De maanfasen in 2013

Credit: Evans & Sutherland

In de poster hierboven zie je 365 keer de maan, precies zoals ‘ie er iedere dag van 2013 uit ziet. En hieronder zie je hetzelfde, maar dan in een video. Daarin zie je heel goed het schommelen van de maan, de zogenaamde libratie van de maan, de schommeling zowel in de lengte (‘ja-knikken’) als in de breedte (‘nee-schudden’). Je ziet ‘m ook groter en kleiner worden, hetgeen komt door de wisselende afstand tussen aarde en maan, variërend van 363.104 km (perigeum) tot 405.696 km (apogeum).

Bron: It’s OK to be Smart.

De helden van de wetenschap van de twintigste eeuw

Credit: Russel Gawthorpe

Ik kwam deze poster tegen, met de grote helden van de wetenschap van de twintigste eeuw. Schitterend gemaakt, á la de bekende actiefiguren van Batman en Transformers. Wat mij betreft mogen ze deze direct in de speelgoedwinkel te koop aanbieden. Dubbelklikken voor de grote versie s.v.p. En nou we het toch over wetenschap hebben: vanavond is de Nationale Wetenschapsquiz, om 22.10 uur op Nederland 2. Bron: Francis (th)E Mule.

Veel sterrenkunde en ruimtevaart in de Top 2000 in 2012

Credit: Top 2000

De Top 2000 is de hele dag door te beluisteren (Radio 2) en te zien (Cultura 24) en daar wordt bij ons thuis gretig gebruik van gemaakt. Ik ben de lijst van 2012 eens doorgewandeld om te kijken welke nummers iets te maken hebben met sterrenkunde en ruimtevaart en da’s een behoorlijk lijstje geworden! Zien jullie nog nummers die ik gemist heb?

03. Led Zeppeling: Stairway to heaven
98. Acda en de Munnik: Het regent zonnestralen
112. Adele: Skyfall
115. ELO: Mr. Blue sky
143. The Beatles: Here comes the sun
205. David Bowie: Space Oddity
217. Bill Withers: Aint no sunshine
303. Alan Parson’s Project: Eye in the Sky
310. Acda en de Munnik: Lopen tot de zon komt
312. Pink Floyd: The great gig in the sky
323. De Dijk: Mag het licht uit
365. Train: Drops of Jupiter
394. The Waterboys: The whole of the moon
404. Muse: Starlight
440. Queen: ’39
469. Soundgarden: Black hole sun
557. Shocking Blue: Venus
579. R.E.M.: Man on the moon
597. Van Morrison: Moondance
614. Deep Purple: Black Night
635. John Mayer: Gravity
649. David Bowie: Life on Mars
680. Mike Oldfield & Maggie Reilly: Moonlight Shadow
737. Coldplay: Speed of sound
818. Frank Sinatra: Fly me to the moon
911. Nick & Simon: Kijk omhoog
951. The Beatles: Across the universe
977. Sting: Moon over Bourbon Street
1055. Kayak: Starlight dancer
1159. The Police: Walking on the moon
1221. Norah Jones: Sunrise
1259. The Doors: Waiting for the sun
1542. Simply Red: Stars
1632. Simply Red: Sunrise
1655. Nick & Simon: Vallende Sterren
1680. The Walker Brothers: The sun ain’t gonna shine anymore
1715. Madonna: Ray of light
1727. The Rolling Stones: 2000 lightyears from home

Bron: Top 2000.

De Kerstbedekking door de Maan van Jupiter

Credit: Rafael Defavari from video

Tweede Kerstdag konden we ’s nachts in de Lage Landen een samenstand aanschouwen van de planeet Jupiter en onze maan, voor zover de bewolking toen geen roet in het eten gooide of we nog lagen bij te komen van de buitennissige Kerstmaaltijd. In Zuid-Amerika of in het zuidwesten van Afrika hadden ze het nog beter, want daar werd Jupiter door de maan bedekt. En laat Rafael Defavari vanuit São Bernardo do Campo in Brazilië nou alles gefilmd hebben! Hieronder het resultaat daarvan, vijf maal versneld ten opzicht van de werkelijke bedekking. Aan het eind van de video zie je de reuzenplaneet weer tevoorschijn komen, eerst z’n maan Europa en dan Jupiter zelf. Echt schitterend om te bekijken.

Op 22 januari 2013 is er weer een samenstand van Maan en Jupiter en geloof het op niet, maar dan is er opnieuw een bedekking, zichtbaar in…. Zuid-Amerika. Grrrrrrrrr… 👿 Ik werd overigens anfgelopen week gemaild door een lezer van de Astroblogs, Kees de Hond. Hij vroeg mij hoe het komt dat Jupiter op al die foto’s van de bedekking scheef staat ten opzichte van de maan. Alle planeten liggen toch in één vlak, dus vanwaar dan die schuine stand? Goede vraag, Kees. Volgens mij heeft het te maken met de schuine stand van de aardas, die 23 graden uit het lood staat ten opzichte van het vlak van de ecliptica en daardoor staan de equatoriale banden van Jupiter een tikkeltje schuin. Bron: Universe Today.

Wordt 2013 het Jaar van de Grote Kometen PANSTARRS en ISON?

Nog een paar dagen en dan gaan we beginnen aan een nieuw jaar, aflevering 2013 na de start van de jaartelling. Het zou best wel eens kunnen dat we in dat jaar twee hele mooie verschijnselen aan de nachtelijke hemel gaan meemaken, namelijk twee kometen die volgens de voorspellingen heel helder kunnen gaan worden: Komeet C/2011 L4 (PANSTARRS) en komeet C/2012 S1 ISON.

Komeet PANSTARRS

komeet PANSTARRS rond 6 april 2013

Komeet C/2011 L4 (PANSTARRS) is genoemd naar de 1,8 meter Pan-STARRS 1 telescoop [1]Een telescoop met een fotocamera van maar liefst 1,2 miljard pixel. Iedere 45 seconden neemt deze camera een 3 Gb-foto. Iedere nacht wordt bij helder weer 1000 vierkante graad van de hemel … Continue reading op Hawaï waarmee ‘ie in de nacht van 5 op 6 juni 2011 ontdekt is. Tijdens de ontdekking was de komeet van magnitude +19,4, alleen zichtbaar voor professionele telescopen. Op 10 maart 2013 gaat de komeet PANSTARRS op ongeveer 0,3 AE (Astronomische Eenheid, de afstand aarde-zon) – zeg  zo’n 45 miljoen km – van de zon door het perihelium. De verwachting is dat deze komeet rond die tijd van magnitude 0 tot -1 kan zijn, sommigen spreken zelfs van dezelfde helderheid als Venus! Half maart zou hij ’s avonds in de schemering laag in het westen staan, in het sterrenbeeld Vissen. Daarna beweegt zij door het sterrenbeeld Andromeda en komt dan steeds hoger te staan. Op 4 april 2013 staat komeet PANSTARRS 2,5° ten westen van het Andromedastelsel (M31), hetgeen een mooi fotografisch plaatje moet opleveren. Twee dagen later is de situatie zoals je in de afbeelding links ziet.

komeet C/2012 S1 ISON

Komeet ISON op 10 december 2013

Deze komeet werd op 21 september j.l. door Vitali Nevski en Artyom Novichonok ontdekt – twee Russische amateursterrenkundigen! – hetgeen ze deden met de 0,4-m f/3 Santel reflector van het International Scientific Optical Network (ISON), vlakbij Kislovodsk in Rusland. Komeet ISON bereikt z’n perihelium – het punt dat ‘ie het dichtste bij de zon staat – op 28 november 2013. Hij komt tot op 0,012 au (=1,8 miljoen km) van de zon, hetgeen ‘m een ‘zonnescheerder’ maakt. De verwachtingen van deze komeet zijn nog groter dan die van komeet PANSTARRS, sommigen zeggen zelfs dat het ‘de komeet van de eeuw’ zou kunnen gaan worden! Dat staat of valt wel met z’n nauwe passage langs de zon, want als ‘ie deze niet overleeft krijgen we niets te zien. Overleeft ‘ie ‘m wel dan kan z’n helderheid wel eens die van de Volle Maan gaan benaderen, dus zo rond -16m. Wat dat betreft zou komeet ISON dan lijken op de komeet Lovejoy, die een jaar geleden ook dreigde de zon in te plonzen, maar die het allemaal overleefde en net voor de Kerstdagen van 2011 een kosmische wederopstanding meemaakte en aan de zuidelijke hemel (niet zichtbaar voor ons, helaas) prachtig zichtbaar was. Na de periheliumpassage zou komeet ISON aan de oostelijke ochtendhemel zichtbaar moeten zijn, mits hij die passage overleeft.In beide gevallen moeten we de hoge verwachtingen wel temperen, door te waarschuwen dat de helderheid van een komeet van tevoren altijd lastig te schatten is. Je weet niet hoe de gas- en stofstaart van de komeet zich gaat ontwikkelen, of de kern van de komeet heel blijft of in stukken uiteenvalt, hoe de perhiheliumpassage uitvalt, enzovoorts. Kortom, we wachten het rustig af. Hieronder nog twee kaarten, waarop je ziet waar de kometen PANSTARRS en ISON op enig moment in 2013 staan.Komeet PANSTARRS, van 12 maart 2013 t/m 7 mei 2014:

Komeet ISON, van 14 november tot 20 december 2013:

Credit: Mario A. Valdez-Ramirez

Bron: Sterrengids 2013 + Cosmic Log + Spacepage + Nightsky Hunter.

References[+]

References
1 Een telescoop met een fotocamera van maar liefst 1,2 miljard pixel. Iedere 45 seconden neemt deze camera een 3 Gb-foto. Iedere nacht wordt bij helder weer 1000 vierkante graad van de hemel gefotografeerd, elke maand fotografeert Pan-STARRS één zesde van de sterrenhemel.

Heeft ATLAS een supersymmetrisch deeltje gezien, een gluino bij 105 GeV?

[Update] Zucht, ik lees net dat die Spaanse bron nep is. 🙁 Het blijkt dat de 28e december in Spanje een soort van 1 april dag is en dat ze dan gewend zijn om grapjes te maken en kennelijk ook dit soort nepberichten de wereld in te zenden. Ik ben er dus mooi ingestonken. De les die ik hieruit geleerd heb: altijd meerdere bronnen nemen, nooit afgaan op één bron. Waarvan akte!

Heeft ATLAS een gluino gezien? Credit: ATLAS Collaboration

Tweede Kerstdag meldde ik hier de geruchten die de ronde doen dat de ATLAS-detector verbonden aan de Large Hadron Collider (LHC), ’s werelds grootste deeltjesversneller van het Europese onderzoekslab CERN bij Genéve, signalen zou hebben gezien van ‘iets’ dat een massa zou hebben van 105 GeV en dat telkens vervalt in twee paar gelijke muonen, μμ. Op de Spaanstalige website van Francis (th)E Mule – lang leve Google Translate – staat het bericht dat het mógelijk zou gaan om een supersymmetrisch Majorana fermion, een gluino! Gluino’s zijn de veronderstelde supersymmetrische partners van de gluonen, de bosonen, die de sterke wisselwerking tussen de quarks regelen. Nog nooit is een supersymmetrisch deeltje gevonden en het laatste jaar waren er eigenlijk alleen maar negatieve berichten, dat de theorie van de supersymmetrie op sterven na dood zou zijn. En nu die melding dat wellicht zo’n supersymmetrisch deeltje is gevonden. ATLAS is één van de grote detectoren verbonden aan de LHC, van de andere detector – de CMS-detector – is nog niets vernomen en een waarneming met één instrument moet wel onafhankelijk bevestigd worden door een ander instrument. CMS zou z’n resultaten ergens in 2013 publiceren. Francis (th)E Mule weet verder nog te vertellen dat er vanavond om 19.00 uur een persconferentie bij CERN zou worden gegeven. Geen idee of dat juist is – kan het niet bevestigd krijgen. 🙂 Bron: Francis (th)E Mule.

 

Noteer alvast: 2-5 April 2013 bekendmaking resultaten Planck in Noordwijk

Resultaten van Planck worden april 2013 in Noordwijk bekendgemaakt. Credit: ESA

Van 2 tot en met 5 april 2013 wordt bij ESA/ESTEC in Noordwijk het 47e ESLAB Symposium gehouden. Niet iets waar je normaal gesproken wakker van hoeft te liggen, maar dit keer vraag ik toch wel jullie aandacht hiervoor. Dat is namelijk omdat het symposium geheel in het teken staat van de bekendmaking van de wetenschappelijke resultaten van Planck, de sonde die genoemd is naar de Duitse wetenschapper Max Planck. De sonde werd op 14 mei 2009 gelanceerd, tegelijk met de infraroodsatelliet Herschel. Beide sondes draaien niet om de aarde, maar zijn afgereisd naar het zogenaamde L2-punt, dat zich anderhalve miljoen km van ons vandaan bevindt en waar ze niet gestoord worden door hinderlijke straling van de aarde. Daar vandaan heeft Planck afgelopen jaren met zijn instrumenten de kosmische microgolf-achtergrondstraling bestudeerd, op z’n Engels de Cosmic Microwave Background (CMB). Die straling werd 374.935 jaar na de oerknal uitgezonden, zoals de WMAP-sonde – een voorganger van Planck – onlangs na negen jaar studie aan de CMB kon vaststellen. Planck heeft de CMB bestudeerd in negen frequenties, gelegen tussen 30 GHz en 857 GHz. Klinkt nog steeds niet wereldschokkend allemaal, maar het punt is dat Planck veel gevoeliger is voor de CMB dan z’n beide voorgangers, COBE en WMAP, en dat ‘ie de temperatuursverschillen die in de straling voorkomen nog veel beter in kaart heeft gebracht. Wetenschappers hopen dat men zelfs de zogenaamde B-mode polarisatie kan zien in de data, waarmee ‘primordiale zwaartekrachtsgolven‘ in de CMB te zien zijn, waarvan de oorsprong  ligt in de vroegste periode van het heelal, vóór die genoemde 374.935 jaar. Als dat gelukt is hebben we nog nooit zo diep in het heelal gekeken. We wachten het met spanning af. Bron: ESA.

 

Zo heb je de lancering van een Space Shuttle nog niet eerder gezien

Credit: Shlomi Yoav

Ik kwam zojuist deze foto tegen van de lancering van een Space Shuttle. Geen idee welke het is en wanneer ‘ie omhoog ging, ik weet wel dat de maker Shlomi Yoav heet. Hoe dan ook, een schitterende foto, gemaakt met iets wat op een fisheye-lens lijkt. De foto is te vinden op de website One Big Photo en daar wemelt het van de adembenemende, oogstrelende foto’s – zoals deze van de Melkweg boven iets wat op een savanne lijkt. Bron: It’s OK to be Smart.