Zoals ik zojuist schreef gingen we na afloop van Gerrit Burggraaf z’n presentatie over de hyperstar naar buiten om waar te nemen. Niet dat het echt helder was, maar je kon de maan in ieder geval zien en tussen de wolken door de helderste sterren. Ik had mijn Samsung Galaxy K Zoom meegenomen, de smartphone waar ik eerder opnames van de zon en maan mee had gemaakt. Jan Brandt had zijn klassieke 11
Gisteravond was Gerrit Burggraaf bij sterrenkundevereniging Chr. Huygens om daar te vertellen over de hype in de optiek van dit moment, de hyperstar. Gerrit is lid van Huygens en in zijn sterrenwacht in Schelluinen heeft hij een batterij aan telescopen staan, waarmee hij de hemel aftuurt en fotografeert. Werken met een hyperstar wordt ook wel ‘fotograferen met de snelheid van het licht’ genoemd, want de lichtopbrengst is fenomenaal. De hyperstar, ook wel fastar genoemd, is een manier om de brandpuntsafstand van de Schmidt-Cassegrain telescopes (SCT), zoals de C8 en C14 die Gerrit had meegenomen, te verkleinen. Normaal zijn die telescopen F/10, met de hyperstar wordt dat gereduceerd tot F/2. Normaal gesproken komt het licht van bijvoorbeeld een ster binnen, valt op de primaire spiegel, wordt teruggekaatst naar de secundaire spiegel, die hangt in de corrector aan de voorkant, en dan gaat het vervolgens naar het brandpuntsafstand, iets aan de achterkant van de primaire spiegel (zie afbeelding links hieronder).
De hyperstar hangt IN die correctorplaat en daar zit dan weer een CCD-camera of in Gerrit z’n geval een spiegelreflexcamera aan. Dan heb je dus de situatie zoals die rechts is afgebeeld, met een veel kleinere lichtgang door de telescoop en daarmee een kleinere F-waarde. Betekent dus wel flink wat gewicht in die plaat aan de voorkant en dat is een risico als bijvoorbeeld de telescoop niet goed vastzit en omklapt. D
Zo had de Stratos-II raket de lucht in moeten gaan
Na enkele keren uitstel is de lancering van de Stratos II-raket van de TU Delft vrijdag definitief mislukt. De raket kwam niet van de grond, waarschijnlijk omdat de gasklep bevroren was. Niet duidelijk is of en zo ja wanneer de Stratos II nog het luchtruim gaat kiezen. Vrijdagmiddag zou de lancering plaatsvinden en die werd zelfs vervroegd van 14.00 naar 13.30 uur, omdat er een klein lek werd gevonden. Dat zou er al voor gezorgd kunnen hebben dat de gewenste hoogte van 50 kilometer niet zou worden gehaald. Op het moment supr
Credit: Reid Wiseman/NASA via Twitter as @Astro_Reid
Zie hier de Sojoez TMA-14M capsule, die vorige week Alexander Samokutyaev, Elena Serova en Barry Wilmore naar het internationale ruimtestation ISS bracht. De foto is gemaakt door Alexander Reid, die vanuit het ISS de Sojoez aan zag komen. Iets klopt er niet! Zien jullie ´t? Yep helemaal goed, er is maar één zonnepaneel zichtbaar, terwijl er twee horen te zijn. Kort na de lancering bleek al dat één van de zonnepanelen niet uit wilde klappen. Met de elektriciteit die het wel uitgeklapte paneel leverde kon de reis gelukkig worden voltooid en kon het drietal kosmo-/astronauten worden afgeleverd bij het ISS, waar ze nu met zes mensen ISS-expeditie 41 vormen. Bron: Space.com.
Het is al weer een dikke maand geleden dat we met een aantal leden van vereniging Christiaan Huygens in de Provence vertoefden om te genieten van een donker(d)e(re) sterrenhemel. Ik neem jullie met mijn foto (nabewerken kostte even tijd) weer even terug naar die laatste week van augustus.
Laat zomer is de tijd nog gunstig om in de avond het sterrenbeeld Boogschutter aan de hemel te zien staan. In Nederland komt de Boogschutter nooit ver boven de zuidelijke horizon. In Zuid-Frankrijk is dat net een tikkie (8 graden) beter. Kijkend naar de Boogschutter kijk je richting het centrum van de Melkweg waar een schat aan deepsky-objecten is te vinden. Sommige sterrenhopen en nevels zie je met het blote oog, waaronder ook Messier8, de Lagunenevel. Zoals vrijwel alle nevels lijkt M8 grijs met het oog, ook door een telescoop. Dit ligt aan het onvermogen van het menselijk oog om kleuren te zien bij lage lichtintensiteit. Met een camera wordt het een heel ander verhaal, die heeft daar geen last van zoals je kunt zien!
De Lagunenevel (linksonder) is een gaswolk waarin volop nieuwe sterren worden gevormd. Je kunt een aantal zogenaamde ‘Bok-globulen’ zien, de donkere kleine gebiedjes. (De soortnaam komt van de Nederlandse astronoom Bart Bok). Dit zijn wolken die geen weerstand meer kunnen bieden aan de eigen zwaartekracht. Het is ineenstortend protostellair materiaal. Dit worden nieuwe zonnen en planeten!
Op de foto staat rechtsboven ook de Trifidnevel, Messier nummer 20. Wat een bijzondere nevel is dit! Een combinatie van een sterrenhoop, een emissienevel (zendt zelf licht uit), een reflectienevel (het blauwe deel) en een absorberende stofnevel (de donkere banen). M20 is niet voor niets
De open dag van vorig jaar
De in dichte nevels gehulde Saturnusmaan Titan. (Credits: NASA/JPL/Space Science Institute).
Hoog boven de zuidpool van de Saturnus-maan Titan verscheen in 2012 plotseling een geheimzinnige wolk. Planeetonderzoekers onder leiding van Remco de Kok hebben nu ontdekt dat deze wolk verrassend genoeg bestaat uit zeer giftig blauwzuurijs, dat zich waarschijnlijk heeft gevormd na een snelle en extreme afkoeling van gassen in de atmosfeer. Het onderzoek verschijnt 2 oktober in Nature. Titan is de op één na grootste maan in ons zonnestelsel en de enige met een dikke dampkring. Van alle manen lijkt Titan ook het meest op een planeet, met meren en rivieren van methaan op het oppervlak, waar mogelijk organische moleculen kunnen ontstaan die de bouwstenen van leven vormen. Een jaar op Titan duurt 29 keer zo lang als op aarde; sinds 2009 gaat Titans zuidelijk halfrond richting winter. In 2012 ontdekte de Cassini-sonde, die rond Saturnus draait en regelmatig langs Titan scheert, opeens een mysterieuze wolk boven Titans zuidpool. Leider van het onderzoek Remco de Kok (Universiteit Leiden/SRON): “De verschijning van deze wolk was een groot mysterie en niemand wist waar deze wolk van gemaakt is. Om de samenstelling van de wolk te bepalen hebben we gekeken naar metingen van Cassini. In infraroodspectra van de wolk vonden we tot onze grote verrassing op hele specifieke golflengtes de unieke vingerafdrukken van blauwzuurijs.”Hoe is dit blauwzuurijs, ofwel ijs van waterstofcyanide, ontstaan? Onder de invloed van zonlicht in Titans atmosfeer hebben chemische reacties plaatsgevonden die van het aanwezige stikstof en methaangas nieuwe gassen hebben gemaakt, waaronder het zeer giftige blauwzuurgas. Co-auteur Nick Teanby (Universiteit van Bristol): “Dat deze wolk bestaat uit blauwzuurijs is echt een grote verrassing, omdat blauwzuur pas bij extreem lage temperaturen wolken vormt. Op de grote hoogte waarop de wolk zichtbaar is (zo’n 300 km) hebben wij een paar maanden geleden nog relatief hoge temperaturen gemeten. De atmosfeer moet daar dus in zeer korte tijd zo’n 50 graden zijn afgekoeld tot een temperatuur van -150 C.” “Waarschijnlijk wordt deze snelle afkoeling onder andere veroorzaakt door de verhoogde concentraties blauwzuurgas boven de zuidpool, die weer het gevolg zijn van de huidige luchtstroming op Titan. Maar ook een gas als ethyn (acetyleen) kan bijgedragen hebben,” zegt De Kok. “Deze gassen produceren veel infrarode (warmte)straling, terwijl de zuidpool tijdens de poolwinter zelf weinig warmte meer ontvangt van de zon. Hierdoor koelt de atmosfeer sneller af dan dat hij opwarmt. Nieuwe metingen van Cassini – die tot 2017 zijn werk blijft doen – moeten dit vermoeden bevestigen of ontkrachten.”Cassini gaat in de nabije toekomst de temperatuur en concentraties van gassen meten op de plek waar de wolk te zien is. De Kok: “Het is maar de vraag of deze wolk zichtbaar blijft in de komende jaren. We zien nu al dat de wolk aan het veranderen is. Het wordt interessant om dit de komende periode in de gaten te houden.” Bron: SRON.
Waar smartphones al niet goed voor zijn: vandaag las ik het verhaal over de zogenaamde Distributed Electronic Cosmic-Ray Observatory (DECO), een app die je op je Android smartphone (iPhone volgt, meestal is ’t andersom) kunt installeren en waarmee je kosmische straling vanuit de diepste diepten van het heelal kunt waarnemen. De app is ontwikkeld door
Precies over
Credit: Ken Chen, UC Santa Cruz.
Als je de afbeelding hierboven ziet zou je toch denken te kijken naar een hersenscan, van iemand met behoorlijk veel hoofdpijn. Maar niets is minder waar. Het is een simulatie van een zeer zware ster, die in het vroege heelal voorkwam en die op het punt staat te exploderen. Die eerste generatie sterren, de ‘primordiale’ populatie III sterren is niet vergelijkbaar met de hedendaagse sterren. Vinden we nu een ster van 100 zonsmassa zeer zwaar, toen waren de sterren minstens 10.000 zonsmassa zwaar en vermoedelijk konden ze zelfs 55.000 zonsmassa bezitten. 😯 Als dit soort sterren door hun waterstof heen waren werd helium in zuurstof verbrand – van dat moment zie je een dwarsdoorsnede van zo’n ster, met talloze kolkende instabiliteiten die dwars door de ster gingen – en daarna gaat het volgens de simulaties heel snel en explodeerde de ster als een gigantische supernova, die het gehele omringende eerste generatie sterrenstelsel voorzag van zware elementen van koolstof tot silicium. Zelfs andere sterrenstelsels werden door die elementen van zo’n supernova vervuild. Van de ster zelf bleef niets over, aldus de berekeningen die je hier terug kunt vinden. Bron: New Scientist.
