WARNING: unbalanced footnote start tag short code found.
If this warning is irrelevant, please disable the syntax validation feature in the dashboard under General settings > Footnote start and end short codes > Check for balanced shortcodes.
Unbalanced start tag short code found before:
“Even alle tien op een rijtje – geen zin om ’t allemaal te vertalen:
Barney, for Natalie Clifford Barney (1876-1972), an American writer and expat who hosted a famous salon in Paris.
Berlioz, for Hector Berlioz (1803-1869), a French Romantic composer known for “Symphonie fantastiq…”
De International Astronomical Union (IAU) heeft deze week besloten om tien kraters ((Even alle tien op een rijtje – geen zin om ’t allemaal te vertalen:
Barney, for Natalie Clifford Barney (1876-1972), an American writer and expat who hosted a famous salon in Paris.
Berlioz, for Hector Berlioz (1803-1869), a French Romantic composer known for “Symphonie fantastique.”
Calder, for Alexander Calder (1898-1976), the American artist most famous for his “mobile” sculptures.
Capote, for Truman Capote (1924-1984), the American author of “Breakfast at Tiffany’s” and “In Cold Blood.”
Caruso, for Enrico Caruso (1873-1921), an Italian tenor and opera star.
Ensor, for James Sidney Ensor (1860-1949), a Belgian painter and printmaker.
Giambologna, for Jean Boulogne Giambologna (1529-1608), a Dutch sculptor, perhaps best known for “The Rape of the Sabine Women.”
Lennon, for John Lennon (1940-1980), the English musician of
De donkere dagen voor Kerst zijn weer aangebroken, als vanouds de tijd dat er overal terugblikken en overzichten zijn en lijstjes met top-10’s tot en met top-2000’s verschijnen over tal van onderwerpen. De ESA doet ook een duit in het zakje met deze video met hoogtepunten van het jaar 2013 op ruimtevaart- en sterrenkundegebied.
December 1968 vlogen de drie astronauten Frank Borman, James Lovell en Bill Anders met de Apollo 8 missie als eerste mensen in de geschiedenis van de aarde vandaan en maakten ze een rondje om de maan. Op kerstavond 24 december 1968 – komende dinsdag precies 45 jaar geleden – maakte Anders de iconische foto “Earthrise” van de maan op de voorgrond en de blauwwitte aarde – voor ’t eerst in kleur gefotografeerd – majestueus op de achtergrond. Die historische omwenteling werd live op de Amerikaanse televisie uitgezonden en om de beurt citeerden de drie astronauten delen uit het Genesisverhaal van de Bijbel. Later zei Anders daarover:
“We came all this way to discover the Moon. And what we really did discover is Earth.“
De foto prijkt op de voorkant van het boek ‘TIME’s Great Images of the 20th Century’, welke je hieronder ziet. Ah, ook nog een lancering van een spaceshuttle erop, vast en zeker de allereerste vlucht, STS-1 met de Columbia op 12 april 1981.
De NASA heeft nu ter ere van die 45e verjaardag van Earthrise door de Goddard Scientific Visualization Studio een schitterende video laten maken, waarin de reis van de Apollo 8 om de maan wordt herbeleefd. Daarbij is gebruik gemaakt van hoge resolutiefoto’s van de maan gemaakt met NASA’s Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO), om zo goed mogelijk te kunnen weergeven wat de drie astronauten zagen toen zij over de maan vlogen en uiteindelijk de aarde zagen opkomen boven de maan. Het commentaar bij de video is van ruimtehistoricus Andrew Chaikin. Kijken!
Dat de kern van komeet ISON door de periheliumpassage langs de zon op 28 november j.l. niet heel bleef is geen nieuws meer. Maar ja, stel nou eens dat fragmenten van de kern van de komeet het perihelium wel zouden hebben overleefd, zouden die dan niet zichtbaar moeten zijn? Om dat uit te zoeken keek men op 18 december met niets minder dan de Hubble ruimtetelescoop naar het gebied aan de hemel waar mogelijke restanten zich zouden moeten bevinden. De baan van komeet ISON was nauwkeurig bekend en eventuele restanten zouden volgens de zwaartekrachtwetten van Newton dezelfde baan moeten volgen. Het resultaat van de speurtocht: Hubble zag helemaal niets, dat wil zeggen niets dat helderder is dan magnitude +25. Hierboven de foto’s van Hubble, waarop van alles te zien is – stersporen, sterrenstelselsporen, reflecties en sporen van kosmische straling – behalve mogelijke fragmenten van een komeet. Sterrenkundige Hal Weaver heeft berekend dat mocht er toch nog iets resteren van de kern, dan kan dat nooit groter dan 160 meter in diameter zijn. Afijn, als Hubble ‘m niet meer kan zien, dan hoeven wij het met ons verrekijkertje ook niet meer te proberen. 🙂 Bron: Universe Today.
Twee astronauten van ISS-expeditie 38, Rick Mastracchio en Mike Hopkins, hebben vandaag tijdens een ruim vijf en een half uur durende ruimtewandeling een kapotte amonniapomp van het ISS verwijderd. De pomp is onderdeel van het koelsysteem van het ruimtestation en op 11 december ging ‘ie kapot, toen een intern ventiel in een verkeerde positie vast kwam te zitten en de temperatuur in het systeem verder daalde.
De verzameling rode stippen in het midden van deze foto is de 9 miljard lichtjaar verre cluster van sterrenstelsels ISCS J1434.7+3519. Credit: NASA/JPL-Caltech/KPNO/University of Missouri-Kansas City.
In het vroege heelal produceerden sterrenstelsels die deel uitmaakten van omvangrijke clusters in hoog tempo nieuwe sterren. De huidige clusters daarentegen zijn een soort spooksteden, bevolkt met stelsels waarin geen sterren meer worden geboren. Recent onderzoek met de infraroodsatellieten Spitzer en Herschel laat zien dat de sterproductie daar ongeveer negen miljard jaar geleden is stilgevallen – later, maar ook abrupter dan gedacht.De vorming van nieuwe sterren staat of valt met de aanwezigheid van grote hoeveelheden (waterstof)gas. Het lijkt er dus op dat de clusterstelsels negen miljard jaar geleden al door hun gasvoorraad zijn heengeraakt. Solitaire stelsels daarentegen zijn tot op de dag van vandaag sterren blijven produceren. Astronomen vermoeden dat het grote verschil in stervormingsactiviteit het gevolg is van omgevingsfactoren. In een drukke omgeving, zoals een jonge cluster, is de kans dat twee sterrenstelsels met elkaar in botsing komen en samensmelten veel groter dan in dunbevolkte gebieden. Bij zo’n ‘fusie’ komt het aanwezige gas zodanig in beroering dat in korte tijd grote aantallen nieuwe sterren ontstaan. Ook komt daarbij veel gas in de greep van de superzware zwarte gaten in de stelsels, die zoveel straling uitzenden dat het gas in de omgeving wordt verhit en de stervorming stilvalt. Bron: Astronomie.nl.
Deze foto laat de ALMA-gegevens zien op een geanimeerde achtergrond. Er zijn twee kernen zichtbaar, waarvan het bestaan kan worden vastgesteld door de aanwezigheid van N2D+ ionen (twee stikstofatomen en een deuteriumatoom) De rechterkern is opvallend massief en rond, hetgeen suggereert dat het zichzelf in stand houdt en is voorbestemd om in te storten tot een enkele supermassieve ster – een zeldzame gebeurtenis! De linkerwolk is meer gefragmenteerd en zal waarschijnlijk gaan instorten tot meerdere sterren van lage massa. Credit: Bill Saxton & Alexandra Angelich (NRAO/AUI/NSF); ALMA (ESO/NAOJ/NRAO)
Massieve sterren, degene met minstens acht zonnemassa’s, vormen een intrigerend mysterie: hoe kunnen ze zo groot worden, terwijl de meeste sterren in de Melkweg veel kleiner zijn? Om het antwoord te vinden hebben astronomen gebruik gemaakt van de ALMA-telescoop om de kernen te bestuderen van de donkerste en koudste gaswolken in het melkwegstelsel.
Dit soort objecten worden Infrarode Donkere Wolken genoemd en vormen een mysterie op zich: ze zijn dusdanig dicht en massief dat de zwaartekracht het al lang had moeten winnen van de gasdruk. Met andere woorden: de wolk zou al moeten zijn ingestort tot nieuwe sterren. Dat is echter niet gebeurd en dat betekent dat de zwaartekracht in balans wordt gehouden door een andere, onbekende kracht.
Gemiddelde sterren zoals de zon beginnen hun leven als dichte, maar niet erg massieve, concentraties van waterstof- en heliumgas -zogenaamde moleculaire wolken. Nadat een kern wordt gevormd vanuit het omringende gas, zal materiaal op deze kern gaan vallen. Na verloop van tijd zal de zwaartekracht steeds meer materiaal gaan aantrekken, dat vervolgens een wervelende accretieschijf zal vormen. Als voldoende massa verzameld is, zal in de kern nucleaire fusie op gang komen: een ster is geboren.
Hoewel dit model in staat is om het ontstaan van de meeste sterren te verklaren, schiet het te kort bij het ontstaan van massieve sterren. Hiervoor zijn twee mogelijke oorzaken: oftewel is in sommige gaswolken een aanvullende kracht actief, dat ervoor zorgt dat de wolk uitzonderlijk massief kan worden voordat stervorming op gang komt. Het is ook mogelijk dat massieve sterren simpelweg via een ander proces ontstaan dan gewone sterren.
De sleutel tot het beantwoorden van dit vraagstuk is het detecteren van massieve sterloze kernen, om het absolute begin van stervorming te aanschouwen. Hiertoe heeft men gebruik gemaakt van ALMA om de unieke vingerafdruk te vinden van deuterium, waarmee feitelijk de temperatuur van zo’n wolk kan worden opgemeten. Deuterium is belangrijk omdat het onder koude omstandigheden met bepaalde moleculen bindt. Zodra sterren geboren worden en de omringende wolk gaan verhitten, zal het deuterium gaan verdwijnen en vervangen worden door meer algemene isotopen van waterstof.
ALMA wist behoorlijke hoeveelheden deuterium te detecteren, hetgeen betekent dat de wolk koud en sterloos is. Een andere kracht is schijnbaar aan het werk om de balans met de zwaartekracht intact te houden – wellicht krachtige magnetische velden. Hiermee is het vraagstuk beantwoord: massieve sterren ontstaan op dezelfde wijze als normale sterren, maar dan vanuit wolken die tien tot honderd keer zwaarder zijn.
Straks om 18.11 uur Nederlandse tijd is het zover: dan begin officieel de winter, de astronomische winter welteverstaan, de meteorologische winter is 1 december al begonnen. Op dat tijdstip bereikt de zon haar grootste zuidelijke declinatie (-23°26’08”) en staat ‘ie boven de Steenbokskeerkring. Op het noordelijk halfrond zijn de dagen nu het kortst. We noemen dat moment ook wel het wintersolstitium, wanneer het middelpunt van de zon het winterpunt van de ecliptica bereikt, op een lengte van 270°00’00”. Na vandaag worden de nachten weer korter. De herfst telde 89,85 dagen, de winter zal 88,99 dagen duren. Het feit dat de seizoenen niet even lang zijn, wordt veroorzaakt door de elliptische baan van de Aarde om de Zon: wanneer de Aarde verder van de Zon verwijderd is in haar baan, beweegt zij langzamer. Op het zuidelijk halfrond zijn de seizoenen tegengesteld aan die op het noordelijk halfrond en daar begint nu de zomer. Doordat de Aarde significant verder van de Zon staat in de winter op het zuidelijk halfrond, en dichter bij de Zon in hun zomer, zijn op het zuidelijk halfrond de zomers meetbaar warmer en de winters kouder dan bij ons.
Tekening van de baan van de Aarde om de Zon die de hoeken van het invallende zonlicht toont tijdens de solstices en de equinoxen. Credit: Kuuke.nl
