oog op de hemel’ ter wereld zal worden. Vanaf het begin van de waarnemingen, die voor het begin van het volgende decennium gepland staan, zal de E-ELT worden ingezet om de grootste wetenschappelijke vraagstukken van onze tijd aan te pakken.Voor 2012 staan verscheidene evenementen en publieksactiviteiten op het programma. ESO nodigt iedereen uit om aan de feestelijkheden deel te nemen, door met de reeds geplande activiteiten mee te doen of door het initiatief te nemen voor andere activiteiten.
  • Van 3 tot 7 september 2012 wordt in het hoofdkantoor van ESO een wetenschappelijk symposium gehouden over onderwerpen als exoplaneten, het zonnestelsel, ontstaan en levensloop van sterren, kosmologie en meer.
  • Op haar verjaardag, 5 oktober 2012, wil ESO in alle vijftien lidstaten gecoördineerde publieksevenementen organiseren. Met ondersteuning van ESO’s Science Outreach Network en Outreach Partner Organisations zullen deze evenementen een uitstekend middel zijn om het publiek op nationale trefpunten direct kennis te laten maken met ESO’s astronomische gemeenschap en haar adembenemende astronomische locaties in Chili.
  • Op 11 oktober 2012 zijn ESO’s algemeen directeur, prof. Tim de Zeeuw, en ESO-raadsvoorzitter, prof. Xavier Barcons, gastheren van een verjaardagsgala voor ministers uit de lidstaten en het gastland Chili, de ESO-raad, vertegenwoordigers van ESO-commissies, voormalige algemeen directeuren van ESO, vermaarde astronomen en anderen die voor ESO een belangrijke rol hebben gespeeld.
  • In de loop van het jaar zal op een aantal plaatsen in de lidstaten een verjaardagstentoonstelling te zien zijn. Geschikte locaties kunnen zich via onderstaande contacten aanmelden om onderdak te bieden aan de tentoonstelling.
  • Op de verjaardag worden een documentaire en een rijk geïllustreerd boek (geschreven door Govert Schilling en Lars Lindberg Christensen) uitgegeven. De film zal ook worden uitgebracht als afleveringen in ESO’s populaire video-podcast, ESOcast. Het boek ESO’s Early History van Adriaan Blaauw krijgt dit jaar een vervolg in de vorm van een tweede boek over de ESO-geschiedenis, geschreven door Claus Madsen, dat de vijftig jaar compleet maakt.
  • De eerste Picture of the Week van elke maand in 2012 zal een Toen en nu special zijn, die laat zien hoe de ESO-locaties er in het verleden uitzagen en nu uitzien.
  • Voor wie de historische reis van ESO van binnenuit heeft meegemaakt – als staflid of als gewone bezoeker – hebben we de Flickr-groep Your ESO Pictures uitgebreid met historische foto’s. Deel alstublieft uw fotoherinneringen aan ESO met ons en alle andere geïnteresseerden door deze ‘ansichtkaarten uit het verleden’ in de groep (ann12002) te posten.
  • Ter gelegenheid van het vijftigjarige bestaan zijn in de ESOshop enkele herdenkingsartikelen te vinden – ook met kwantumkortingen.
  • Stuur een verjaardagsbericht naar ESO via ESO’s Facebook-pagina of Twitter @ESO_Observatory met de hashtag #ESO50years.

Bron: Nova.

Twijfels aan een kortdurend ‘Late Heavy Bombardment’

credit: NASA

Het Late Heavy Bombardment (LHB) – nee, het ‘Late Zware Bombardement’ klinkt voor geen meter – was een periode in het vroege zonnestelsel, waarin het binnenste gedeelte van het zonnestelsel (de Aarde en de Maan en de planeten Venus, Mercurius en Mars) blootstond was aan een veel groter dan gemiddeld aantal inslagen van grote meteorieten. De vele kraters en inslagbekkens op de maan zijn het ‘levende bewijs’ van de LHB. De vraag is of het LHB zich voordeed gedurende een korte, maar heftige periode rond 3,8 miljard jaar geleden óf dat er een langere periode van inslagen was, van 4,3 tot 3,8 miljard jaar geleden. Lange tijd werd gedacht dat de eerste suggestie de meest logisch was, dus een korte, maar heftige periode pakweg 3,8 miljard jaar geleden. Via de methode van de superpositie – geologische lagen die zich onderop bevinden zijn ouder dan lagen die zich daarboven bevinden – kon men van 30 inslagbekkens op de maan de relatieve ouderdom bepalen en die gaf aan dat ze allemaal met een onderling verschil van hooguit 1,5 miljoen jaar waren ontstaan. Het gesteente dat de astronauten van de Apollo 17 bijvoorbeeld meenamen uit het gebied vlakbij de Mare Serenatis – dat is zo’n inslagbekken – bleek van dezelfde leeftijd te zijn als van een inslagbekken 600 km verderop, Mare Imbrium. Zoveel inslagbekkend kort na elkaar ontstaan, dan moet er toch wel sprake zijn van een kort durende LHB? Maar wat blijkt nu uit metingen met de Lunar Reconnaissance Orbiter Camera (LROC), een camera aan boord van de LRO die om de maan wentelt: dat het gesteente dat de Apollo 17-bemanning heeft meegenomen hoogstwaarschijnlijk afkomstig is van Mare Imbrium. Materiaal dat vrijkwam bij de inslag van de meteoriet die Mare Imbrium heeft veroorzaakt kwam terecht in het gebied waar de Apollo 17 landde. En daardoor lijken de leeftijden van Mare Serenatis en Mare Imbrium zoveel op elkaar. Mare Serenatis zóu dus veel ouder kunnen zijn dan de geschatte 3,87 miljard jaar op basis van de monsters verzameld door de Apollo 17 en dus zóu het ‘gespreidde model’ van een LHB tussen 4,3 en 3,8 miljard jaar beter kunnen zijn. Bron: Universe Today.

Ruimtepuin in 3D in de IMAX-theaters

Credit: spacejunk3D

Over ruimtepuin verschijnt binnenkort een 3D-film voor de IMAX-theaters: Space Junk 3D. Er cirkelt een gigantische hoeveelheid ruimtepuin rondom de aarde, variërend van kleine metalen scherfjes, bouten en moeren tot grote stukken afval. Met name een botsing van twee satellieten in 2009 én een test van China in 2007, waarbij ze een oude weersatelliet op 865 km hoogte aan flarden schoten, heeft de hoeveelheid puin enorm doen toenemen. Schattingen zeggen dat er 20.000 brokstukken ter grote van een honkbal rondvliegen en maar liefst 500.000 stukken zo groot als een kiezelsteen. Hieronder de trailer van Space Junk 3D, die vanaf deze maand in de theaters verschijnt:

Bron: Coalition for Space Exploration.