Succesvolle missie Dragon capsule beëindigd met landing in Stille Oceaan

De Dragon capsule van ruimtevaartonderneming SpaceX is na een succesvolle koppeling aan het ruimtestation ISS vandaag teruggekeerd op aarde. Om 17.42 uur Nederlandse tijd landde de capsule bungelend onder drie grote parachutes in de Stille Oceaan, 900 km ten westen van de kust van Baja California, Mexico (zie het plaatje hieronder). Met die plons eindigde een succesvolle vlucht van de Falcon 9 draagraket, die op 22 mei j.l. werd gelanceerd, en de Dragon capsule, die op 25 mei werd vastgemaakt aan het ISS. Eerder op de dag werd de Dragon losgekoppeld van het ISS en om 16.51 uur werden gedurende negen minuten de motoren aangezet om de daling in te zetten, de zogenaamde de-orbit engine burn.

Credit: NASA TV

De bedoeling is dat de Dragon capsule naar Texas zal worden gebracht voor inspectie en dat in september een nieuwe missie met de Dragon wordt uitgevoerd. Vanaf 2015 wil men astronauten met de Dragon naar het ISS gaan vervoeren. Goede videobeelden van de landing ben ik nog nergens tegengekomen, behalve deze korte rapportage op CNN:

Bron: Space.com.

Oeps, het Andromedastelsel ligt op ramkoers met ons Melkwegstelsel

Illustratie van een blik op de sterrenhemel net voor de voorspelde samensmelting van het naburige Andromedastelsel met de Melkweg. Over 3,75 miljard jaar begint de schijf van Andromeda het blikveld te vullen en zijn zwaartekracht verstoringen te veroorzaken in de Melkweg. Het beeld is geïnspireerd op de computermodellen van de frontale botsing over 4 miljard jaar. Over 6 miljard jaar is uit de twee sterrenstelsels een nieuw, elliptisch stelsel ontstaan. Illustratie-credit: NASA, ESA, Z. Levay and R. van der Marel (STScI), and A. Mellinge

Een groep astronomen onder leiding van de Nederlandse sterrenkundige Roeland van der Marel heeft ontdekt dat het naburige Andromeda-sterrenstelsel op ramkoers ligt met de Melkweg waarin wij leven. De frontale kosmische botsing wordt verwacht over vier miljard jaar en zal enorme veranderingen teweegbrengen: de sterrenhemel zal er heel anders uitzien doordat de zon waarschijnlijk in een andere baan wordt geslingerd, maar ons zonnestelsel zal niet worden vernietigd. In het versneld uitdijende heelal razen de meeste melkwegstelsels van elkaar vandaan. Maar Andromeda, ook bekend als M31, komt onze richting op met een snelheid van zo’n 400.000 kilometer per uur. Die meting was al 100 jaar geleden gedaan met behulp van het Dopplereffect. Onbekend was echter wat de eigenbeweging (de zijwaartse beweging) van Andromeda is, die bepaalt of dit sterrenstelsel de Melkweg in de verre toekomst net zal missen, schampen of vol raken. Het team van astronomen maakte met de Hubble Ruimtetelescoop precisiemetingen van de eigenbeweging van het Andromedastelsel. Zij kregen dit voor elkaar met buitengewoon nauwkeurige observaties, herhaald over een periode van 5-7 jaar. “De metingen tonen aan dat Andromeda vrijwel recht op ons af komt”, zegt Van der Marel van het Space Telescope Science Institute (STScI) in Baltimore, VS. “Dit neemt iedere twijfel weg of Andromeda gaat botsen en samensmelten met de Melkweg.” Andromeda bevindt zich nu op een afstand van 2,5 miljoen lichtjaar, maar zet onverbiddelijk koers naar de Melkweg als gevolg van hun wederzijdse zwaartekrachtsaantrekking en de onzichtbare donkere materie die de beide stelsels omringt. Computerberekeningen van het team laten zien hoe het lot zich zal voltrekken. Nadat de spiraalstelsels elkaar voor het eerst zullen hebben ontmoet, duurt het nog twee miljard jaar voordat de twee zijn samengesmolten tot een elliptisch sterrenstelsel zoals die in het nabije heelal veel voorkomen. Andromeda’s kleine begeleider M33 (de Driehoeknevel) zal misschien ook meedoen in de botsing en mogelijk later samensmelten met het nieuwe elliptische sterrenstelsel. Er is zelfs een kleine kans dat de Driehoeknevel als eerste met de Melkweg botst. De sterren in de sterrenstelsels liggen zo ver uit elkaar, dat geen andere ster direct op de zon zal botsen. De baan van de aarde in ons zonnestelsel zal waarschijnlijk ook onveranderd blijven. Maar de zon zal in een andere baan rond het nieuwe galactische centrum terechtkomen, waarschijnlijk op grotere afstand. De nachtelijke sterrenhemel zoals die is te zien vanaf de aarde, zal daardoor enorm veranderen. “We kennen andere sterrenstelsels in het heelal die botsen of samensmelten. Maar dit resultaat is uniek, omdat het laat zien wat er zal gebeuren met onze planeet, onze zon, en onze Melkweg. Dat wij ooit zullen versmelten met een neveltje dat 1000 jaar geleden voor het eerst werd opgemerkt aan de hemel, is werkelijk fascinerend,” zegt Van der Marel. De resultaten worden binnenkort gepubliceerd in drie papers in The Astrophysical Journal. Geen lid van dat blad? Geen paniek, hier zijn die artikelen:

Hieronder nog enkele ‘momenten’ uit de botsing tussen Melkweg en Andromedastelsel.

Illustratie-credit: NASA, ESA, Z. Levay and R. van der Marel (STScI), and A. Mellinge

Bron: Nova.

ALMA richt zijn blik op Centaurus A

Het radiostelsel Centaurus A, gezien door ALMA. Credit: ALMA (ESO/NAOJ/NRAO); Y. Beletsky (LCO)/ESO

Een nieuwe opname van het centrum van het karakteristieke sterrenstelsel Centaurus A, gemaakt met de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA), bewijst dat de nieuwe sterrenwacht astronomen in staat stelt om door de ondoorzichtige stofbanden die het centrum van het stelsel aan het zicht onttrekken heen te kijken. ALMA bevindt zich in zijn Early Science-fase en is nog in aanbouw. Desalniettemin is hij al de krachtigste telescoop in zijn soort en maakt hij opnamen van ongekende kwaliteit. De sterrenwacht heeft astronomen zojuist opgeroepen om voorstellen in te dienen voor de volgende cyclus van waarnemingen, waarin de telescoop-in-aanbouw nog beter zal presteren. Centaurus A is een reusachtig elliptisch radiostelsel – een sterrenstelsel dat sterke radiostraling uitzendt. Het is een van de meest opvallende en verreweg het meest nabije radiostelsel aan de hemel. Om die reden is Centaurus A al met tal van verschillende telescopen waargenomen. In zijn zeer heldere kern huist een superzwaar zwart gat dat ongeveer honderd miljoen keer zo veel massa bevat als onze zon. In zichtbaar licht valt vooral de donkere band van het stelsel op, die het centrum aan het zicht onttrekt. Deze donkere band bevat grote hoeveelheden gas, stof en jonge sterren. In combinatie met de sterke radio-emissie bewijzen deze kenmerken dat Centaurus A het resultaat is van de botsing tussen een elliptisch reuzenstelsel en een kleiner spiraalstelsel, waarvan de restanten de stofband vormen. Om door het verhullende stof in de centrale band heen te kijken, moeten astronomen waarnemingen doen op golflengten die langer zijn dan die van zichtbaar licht. Deze nieuwe opname van Centaurus A combineert waarnemingen op golflengten van ongeveer een millimeter, gedaan met ALMA, met waarnemingen in het nabij-infrarood. Hierdoor kunnen we door het stof heen de heldere kern van het stelsel zien.

De nieuwe ALMA-waarnemingen – de gele, groene en oranje tinten – tonen de posities en bewegingen van de gaswolken in het stelsel. Het zijn de scherpste en gevoeligste waarnemingen in hun soort die ooit zijn gedaan. ALMA was afgestemd op radiostraling met een golflengte van ongeveer 1,3 millimeter, die door moleculen van koolmonoxidegas wordt uitgezonden. De beweging van het gas in het stelsel veroorzaakt kleine veranderingen in deze golflengte die het gevolg zijn van het dopplereffect. Die beweging komt op deze afbeelding tot uiting in kleurverschillen: groen is gas dat op ons af komt, de gele structuren bestaan uit gas dat van ons af beweegt. Te zien is dat het gas links van het centrum naar ons toe komt, terwijl het gas aan de rechterkant zich van ons verwijdert. Dat wijst erop dat het gas rond het centrum draait. De ALMA-waarnemingen zijn over een nabij-infraroodopname van Centaurus A, gemaakt met het instrument SOFI van ESO’s New Technology Telescope (NTT), heen gelegd. De opname is bewerkt met een nieuwe techniek waarmee het verhullende effect van het stof wordt verwijderd. We zien een duidelijke ring van sterren en sterrenhopen die een gouden gloed afgeven: het schamele overblijfsel van het spiraalstelsel dat door de zwaartekrachtsaantrekking van het elliptische reuzenstelsel aan flarden wordt getrokken. De overeenstemming tussen de ring van sterren zoals de NTT deze in het infrarood heeft waargenomen en het gas dat op millimetergolflengten door ALMA is gezien, illustreert dat het om verschillende aspecten van dezelfde structuren in het stelsel gaat. Dit is een voorbeeld van hoe waarnemingen met andere telescopen deze nieuwe waarnemingen van ALMA kunnen aanvullen. De bouw van ALMA, op de Chajnantor-hoogvlakte in het noorden van Chili, zal in 2013 voltooid zijn. Bron: ESO.

Wat is er allemaal te zien in juni 2012?

Hier weer de maandelijkse video, waarin je kan zien wat er allemaal voor interessants staat te gebeuren. Dit keer over de maand juni 2012. Daarin o.a. aandacht voor het volgende:

  • de planeten die ’s avonds te zien zijn: Saturnus en Mars.
  • de planeten die ’s ochtends te zien zijn: Jupiter en later in de maand ook Venus.
  • het sterrenbeeld Bo

@astro_andre: De ruimte is veel leuker dan de aarde

Impressie van de Tweetup bij ESTEC. Credit: ESA–Anneke Le Floc’h

Een groep van tachtig twitteraars reisde dinsdag 29 mei af naar Noordwijk voor een live videogesprek met ESA-astronaut André Kuipers. Vanaf ESA’s onderzoekscentrum ESTEC werd een directe verbinding gemaakt met het internationale ruimtestation ISS, waarna de twitteraars hun prangende vragen konden voorleggen aan André. De zogeheten ‘SpaceTweetup’ (een tweetup is een evenement waarbij twitteraars samen komen) is het resultaat van een wedstrijd die georganiseerd werd door de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. ESA nodigde twitteraars in april uit een bijzondere vraag voor André te verzinnen. De beste vraagstellers maakten kans op toegang tot de SpaceTweetup bij ESTEC. In totaal werden meer dan vijfhonderd vragen ingezonden.

Eiland in de Grote Oceaan
Van alle ingezonden vragen werden de beste tien live via de satellietverbinding door André beantwoord. Eén van de vragen werd gesteld door de Nederlandse Mirjam. Zij vroeg André welke foto hij absoluut wilde maken vanuit de ruimte. “Ik wilde heel graag een foto maken van een klein eiland in de Stille Zuidzee waar ik ben getrouwd”, luidde het antwoord van André. “Het eiland was nog niet zo gemakkelijk te vinden. De Grote Oceaan is gigantisch groot en het eiland is heel erg klein. Het is me uiteindelijk toch gelukt, door de vorm van het eiland te vergelijken met een plaatje in een atlas.” Voordat het videogesprek met André plaatsvond, werden de uitgenodigde twitteraars getrakteerd op een interactieve 3D-tour van het internationale ruimtestation, en mochten ze enkele experimenten aanschouwen. De aanwezige twitteraars kregen de mogelijkheid ESA’s Eurobot te besturen met behulp van hun eigen tweets. Door berichten te versturen als ‘move backwards 3m’, kon de Eurobot in de Italiaanse stad Turijn bestuurd worden.

Actrices en hordelopers

De Eurobot Ground Prototype (EGP). Credit: ESA–A. Le Floc’h

Deelnemers aan de SpaceTweetup met André Kuipers waren afkomstig uit Spanje, Italië, Duitsland, de Verenigde Staten en natuurlijk Nederland. Onder hen bevonden zich grafisch vormgevers, actrices, leraren, advocaten, archeologen en zelfs professionele hordelopers. Daarnaast hield twitteraar Remco Timmermans een presentatie over zijn reis naar Bajkonoer, waar hij op 21 december een van de twee aanwezige toeristen was die de kou trotseerden om de lancering van André Kuipers waar te nemen. Vlak voor het live evenement gaf ook ESA-astronaut Christer Fugelsang nog een presentatie over zijn persoonlijke ervaringen tijdens zijn twee missies naar het ISS. Daarnaast vertelde hij over ESA’s betrokkenheid bij het ruimtestation, waaronder het ATV, Europa’s Columbus-module en de projecten rondom microzwaartekracht. Het telefoongesprek duurde in totaal zo’n twintig minuten. Bron: ESA.

Lezing bij Huygens: IJsdwergen en Trans-Neptunische Objecten

Credit: NASA

Komende vrijdag 1 juni komt Alex Scholten een lezing houden bij sterrenkundevereniging Chr. Huygens in Papendrecht over IJsdwergen en Trans-Neptunische Objecten. Recente ontdekkingen van hemellichamen in ons zonnestelsel in banen voorbij Neptunus en onderzoek aan de verre dwergplaneet Pluto hebben in de afgelopen jaren het beeld van ons zonnestelsel veranderd. Regelmatig meldt de pers een ‘vermeende’ tiende planeet, zoals Sedna, Quaoar, en de dwergplaneten Eris, Makemake en Haumea. De grens tussen planeten, planetoïden en kometen lijkt te vervagen en leidde tot een nieuwe categorie objecten: TNO’s (Trans Neptunian Objects). Dankzij deze ontdekkingen zijn er nieuwe inzichten gekomen over de vroege geschiedenis van ons zonnestelsel. Alex Scholten is al 35 jaar amateursterrenkundige en momenteel voorzitter van Volkssterrenwacht Busloo. Hij is al eens eerder bij ons geweest en heeft het toen gehad over ruimtevluchten naar kometen. De lezing begint om 20:30 uur, vanaf 20:00 uur is de zaal open en ben je van harte welkom. Bron: Chr. Huygens.

Zomerzonnetje

Afgelopen weekend heb ik hem dan in ontvangst mogen nemen, mijn nieuwe Lunt 60. Hij is net op tijd voor de venusovergang volgende week. Natuurlijk moest ik gelijk kijken wat ik er mee kon zien, en het afgelopen weekend was daar dan ook uitermate geschikt voor!Wat een mooi gezicht. De protuberansen knalden me tegemoet. Ik wist dat h-alpha indrukwekkend kan zijn, maar dit was boven verwachting. Natuurlijk heb ik ook een mozaiekje ervan geknald (kon het niet laten 🙂 ) en die is hier te zien. Veel plezier ermee…

De zon in waterstofband op 28-05-2012

En nog het plaatje zoals we hem meer gewend zijn:

De zon in H-alpha op 28-05-2012

Planetoïde 2012 KT42 scheerde vanmorgen vlak langs de aarde

planetoïde 2012 KT42. Credit: A.R. Gibbs

Mag ik even voorstellen: planetoïde 2012 KT42, ergens tussen de drie en tien meter in diameter. De grote kiezel werd gisteren ontdekt door A.R. Gibbs middels de Mt. Lemmon Survey met een 1,5-m reflector + CCD.  2012 KT42 zou totaal onbekend zijn gebleven als ‘ie niet het lef had gehad om vanochtend om 09.00 uur Nederlandse tijd op slechts 14.400 km langs de aarde te scheren. Van de Top-10 van aardscheerders neemt ‘ie nu met deze afstand plek 6 in, een lijstje dat wordt aangevoerd door meteoroïde 2004 FU162, die op 31 maart 2004 6500 km langs de aarde vloog. Je vraagt je wellicht af wat er zou gebeuren als 2012 KT42 recht op de aarde af zou zijn gekomen en de afstand 0 km zou zijn. Impact? Boem? Rampen? Nee, niets van dat alles. De planetoïde zou door z’n geringe omvang grotendeels verbranden in de atmosfeer. Net zoals gebeurde op 7 oktober 2008 met de mini-planetoïde (Ø 5 m) 2008 TC3, die toen ergens boven Noord-Soedan verbrandde. Bron: Universe Today.

NGC 4424 supernova..ofwel…”the other Jan strikes back!!”

NGC 4424 supernova

Aangezien al het wetenschappelijk wetenswaardige

De drie paden van natuurkunde en techniek

Ik kwam vanmorgen een blog tegen, die handelde over het gebruik van computers bij de deeltjesfysica. Dit naar aanleiding van de onlangs in New York gehouden 19e Computing in High Energy Physics (CHEP) conferentie. De zogenaamde keynote talk – zeg maar de belangrijkste toespraak van allemaal – werd gehouden door Glen Crawford van het Amerikaanse Department of Energy, welke geleid wordt door Nobelprijswinnaar en natuurkundige Steven Chu. Waar het mij nu even om gaat is deze figuur uit die toespraak – even dubbelklikken voor de grote versie:

Credit: US Department of Energy

Ik vind ‘m schitterend. Met name dat Venn-diagram (ha, kennen jullie die nog uit de wiskundeboekjes van vroeger) rechts laat volgens mij goed zijn met welke problemen en uitdagingen we in de natuur- en sterrenkunde te maken hebben. Alle onderwerpen in de drie gekleurde velden komen met regelmaat naar voren in de Astroblogs, als er weer eens resultaten uit de een of ander onderzoek zijn of als uit de studeerkamers weer nieuwe modellen bedacht zijn. Mooi ook om te zien hoe het allergrootste en het allerkleinste in elkaar grijpen en de twee zijden van één en dezelfde munt zijn. Bron: Quantum Diaries.