Maandelijks archief: april 2012

Top-drie meest geciteerde wetenschappelijke artikelen WMAP-studies

Geplaatst op door Arie Nouwen
4

Credit: WMAP/NASA

Je mag dat best wel indrukwekkend noemen: Thomson Reuters’ Science Watch heeft de meest geciteerde wetenschappelijke artikelen van 2011 gepubliceerd en de gehele top-drie daaruit wordt gevormd door artikelen die gaan over de waarnemingen van de Wilkinson Microwave Anisotropy Probe (WMAP). Da’s de in 2001 gelanceerde satelliet van de NASA waarmee men de kosmische microgolf-achtergrondstraling heeft bestudeerd, de straling die een temperatuur van 2,7 graden en die een overblijfsel is van de oerknal waarmee 13,7 miljard jaar geleden het heelal ontstond. Hier de Top-Drie van de “Hottest Research 2012“, zoals ze ’t noemen – klinkt sexy.

#ArtikelAantal keer geciteerd
1E. Komatsu, et al., "Seven-year Wilkinson Microwave Anisotropy Probe (WMAP) observations: Cosmological interpretations" Astrophys. J. Suppl. Ser., 192(2): No. 18, February 2011.564
2D. Larson, et al., "Seven-year Wilkinson Microwave Anisotropy Probe (WMAP) observations: Power spectra and WMAP-derived parameters" Astrophys. J. Suppl. Ser., 192(2): No. 16, February 2011.132
3N. Jarosik, et al., "Seven-year Wilkinson Microwave Anisotropy Probe (WMAP) observations: Sky maps, systematic errors, and basic results" Astrophys. J. Suppl. Ser., 192(2): No. 14, February 2011.98

Ben je overigens geïnteresseerd in álle wetenschappelijke artikelen die na zeven jaar bestuderen van de kosmische straling door WMAP zijn gepubliceerd, dan raad ik je aan deze Astroblog te bekijken. Bron: Johns Hopkins Universiteit + een tip via een tweet van Planck.

Handig: het hele heelal van begin tot eind op een rijtje

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Ik kwam onderstaande infografiek tegen, een grafische tijdlijn waarin je de gehele geschiedenis plus verre toekomst van het heelal weergegeven ziet, startend met de oerknal 13,7 miljard jaar geleden en eindigend met het moment dat de zon langzaam in een dwergster zal eindigen. Het begint onderaan en eindigt bovenaan. Waar wij ergens op deze tijdlijn zitten? Bij 0!

Credit: Wikipedia

In de versie op Wikipedia (zie bron) zijn de blauwe gebeurtenissen allemaal ‘klikbaar’ en kom je op Wikipedia-pagina’s met meer informatie daarover. Bron: Wikipedia via It’s OK to be Smart.

Hoe mooi kan mooi zijn: de maan vanuit het ISS

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: NASA

Hier hoef je toch eigenlijk weinig woorden aan vuil te maken: de maan gefotografeerd vanuit het internationale ruimtestation ISS, gemaakt door één van de astronauten die behoren tot ISS-expeditie 30. Hé, da’s de expeditie waar ook André Kuipers toe behoort. 😀 De foto doet mij trouwens sterk denken aan de beroemde ‘earthrise’, de foto die op 24 december 1968 – Kerstavond – gemaakt werd door William Anders (de kleurenversie) en Frank Borman (de zwart wit versie). ‘Moonrise’ dit keer. Bron: Universe Today.

WISE laat zien dat de ruimte vol zit met Blazars

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Een voorbeeld van een Blazar. Credit: NASA/JPL-Caltech/Kavli

Sterrenkundigen weten dat in het centrum van bijna alle sterrenstelsels een superzwaar zwart gat zit, miljoenen tot soms miljarden keer zo zwaar als de zon. Een deel van die zwarte gaten is actief, doordat ze materiaal opslorpen, dat via een accretieschijf rondom het zwarte gat tot verhitten wordt gebracht en hoogenergetische straling uitzendt. Bij een gedeelte dáár weer van vindt iets bijzonders plaats: via smalle bundels vanaf de magnetische polen van het zwarte gat wordt materiaal en straling in straalstromen de ruimte in geschoten, tot bijna de lichtsnelheid. Als zo’n straalstroom (‘Jet’) op aarde gericht is zien we die straling en spreken we van een Blazar, genoemd naar het prototype ervan, BL Lacertae, gelegen in het sterrenbeeld Hagedis. Met de Fermi gammasatelliet heeft men honderden puntbronnen ontdekt die gammastraling uitzenden en waarvan men vermoedt dat het wel eens blazars zouden kunnen zijn, maar een bevestiging ontbrak. Voor meer dan 200 gevallen is die bevestiging er nu gekomen, want met NASA’s Wide-field Infrared Survey Explorer (WISE) heeft men infraroodstraling gedetecteerd, die ook door Blazars kunnen worden geproduceerd. WISE kijkt normaal gesproken naar IR-straling van minder extreme objecten, maar dit keer leent het zich ook voor deze bijzondere vorm van actieve sterrenstelsels. Naast deze 200 gevallen van Blazars, die eerder door Fermi waren waargenomen, zag WISE ook nog eens 1000 Blazars die middels andere instrumenten waren gedetecteerd plús vijftig kandidaat-Blazars, die nog niet eerder waren waargenomen. Voor een infrarood-satelliet die zich met koele fenomenen als planetoïden en kometen bezig houdt geen gekke score. Meer info vind je in dit wetenschappelijke artikel. Bron: NASA.

Stofschil rondom rode reuzensterren oorzaak sterrenwind

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: B. Norris

Een internationaal team van Australische en Britse sterrenkundigen is meer te weten gekomen over de laatste fase van sterren als de zon, waarin ze als een rode reus gigantisch zijn opgezweld en ze grote hoeveelheden stof en gas de ruimte in blazen en ze zich zodoende ontdoen van hun buitenlagen. Het gaat om sterren in het massabereik tussen 0,6 en 10 zonmassa’s, die gedurende de rode reusfase in korte tijd – slechts 10.000 jaar ongeveer – middels een sterrenwind hun buitenlaag wegblazen, een wind die wel 100 miljoen keer zo krachtig kan zijn als de zonnewind. Het team onder leiding van Barnaby Norris (Universiteit van Sydney) bestudeerde drie rode reuzen, waaronder de ster W Hydrae (zie de reconstructie hierboven) in het sterrenbeeld Waterslang, 560 maal zo groot als de zon en 375 lichtjaar van ons vandaan. Ze ontdekten dat die reuzen op heel korte afstand omringd worden door een schil van onverwacht grote stofdeeltjes, welke ontstaan door condensatie in het koelere deel van de steratmosfeer. Om dat stof te kunnen zien maakte men gebruik van een nieuwe techniek, die van de aperture-masking polarimetric interferometry, waarmee één telescoop in kleinere stukjes wordt verdeeld, die vervolgens als een interferometer een scherper beeld opleveren. De stofdeeltjes blijken het licht van de ster niet te absorberen, maar te verstrooien en het is deze verstrooiing  die er voor zorgt dat de buitenwaards bewegende stofdeeltjes tegen de hun omringende gasmoleculen botsen. Die moleculen botsen op hun beurt weer tegen andere moleculen aan en zodoende zullen zowel het stof als gas in de buitenlagen van de reus naar buiten gaan. Er zit zo’n honderd keer meer gas dan stof in die buitenlagen, maar door de relatief grote diameter van het stof (ongeveer 0,6 micrometer) is de invloed van het stof erg groot. In onze eigen atmosfeer is het de wind die het stof in beweging brengt, in de atmosfeer van de rode reus is het precies andersom. Stervensstof, zoals George Beekman het in de NRC noemt. Bron: NRC-Handelsblad, 14 april 2012 + Physics World.

Hubble ziet voor het eerst poollicht op Uranus

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Credit: Laurent Lamy


Met de Hubble ruimtetelescoop heeft men voor het eerst vanaf aarde poolicht (aurora) waargenomen op de planeet Uranus. Zelfs voor een telescoop als Hubble valt dat niet mee, want de lichtblauw gekleurde planeet staat erg ver weg – op het moment dat het poollicht werd gezien in november 2011 zo’n vier miljard kilometer – en we keken toen tegen de zonverlichte dagzijde van Uranus. Men hield rekening met een zonnestorm van september 2011, die volgens de berekeningen half november Uranus moest passeren en dat had inderdaad een positief resultaat, want op de polen zag men poollicht. Men heeft al eerder poollicht bij Uranus gezien, maar dat was door de Voyager 2 sonde, die meer dan 25 jaar geleden langs de planeet vloog. Op de foto’s hierboven, welke op vrijdag 13 april werden gepubliceerd, zie je ook de ringen van Uranus. Bron: Space.com.

Star Party op 28 april markeert begin renovatie Dwingeloo telescoop

Geplaatst op door Arie Nouwen
4

De Dwingeloo radiotelescoop

Het Planetron Cinedome in Dwingeloo en CAMRAS, de stichting die de Dwingeloo Telescoop beheert, organiseren op zaterdag 28 april, de internationale dag van de astronomie, een Star Party. De Star Party bundelt culinaire kwaliteit met de unieke duisternis van het Dwingelderveld, de bijzondere belevenis van een Sterrenkijkavond in Planetron Cinedrome, leerzame spelletjes bij RCN de Noordster, een huifkartocht en de unieke uitstraling van de radiotelescoop. Afsluitend zal wethouder van erfgoed en cultuur Anry Kleine Deters de Dwingeloo Radiotelescoop uitschakelen . Vanaf dat moment ondergaat het 56 jaar oude historisch rijksmonument van ASTRON, het Nederlands instituut voor radioastronomie, een intensieve restauratie. Vrijwilligersorganisatie CAMRAS en het Planetron Cinedome organiseren de Star Party samen met recreatie-ondernemers uit de omgeving.?De avond begint bij Hotel Wesseling of Grand Caf

Saturnus in oppositie. Kijken en genieten maar!

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Saturnus in oppositie. Credit: Efrain Morales/ Jaicoa Observatory

Morgen – zondag 15 april 2012 om 20.00 uur – staat de planeet Saturnus in oppositie. Hij staat dan recht tegenover de zon en is de hele nacht zichtbaar. Gaat de zon onder dan komt Saturnus op, komt de zon op dan verdwijnt Saturnus, simpel. De ringen van Saturnus – ideaal object voor een verrekijker of (kleine) telescoop – staan verder open dan vorig jaar. Toen stond de aarde slechts 9° boven het vlak van de ringen van Saturnus, dit keer is dat 14°. De planeet heeft een helderheid van +0,4m en zijn schijnbare diameter meet 19,1″. Voor een waarnemer in Utrecht bereikt de planeet rond 01.47 uur zijn maximale hoogte van 30°. Op de foto hiernaast zie je Saturnus en z’n manen Dione (linksboven) en Thetys (rechtsonder), op 3 april jongstleden gefotografeerd door Efrain Morales van het Jaicoa Observatorium. Hieronder een zoekkaartje, waarin je niet alleen Saturnus – vlakbij de hoofdster van het sterrenbeeld Maagd, Spica – maar ook Mars in Leeuw.

Credit: Hemel.waarnemen.com.

Bron: Sterrengids 2012 + Universe Today + Hemel.waarnemen.

Betoverend: de eeuwige stromen in de oceanen

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Gebruikmakend van satellietwaarnemingen gedaan tussen juni 2005 en december 2007 heeft de NASA twee video’s gemaakt, waarin op schitterende wijze de golfstromen in de oceanen in beeld zijn gebracht. Er is zowel een 3-minuten als een 20-minuten versie, beiden in hoge resolutie hier verkrijgbaar. De video’s zijn gemaakt in het kader van het Estimating the Circulation and Climate of the Ocean (ECCO) project, bedoeld om meer te weten te komen over de circulatiepatronen in de oceanen. Genoeg gekletst nu, geniet van “Perpetual Ocean’:

Bron: NASA.