Cassini heeft op Saturnus’ maan Titan ingrediënten van… plastic ontdekt!

Titan

Credit: NASA

Wetenschappers hebben met behulp van de Composite Infrared Spectrometer (CIRS) aan boord van de Cassini verkenner in de atmosfeer van Saturnus grootste maan Titan propeen ontdekt, een molecuul dat we op aarde heel goed kennen omdat het een belangrijk ingrediënt is voor… alledaags plastic! Propeen – ook wel bekend als propyleen – is een koolwaterstof, dat hier op aarde gewonnen wordt uit aardolie. CIRS meet het infrarood licht afkomstig van Saturnus en zijn manen en in de onderste delen van de atmosfeer van Titan blijkt een kleine hoeveelheid propeen te zijn gemeten. Vandaag is een wetenschappelijk artikel verschenen in het vakblad the Astrophysical Journal Letters en voor de geïnteresseerden is dat artikel hier te lezen. Plastic wordt gemaakt van lange aaneengeregen ketens van propeen, polypropeen genoemd. Eerder al waren door de Voyager 1 sonde na diens scheervlucht in 1980 langs Titan al verschillende andere koolwaterstoffen gevonden, zoals propaan – da’s dus wat anders dan propeen – en propyn. Propeen heeft een zwakker spectrografisch signaal dan deze koolwaterstoffen en daarom duurde het decennia voordat na de eerste ontdekking door Voyager propeen in de atmosfeer van Titan werd gevonden. Op de foto hierboven zie je Titan, gefotografeerd door Cassini in drie verschillende golflengten. Hieronder een molecuulmodel van propeen.

Credit: Ben Mills and Jynto – Wikipedia

Bron: NASA.

Hebben zwarte gaten haar?


Het klinkt als een vreemde vraag – hebben zwarte gaten haar? – maar hij wordt sinds het begin van de jaren zeventig echt gesteld door theoretisch sterrenkundigen, als eerste door John Archibald Wheeler in 1973, en het antwoord tot nu toe was altijd: ‘nee, zwarte gaten hebben geen haar’, hetgeen het no-hair-theorem wordt genoemd. Het idee erachter is de volgende: zwarte gaten zijn eigenlijk heel simpele, ‘kale’ objecten met maar twee eigenschappen, te weten massa en impulsmoment. Het gangbare model voor zwarte gaten, in 1963 opgesteld door Roy Kerr, gaat ook slechts uit van deze twee eigenschappen. Maar een recent onderzoek van natuurkundigen van de International School for Advanced Studies (SISSA) in Trieste laat zien dat zwarte gaten wellicht meer eigenschappen bezitten en daarmee wel ‘haar’ bezitten. Kerr en Wheeler gingen uit van de Algemene Relativiteitstheorie (ART) van Albert Einstein bij de beschrijving van zwarte gaten. De SISSA-onderzoekers daarentegen hanteren een tensor-scalar theorie als uitgangspunt, een uitbreiding van de ART. De uitkomst van het onderzoek is dat zwarte gaten ook een soort van lading hebben, die ‘verankerd is’ aan de materie die zich in de buurt van het zwarte gat ophoudt, te vinden in de omringende accretieschijf. De hoeveelheid lading zou meetbaar zijn in de vorm van zwaartekrachtsgolven, waarvan natuurkundigen wereldwijd pogingen doen deze te detecteren. En zodoende zou het best kunnen dat zwarte gaten toch haar hebben.

Bron: Science Daily.

Komeet ISON is groen geworden

komeet ISON (credit: Michael Jaeger)

De komeet ISON blijkt van kleur veranderd te zijn: was de kleur van de coma van komeet C/2012 S1 (ISON), zoals ‘ie volledig heet, eerst blauwwit, nu is het groen geworden. Begin volgende week zal de komeet langs de planeet Mars vliegen, gadegeslagen door een bataljon instrumenten aldaar, zoals de sondes Mars Express en Mars Reconnaissance Orbiter en de Marsrover Curiosity – een groene komeet bij een rode planeet, da’s interessant. Recente foto’s van komeet ISON, zoals het exemplaar hierboven dat op 28 september j.l. gemaakt is door amateur-astrofotograaf Michael Jaeger, laat zien dat ‘ie er nu groen uit ziet, een teken dat wijst op verhoogde activiteit van de kern. Bij het naderen van een komeet tot de zon zullen door de toenemende temperatuur gassen zoals waterdamp, kooldioxide en ammonia vrijkomen uit de ijsachtige kern. Ook komen de organische verbindingen cyanogeen en diatomisch koolstof vrij, op zichzelf kleurloze gassen, die groen zullen fluorisceren als ze door het ultraviolette licht van de zon worden beschenen. Dat heeft voor de gekleurde makeover van komeet ISON gezorgd. Bron: Universe Today.

CASSIOPE satelliet gelanceerd met SpaceX’ nieuwste Falcon 9 v1.1 raket

Credit: SpaceX/Cassiope Collaboration

Op zondag 29 september is om 18.00 uur Nederlandse tijd vanaf Vandenberg Air Force Base in de VS de Canadese CASSIOPE satelliet met de nieuwste Falcon 9 v1.1 raket gelanceerd en in de ruimte gebracht. De Falcon 9 v1.1 is de verbeterde versie van de originele Falcon 9 raket – achteraf v1.0 genoemd – beiden van de commerciële ruimtevaartonderneming SpaceX van Elon Musk. CASSIOPE was niet de enige vracht die omhoog ging, want de Falcon bracht ook een hele stoet kleine nano-satellieten in de ruimte. Onderdelen van CASSIOPE zijn het commerciële Cascade, een instrument om breedband-internet in de ruimte mogelijk te maken, en e-POP (enhanced Polar Outflow Probe), een wetenschappelijk instrument dat de effecten van zonnestormen op de hoogste lagen van de atmosfeer gaat meten. Het is voor SpaceX de eerste keer dat een commerciële lading de ruimte in werd gebracht. Hieronder beelden van de lancering.

Bron: NASA Spaceflight.

Orbital’s Cygnus ruimtevaartuig succesvol vastgemaakt aan het ISS

Credit: NASA

De astronauten Luca Parmitano en Karen Nyberg zijn er vandaag in geslaagd om met de robot-Canadarm het op 18 september j.l. gelanceerde ruimtevrachtschip Cygnus van Orbitals Sciences Corp. te grijpen en vast te maken aan de Harmony node van het internationale ruimtestation ISS. Dat gebeurde om 14.44 uur Nederlandse tijd, terwijl het ISS ergens boven de Indische Oceaan vloog. De koppeling zou eigenlijk een week eerder plaatsvinden – op zondag 22 september – maar dat ging toen niet door vanwege een computerstoring, waardoor de gegevensoverdracht tussen Cygnus en ISS verkeerd verliep. Maar vandaag ging alles soepeltjes en kon de bemanning van het ISS zich opmaken om de 589 kilogram nuttige lading aan boord van Cygnus over te laden. De Cygnus zal op 22 oktober a.s. weer loskoppelen en wat er overblijft na een helse reis door de dampkring zal vervolgens eindigen op de bodem van de Grote Oceaan. Hieronder beelden van de koppeling van de Cygnus aan het ISS.

Bron: NASA.

Wat is er allemaal te zien aan de hemel in oktober 2013?

De maandelijkse rubriek over wat er volgende maand allemaal te zien is aan de sterrenhemel zal vanaf oktober 2013 een co-productie zijn van Astroblogs en de Belgische website voor astronomie en ruimtevaart Spacepage.be. De tekst hieronder is van Kris Kristiaens van Spacepage.be. Wij danken hem hiervoor hartelijk! Voor de rubriek hanteren we ook – zoals gebruikelijk – de video over de sterrenhemel Tonight’s Sky van de Hubblesite, waarmee we de rubriek zullen besluiten.

Oktober, ook wel de wijnmaand genoemd, is de tiende maand in de gregoriaanse kalender en is de maand waarin onze klok een uur wordt teruggezet (27 oktober). In dit artikel bespreken we wat er zoal te zien is aan de sterrenhemel in oktober 2013.

Planeten

Mars, gefotografeerd door Jan Brandt

De kleinste planeet uit het zonnestelsel, Mercurius, is in oktober in onze streken niet zichtbaar met het blote oog. Venus is daarentegen ’s avonds boven de zuidwestelijke horizon wel zichtbaar en haar zichtbaarheid neemt dan ook langzaam toe. In het sterrenbeeld Leeuw

Zenit krijgt een nieuwe uitgever

De voorkant van het oktobernummer van Zenit. Credit: Stip Media

Met ingang van 1 januari 2014 zal Zenit uitgegeven gaan worden door uitgeverij Stip Media te Alkmaar. Hiermee is de toekomst van het blad in goede handen. Zenit, HET blad voor de amateurs en geïnteresseerden op het vlak van sterren- en weerkunde, ruimteonderzoek en aanverwante wetenschappen, begint in 2014 aan zijn 41ste jaargang. Zenit was en blijft ook het verenigingsblad van de KNVWS (Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde). Tot op heden werd en wordt Zenit uitgegeven door Stichting ‘De Koepel’; tot de overgang naar Stip Media is besloten omdat de uitgeversomgeving van Stip Media betere mogelijkheden biedt voor de continuïteit en verdere ontwikkeling van Zenit. Hierover zijn afgelopen zomer besprekingen gevoerd tussen het bestuur van De Koepel, de uitgever en ook de KNVWS. Alle drie zijn gelukkig met het resultaat en hebben er alle vertrouwen in dat dit de kwaliteit van het blad ten goede zal komen. De huidige hoofdredacteur Edwin Mathlener blijft hoofdredacteur en stapt over naar Stip Media. Stip Media bereidt zich overigens ook voor om later de Sterrengids te gaan uitgeven, te beginnen met de Sterrengids 2015. Ook dit heeft de volle instemming van de KNVWS in wiens opdracht deze gids wordt uitgegeven. Bron: St. De Koepel.

 

Video: de prijsuitreiking van ‘Astronomy Photographer of the Year 2013’

Credit: Mark Gee

Het verhaal van de winnaars van de ‘Astronomy Photographer of the Year 2013’ kennen we al, de video van de prijsuitreiking op woensdag 18 september j.l. in het het gebouw van het Britse Royal Observatory niet. Bij deze de prijsuitreiking op film – inclusief een bijdrage van Astroblogger en genomineerde André van der Hoeven:

De tip voor de video kwam van Hanny van Arkel, die ook bij de prijsuitreiking was: Hanny’s Voorwerp.

Steeds minder natuurkundigen geloven in supersymmetrie en Nieuwe Natuurkunde

“Do you think that String Theory will eventually be the ultimate unified theory?”

In Madrid werd afgelopen week een conferentie gehouden genaamd Why mH= 126 GeV? – de titel refereert naar de massa van het Higgs boson. Op de conferentie ging het over “Beyond Standard Model” (BSM) natuurkunde, de natuurkunde die verder gaat dan het Standaard Model (SM) van de deeltjesfysica, welke sinds de jaren zeventig als het gangbare model wordt gebruikt voor de elementaire deeltjes en de natuurkrachten daartussen. BSM wordt ook wel ‘Nieuwe Natuurkunde’ genoemd en voorbeelden ervan zijn supersymmetrie (SUSY) en de snaartheorie. Dat SM niet alles verklaart mag duidelijk zijn, want zaken zoals donkere materie en -energie worden er niet door verklaard. Onder de aanwezige natuurkundigen in Madrid werd een opiniepeiling gehouden over BSM en de uitkomst was verrassend: dachten een jaar of vijf geleden de meeste natuurkundigen nog dat natuurkunde voorbij het standaard model vanzelfsprekend zou zijn, nu is een stuk minder geworden. Op de vraag bijvoorbeeld ‘Do you think that String Theory will eventually be the ultimate unified theory?’ zegt 27% ja, 73% zegt nee, waarbij er een harde nee van 27% is en een ‘nee, maar het is een stap in de goede richting’ van maar liefst 46% is. De verklaring hiervoor is duidelijk: de metingen met de Large Hadron Collider van afgelopen jaren, die de ontdekking van het Higgs deeltje met zich hebben meegebracht – de SM-variant welteverstaan – hebben nul komma niks aanwijzingen opgeleverd voor nieuwe natuurkunde. Bron: A quantum diaries survivor + Not even wrong.