De ESA is bezig om in het kader van het Expose-R2 project 46 soorten bacteriën, schimmels en geleedpotigen een soort van extreme survivaltocht te bezorgen, door ze 18 maanden lang aan de buitenkant van de Zvezda module van het internationale ruimtestation ISS mee te nemen, in een open doos, deels zonder enige bescherming – ‘the worst trip around the world‘ zoals ze ’t bij de ESA zeggen. De bacteriën, schimmels en geleedpotigen werden in juli met het Russisch Progress M-24M ruimtevaartuig meegenomen naar het ISS en op 18 augustus j.l. werd de doos aan de Zvezda module bevestigd tijdens een ruimtewandeling door de kosmonauten Alexander Skvortsov en Oleg Artemyev.
De Expose-R2 doos wordt bevestigd. Credit: Roscosmos
Daar aan de buitenkant ondergaan de kleine levensvormen allerlei extreme condities, zoals grote temperatuursverschillen, geen zuurstof en sterke zonnestraling. In de doos zijn enkele delen die niet helemaal open zijn, maar die door filters meer op de situatie op Mars lijken. Begin 2016 wordt alles weer naar binnen gebracht en wordt gekeken of de levensvormen het overleeft hebben of niet. Uit eerder onderzoek was al gebleken dat hogere levensvormen kunnen overleven in de ruimte, zoals muggen, beer- of mosdiertjes en onlangs bleek ook DNA de lancering en landing aan de buitenkant van een raket te kunnen overleven. Bron: ESA.
Bij de waarneming aan exoplaneten – planeten die zich bij andere sterren dan de zon bevinden – denk je altijd aan grote telescopen, die daarvoor nodig zijn, zoals de Kepler ruimtetelescoop. OK, al enkele jaren worden exoplaneten ook waargenomen door amateur-sterrenkundigen, zoals Astroblogger André van der Hoeven dat in 2011 deed met de exoplaneet WASP-12B en Qatar-1b, maar daarbij maken ze wel gebruik van een telescoop. Zowel bij de professionele telescopen als de amateur-telescopen wordt gekeken naar het licht van de ster, dat een dipje kan vertonen als er vanaf de aarde gezien een planeet voor de ster langsschuift, die iets van het sterlicht tegenhoudt – de zogeheten transitiemethode. De Amerikaan David Scheider, redacteur van IEEE Spectrum, is er onlangs in geslaagd om een huzarenkunstje te flikken, namelijk om een exoplaneet waar te nemen zónder telescoop. Hij deed dat door met een zelfgebouwde constructie om de ster te volgen en een Canon EOS Rebel XS spiegelreflexcamera plus 300-millimeter Nikon zoomlens, voor $92 op eBay gekocht, de ster HD 189733 te fotograferen. Die ster is van magnitude +10 en hij staat vlakbij de welbekende Halternevel (M27) in het sterrenbeeld Vosje (Vulpecula), 63 lichtjaar van de aarde verwijderd.
Credit: NASA, ESA, M. Kornmesser.
Om die ster cirkelt HD 189733b, een exoplaneet die iets meer massa (+13%) heeft dan Jupiter en die in slechts 2,2 dagen met een snelheid van 152,5 km/s om z’n ster draait. De transitie van de planeet duurt 108 minuten en de terugval in lichtsterkte van HD 189733 is gedurende die periode 2,6%. Hieronder de opstelling die Schneider gebruikte om de ster te volgen en fotograferen, waarvoor hij zelfs onderdelen uit een printer voor gebruikte.
Credit: David Schneider
Op 20 oktober was de nacht geschikt om waar te nemen en kon Scheider een serie foto’s maken, met een belichtingstijd van 50 seconden. Hij begon een half uur voor de transitie en eindigde een half uur erna, de tijden van de transitie zelf had hij gekregen uit deze Tsjechische database. Vervolgens kon hij met behulp van het programma Iris de helderheid van HD 189733 vastleggen, waarbij gebruik werd gemaakt van vier vergelijkingssterren in de buurt. En dat leverde uiteindelijk dit resultaat op:
Credit: David Schneider
Dat er nogal wat ruis in de waarnemingen zit, komt deels door de wisselende seeing tijdens de nacht én het feit dat Scheider’s apparatuur niet het beste is om dit soort waarnemingen te doen. Maar onmiskenbaar is er ondanks de ruis een duidelijke dip te zien in de lichtcurve en daarmee heeft Scheider laten zien dat je niet per sé een (dure) telescoop nodig hebt om exoplaneten waar te kunnen nemen. Hieronder een video over deze bijzondere prestatie.
Er is me rond de Rosetta-missie iets nieuws opgevallen, vooral rondom de komeetlander Philae. Dit is geen kil wetenschappelijk instrument, maar een lieve, dappere kleine robot! De marketing van de ESA doet erg zijn best om op de gemoederen in te spelen en volgens mij slaat het goed aan. Philae is een beetje onze vriend geworden. Philae stuurde bijvoorbeeld zelf berichten op Twitter. E
De app Ad Astra biedt een sterrenatlas voor je mobiele telefoon en tablet. Ad Astra geeft informatie over sterrenbeelden en over de talloze deep sky objecten daarin, tot magnitude +12m. Het
Hier nog even een reminder om allemaal mee te doen met de Astro Top 25! Indienen van je top-5 kan tot en met 26 december a.s. om 24.00 uur. Op oudjaarsdag, woensdag 31 december om 12.00 uur zullen we de uitslag van de allereerste astronomische muziek Top-25 bekendmaken, samengesteld op basis van de ingediende top-5’s!
Iedereen kan meedoen om een Top-25 samen te stellen van muziek, die op de een of andere manier iets te maken heeft met astronomie of ruimtevaart. Het kan zijn dat er in de titel een verwijzing is naar bijvoorbeeld de zon, planeten
Je kent het vast wel, de figuren die je krijgt als je een vel papier een aantal keren vouwt en je er wat stukjes uitknipt, driehoekjes, vierkantjes, dat soort dingen. Vouw je ‘m uit, dan krijg je een symmetrisch figuur. Bij Symmetry Magazine dachten ze ‘h
Wie Google’s Doodle van vandaag bekijkt ziet een tafereel dat het begin van de winter voorstelt. Ga je met je muis op de Doodle staan dan verschijnt de mededeling ‘eerste dag van de winter’. Klein probleempje voor Google: de winter begint morgen pas.
Nou bij ons tenminste en het scheelt niet veel. Officieel begint de winter vannacht (maandag 22 december) om 00.03 uur Nederlandse tijd. Dat is het moment van het wintersolstitium, als de zon haar grootste zuidelijke declinatie bereikt: -23° 26′ 05″. Hij staat dan recht boven de Steenbokskeerking. Op het noordelijk halfrond zijn dan de dagen het kortst, de nachten het langst. Op dat moment is het in Engeland en nog westelijker in de VS nog 21 december, dus dáár is deze doodle wel van toepassing. Hieronder zie je een afbeelding met de tijden van zonsopkomst, zonsondergang en lengte van de nacht. Je ziet dat de nacht van 21 december het langst is, 16h 16m en 45,5 seconden lang, vanaf morgen gaan de dagen weer lengen – morgen is de nacht 2½ seconden korter, joepie!!! Op 13 december j.l. ging de zon het vroegst onder, op 30 december a.s. komt ‘ie het laatst op. Waarom dat niet allemaal op dezelfde dag is wordt hier uitgelegd.
De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft voor het eerst beelden vrijgegeven van de CO2-uitstoot in onze atmosfeer. De foto’s bevatten informatie die de OCO2-satelliet verzameld heeft van augustus tot oktober 2014. Ze laten een
