Ruimtevaartorganisatie NASA geeft komende 21 maanden meer dan een miljard dollar aan bedrijven die een opvolger voor de spaceshuttle gaan ontwikkelen. Vliegtuigbouwer Boeing krijgt 460 miljoen dollar; de commerciële ruimtevaartbedrijven SpaceX en Sierra Nevada Corporation respectievelijk 440 en 212 miljoen dollar. De NASA stopte het spaceshuttle-programma vorig jaar. De organisatie maakt nu gebruik van Russische Sojoez-capsules om astronauten de ruimte in te sturen. Aan een opvolger van de shuttle wordt al jaren gewerkt door de bedrijven, die alle drie hopen dat hun ontwerp wint. Boeing is bezig met de ontwikkeling van de CST-100, een ruimtecapsule met plaats voor zeven astronauten, op de afbeelding hierboven links te zien. SpaceX, dat in mei de eerste commerciële ruimtevlucht uitvoerde, kan met het geld van de NASA de Dragon-capsule verder ontwikkelen, rechts te zien. Die is nu alleen geschikt voor het vervoer van goederen naar de ruimte. Sierra Nevada Corp werkt aan de Dream Chaser, in het midden van de afbeelding. Die heeft het uiterlijk van de oude spaceshuttle, maar is veel kleiner. Ook dat toestel heeft plaats voor zeven astronauten. De CTS-100 en Dream Chaser worden gelanceerd met de United Launch Alliance’s Atlas 5 draagraket, terwijl SpaceX voor de Dragon capsule z’n eigen Falcon 9 raket wil hanteren. De NASA gaat steeds meer gebruik maken van commerciële ruimtevaartondernemingen. De $ 1,1 miljard wordt gegeven voor de zogenaamde Commercial Crew Integrated Capability (CCiCap), dat bedoeld is om de eerste astronauten in 2017 in een van de ‘shuttle-opvolgers’ te lanceren. In mei 2014 moeten de toestellen gereed zijn om te testen. Bron: NOS + Cosmic Log.
Het schijnt ooit door een dichter te zijn gezegd: “The whole universe is in a glass of wine“. Wie dat was weten we niet, wel dat Richard Feynman, de beroemde natuurkundige, de poëtische uitdrukking bezigde in één van z’n even beroemde colleges. En verdraaid, het klopt nog ook:
Het was vanmorgen in alle media te lezen, zelfs op Teletekst: Ophef Middelburg om vreemd blikje. Er bleek donderdagavond door agenten op het Hofplein in Middelburg een ‘verdacht voorwerp’ te zijn aangetroffen, dat met aluminiumtape vastgeplakt zat aan een verkeerspaal. Daarop werd een onderzoek ingesteld en werd het gebied afgezet tussen de Bree en de Lange Noordstraat. Bewoners werden geadviseerd binnen te blijven en ook werd de Explosieven Opruimings Dienst gealarmeerd. Wat bleek uiteindelijk: dat het gaat om een zogenaamde gaatjescamera of pinholecamera, die door de sterrenwacht Philippus Lansbergen in Middelburg zijn opgehangen. In het kader van het Solargraphy Project heeft de sterrenwacht in heel Walcheren wel vijftig van die blikjes opgehangen – oeps! De sterrenwacht gaat kijken wat ze daarmee moeten doen, om dit soort situaties in de toekomst te voorkomen. Bron: PZC.
Ik ontving vandaag een mail van Edwin Mathlener van Stichting ‘De Koepel’ met daarin een nieuwsbrief over de komende SpaceUp Onconferentie, welke 22 en 23 september 2012 zal worden gehouden in het Cosmodrome in Genk, België. Eh… onconferentie? Yep, goed gelezen. Lees hieronder maar wat dat precies inhoudt en of het iets voor jou is.
What is SpaceUp?
SpaceUp is a space unconference, where participants decide the topics, schedule, and structure of the event. The term “unconference” can be applied to a wide range of gatherings that try to avoid common aspects of conventional conferences, such as high fees, sponsored presentations, and top-down organization. Unconferences have been held about technology, science, transit, and even cupcakes, but this is the first one focused on space exploration. SpaceUp is a forum where new and exciting ideas are exchanged and furthered on how space exploration and exploitation will advance in the years to come. SpaceUp is Space 2.0 at its best! SpaceUp Europe 2012 is the first occurrence of SpaceUp outside the USA. It will be a great opportunity for Europeans to get acquainted with this established U.S. tradition and such an innovative concept.
Who is it for?
SpaceUp attracts a cross-section of space professionals, ranging from scientists, engineers, innovators, entrepreneurs, government space institutions, and space industry representatives. While the topic of SpaceUp is focused on space, the attendees are intentionally not limited to space industry insiders. Business people, students, social media specialists and non-experts, such as space enthusiasts and artists are all welcome to express their opinions and to run sessions. Past US SpaceUp events have seen representation from NASA, NASA contractors, SpaceX, Virgin Galactic, XCOR Aerospace, and more! Europe’s first attempt to a SpaceUp event is actively supported and endorsed by the European Space Agency (ESA) and the German Aerospace Center (DLR).
When and where?
SpaceUp Europe will be held 22 and 23 September 2012, at the Cosmodrome in Genk, Belgium. The Cosmodrome is a modern space environment, ideally situated in the heart of Europe, within easy driving distance from Belgium, the Netherlands, West and Central Germany and Northern France.
What to expect at SpaceUp Europe?
100-150 participants are estimated to attend. Initial feedback across social media shows great enthusiasm and anticipation from a wide range of professions and disciplines. ” Talks will be made in a plenary session and 3-4 parallel sessions. All participants are eligible to make a presentation. They are able to create sessions and add to the schedule. ” Sessions include 5-minute T-minus-FIVE lightning talks, pecha kucha presentations and 30-minute slots for presentations, movies, panel discussions and any other creative ideas, such as live demonstrations, project showcases, and training sessions. ” Proceedings will be virtual attended via live webcasts and interaction via social media. After the event, SpaceUp Europe proceedings will be uploaded on Youtube.Surrounding social activities include: Saturday evening dinner, a planetarium show and (weather permitting) night-sky observation at the on-site observatory. Lots of networking and R&R opportunities!
Kaartje van de noordoostelijke horizon van half augustus omstreeks 1 uur ’s nachts. Vanuit een punt in het sterrenbeeld Perseus lijken de vallende sterren op ons af te komen. Credit: St. de Koepel
Nee, het zijn niet de lottoballen die komende nachten gaan vallen. Wel de vallende sterren van de Perseïdenzwerm. Tijdens het hoogtepunt van deze meteorenzwerm, rond 12 augustus, kunnen we vaak tot wel honderd vallende sterren per uur zien. De omstandigheden zijn dit jaar vrij gunstig. De meeste meteoren verschijnen waarschijnlijk tussen 2 en 6 uur in de nacht van 11/12 en 12/13 augustus. Als het dan goed helder is, kun je gemiddeld elke minuut wel een vallende ster zien. Ook in de nachten voor en na het maximum zijn er Perseïden te zien, alleen in veel geringere aantallen dan in de maximumnachten. Elke nacht verschijnen er een aantal vallende sterren aan de hemel. Met een beetje geluk zien we er één langs schieten als we een tijdje buiten staan. Vallende sterren zijn geen echte sterren die naar beneden vallen, maar kleine steentjes die vanuit de ruimte de dampkring van de aarde binnendringen. Zo’n brokje steen heeft in de ruimte een grote snelheid van vele tientallen kilometers per seconde en als het de dampkring binnenkomt, remt de lucht het steentje af. Het wordt dan heet en verdampt op een hoogte van zo’n tachtig tot honderd kilometer. Het lichtverschijnsel dat we zien is niet van het steentje zelf, maar van de lucht er omheen die ook sterk wordt verhit en gaat gloeien. Dit lichtverschijnsel noemen we een meteoor. Enkele malen per jaar zijn er veel meer meteoren te zien dan normaal. De aarde in zijn baan kruist dan de baan van een wolk stofdeeltjes, achtergelaten door een komeet. Elk jaar in augustus kruist de aarde de baan van de komeet Swift-Tuttle, die behoorlijk wat gruis heeft verspreid in zijn baan. Dit veroorzaakt een mooie meteorenzwerm die elk jaar terugkeert rond 12 augustus: de Perseïden. Juist omdat deze in de zomer zichtbaar zijn, zijn ze bij een breed publiek bekend. Veel vakantiegangers zitten in deze tijd in een mooie donkere omgeving en genieten ’s avonds van een prachtige sterrenhemel. De Perseïden zijn vernoemd naar het sterrenbeeld Perseus. De reden hiervoor is dat alle vallende sterren die bij de komeet Swift-Tuttle horen, uit de richting van het sterrenbeeld Perseus lijken te komen. Als we de lijn van een Perseïde doortrekken in de richting waar die vandaan kwam, kom deze in dit sterrenbeeld uit. Het punt aan de hemel waar alle meteoren vandaan lijken te komen, heet de radiant. Het is slechts een denkbeeldig punt, want in werkelijkheid bewegen de meteoren evenwijdig aan elkaar. Dit effect zien we bijvoorbeeld ook bij treinrails. Twee rails van een spoor lopen ook evenwijdig aan elkaar. Maar als we op het spoor staan, lijken de twee rails elkaar te naderen in de verte bij de horizon. Zo ook lijken meteoren vanuit één punt aan de hemel te komen. Vanaf half juli verschijnen de eerste Perseïden al aan de hemel. Het zijn er dan nog heel weinig, maar het worden er in de weken erna steeds meer. In de nachten van 11/12 en 12/13 augustus kunnen we enkele tientallen Perseïden per uur zien oplichten aan de hemel. Dan is het echt de moeite waard om een tijdje buiten te gaan liggen en naar de lucht te kijken. Het maximum van de zwerm valt dit jaar overdag op 12 augustus (rond 14 uur). Daarna neemt de activiteit weer af en rond 24 augustus heeft de aarde de baan van komeet Swift-Tuttle helemaal verlaten.
Foto van een Perseïdenmeteoor. Credit: St. de Koepel
Dit jaar zijn de omstandigheden redelijk gunstig voor de Perseïden. Het is Laatste Kwartier maan op 9 augustus, dus tijdens het maximum van de zwerm is de maan nog maar een smalle sikkel, die pas in de loop van de nacht opkomt, en te zwak is om te storen. Het is dus vooral hopen op mooi weer, maar de kans daarop is in augustus behoorlijk groot. Ook de hoogte van de radiant aan de hemel bepaalt hoeveel vallende sterren we kunnen waarnemen. Des te hoger de radiant aan de hemel staat, des te meer vallende sterren zijn er te zien. In het begin van de avond staat het sterrenbeeld Perseus nog vrij laag en verschijnen er nog niet veel meteoren. Later in de nacht stijgt de radiant en neemt het aantal vallende sterren langzaam toe. Als de ochtendschemering begint, staat Perseus bijna recht boven ons hoofd en kunnen we de meeste meteoren verwachten. Als het in de dagen van de Perseïden zwoel zomerweer is, kunnen we ’s avonds best een tijdje buiten zitten om de vallende sterren te bekijken. Maar wie voor een langere periode wil gaan kijken, kan zich beter goed aankleden. Omdat we bij het waarnemen stil zitten of liggen, produceert ons lichaam weinig warmte en we koelen dan snel af. Trek afhankelijk van het weer een trui aan of een jas en bij een koele nacht zelfs een extra broek. Zorg ook voor een makkelijke stoel, veldbed of slaapmatje. Laat de ogen goed aan het donker wennen — dat duurt wel een kwartier. Kijk goed waar de meteoren vandaan komen en probeer eens te tellen hoeveel er te zien zijn in een half uur of een uur. Het leuke van meteoren kijken is dat iedereen het kan doen, zonder telescoop of verrekijker. Bron: Stichting De Koepel.
Als je een paar jaar onder een steen hebt gelegen, dan zal je ’t vast niet weten, maar komende maandagochtend 6 augustus om 07.31 uur Nederlandse tijd zal de Marsrover Curiosity landen naast de 5 km hoge berg Mount Sharp in de 154 km grote Gale krater op Mars. Tussen de binnenkomt in de ijle atmosfeer van Mars en de landing zitten 6 minuten en 43 seconden, een korte periode die bekend staat als de “six minutes of terror” of “seven minutes of terror” – afhankelijk van hoe je ’t afrond. 😉 De aankomsttijd van 07.31 uur is in aardse tijd, want het signaal van de Curiosity doet er 14 minuten over om de aarde te bereiken. In Marstijd is het MSD 49269 3.19 uur ’s ochtends Local Mean Solar Time. In de volgende EDL-timeline[1]EDL staat voor entry, descent, landing – yep, de binnenkomst, afdaling en landing. infografiek zie je precies wat er gebeurt vanaf het moment van binnenkomst in de ijle Martiaanse atmosfeer (‘entry’) tot aan de landing en kort daarna. Dubbelklikken voor de supergrote versie.
Het onbemande Russische ruimtevaartuig Progress 48 (M-16M) koppelde donderdagnacht 2 augustus 2012 om 03.18 uur Nederlandse tijd aan de Pir module van het internationale ruimtestation ISS. Dat was slechts 5 uren en 43 minuten na de lancering van de capsule, die woensdagavond om 21.35 uur uur plaatsvond vanaf Baikonur Cosmodrome in Kazachstan, een recordtijd! Normaal duurt het minstens twee dagen – lees: 34 rondjes om de aarde – om een capsule aan het ruimtestation te koppelen. Nu waren slechts vier omwentelingen voldoende om de Progress richting ISS te stuwen. Het is de bedoeling dat in de toekomst ook bemande capsules sneller naar het ruimtestation gaan. De Progress 48 is volgestouwd met nuttige lading voor het ISS, zoals water, brandstof, zuurstof en gereedschappen en onderdelen van experimenten. Hier beelden van de koppeling.
Röntgenstraling van het restant van SN 1957D. Credit: X-ray: NASA/CXC/STScI/K.Long et al., Optical: NASA/STScI
In 1957 explodeerde een zware ster in het spiraalsterrenstelsel M83, vijftien miljoen lichtjaar van de Melkweg verwijderd. Het was de vierde supernova die dat jaar werd waargenomen en daarom kreeg ‘ie de catalogusnaam SN 1957D. Dit jaar is men er voor het eerst in geslaagd om van het restant van die supernova röntgenstraling waar te nemen, nadat men er eerder in slaagde het restant in radiogolflengte (1981) en optisch licht (1987) waar te nemen. In 2000 en 2001 probeerde men met de röntgensatelliet Chandra van de NASA de röntgenstraling van SN 1957D te zien, maar dat leverde niets op. In 2010 en 2011 richtte men Chandra opnieuw op M83 en na in totaal 8,5 dagen (!) waarneemtijd zag men een röntgenpuntbron op de plek van de supernova. Tien jaar eerder had de waarneemperiode 14 uren geduurd, maar dat was kennelijk onvoldoende geweest. De röntgenwaarnemingen aan het restant van SN 1957D doen vermoeden dat de supernova een neutronenster heeft nagelaten, een compacte, zeer snel ronddraaiende bol van 20 km doorsnede. Bij de rotatiepolen zou de neutronenster bundels hoogenergetisch gas de ruimte in stoten, hetgeen ‘m een pulsar maakt. Met een leeftijd van 55 jaar zou deze pulsar de jongste pulsar zijn, die is waargenomen – al bestaat er de mogelijkheid dat SN 1979C in M100 ook een pulsar heeft achtergelaten. Hieronder het restant van SN 1957D in diverse golflengten:
Credit: X-ray: NASA/CXC/STScI/K.Long et al., Optical: NASA/STScI
Het wetenschappelijke artikel over deze waarneming verschijnt binnenkort in The Astrophysical Journal. Geen zin om dat blad bij de sigarenboer aan te schaffen? Geen nood, hier is ’t te lezen. Bron: Chandra.
Marsrover Curiosity – op weg om maandagmorgen a.s. in de Gale krater op Mars te landen – ligt binnenkort ook in de speelgoedwinkels. Het gaat om een model (dat vermoedden jullie vast wel) met schaal 1:64 en speelgoedfabrikant Mattel wil ‘m binnenkort in de schappen hebben. De Curiosity maakt deel uit van de zogenaamde Hot Wheels collectie, waar in 2012 maar liefst 247 modellen deel van uit maken. De verkoopprijs van de door kernenergie aangedreven en van zes wielen voorziene Marsrover bedraagt $1,09. Geen idee wat dat in Europa gaat kosten, maar ik denk niet dat je je er een buil aan kunt vallen. Het model van de Curiosity is niet het eerste ruimtevaartuig dat als Hot Wheel model in de winkels komt te liggen. Vijftien jaar geleden had Mattel al de “JPL Sojourner Mars Rover Action Pack Set”, dat een model was van het mini-Marsrovertje Sojourner, een vroege en zeer eenvoudige versie van het Mars Science Laboratory (MSL) Curiosity. Twee jaar later had Mattel modellen van drie ruimtevaartuigen: de Mars Climate Orbiter, Deep Space 2 Microprobe en de Mars Polar Lander, allen van de NASA. En nu dus Curiosity. Nou nog wachten op een LEGO-model ervan. 😀 Bron: Space.com.
