Maandelijks archief: mei 2015

Planetenparade aan de westelijke avondhemel

Geplaatst op door Jan Brandt
1
Venus (linksboven) en Mercurius (rechtsonder) aan de westelijke avondhemel op 3 Mei 2015

Venus (linksboven) en Mercurius (rechtsonder) aan de westelijke avondhemel op 3 Mei 2015

Planetenparade?? Nee, laten we het maar gewoon een spetterende zonnestelselparade noemen….want..eh….als je de ondergaande zon en de opkomende volle maan meetelt, dan kan je met een beetje meteo-mazzel en wat “uitgekiende klokkijkkunde” nu op ene avond maar liefst zes leden van ons schone zonnestelsel achter malkander van west naar oost aan de (vroege) avondhemel bewonderen.

Wie deze week zo rond een uur of negen zich een plekje met een vrij uitzicht richting de westelijk/zuid westelijke horizon weet te bemachtingen (zij die aan de Noordzee-kust wonen zitten wat betreft eerste rang!!) zal eerst den koperen ploert achter den westelijke horizon zien zakken, om daarna, een drie kwartier later als het wat donkerder is geworden, laag op de (volkomen
wolkenvrije….een absolute must!!) de illustere planeet Mercurius te ontwaren als een zachtgelig niet eens zo zwak stipje laag boven de westelijke horizon.

Mercurius bereikt ergens zo rond 7 Mei zijn grootste oostelijke elongatie. Hij staat dan links van de zon en is dan dus kort na zonsondergang aan de avondhemel waartenemen EN als je deze lastig waartenemen planeet DIT jaar nog aan je “astronomische Bucketlist” wil toevoegen,

Protonenbotsingen in de LHC beginnen naar verwachting half juni

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Er mogen dan wel sinds Eerste Paasdag om 10.41 uur Nederlandse tijd protonen door de Large Hadron Collider (LHC) gieren, botsingen tussen de protonen vinden nog niet plaats. Natuurkundige en CERN-staflid Albert De Roeck heeft laten weten dat nog zeker zes weken moet worden getest en afgesteld en dat de eerste botsingen pas half juni dit jaar in de 27 km grote deeltjesversneller van CERN bij Zwitserland worden verwacht. Bij Run 2 hoopt men meer te weten te komen over het in Run 1 ontdekte Higgs boson en hoopt men ook signalen te zien van supersymmetrie, waarmee donkere materie verklaard kan worden. De LHC is na een grote onderhoudsperiode van twee jaar opgewaardeerd van 7 TeV botsingsenergie naar 13 TeV – prijskaartje van deze APK en grote beurt: € 148 miljoen. Er is nog wel één sluimerend probleem bij de LHC en dat is een “Unidentified Lying Object“, een ULO. In de vacuümtunnel van de LHC schijnt nog ergens een stukje afval te liggen en als dat gaat bewegen kán het een probleem worden. De Roeck zegt daar over: “The unidentified lying object turns out not to be a problem for the operation, it’s just something to keep an eye on. It’s in the vacuum tube and it’s not a problem if it doesn’t move and remains stable.” Laten we inderdaad hopen dat deze ULO niet moeilijk gaat doen en lekker blijft liggen. Bron: “The unidentified lying object turns out not to be a problem for the operation, it’s just something to keep an eye on” De Roeck said. “It’s in the vacuum tube and it’s not a problem if it doesn’t move and remains stable.” Read more at http://www.redorbit.com/news/technology/1113380756/lhc-proton-collisions-to-begin-mid-june-042915/#WUsHl3KASco2Tsli.99″>Redorbit.

‘Dinosaurus-inslag’ triggerde mogelijk lavastromen

Geplaatst op door Olaf van Kooten
Beantwoorden

Laten we hopen dat dit niet het eindresultaat zal zijn van het stellaire theekransje 😛 credits; Don Davis/NASA

De Deccan Traps – de grootste lavastromen op aarde in de afgelopen honderden miljoenen jaren – zijn mogelijk getriggerd door de inslag van een planetoïde of komeet, ca. 66 miljoen jaar geleden. Dat stellen wetenschappers van de Universiteit van Californië in Berkeley in een artikel dat verschijnt in The Geological Society of America Bulletin. De vulkanische uitbarstingen zouden (via de uitstoot van kooldioxide en andere gassen) bijgedragen kunnen hebben aan het uitsterven van talloze diersoorten, waaronder de dinosauriërs.

De ‘dinosaurus-inslag’, die een 180 kilometer grote krater achterliet op het Mexicaanse schiereiland Yucatán, vond vrijwel gelijktijdig plaats met het hoogtepunt van de Deccan Traps-erupties in India. Volgens Mark Richards en zijn collega’s kan de uitstroom van vloedbazalt gestimuleerd worden door zware aardbevingen, en de inslag van een groot hemellichaam kan over vrijwel de gehele aarde leiden tot bevingen met een kracht van 9 op de schaal van Richter. Bron: Astronomie.nl.

ALMA-opname laat inderdaad de locatie van planeten zien

Geplaatst op door Olaf van Kooten
Beantwoorden

Een recente en beroemde afbeelding van de omgeving van de ster HL Tauri blijkt werkelijk de geboorteplaats van planeten aan te geven, zo blijkt uit een studie. De foto in kwestie is in 2014 gemaakt door de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) en laat de planeetvormende schijf zien rondom de piepjonge ster HL Tauri.

Op de radio-opnames zijn een reeks gaten zichtbaar in de wervelende schijf en deze gaten lijken de locatie van pasgeboren planeten aan te geven, die hun omloopbaan hebben schoongeveegd van puin en ander materiaal. Toch was niet iedereen overtuigd – vooral de buitenste drie gaten zouden te dicht bij elkaar staan om planeten te bevatten – planeten die massief genoeg zijn om dit soort gaten te produceren, zouden elkaar op gewelddadige wijze moeten verstrooien door onderlinge zwaartekrachtinteracties. Als gevolg hiervan zouden de planeten bij wijze van spreke alle kanten op moeten vliegen.

Een nieuwe analyse van de gegevens heeft dit echter uitgesloten. Het blijkt dat de (potentieel planeet-bevattende) “gaten” in de schijf op een speciale onderlinge afstand staan, iets wat een “resonantie-configuratie” wordt genoemd. Met andere woorden: de planeten hebben een onderlinge resonantie die ervoor zorgt dat ze elkaar nooit heel dicht naderen, zodat botsingen en gewelddadige verstrooiingen momenteel niet mogelijk zijn.

Dit kun je vergelijken met de resonantie tussen Pluto en Neptunus – die twee planeten hebben elkaar miljarden jaren lang “gemist”, ondanks het feit dat hun omloopbanen elkaar kruisen. Simulaties hebben aangegeven dat de configuratie van het HL Tauri-stelsel op een tijdschaal van een miljard jaar stabiel kan blijven.

Daarna vermoeden de onderzoekers dat de resonantie verbroken zal worden, waarna de planeten elkaar zullen verstrooien. Dat betekent dat sommige planeten een enorme zwieper zullen krijgen (richting de interstellaire ruimte, op weg om zwerfplaneten te worden), terwijl de overige planeten een excentrische en elliptische omloopbaan zullen aannemen. Waarom iets dergelijks nooit bij het zonnestelsel lijkt te zijn

Astronomen vinden planeet met “onverklaarbare” eigenschappen

Geplaatst op door Olaf van Kooten
2

Impressie van HATS-6. Credit: ANU.

Een nieuw ontdekte planeet heeft eigenschappen die de wetenschap niet zomaar kan verklaren, zo blijkt uit een persbericht van de Australische Research School of Astrophysics and Astronomy. De planeet in kwestie, die door het leven gaat als HATS-6b, is een gasreus in een zeer kleine omloopbaan – dat was twintig jaar geleden nog onverklaarbaar, maar wordt tegenwoordig beschouwd als het gevolg van planetaire migratie – zo’n planeet is op grotere afstand van z’n moederster ontstaan en later naar binnen gemigreerd. Feitelijk blijken dit soort “Hete Jupiters” zelfs vrij algemeen te zijn.Maar wat is er dan wél onverklaarbaar aan HATS-6b? Nou, z’n omvang! Kijk, de planeet weegt ongeveer evenveel als Saturnus, maar heeft de omvang (diameter) van Jupiter! De planeet is als het ware “opgeblazen” als een ballon. Nu zijn dit soort zogenaamde “puffy planets” óók niet nieuw. Dit soort planeten zijn zonder uitzondering Hete Jupiters en hebben hun extra grote omvang vermoedelijk te danken aan de hitte van de moederster. Met andere woorden: de afstand tot de moederster is dusdanig klein, dat zo’n planeet superheet zal worden en vervolgens zal gaan uitzetten en opzwellen.Maar die vlieger gaat niet op voor HATS-6b – die draait namelijk rondom een koele en lichtzwakke rode dwergster. Ondanks de korte afstand tot deze ster, zou de planeet onvoldoende verhit moeten worden om een “puffy planet” te worden. Waarom de planeet dan zoveel groter is dan zou moeten, blijft vooralsnog een raadsel. De atmosfeer van HATS-6b zal dan ook een interessant doelwit worden voor toekomstige onderzoeken. Bron: Australian National University.

Timelapse video van Astrovacance 2015

Geplaatst op door Jan Heuser
12

Afgelopen april was vereniging Christiaan Huygens weer met een groepje astro-hobbyisten naar de Provence in Frankrijk. Van deze Astrovacance heb ik een impressie gemaakt in de vorm van een timelapse filmje.

We hadden vanaf de eerste dag al meteen

Scholieren ontdekken pulsar met de meest wijde omloopbaan

Geplaatst op door Arie Nouwen
2

Credit: B. Saxton (NRAO/AUI/NSF)


Amerikaanse middelbare scholieren zijn erin geslaagd om een pulsar te ontdekken die om een neutronenster draait en die de meest wijde omloopbaan heeft voor zover bekend. De pulsar heet PSR J1930-1852 en z’n afstand tot de neutronenster is zo’n 52 miljoen km, pakweg de afstand tussen de zon en Mercurius en 1/3e van de afstand aarde-zon. J1930-1852 draait in 45 dagen om de neutronenster. Hij werd al in 2012 ontdekt door twee Amerikaanse middelbare scholieren, Cecilia McGough en De’Shang Ray, die toen gedurende de zomer meededen met de Pulsar Search Collaboratory (PSC) workshop, waarbij ze data moeten analyseren die verzameld is door de Robert C. Byrd Green Bank Telescope (GBT), een grote radiotelescoop in de VS. Toen zagen ze alleen de pulsar, maar uit vervolgwaarnemingen bleek uit dopplerverschuivingen in het spectrum dat ‘ie om een onzichtbare partner moest draaien. Nu blijkt die compagnon een neutronenster te zijn. Feitelijk is een pulsar ook een neutronenster, alleen zend zo’n pulsar vanuit z’n magnetische assen hoogenergetische straling de ruimte in, die we op aarde periodiek kunnen zien áls de bundel naar ons is gericht. Op hun beurt zijn niet alle neutronensterren pulsars en zenden ze geen bundels de ruimte in óf is de bundel niet naar de aarde gericht. Bron: Science Daily.

Zijn er vorderingen geboekt bij de vorming van een warpveld?

Geplaatst op door Arie Nouwen
6

Credit: H. White et al.

Dat de NASA bezig is om de warptechnologie te verheffen van science fiction naar realiteit is al een poosje bekend, maar de geruchten gaan nu dat er vorderingen zijn geboekt. De NASA zelf zal je er (nog) niet over horen, maar op het forum van NASA Spaceflight, waar ook menig NASA-medewerker aan mee doet, wordt er volop over geschreven. De natuurkundige Harald White is sinds 2012 in opdracht van de NASA bezig met de warptechniek, die we allemaal kennen uit SF-films en -series zoals Star Trek. Hij werkt daarbij met sterke velden van radiostraling, waarmee hij poogt om ‘warp bubbles’ te creëren, de bel rondom een ruimteschip dat met warpsnelheid reist, een snelheid hoger dan het licht. Over de experimenten van White zijn enkele sheets gepubliceerd (hierboven en onder te zien).

Credit: H. White et al

White zelf hult zich in stilzwijgen, maar één van z’n collega’s schrijft op genoemd forum het volgende:

…to be more careful in declaring we’ve observed the first lab based space-time warp signal and rather say we have observed another non-negative results in regards to the current still in-air WFI tests, even though they are the best signals we’ve seen to date. It appears that whenever we talk about warp-drives in our work in a positive way, the general populace and the press reads way too much into our technical disclosures and progress.

Paul M., 24 april 2015 op NASA Spaceflight forum.

Zoals je aan de tweede sheet ziet gaat het bij de experimenten om de White–Juday warp-field interferometer, een experiment bedoeld om een Alcubierre warp bubble te krijgen. Volgens de geruchten zouden laserstralen in een resonantiekamer afgevuurd zijn, waarbij enkele laserstralen de snelheid van het licht overschreden zouden hebben.

Credit: H. White et al

Komende tijd maar even afwachten of het allemaal loos alarm is of dat er daadwerkelijk vorderingen op dit terrein te melden zijn. Hieronder tenslotte nog een video van december 2014, waarin White spreekt over z’n experimenten met de warp drives.

Bron: The Gauge Connection.

‘Hersens Marsgangers in gevaar door straling’

Geplaatst op door Olaf van Kooten
7

Astronauten die naar de planeet Mars gaan, zullen te maken krijgen met hersenschade door kosmische straling. Daarvoor waarschuwen Amerikaanse onderzoekers in de Britse krant The Guardian.

De onderzoekers van de Universiteit van Californië bekeken wat er met muizen gebeurt, als die worden blootgesteld aan stralen met bepaalde deeltjes die veel energie bevatten. De dieren bleken minder goed te functioneren, omdat hun zenuwstelsel wordt aangetast. “Dat is geen goed nieuws voor astronauten die op een twee- of driejarige trip naar Mars worden gestuurd”, aldus onderzoeker Charles Limoli.

Op Mars krijgen astronauten namelijk een soortgelijke lading deeltjes om hun oren. Hun capaciteit om onderzoek te doen wordt daardoor negatief beïnvloed en op lange termijn kan blijvende schade optreden. Volgens de onderzoekers is het gevaar niet onoverkomelijk, maar moet het wel worden onderkend en aangepakt, voordat mensen naar de rode planeet kunnen.

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA zou in de jaren 2030 mensen naar Mars willen sturen. Het Nederlandse project Mars One wil al eerder mensen voorgoed naar Mars sturen en selecteert inmiddels kandidaten.

Bron: ANP.