Een Japans bedrijf is van plan een lift naar de ruimte te bouwen. De techniek die daarvoor nodig is moet binnenkort zo ver gevorderd zijn, dat het project in 2050 klaar kan zijn. Constructiebedrijf Obayashi wil een nieuw te bouwen ruimtestation met de aarde verbinden via een 96.000 kilometer lange liftkabel. Nieuwe voertuigen, bijvoorbeeld aangedreven door magneten, moeten in zeven dagen de reis naar de ruimte afleggen. Struikelblok is nu nog het materiaal waarvan de toren gemaakt moet worden. Obayashi wil nanobuisjes gebruiken, die heel licht zijn maar bijzonder sterk. Nu kunnen die maar 3 centimeter lang worden, maar het bedrijf denkt dat rond 2030 veel langere buizen gemaakt kunnen worden.
Revolutie
Als de ruimtelift werkelijkheid wordt, betekent dat een revolutie voor de ruimtevaart. Het kost 15.000 dollar om een kilo vracht met de spaceshuttle – eh…. aldus het bericht van de NOS, tikkie vreemd die te noemen – de ruimte in te krijgen, maar in de lift kost dat slechts 150 euro. Ook kunnen de torens worden ingezet om zonne-energie te winnen of kernafval op te slaan. Obayashi is van plan samen te werken met internationale partners om het project uit te voeren. De tip voor deze blog kwam van Co van Driel via Twitter. Bron: NOS.
Precies op het tijdstip dat deze blog verschijnt – 04.29 uur om precies te zijn, als iedereen nog in een diepe slaap verzonden is – begint de astronomische herfst. Dat is het moment van de herfst-equinox (Latijn: aequinoctium autumnale), als het middelpunt van de zonneschijf in zijn baan langs de ecliptica van noord naar zuid over de hemelequator trekt en hij recht boven de evenaar staat. Je ziet dat moment hierboven weergegeven, een plaatje afkomstig uit Starry Night. Dag en nacht zijn dan even lang, vandaar het woord ‘equinox’ (Latijn: equi = gelijk,nox = nacht). Naast de astronomische herfst kent men ook de weerkundige herfst, maar die is 1 september al begonnen. Op de één of andere manieren denken veel mensen dat de herfst steevast op 21 september begint, maar dat zal wel komen door het begin van de lente, die meestal – maar ook niet altijd – op 21 maart valt. In 2092 zal de herfst op 21 september beginnen, de eerste keer dat dit gebeurt sinds de invoering van de Gregoriaanse kalender, dat was in 1582 om precies te zijn. Verder begint de herfst altijd op 22 september (zoals in 2012 en 2013) of op 23 september (zoals in 2014 en 2015). Bron: Sterrengids 2014.
In Olaf van Kooten z’n blog over de toekomst van de Melkweg werd de aanstaande botsing tussen ons eigen Melkwegstelsel en het Andromedastelsel genoemd. De reacties op die blog lopen nog steeds door en deels gaan ze over botsende sterrenstelsels. Daarom is het denk ik een goed moment om een simulatie te tonen, die recentelijk gemaakt is door het International Center for Radio Astronomy Research (ICRAR), van de botsing tussen de twee genoemde stelsels, een botsing die over pakweg vijf miljard jaar gaat plaatsvinden. In de simulatie wordt gas in de stelsels met blauw aangegeven, rood zijn nieuw gevormde sterren.
Klik op de afbeelding voor de animatie. credit: NASA
Afgelopen nacht is de MAVEN (‘Mars Atmosphere and Volatile Evolution’) sonde van de NASA succesvol in een baan om Mars gebracht. Hierboven zie je een animatie van MAVEN, in z’n baan draaiend om Mars. Om 03.54 uur Nederlandse tijd waren de manoeuvres waarmee de sonde in z’n baan werd gebracht voltooid. Het wetenschappelijke doel van MAVEN, dat over zes weken zal beginnen, is om er achter te komen waardoor Mars van een warme, natte planeet in een koude, droge woestijnwereld is veranderd. Tijdens de eerste miljard jaar van zijn bestaan was de atmosfeer van Mars dicht genoeg om een waterkringloop in stand te houden, met een grote oceaan op Mars. Door één of ander mysterie is al dat water verdwenen en mogelijk dat de zonnestraling daar een rol bij heeft gespeeld. MAVEN gaat kijken hoe Mars z’n levensvatbare atmosfeer en water is kwijtgeraakt. Die zes weken tot de start van de wetenschappelijke activiteiten is nodig om MAVEN in z’n uiteindelijke, lagere baan te krijgen, tot 125 km boven het oppervlak. Bron: NASA.
In de rechterafbeelding in het trapezium het BICEP2-gebied aan de hemel. Credit: Planck/ESA
Vandaag zijn de analyses van het Planck team over polarisatie van stof in onze Melkweg verschenen en daaruit blijkt dat het signaal van polarisatie dat door de BICEP2-detector in de kosmische microgolf-achtergrondstraling (Engelse afkorting: CMB) is gemeten niet komt door primordiale zwaartekrachtsgolven uit de inflatieperiode van de oerknal, maar dat het volledig door lokaal stof in onze Melkweg komt. Oeioeioei…. da’s een keiharde tegenvaller voor het BICEP2-team, dat op 17 maart wereldkundig maakte dat zij er heilig van overtuigd was dat de gemeten polarisatie in de CMB veroorzaakt wordt door zwaartekrachtsgolven uit de oerknal. Al snel na die mondiale bekendmaking kwam er kritiek op de BICEP2-claims, dat er op neer kwam dat het maar de vraag was of de B-mode polarisatie echt door die primordiale zwaartekrachtsgolven is ontstaan. Zie mijn serie mijmeringen daarover:
En nu blijkt dus uit de analyses van de gegevens van de Europese Planck sonde dat lokaal stof uit onze Melkweg volledig verantwoordelijk is voor het produceren van die polarisatie. BICEP2 keek maar naar één frequentie, 150 GHz, én naar een klein stukje van de hemel, weergegeven rechts met het gekromde trapezium in de afbeelding hierboven, Planck keek naar meerdere frequenties (negen banden tussen 30 en 857 GHz) én naar de gehele hemel.
Credit: Olena Shmahalo/Quanta Magazine
Eén lichtpuntje voor het BICEP2 team: De twee teams van Planck én BICEP2 werken momenteel samen aan een gedetailleerde analyse van alle waarnemingen; het is niet uitgesloten dat er dan alsnog een signaal van primordiale zwaartekrachtsgolven wordt gevonden. Bron: In the Dark + Not even Wrong.
Het zal sommige lezers niet zijn ontgaan: ik ben een groot fan van de Star Wars-franchise en ben in het bezit van alle films, alle animatieseries en een groot aantal comics en romans die zich afspelen in het universum van Luke Skywalker. Eén van de meest iconische scenes is wellicht de vernietiging van de planeet Alderaan door de Death Star. Dit is in de film gedaan met een soort van laser – maar als je een laser zou gebruiken om een planeet te vernietigen, dan moet deze een belachelijk hoge hoeveelheid energie bevatten. Nu is dat niet ondenkbaar voor een beschaving met sneller-dan-lichtmotoren en kunstmatige intelligenties, maar de Dark Lord of the Sith had dit op een veel eenvoudiger manier kunnen doen: met antimaterie!In zijn blog Starts With a Bang zegt Ethan Siegel dat de benodigde hoeveelheid energie om Alderaan te vernietigen door middel van een laser zo’n 2,24 x 10^24 joules zou bedragen. Hierbij zal de apparatuur om deze energie te produceren simpelweg smelten! Bovendien zou de Death Star door de enorme terugslag met een rotgang het Alderaan-stelsel weer uitvliegen – als een soort metalen biljartbal ter grootte van de Saturnusmaan Mimas.Maar als je Alderaan met antimaterie zou willen vernietigen, is hiervoor slechts 1,24 biljoen ton van het mysterieuze goedje noodzakelijk – ongeveer de massa van een kleine planetoïde. Maar goed, zoals je weet kan antimaterie niet in contact komen met normale materie zonder alles op spectaculaire wijze te vernietigen. Het moeilijkste gedeelte is dus het opslaan van antimaterie in een object zo groot als de Death Star! Maar gelukkig is hier een trucje voor: materie is door middel van de elektromagnetische kracht verbonden met andere materie – en dat geldt ook voor antimaterie!
Het is niet ondenkbaar dat een geavanceerde beschaving de energie van een ster zou kunnen benutten om neutrale antimaterie te produceren. Hier op aarde doen we dat met deeltjesversnellers: we laten protonen met een noodgang op elkaar botsen en hierbij ontstaan drie protonen en een antiproton (negaton). Als je dat antiproton dan laat koppelen met een anti-elektron (positron), dan krijg je neutrale antiwaterstof. Als je dat zou willen opslaan, dan heeft een kristallijne vorm de voorkeur – ongeveer zoals bij kristallen die gebasseerd zijn op elementen zoals koolstof of silicium. Helaas is waterstof een licht gas en in de verste verte geen kristal. Toch kan zelfs waterstof, onder de juiste omstandigheden, een soort kristalvorm aannemen.In het inwendige van gasplaneten zoals Jupiter en Saturnus strekt de ongelooflijk dikke waterstofatmosfeer zich uit tot een diepte van tien- tot honderdduizenden kilometers. Hier is de druk zo ontzettend veel hoger dan op aarde, dat het waterstof een metallische (metaalachtige) fase zal gaan innemen! Als je deze staat van materie zou kunnen bereiken, dan zal waterstof een elektrische geleider worden (vandaar het gigantische magnetische veld van Jupiter). De natuurwetten dicteren dat dit ook moet gelden voor antimaterie – in dit geval, antiwaterstof.Als je dus een aardse planeet zoals Alderaan zou willen vernietigen, dan moet je simpelweg een biljoen ton metallisch antiwaterstof produceren en dit vervolgens transporteren naar het oppervlak van de planeet. Vanaf dat moment heeft het antiwaterstof geen enkele moeite om zich een weg te banen richting de kern, waarna het snel gedaan zal zijn met Alderaan.
Komende nacht komt de Amerikaanse Mars Atmosphere and Volatile Evolution (MAVEN) sonde na een tocht die op 18 november 2013 begon in een baan om de planeet Mars terecht. Alles is tussen 03.30 en 04.45 uur live te volgen via onderstaande live stream. Onder dat scherm zie je een tabel met het tijdsschema wat er allemaal vannacht gaat gebeuren, de kolom met CEST geeft de tijd in Nederland aan.
Het was de afgelopen maanden regelmatig in het nieuws: Voyager 1 heeft het zonnestelsel verlaten! Maar is dat ook zo? Wel, een soort van. In werkelijkheid heeft Voyager 1 de heliopauze verlaten – het gebied waarin de invloed van de zonnewind plaatsmaakt voor de invloed van de interstellaire ruimte. Kijk, de zon produceert namelijk meer dan alleen licht en warmte. Vanaf onze moederster stroomt ook voortdurend een “rivier” van elektrisch geladen deeltjes de ruimte in. Dit zijn vooral elektronen en protonen (geïoniseerd waterstof) en deze vormen een soort “wind” – de zonnewind! Deze zonnewind reageert met het zonnemagnetisch veld, om zo een soort van “bubbel” van geladen deeltjes te vormen: de heliosfeer. Deze heliosfeer verhinderd hoogenergetische kosmische deeltjes om de aarde te bereiken en vormt dus een soort extra beschermlaag (naast het aardmagnetisch veld).Uiteindelijk zal de zonnewind voldoende afremmen om onder invloed te komen van “tegenwind” in de vorm van interstellaire deeltjes. Hierbij ontstaat een “grens” die de heliopauze wordt genoemd. Voorbij de heliopauze domineert de interstellaire wind – oftewel, voorbij de heliopauze bevindt zich de interstellaire ruimte.Maar dat standpunt ligt open voor interpretatie. Goed, voorbij de heliopauze stopt de invloed van de zonnewind, maar de zwaartekracht van de zon strekt zich nog veel verder uit. Zoals je op bovenstaande afbeelding kunt zien, zijn er objecten ver voorbij Voyager die tóch rondom de zon draaien. De omloopbaan van de dwergplaneet Sedna strekt zich bijvoorbeeld uit tot een afstand van 900 AU – de Voyager bevindt zich, ter vergelijking, op “slechts” 125 AU (maar da’s nog altijd een stuk verder dan Pluto). Voyager heeft het zonnestelsel dus helemaal niet echt verlaten! Sterker nog, als je de Oortwolk beschouwd als de werkelijke grens van het zonnestelsel, dan heeft Voyager nog wel even te gaan. Met andere woorden: Elvis has left the building, maar heeft de stad nog niet verlaten. Bron: One Universe at a Time.
Rondzwevend aan boord van een ruimteschip of ruimtestation… Dat is het beeld dat we van een ruimtevaarder hebben. Maar sinds enkele jaren laat ESA astronauten ook regelmatig ‘onderduiken’ in onderaardse grotten. De Belg Jo De Waele is wetenschappelijk co
