In samenwerking met de New Horizons-missie en het SETI-instituut is de Internationale Astronomische Unie (IAU) begonnen met een campagne voor het benoemen van nieuwe geologische en overige kenmerken op Pluto en z’n manen. Het is de verwachting dat New Horizons komende zomer vele voorheen onbekende structuren in het Pluto-stelsel zal ontdekken en die moeten allemaal een naam krijgen, nietwaar? Anyway, het publiek mag meedenken over namen en kan suggesties doorsturen naar het IAU, waarbij de besten door het IAU in overweging genomen zullen worden. Bedenk wel dat vanaf 7 april geen nieuwe suggesties meer kunnen worden doorgestuurd! Bovendien moet je suggestie aan de volgende eisen voldoen:
Pluto
Namen voor de Onderwereld in verschillende wereldmythologiën
Goden, godinnen en dwergen die verband houden met de Onderwereld
Helden en overige verkenners van de Onderwereld
Schrijvers die verband houden met Pluto en de Kuipergordel
Wetenschappers en ingenieurs die verband houden met Pluto en de Kuipergordel
Charon
Bestemmingen en mijlpalen uit fictieve ruimtereizen en overige reizen
Fictieve en mythologische ruimteschepen of overige schepen
Fictieve en mythologische reizigers, verkenners en ontdekkers
Styx
Riviergoden
Nix
Goden van de nacht
Kerberos
Honden uit de literatuur, mythologie en geschiedenis
Het Amerikaanse ruimteagentschap NASA heeft meer details gegeven omtrent de Asteroid Redirect Mission (ARM). Als eerste stap zal een onbemande ruimtesonde een enkele meters groot rotsblok oppikken van een planetoïde die relatief dicht in de buurt van de aarde komt. Dat rotsblok moet vervolgens in een stabiele baan om de maan worden gebracht, waar het door astronauten kan worden onderzocht. De ARM-missie wordt gezien als een opstapje naar een bemande missie naar de planeet Mars.Welke planetoïde het doelwit zal zijn, wordt pas in 2019 besloten, ongeveer een jaar voor de lancering van de ruimtesonde. Er zijn tot nu toe drie kandidaten: Itokawa, Bennu and 2008 EV5. De eerste kreeg in 2005 al eens bezoek van een Japanse ruimtesonde. Naar verwachting zullen later dit jaar nog meer kandidaten aan het lijstje worden toegevoegd. De ARM-missie gaat zeker enkele jaren duren. Nadat de ruimtesonde het rotsblok heeft opgepikt, zal hij ongeveer een jaar lang in een zogeheten halobaan in de buurt van de planetoïde worden ‘geparkeerd’. Dat is lang genoeg om de ruimterots een klein beetje van koers te brengen. Dit deel van de missie is bedoeld om ervaring op te doen met het afweren van planetoïden die de aarde kunnen bedreigen. Als alles volgens plan verloopt, wordt het opgepikte rotsblok eind 2025 afgeleverd bij de maan. Bron: Astronomie.nl.
De stofrijke wolk G2 passeert het superzware zwarte gat in het centrum van de Melkweg. Credit:ESO/A. Eckart
De beste waarnemingen tot nu toe van de stofrijke gaswolk G2 bevestigen dat hij zijn kleinste afstand tot het superzware zwarte gat in het centrum van de Melkweg in mei 2014 is gepasseerd, en die gebeurtenis heeft overleeft. Het nieuwe resultaat van ESO’s Very Large Telescope laat zien dat het object niet erg is uitgerekt en nog steeds heel compact is. Waarschijnlijk is het een jonge ster met een zware kern, die bezig is om materie uit zijn omgeving aan te trekken. Het zwarte gat zelf heeft nog geen verhoogde activiteit vertoond.
In het hart van ons Melkwegstelsel bevindt zich een superzwaar zwart gat dat vier miljoen keer zoveel massa heeft als onze zon. Er draait een groepje heldere sterren omheen, en daarnaast was de afgelopen jaren te zien hoe een mysterieuze stofrijke wolk, G2 genoemd, naar het zwarte gat toe viel. Voorspeld was dat die wolk in mei 2014 zijn kleinste afstand tot het zwarte gat zou bereiken.
De stofrijke wolk G2 passeert het superzware zwarte gat in het centrum van de Melkweg (met tekst). Credit:ESO/A. Eckart
Naar verwachting zou de wolk door de sterke getijdenkrachten in dit gebied uit elkaar worden getrokken. Een deel van de materie zou door het zwarte gat worden opgeslokt en een uitbarsting van straling veroorzaken. Om deze unieke gebeurtenis te onderzoeken, hielden tal van onderzoeksteams het galactisch centrum de afgelopen jaren nauwkeurig in de gaten met grote telescopen.
Een team onder leiding van Andreas Eckart (Universitá¤t zu Köln, Duitsland) heeft het gebied jarenlang waargenomen met ESO’s Very Large Telescope (VLT) [1]Dit zijn heel moeilijke waarnemingen, omdat het gebied schuilgaat achter dikke stofwolken, wat betekent dat de waarnemingen in het infrarood moeten worden gedaan. Bovendien speelt alles zich heel … Continue reading, ook in de cruciale periode van februari tot september 2014, kort voor en na de dichtste nadering in mei 2014. Deze waarnemingen zijn in overeenstemming met eerdere waarnemingen met de Keck-telescoop op Hawaï [2]De VLT-waarnemingen zijn niet alleen scherper (omdat ze bij kortere golflengten zijn gedaan), maar omvatten ook snelheidsmetingen (met SINFONI) en polarisatiemetingen (met NACO)..
De opnamen van het infraroodlicht dat door het gloeiende waterstofgas wordt uitgezonden, laten zien dat de wolk zowel voor als na zijn scheervlucht langs het zwarte gat compact was. Hieronder een video van de stofrijke wolk G2 die het superzware zwarte gat in het centrum van de Melkweg passeert.
Het SINFONI-instrument van de VLT maakt niet alleen zeer scherpe opnamen, maar splitst het licht ook in zijn afzonderlijke infraroodkleuren. Aan de hand daarvan kan een schatting worden gemaakt van de snelheid van de wolk [3]Omdat de stofrijke wolk beweegt ten opzichte van de aarde – weg van de aarde vóór de dichtste nadering van het zwarte gat, nadien naar de aarde toe – zorgt het dopplereffect ervoor dat … Continue reading. Vóór de dichtste nadering verwijderde de wolk zich met een snelheid van ongeveer tien miljoen kilometer per uur van de aarde, na zijn scheervlucht langs het zwarte gat kwam hij met ongeveer twaalf miljoen kilometer per uur op ons af.
Florian Peissker, promovendus aan de Universitá¤t zu Köln, die veel van de waarnemingen geeft gedaan, zegt: ‘Aanwezig zijn bij de telescoop en de gegevens live zien binnenkomen, was een fascinerende ervaring,’ en Monica Valencia-S., postdoc aan dezelfde universiteit, die vervolgens de ingewikkelde dataverwerking voor haar rekening nam, voegt daaraan toe: ‘Het was verbazingwekkend om te zien dat de gloed van de stofrijke wolk voor en na de dichte nadering van het zwarte gat compact bleef.‘
Hoewel eerdere waarnemingen erop hadden gewezen dat het G2-object uitgerekt werd, vertoonden de nieuwe waarnemingen geen aanwijzingen dat de wolk significant uitgesmeerd is. Hij is niet waarneembaar langer geworden en vertoont ook geen grotere snelheidsspreiding.
Het team heeft niet alleen waarnemingen gedaan met het SINFONI-instrument, maar met behulp van het NACO-instrument van de VLT ook uitgebreid gekeken naar de polarisatie van het licht dat afkomstig is uit het gebied van het zwarte gat. Uit deze waarnemingen, tot nu toe de beste in hun soort, blijkt dat de aanvoer van de materie die door het zwarte gat wordt aangetrokken heel stabiel is. Tot dusver is die aanvoer niet verstoord door de aankomst van materie van de G2-wolk.
Het feit dat de stofrijke wolk bestand is tegen de extreme gravitationele getijdenkrachten in de directe omgeving van het zwarte gat, wijst er sterk op dat deze een compact object met een zware kern omhult, en geen los rondzwervende gaswolk is. Dit wordt ook bevestigd door het uitblijven (tot nu toe) van aanwijzingen dat het centrale monster met extra materie wordt gevoed: dat zou een verhoogde activiteit veroorzaken.
Andreas Eckart vat de nieuwe resultaten samen: ‘We hebben alle recente gegevens bekeken, met name die van de periode in 2014 waarin de dichtste nadering tot het zwarte gat plaatsvond. We kunnen niet bevestigen dat het object significant uitgerekt is. Het gedraagt zich bepaald niet als een kernloze stofwolk. We denken dat het een in stof gehulde jonge ster moet zijn. Bron: ESO + Space.com.
Dit zijn heel moeilijke waarnemingen, omdat het gebied schuilgaat achter dikke stofwolken, wat betekent dat de waarnemingen in het infrarood moeten worden gedaan. Bovendien speelt alles zich heel dicht in de buurt van het zwarte gat af, waardoor adaptieve optiek nodig is om opnamen te kunnen maken die scherp genoeg zijn. Het team gebruikte het SINFONI-instrument van ESO’s Very Large Telescope en hield met het NACO-instrument het gepolariseerde licht uit de directe omgeving van het zwarte gat in de gaten.
De VLT-waarnemingen zijn niet alleen scherper (omdat ze bij kortere golflengten zijn gedaan), maar omvatten ook snelheidsmetingen (met SINFONI) en polarisatiemetingen (met NACO).
Omdat de stofrijke wolk beweegt ten opzichte van de aarde – weg van de aarde vóór de dichtste nadering van het zwarte gat, nadien naar de aarde toe – zorgt het dopplereffect ervoor dat de waargenomen golflengte van het licht verandert. Zulke veranderingen van golflengte kunnen worden gemeten met behulp van een gevoelige spectrograaf, zoals het SINFONI-instrument van de VLT. Het kan ook worden gebruikt om de spreiding van de snelheden van het materiaal te meten, zoals die te verwachten zijn als de wolk tijdens zijn tocht langs het zwarte significant zou zijn uitgerekt, zoals eerder was gemeld.
Enkele dagen voordat er weer protonen door de 27 km lange deeltjesversneller van de Large Hadron Collider (LHC) van het Europese onderzoeksinstituut CERN bij Gen
Impressie van een sterrenstelsel waarvan het centrale zwarte gat met z’n krachtige wind het gas in het stelsel wegblaast. Credit: ESA/ATG medialab
Met behulp van de Europese Herschel infraroodsatelliet en de Japanse Suzaki röntgensatelliet hebben sterrenkundigen waargenomen dat superzware zwarte gaten in de kernen van sterrenstelsels in staat zijn om met hun krachtige wind het gas weg te blazen uit het stelsel, gas dat de voeding vormt voor de vorming van nieuwe sterren. Dat er een verband bestaat tussen de ‘winden’ van superzware zwarte gaten en de uitstroom van gas, was al lange tijd theoretisch voorspeld, maar nu is dat verband aan de hand van waarnemingen aan het sterrenstelsel IRAS F11119+3257 voor het eerst aangetoond. In de kern van dat stelsel, 2,5 miljard lichtjaar van ons vandaan, bevindt zich een superzwaar zwart gat, dat gas aantrekt. Dat gas wordt in de accretieschijf rondom het zwarte gat sterk verhit en gaat röntgenstraling uitzenden, dat als een krachtige wind naar buiten blaast en op haar beurt weer het toestromende gas naar buiten stuwt. Bij IRAS F11119+3257 is voor het eerst zowel die sterke wind van van het actieve zwarte gat als de grootschalige uitstroom van gas waargenomen.
Credut: NASA/SDSS/S. Veilleux
Vlakbij het zwarte gat gaat de wind met zo’n 25% van de lichtsnelheid en daar wordt per jaar ongeveer 1 zonsmassa aan gas naar buiten geworpen. Naarmate de afstand tot het zwarte gat groter wordt stuwt de wind meer gas naar buiten en in totaal wordt zo’n 100 zonsmassa per jaar aan gas uitgeworpen. Omdat gas een noodzakelijke brandstof is voor de vorming van nieuwe sterren stokt de stervorming. Er was nog een alternatieve theorie dat de centrale wind van een sterrenstelsel door grote aantallen jonge, hete sterren zou kunnen worden veroorzaakt, maar de met Suzaki waargenomen röntgenhelderheid van de kern van IRAS F11119+3257 laat zien dat het daarin aanwezige zwarte gat de hoofdoorzaak moet zijn. Morgen verschijnt er in het wetenschappelijke tijdschrift Nature een artikel over de ontdekking. Bron: ESO.
Diepe zucht…..heb net het prachtige euforische eclipsverslag van waarde collega Sybold Deen tot mij genomen en dat maakt het schrijven van dit blogje nu nog moeilijker…..want….tot U, waarde astroblogs lezers en lezeressen, spreekt een tot op het bot bedroefd en teleurgesteld “astrobedevaart-ganger”.
Ergens vorig jaar “in een blogje” heb ik eens laten vallen dat ik stiekumpjes welleens droomde om ooit eens in mijn woelige leventje op astrovakantie te willen gaan op “het sterreneiland la Palma”…..Een klein ruig vulkanisch eilandje midden in de Atlantische oceaan behorende
De commissie Begrotingscontrole van het Europees Parlement weigert de rekeningen van 2013 van het kernfusieproject ITER goed te keuren. Ze spreekt van geldverspilling en verkeerd management. Volgens Europarlementari
De NASA heeft bekend gemaakt dat de Marsrover Opportunity sinds z’n landing op Mars januari 2004 de afstand van een Marathon heeft afgelegd, 42 km en 195 meter. De magische grens werd vandaag bereikt tijdens een ritje van 46,5 meter, dag 3968 dat Opportunity op Mars verblijft. Hierboven zie je de route die Opportunity afgelegd heeft, startend bij de Eagle krater 11 jaar en 2 maanden geleden tot nu, ergens aan de rand van de grote Endeavour krater. Het is voor het eerst dat een door mensen gemaakt instrument op een hemellichaam buiten de aarde zo’n lange afstand heeft afgelegd. Opportunity was al sinds juli vorig jaar recordhouder, toen het toenmalige afstandsrecord van de Russische Lunochod 2 (39 km) werd verbroken. Hieronder nogmaals de route van opportunity, maar dan aangegeven op een foto van Mars, gemaakt door de Mars Reconnaissance Orbiter (MRO).
Het Sculptor sterrenstelsel (credit: ESO/Digitized Sky Survey 2.)
Sterrenkundigen van het Carnegie Institution for Science hebben in het Sculptor sterrenstelsel, een dwergstelsel dat om onze eigen Melkweg heen draait, twee sterren ontdekt, wiens ‘chemische vingerafdruk’ verraad dat ze 13 miljard jaar geleden, toen de Melkweg en het Sculptor stelsel nog zeer jong waren,
