De Orion-capsule is vanmiddag succesvol gelanceerd. Nadat de lancering gisteren tot vijf keer toe werd afgeblazen ging het vandaag wel goed. Om 13.07 uur Nederlandse tijd ging de capsule de lucht in. De Orion moet de opvolger worden van de spaceshuttle. De lancering vanaf Cape Canaveral in Florida, was historisch volgens de vluchtleiding: ,,Dit is het ochtendgloren van de Orion en het begin van een nieuw tijdperk in de ruimtevaart.”
Gisteren waren verschillende oorzaken debet aan het mislukken van de lancering. Eerst was een onbekend schip het afgezette kustgebied binnengevaren, daarna was de wind twee keer te hard. Bij de vierde poging bleek een klep van een brandstoftank niet goed dicht te gaan. Er werd nog een vijfde lancering gepland, maar ook die ging niet door.
De capsule gaat, zonder bemanning aan boord, naar 5800 kilometer hoogte. In vier uur tijd moet de Orion bijna twee rondjes rond de aarde draaien. Daarna moet hij veilig in de Grote Oceaan plonzen. De testvlucht is bedoeld om de belangrijkste systemen aan boord te testen. Zo kunnen de ontwerpers zien waar eventueel aanpassingen nodig zijn. In 2017 of 2018 is de volgende testvlucht.
CREDITS: NASA and The Hubble Heritage Team (AURA/STScI);
Dit is het mysterieuze sterrenstelsel Messier 64, ook wel het Zwarte Oogstelsel genoemd vanwege z’n duistere stofringen rondom de heldere kern. In de jaren 1990 hebben astronomen ontdekt dat M64 in het verleden een grote botsing heeft meegemaakt, waarvan de bewijzen nog altijd zichtbaar zijn.
Het blijkt namelijk dat het gas in de buitendelen van het stelsel in tegenovergestelde richting draait dan de sterren, een duidelijke aanwijzing dat een gasrijk dwergstelsel zo’n miljard jaar geleden frontaal op M64 gebotst moet zijn. Op het grensgebied van de twee rotatierichtingen komt veel stervorming voor, aangezien gaswolken ook daar frontaal op elkaar botsen door het verschil in rotatie. Deze stervorming verraad zich door de heldere blauwe sterren en de gloeiende roze gaswolken.
Artist’s impression van de European Extremely Large Telescope. Credit: ESO/L. Calçada
Tijdens een recente vergadering heeft ESO’s belangrijkste bestuursorgaan, de Raad, groen licht gegeven voor de bouw, in twee fasen, van de European Extremely Large Telescope (E-ELT). Voor de eerste fase – de constructie van een volledig werkende telescoop en een reeks krachtige instrumenten die over tien jaar hun eerste licht moeten opvangen – is een bedrag van ongeveer een miljard euro beschikbaar gesteld. Het zal geweldige wetenschappelijke ontdekkingen op het gebied van exoplaneten, de stellaire samenstelling van nabije sterrenstelsels en het diepe heelal mogelijk maken. Het grootste ESO-contract ooit, voor de koepel en de hoofdstructuur van de telescoop, zal in de loop van volgend jaar worden uitgezet.De E-ELT wordt een optische/infraroodtelescoop met een opening van 39 meter die op de Cerro Armazones in de Chileense Atacama-woestijn komt te staan, op twintig kilometer van ESO’s Very Large Telescope op Cerro Paranal. Het wordt het grootste ‘oog op de hemel’ ter wereld.’Het besluit van de Raad betekent dat de telescoop nu kan worden gebouwd, en dat groot industrieel constructiewerk voor de E-ELT gefinancierd is en volgens plan kan doorgaan. Er is al veel werk verzet op de top van Armazones in Chili, en de komende paar jaar zullen heel spannend zijn,’ zegt Tim de Zeeuw, directeur-generaal van ESO.De bouw van de E-ELT is in juni 2012 goedgekeurd door de ESO-Raad, onder voorwaarde dat de contracten, ter grootte van meer dan 2 miljoen euro, pas konden worden toegewezen als de totale kostprijs van de telescoop (1083 miljoen) voor 90 procent was gefinancierd. Een uitzondering werd gemaakt voor het grondwerk op de locatie, dat in juni 2014 op feestelijke wijze is gestart en gestaag vordert.Voorlopig is 10 procent van de totale projectkosten overgeheveld naar een tweede fase. Met de toetreding van Polen tot ESO hebben de huidige financieringstoezeggingen voor de E-ELT nu 90 procent bereikt van de totale kosten van de eerste fase die in een volledig werkende E-ELT zal resulteren. Aanvullende toezeggingen van aanstaand lidstaat Brazilië worden in de komende jaren verwacht.Om te voorkomen dat het project vertraging oploopt, heeft de ESO-Raad besloten dat de eerste fase van de bouw van de 39-meter telescoop nu van start kan gaan. De gedekte werkzaamheden omvatten het contract voor de koepel en hoofdstructuur – het grootste in de geschiedenis van ESO – die eind 2015 zullen worden toegekend, en leiden tot de bouw van een volledig operationele E-ELT.Tot de telescooponderdelen die nog niet volledig gedekt zijn behoren delen van het adaptieve optische systeem, een deel van het werk aan de instrumenten, de binnenste vijf ringen van de segmenten van de hoofdspiegel (210 spiegelsegmenten) en de reserve-segmenten voor de hoofdspiegel die nodig zijn om de telescoop in de toekomst efficiënter te kunnen gebruiken. De constructie van deze onderdelen, waarvan het uitstel geen gevolgen heeft voor de buitengewone wetenschappelijke prestaties waartoe de telescoop aan het eind van de eerste fase al in staat zal zijn, wordt goedgekeurd zodra aanvullende fondsen beschikbaar komen, waaronder die van aanstaand lidstaat Brazilië.’De fondsen die nu zijn toegezegd zullen de bouw faciliteren van een volledig werkende E-ELT, die qua licht-opvangend vermogen en instrumentarium de krachtigste zal zijn van alle extreem grote telescoopprojecten waarvoor op dit moment plannen bestaan. Het maakt een eerste karakterisering van aarde-achtige exoplaneten, het onderzoek van sterpopulaties in nabije sterrenstelsels en ultra-gevoelige waarnemingen van het diepe heelal mogelijk,‘ aldus Tim de Zeeuw.
Na het uitstel van gisteren vindt vanmiddag om 13.05 uur Nederlandse tijd EFT-1 plaats, de Exploration Test Flight 1 van Orion, de nieuwste ruimtecapsule van de NASA waarmee ze in de toekomst bemande lange afstandsreizen willen maken naar de maan, planeto
Tijdens een recente vergadering heeft ESO’s belangrijkste bestuursorgaan, de Raad, groen licht gegeven voor de bouw, in twee fasen, van de European Extremely Large Telescope (E-ELT). Voor de eerste fase – de constructie van een volledig werkende telescoop en een reeks krachtige instrumenten die over tien jaar hun eerste licht moeten opvangen – is een bedrag van ongeveer een miljard euro beschikbaar gesteld. Het zal geweldige wetenschappelijke ontdekkingen op het gebied van exoplaneten, de stellaire samenstelling van nabije sterrenstelsels en het diepe heelal mogelijk maken. Het grootste ESO-contract ooit, voor de koepel en de hoofdstructuur van de telescoop, zal in de loop van volgend jaar worden uitgezet.De E-ELT wordt een optische/infraroodtelescoop met een opening van 39 meter die op de Cerro Armazones in de Chileense Atacama-woestijn komt te staan, op twintig kilometer van ESO’s Very Large Telescope op Cerro Paranal. Het wordt het grootste ‘oog op de hemel’ ter wereld.’Het besluit van de Raad betekent dat de telescoop nu kan worden gebouwd, en dat groot industrieel constructiewerk voor de E-ELT gefinancierd is en volgens plan kan doorgaan. Er is al veel werk verzet op de top van Armazones in Chili, en de komende paar jaar zullen heel spannend zijn,’ zegt Tim de Zeeuw, directeur-generaal van ESO.De bouw van de E-ELT is in juni 2012 goedgekeurd door de ESO-Raad, onder voorwaarde dat de contracten, ter grootte van meer dan 2 miljoen euro, pas konden worden toegewezen als de totale kostprijs van de telescoop (1083 miljoen) voor 90 procent was gefinancierd. Een uitzondering werd gemaakt voor het grondwerk op de locatie, dat in juni 2014 op feestelijke wijze is gestart en gestaag vordert.Voorlopig is 10 procent van de totale projectkosten overgeheveld naar een tweede fase. Met de toetreding van Polen tot ESO hebben de huidige financieringstoezeggingen voor de E-ELT nu 90 procent bereikt van de totale kosten van de eerste fase die in een volledig werkende E-ELT zal resulteren. Aanvullende toezeggingen van aanstaand lidstaat Brazilië worden in de komende jaren verwacht.
Om te voorkomen dat het project vertraging oploopt, heeft de ESO-Raad besloten dat de eerste fase van de bouw van de 39-meter telescoop nu van start kan gaan. De gedekte werkzaamheden omvatten het contract voor de koepel en hoofdstructuur – het grootste in de geschiedenis van ESO – die eind 2015 zullen worden toegekend, en leiden tot de bouw van een volledig operationele E-ELT.Tot de telescooponderdelen die nog niet volledig gedekt zijn behoren delen van het adaptieve optische systeem, een deel van het werk aan de instrumenten, de binnenste vijf ringen van de segmenten van de hoofdspiegel (210 spiegelsegmenten) en de reserve-segmenten voor de hoofdspiegel die nodig zijn om de telescoop in de toekomst efficiënter te kunnen gebruiken. De constructie van deze onderdelen, waarvan het uitstel geen gevolgen heeft voor de buitengewone wetenschappelijke prestaties waartoe de telescoop aan het eind van de eerste fase al in staat zal zijn, wordt goedgekeurd zodra aanvullende fondsen beschikbaar komen, waaronder die van aanstaand lidstaat Brazilië.’De fondsen die nu zijn toegezegd zullen de bouw faciliteren van een volledig werkende E-ELT, die qua licht-opvangend vermogen en instrumentarium de krachtigste zal zijn van alle extreem grote telescoopprojecten waarvoor op dit moment plannen bestaan. Het maakt een eerste karakterisering van aarde-achtige exoplaneten, het onderzoek van sterpopulaties in nabije sterrenstelsels en ultra-gevoelige waarnemingen van het diepe heelal mogelijk,‘ aldus Tim de Zeeuw.
Astronomen hebben ontdekt waarom sommige sterrenstelsels maar eventjes nieuwe sterren kunnen produceren. Men heeft namelijk dichte gasstromen ontdekt, die vanuit het compacte stelsel SDSS J0905+57 naar buiten “waaien”. Dit gas wordt uitgedreven door de gezamenlijke stralingsdruk van talloze sterren die in een razendsnel tempo geboren worden. Dit heeft een grote invloed op de toekomstige evolutie van het sterrenstelsel.
De ontdekking is gedaan met een radiotelescoop in de Franse Alpen, waarmee gekeken is naar de aanwezigheid van koolmonoxide. Koolmonoxide kan veel gemakkelijker gedetecteerd worden dan waterstofgas en astronomen weten dat er een direct verband bestaat tussen de hoeveelheid koolmonoxide en de hoeveelheid waterstofgas – vandaar dat koolmonoxide gebruikt wordt als “indicator” voor waterstof.
Het blijkt dus dat veel koolmonoxide (en dus waterstofgas) met een flinke snelheid wordt weggeblazen vanuit het sterrenstelsel. Dat betekent dat het noodzakelijke bouwmateriaal voor nieuwe sterren snel zal zijn uitgeput. Astronomen schatten dat de gasstromen voldoende materiaal bevatten voor wel een miljard zonnen!
De ontdekking heeft ook gevolgen voor andere sterrenstelsels. Voorheen waren astronomen namelijk van mening dat sterren alleen nooit zo’n galactische superwind kunnen produceren en dat de invloed van het centrale zwarte gat hiertoe mede noodzakelijk zou moeten zijn – echter, SDSS J0905+57 heeft helemaal geen supermassief zwart gat!
Meer dan honderd prominente wetenschappers, muzikanten, filmmakers en zakenmensen uit dertig landen zijn een nieuw initiatief gestart: Asteroid Day (‘planetoïdendag’). Dat is een mondiale bewustwordingscampagne die de mensheid wil voorlichten over bedreigingen uit de ruimte.Eén van de initiatiefnemers is astrofysicus Brian May, beter bekend als de gitarist van de rockband Queen. In haar verklaring – de 100x Declaration – pleit de groep ervoor om het detecteren en volgen van planetoïden met een factor honderd op te voeren. Om daar ruchtbaarheid aan te geven is 30 juni 2015 uitgeroepen tot Asteroid Day. Dat is niet zo maar een datum: het is de dag van de Toengoeska-explosie, die in 1908 boven Siberië plaatsvond. Bij die gebeurtenis – waarschijnlijk veroorzaakt door het op grote hoogte uit elkaar spatten van een ongeveer honderd meter grote planetoïde – werd ruim 2000 vierkante kilometer bos verwoest.Volgens de initiatiefnemers is op dit moment nog geen procent van alle ruimte-objecten van Toengoeska-kaliber in kaart gebracht. Er is weliswaar technologie beschikbaar om een potentieel gevaarlijke planetoïde af te weren, maar die heeft weinig zin als we het object niet zien aankomen. Bron: Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie.
Op 29 november j.l. zijn met de 25 meter Dwingeloo radiotelescoop hersengolven in de vorm van radiosignalen naar Titan gestuurd, de grootste maan van Saturnus. Dat gebeurde in het kader van het COGITO project van kunstenaar Daniela de Paulis,
COGITO project van kunstenaar Daniela de Paulis, één van de Astroblog-auteurs. De hersengolven waren op de BIO 50 conferentie bij diverse deelnemers verzameld – BIO 50 was de 24e Biënnale van Ontwerpen, dat op 18 september 2014 startte in Ljubljana (Slovenië). Samen met de radiotechnicus Jan van Muilwijk stuurde Daniela afgelopen zaterdag gedurende negentig minuten de hersengolven naar Titan. De hersengolven waren voor COGITO naar geluidsgolven. Hieronder een video, gefilmd door Harry Keizer, welke een impressie geeft van het zenden van de hersengolven naar Titan, de maan die qua omstandigheden lijkt op de vroege aarde en die door sommige wetenschappers beschouwd wordt als een plek waar mogelijk primitief leven voorkomt.
Op haar website legt Daniela de Paulis uit wat het COGITO project precies inhoudt en wat de doelstellingen zijn:
“A fundamental conclusion of the new physics acknowledges that the observer creates the reality. As observers, we are personally involved with the creation of our own reality. Physicists are being forced to admit that the universe is a “mental” construction. Pioneering physicist Sir James Jeans wrote: “The stream of knowledge is heading toward a non-mechanical reality; the universe begins to look more like a great thought than like a great machine. Mind no longer appears to be an accidental intruder into the realm of matter, we ought rather hail it as the creator and governor of the realm of matter.” (R.C. Henry, “The Mental Universe” ; Nature 436:29, 2005)‘Cogito’ speculates on the creative and philosophical possibilities of exploring the cosmos by means of radio waves.
I have been developing the project over the last two years as part of my PhD research in collaboration with radio astronomers, radio amateurs at ASTRON (NL), neuroscientists and philosophers at the University of Amsterdam.
The first part of the project, to be presented as part of BIO 50, will consist in detecting and storing the brain waves of the visitors of the ‘Observing Space’ exhibition, thanks to a brain lab connected to a computer, especially set for the event. During the BIO 50 opening day, visitors will be able to have their brain waves recorded as they walk and think across the exhibition space. The collective performative thinking will be stored as brain waves that will be transmitted as collective consciousness – and subconsciousness – by the Dwingeloo radio telescope antenna (NL), reaching out into the sky dome.
De Dwingeloo radiotelescoop
The title of the entire project is inspired by Cartesian philosophy, according to which the human consciousness resides in the mind. The title aims at linking the project to the ongoing debate on mind-body-consciousness, of which René Descartes was an important figure for his dualistic vision on the mind-body matter, which greatly influenced the development of modern Western philosophy. Some scholars argue that the computer age contributed in reviving this debate thanks to the new prominent role of the technological mind. Also recent experiments in quantum physics seem to suggest extraordinary links between the matter of the mind and that of the cosmos, raising profound questions on the nature of consciousness and perception. Sending thoughts into outer space is a symbolic action for shifting our consciousness from the earth-centred perspective, to the cosmos-wide perspective, whilst questioning the mathematical notion of intelligence, as conceived by some relevant SETI (Search for Extraterrestrial Intelligence) researchers.
Eén van de deelnemers aan BIO 50 met een headset waarmee de hersengolven werden geregistreerd.
Thinking is more than logical reasoning and can communicate much more about our nature to a potential extraterrestrial life, should it be able to decode our EEG signals. ‘Cogito’ will allow people to experience virtual space travel and shift their consciousness into outer space. The project also aims at fostering a global awareness of our planet, raising questions on timely political and geographical issues: travelling into space as a cultural shift for better understanding our planet and reflecting upon ourselves.
Op donderdag 4 december vindt EFT-1 plaats, de Exploration Test Flight 1 van Orion, de nieuwste ruimtecapsule van de NASA waarmee ze in de toekomst bemande lange afstandsreizen willen maken naar de maan, planeto
