Wat voor soort sterrenstelsel is dit eigenlijk?

The beautiful side of IC 335

Credit: ESA/Hubble and NASA

De Hubble-ruimtetelescoop heeft een opname gemaakt van het sterrenstelsel IC 335, die zich bevindt op een afstand van 60 miljoen lichtjaar, in de richting van het zuidelijke sterrenbeeld Oven (Fornax). Maar wat voor soort stelsel is het? Dat is lastig om te bepalen, aangezien we het stelsel precies van opzij zien. Dat betekent dat zaken als spiraalarmen en centrale balken onzichtbaar zijn vanuit ons oogpunt. Toch lijkt het erop dat het stelsel een schijfstelsel is, net als een spiraalstelsel, inclusief een centrale verdikking in het centrum. Echter, het stelsel is bijzonder ‘rood’ en bevat nauwelijks gas. Dat betekent dat stervorming in het stelsel bijna tot een halt is gekomen – iets soortgelijks zien we ook bij elliptische sterrenstelsels. Vandaar dat IC 335 een ‘dood’ schijfstelsel is – een zogenaamd lensvormig sterrenstelsel. Als je dit soort stelsels van opzij ziet, dan is het net alsof het een elliptisch sterrenstelsel is. Lensvormige sterrenstelsels hebben, zoals gezegd, een schijf, waarin soms nog een zwak spiraalpatroon zichtbaar is. Maar qua vele eigenschappen, zoals de leeftijd van de sterren, het spectrum en verdeling van stellaire populaties, zijn ze bijna niet van elliptische sterrenstelsels te onderscheiden. De perfecte hybride dus!

Bron: Phys.org

En wat zou er gebeuren als de aarde niet meer om de zon draait?

Credit: AATISH BHATIA (MODIFYING IMAGES UNDER FAIR USE).

In vervolg op mijn zojuist verschenen Astroblog over het bereiken van het perihelium in de ellipsbaan van de aarde om de zon: wat zou er gebeuren als de aarde op een dag zou stoppen met draaien om de zon? Een boeiende vraag, eentje waarop Aatish Bhatia van Wired.com in een net zo boeiend artikel het antwoord heeft gegeven. Hij maakt gebruik van diezelfde simulator als waar ik in mijn vorige blog naar verwees, gemaakt door Michael Dubson en z’n maatjes van Phet Interactive Simulations. De vraag ‘wat zou er gebeuren als de aarde op een dag zou stoppen met draaien om de zon?’ moet eigenlijk vooraf worden gegaan door een andere vraag: wat houdt dat precies in, zo’n baan? De aarde in een baan om de zon, de maan in een baan om de aarde, het ISS in een baan om de aarde, wat houdt zo’n baan in? Sinds Newton’s observatie van de vallende appel weten we dat al die objecten die een baan ergens omheen hebben continue aan het vallen zijn. De zwaartekracht van het centrale object trekt die objecten aan, hun snelheid is van dat centrale object af gericht, het netto resultaat is een voortdurende baan eromheen.

Newton’s kanonskogel. Credit: Public Domain

Maar goed, stel nou dat de aarde een tikje zou krijgen, zoals in de afbeelding bovenaan afgebeeld, en zou stoppen met om de zon draaien? Wat dan? Nou mensen, dan ziet het er niet zo best voor ons uit, want de berekeningen laten zien dat de aarde dan in 64,5 dagen op de zon zal vallen. Dus ruim twee maanden voordat we met een gloeiende plons het zonsoppervlak bereiken en de door het bereiken van de Roche Limiet uiteengevallen aarde aan z’n einde komt – lees Wired in de bron voor alle details. Dat tikje met die denkbeeldige vinger kan overigens ook de andere kant uit gaan: nu draait de aarde in gemiddeld 29,78 km/s om de zon, maar stel dat die vinger dat weet te verhogen tot 42,1 km/s, dán bereikt de aarde haar ontsnappingssnelheid en schieten we de onmetelijke ruimte in als zwerfplaneet. Mmmmm, geen idee welk lot nou beter zou zijn voor ons. 🙂 Bron: Wired.

Marsrover Opportunity heeft steeds grotere problemen met z’n geheugen

credit: NASA/JPL-Caltech.

We weten al een poosje dat Marsrover Opportunity tobt met z’n geheugen, maar de NASA heeft laten weten dat die problemen nu best wel serieus beginnen te worden. De Opportunity, die sinds januari 2004 op Mars in het Meridiani Planum gebied aan het rondrijden is – veel langer dan de oorspronkelijk geplande werkbare periode van drie maanden – lijdt aan geheugenverlies. Dat wil zeggen dat een deel van het computergeheugen aan boord van de rover de gegevens niet kan onthouden. De computer heeft twee soorten geheugen, namelijk vluchtig en niet vluchtig geheugen, vergelijkbaar met onze eigen computers, die hetzelfde hebben. Vluchtig geheugen, bij onze computer RAM-geheugen genoemd, verdwijnt zodra je de computer uitzet, niet-vluchtig geheugen blijft wel bewaard, zoals op een harde schijf of in flashgeheugen.

Zelfportret van de Opportunity, gemaakt op 14 maart 2014. Credit: NASA/JPL-Caltech/Cornell Univ./Arizona State Univ

Het is dat niet-vluchtige geheugen van de Opportunity dat last heeft van gegevensverlies, zodra ‘ie in slaaptoestand gaat, bijvoorbeeld vanwege het invallen van de nacht, dan blijven de gegevens niet bewaard. Dus als overdag allemaal gegevens verzameld worden en die worden opgeslagen in het flashgeheugen van de Opportunity, dan is dat na een slaapperiode verdwenen. Verlies van gegevens is niet het enige probleem, want het blijkt dat de Marsrover daardoor ook steeds reboot, zichzelf opnieuw opstart en dat is ook vervelend. Nog vervelender is dat de communicatie met de Opportunity heel moeizaam gaat. Tijdens de kerstdagen leek er even helemaal geen communicatie meer mogelijk te zijn, maar daarna kwam er toch weer een geruststellend piepje. Technici hebben inmiddels vastgesteld dat van de zeven flashgeheugen-banken in de Opportunity er eentje is die de problemen veroorzaakt, de zevende bank om precies te zijn. Ze gaan nu kijken of ze deze bank kunnen uitschakelen, zodat alleen de zes goede banken worden gebruikt. Bron: Space.com.

Water tanken bij de regenringen van Saturnus?

Het is toekomstfictie voor ruimtereizen. Mensen die met ijsverzamelaars water uit de ringen tanken voor ruimtereizen. In een paper dat in 2013 verscheen in Nature, hebben wetenschappers aangetoond dat kleine ijsdeeltjes uit de ringen van Saturnus magnetisch aangetrokken worden tot de atmosfeer van de planeet. Daardoor worden ze een merkwaardig soort regen.

Een paper dat deze week gepubliceerd werd in het journal Icarus gaat verder aan de slag met het paper uit 2013. Hoeveel ruimteregen komt er neer op Saturnus? Het blijkt ongeveer 10^26 watermoleculen per seconde te bedragen. Dat is ruwweg een Olympisch zwembad per dag.

Saturnus is vergelijkbaar met een gigantische bal waterstof met een snufje helium en methaan. De hoge druk en temperatuur in de kern van de planeet pletten waterstof in een vloeibare staat. De buitenste atmosfeer wordt gevormd door kristalachtige wolken van ammonium en enorme bliksemstormen die wel duizend keer krachtiger zijn dan hier op aarde.

En daaromheen cirkelen de bekende ringen van Saturnus. Die ringen bestaan uit ijskristallen die variëren in grootte van zandkorrels tot kilometers grote brokstukken.

Sinds 1980 vermoeden wetenschappers het bestaan van de regenringen, maar het bewijs kon pas een paar jaar geleden geleverd worden door middel van spectrale data van de ionosfeer.

De ringen van Saturnus vallen buiten de bescherming van de atmosfeer, waar ze continu gebombardeerd worden door UV-straling. UV-straling splitst waterdeeltjes in elektrisch geladen waterstof en zuurstofionen. Sommige van deze ionen worden door het magnetisch veld van Saturnus de ionosfeer ingetrokken, waarna ze vervolgens worden omgeturnd tot water. Dit proces, de elektromagnetische erosie van ringwater, heeft mettertijd de ringen van Saturnus gevormd.

Does It Rain Diamonds On Saturn And Jupiter?

Motherboard

Vreemde IJsspinnen op Mars

Onlangs heeft NASA’s High Resolution Imaging Science Experiment (HiRISE) aan boord van de Mars Reconnaissance Orbiter een uniek landschap op Mars geconstateerd. De HiRISE stuurde daar prachtige foto’s van. Wetenschappers hebben het terrein araneiform genoemd vanwege de gelijkenis met spinnen.

Ze worden veroorzaakt door de wisselende seizoenen op Mars. In het voorjaar als het warmer wordt, is het mogelijk dat koolstofdioxide sublimeert.
Dit chemische proces creëert een unieke vorm van erosie aan het oppervak van Mars, wat spinachtige formaties vormt.

NASA
GeoBeats News

De verwachtingen voor komeet Q2 Lovejoy in januari zijn hoog

komeet C/2014 Q2 Lovejoy en bolhoop M79 – dubbelklik op de foto om ‘m te verlovejoyeriseren (credit foto: André van der Hoeven)

De uit de Oortwolk afkomstige komeet C/2014 Q2 Lovejoy, op 17 augustus 2014 ontdekt door de Australische kometenjager Terry Lovejoy, wordt in januari 2015 ook zichtbaar in Nederland. De komeet bereikt zijn perihelium op 30 januari 2015 – afstand tot de zon: 1,29 Astronomische Eenheden – en hij nadert de aarde het dichtst rond 7 januari 2015, de afstand bedraagt dan zo’n 70 miljoen km. Op 5 januari is het Volle Maan, dus dan is er veel storend licht, maar de dagen daarna zal dat minder worden. Komeet Q2 Lovejoy komt steeds hoger aan de hemel te staan, zoals je aan de kaart hieronder kunt zien. Eerst staat hij in Eridanus, dan in Stier en vervolgens in Ram. Deze zijn na zonsondergang eerst in het oosten en vervolgens in het zuiden zichtbaar.

Overzichtskaart van komeet C/2014 Q2 (Lovejoy) voor de periode 1 januari – 15 februari 2015. De posities zijn gegeven in 5-daagse intervallen en zijn geldig voor 0h UT. De zwakste sterren zijn van magnitude +6. Credit: Kometen.nl

Momenteel is de verwachting dat komeet Q2 Lovejoy een helderheid van maximaal +4m kan bereiken, hetgeen ‘m zichtbaar maakt voor het blote oog, mits je wel op een donkere locatie zit. Met een verrekijker of telescoop is hij dan zeker zichtbaar. Eind december stond de komeet nog in het zuidelijke sterrenbeeld Haas (Lepus), vlakbij de bolvormige sterrenhoop M79. Astroblogger en astrofotograaf André van der Hoeven heeft daar een prachtige foto van gemaakt. Dat deed hij vanuit Nederland met de FSQ106 Tzec Maun Telescoop van Siding Springs, Australië, welke op afstand bestuurbaar is. Hij heeft daar een hele serie opnames gemaakt van telkens 300 seconde belichting en die heeft hij gestackt en bewerkt tot de foto bovenaan deze blog. Ze hebben de foto ook gebruikt bij Universe Today, welke je in de bron vind. Tenslotte hieronder nog een grafiek met de laatste helderheidsmetingen aan komeet Q2 Lovejoy, welke zoals gezegd vermoedelijk tot +4 zal komen. De paarse verticale lijn is de periheliumpassage.

Credit: Aerith.net

Bron: Werkgroep Kometen + Universe Today + Aerith.net.