Hierom verloopt het contact tussen Philae op komeet 67P en Rosetta tot nu toe moeizaam

philae

Sinds zaterdagavond 13 juni is er na een sluimerperiode van zeven maanden af en toe contact tussen de Europese Philae lander op komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko en de sonde Rosetta, die om de komeet vliegt. Tot vrijdag 26 juni was er contact op 13, 14, 19, 20, 21, 23 en 24 juni. Rosetta is na 13 juni zo’n 20 km dichter naar de komeet toe

Terschellingse Boschplaat is eerste Dark Sky park van Nederland

Tijdopname van de Melkweg, gemaakt vanuit natuurgebied De Boschplaat op Oost-Terschelling. Beeld Staatsbosbeheer/Jan Karel Lameer.

De Boschplaat op Terschelling is door de ‘International Dark Sky Association’ uitgeroepen tot eerste Dark Sky park van Nederland. Het buurtschap ‘De Buren van Oosterend’ en Staatsbosbeheer hebben dit in het voorjaar van 2015 aangevraagd en het predicaat is nu toegekend. Dark Sky Parken zijn gebieden in de wereld waar de nachtelijke duisternis optimaal tot zijn recht komt. De Buren en Staatsbosbeheer wisten al langer dat de Boschplaat, al 45 jaar Europees natuurreservaat, absoluut donker is en nu is daar ook de internationale erkenning voor.Echt donkere nachten met een prachtige, door sterren en maan verlichte hemel. Of juist pikdonker bij nieuwe maan of een bewolkte hemel. Je kan het optimaal beleven op de Boschplaat. De initiatiefnemer van de aanvraag, recreatieondernemer Melis de Vries van Terschelling Recreatie, woont zelf in Oosterend, het dorp dat grenst aan de Boschplaat. “Ik ga regelmatig ‘s-avonds er op uit. Een wandeling of fietstocht met de hond, door de duinen en de polder. Iedere keer weer was en ben ik onder de indruk van de prachtige omgeving. Ik realiseer me dat vooral die nachtelijke duisternis te weinig door mensen wordt ervaren en gewaardeerd. Dat was voor mij de reden om me te verdiepen in de materie en partijen bijeen te roepen”.

Staatsbosbeheer, De Buren van Oosterend en De Vries zetten zich gezamenlijk in om de aanvraag gehonoreerd te krijgen. Het doel is om extra aandacht te krijgen voor het thema nachtelijke duisternis op Terschelling en op die manier het licht van de sterrenhemel te bewaren voor de toekomst.

Aangepast aan de nacht

Boswachter Remi Hougee: “Mensen staan er vaak niet bij stil, maar veel dieren zijn aangepast aan de nacht en er zelfs van afhankelijk. Wist je bijvoorbeeld dat een uil speciale veren heeft die geen geluid maken zodat de muizen hem niet horen aankomen? En dat vleermuizen door te veel kunstlicht minder of niet naar eten gaan zoeken? In Nederland hebben de nachtdieren het moeilijk, vanwege de hoge mate van lichtvervuiling. Lichtvervuiling vormt, net als lawaai en stank, een aanslag op het milieu. Dat een Dark Sky Park in Nederland is gerealiseerd is een unicum, juist vanwege de hoge mate van lichtvervuiling.”

En hoe zit het met het Lauwersmeer?
Het Nationaal Park Lauwersmeer wordt hopelijk volgend jaar het tweede Dark Sky Park van ons land. Vorige week is op het terrein van Staatsbosbeheer in Lauwersoog een lichtmeter geplaatst om te monitoren hoeveel sterren er te zien zijn. De komende maanden laten de betrokken overheden uitzoeken welke lichtbronnen er aangepakt kunnen worden, onder meer in Lauwersoog. Hierover zijn al gesprekken gevoerd met belangrijke partijen uit het gebied, zoals de recreatieparken, de haven, gemeenten en defensie. Dark Sky Park is een van de projecten van het Uitvoeringsprogramma Lauwersmeer 2014-2018, van de Stuurgroep Lauwersmeer, waarin de provincies Groningen en Fryslan en de gemeenten De Marne, Kollumerland en Dongeradeel samenwerken.

Lang leve de nacht
Nu het Dark Sky Park de Boschplaat een feit is, is het zaak dat het bijzondere karakter van de nachtelijke duisternis op Terschelling veelvuldig wordt uitgedragen. Niet alleen door de getrainde medewerkers en gidsen van Staatsbosbeheer, maar ook door recreatieondernemers en bijvoorbeeld het VVV. Er is een website http://darkskyterschelling.nl/boschplaat/ met alle actuele informatie. Bovendien zijn er plannen om een informatiepunt in te richten met informatie over het Dark Sky Park de Boschplaat. Bron: Staatsbosbeheer Terschelling.

Alle grote inslagkraters op aarde zijn bekend

De meer dan 10 kilometer grote kratermeren Clearwater West en East in Canada. Kraters van dit formaat zullen op aarde waarschijnlijk niet meer ontdekt worden. Credit: NASA Earth Observatory.

Er wachten op aarde geen grote inslagkraters meer op ontdekking. Dat zeggen aardwetenschappers van de universiteit van Freiburg. De onderzoekers hebben schattingen van de frequentie waarmee planetoïden inslaan op aarde gecombineerd met de snelheid waarmee de erosie door wind en water haar werk doet. Vervolgens hebben ze de daaruit afgeleide kraterverdeling vergeleken met wat werkelijk wordt waargenomen. De conclusie: alle kraters met een middellijn groter dan zes kilometer zijn opgespoord.Heel erg verrassend is die conclusie overigens niet, want ondanks steeds betere zoekmethoden, waarbij onder meer gebruik wordt gemaakt van aardobservatiesatellieten, worden de afgelopen jaren steeds minder nieuwe kraters ontdekt. Helemaal hopeloos hoeft de kraterjacht overigens niet te zijn. Want de theoretische kraterdistributie laat zien dat er nog ongeveer 350 kraters met afmetingen van 250 meter tot 6 kilometer op ontdekking wachten. Inslagkraters op aarde worden – naar geologische maatstaven – al snel uitgewist door erosie en tektonische processen. Dat verklaart waarom er tot nu toe pas 128 zijn opgespoord. De planeet Mars, die een veel ijlere dampkring heeft en geologisch veel minder actief is, is bezaaid met meer dan 300.000 kraters. Op de atmosfeerloze maan loopt het aantal zelfs in de miljoenen. Bron: Astronomie.nl

Falcon-9 ontploffing flinke tegenvaller voor NASA [Update]

Credit: NASA

De lancering van een kleine twee uur geleden is geëindigd in een catastrofe. Enkele minuten na de lancering zorgde een overdruk van de vloeibarezuurstof-tank in de tweede trap voor het begin van een kettingreactie die de gehele raket heeft doen uiteenvallen.

Toch wel een enorme tegenvaller voor oa. de NASA, want aan boord waren naast ruim 1800kg voorraden voor het ISS ook twee ‘docking-adapters’ aan boord. Deze adapters, van elk ruim 450kg, zouden dmv ruimtewandelingen, geïnstalleerd gaan worden aan het ISS om zo de toekomstige bevoorradingsschepen een ‘aanlegsteiger’ te bieden.

De International Docking Adapter, IDA, op Kennedy Space Center in Florida. (NASA)

Niet alleen de Dragon van SpaceX zou daar op aankoppelen, maar ook de door Boeing ontwikkelde CST-100 zou daar eind 2016, begin 2017 van gebruik moeten gaan maken. Dus niet alleen de partners van NASA, maar ook NASA zelf heeft een flinke klap te verduren gekregen bij de ontploffing vandaag – ‘anomalie’ in het NASA jargon.

Voorraad in het ISS

Eerder deze week liet NASA’s programma-manager voor het ISS, Mike Suffredini, nog weten dat het station nog tot oktober voorraden heeft. Gelukkig maar, want de ontploffing vandaag is al de derde mislukking op rij, om het station te bevoorraden in de afgelopen acht maanden.

Eerst was er een ontploffing van Orbital’s Antares, daarna de Russische Progress die oncontroleerbaar weer terugkeerde in de dampkring en vandaag dus de onploffende Falcon-9.

De komende bevoorradingsvluchten op de planning zijn:

  • 3 juli – Russische Progress op een Soyuz raket
  • 16 augustus – Japanse HTV op een H-IIB raket
  • 21 november – Russische Progress op een Soyuz raket
  • 3 december – Orbital Cygnus op een Atlas V raket

SpaceX zou dit jaar ook nog twee verdere lanceringen uitvoeren, maar deze lanceringen worden even uitgesteld. Eerst moet men uitzoeken wat er nou precies fout ging.

[Update 20:30] Er gaan geruchten dat de Dragon capsule de explosie in eerste instantie overleefd heeft:

[Update 27 november] Er zijn drijvende stukken metaal gevonden voor de Engelse kust die mogelijk van deze Falcon-9 raket zijn.

Onbemande Falcon 9 raket van SpaceX kort na de lancering geëxplodeerd [Update]

Credit: NASA TV

Vanmiddag is de onbemande Falcon 9 raket van SpaceX en de Dragon ruimtecapsule twee minuten en twintig seconden na de lancering vanaf Cape Canaveral Air Force Station in Florida geëxplodeerd. De explosie volgende nadat de tank met vloeibare zuurstof in de tweede trap van de raket ‘an over pressure event’ meemaakte. De explosie was live te zien (zie video hieronder). De Falcon 9 moest de Dragon capsule, die volgeladen is met 2000 kg nuttige lading, naar het ISS brengen voor missie CRS-7 (Commercial Resupply Services 7). Details over de explosie zullen later volgen. Hieronder de video van de lancering (16.21 uur Nederlandse tijd), inclusief explosie, daaronder een video met vertraagde beelden van de explosie.

Bron: Universe Today + NASA Spaceflight. [Update 19.30 uur]

Zojuist heeft NASA-baas Charles Bolden de volgende verklaring gegeven over de gebeurtenissen van vanmiddag.

“We are disappointed in the loss of the latest SpaceX cargo resupply mission to the International Space Station. However, the astronauts are safe aboard the station and have sufficient supplies for the next several months. We will work closely with SpaceX to understand what happened, fix the problem and return to flight. The commercial cargo program was designed to accommodate loss of cargo vehicles. We will continue operation of the station in a safe and effective way as we continue to use it as our test bed for preparing for longer duration missions farther into the solar system. “A Progress vehicle is ready to launch July 3, followed in August by a Japanese HTV flight. Orbital ATK, our other commercial cargo partner, is moving ahead with plans for its next launch later this year. “SpaceX has demonstrated extraordinary capabilities in its first six cargo resupply missions to the station, and we know they can replicate that success. We will work with and support SpaceX to assess what happened, understand the specifics of the failure and correct it to move forward. This is a reminder that spaceflight is an incredible challenge, but we learn from each success and each setback. Today’s launch attempt will not deter us from our ambitious human spaceflight program.”

Bron: NASA.

In de schaduw van Pluto

Credit: NASA

Vandaag kwam ik een tweet tegen waarin gesteld werd dat de schaduw van Pluto de aarde zal raken. Dat bracht mij aan het denken, want Pluto als buitenplaneet (euh… buiten-dwergplaneet) kan toch nooit een schaduw werpen op de aarde?

De hashtag luidt #PlutoOcc2015 en deze blijkt gekoppeld aan een onderzoek met de SOFIA ruimtetelescoop die in een omgebouwde Boeing 747 is gemonteerd. En toevallig had ik gezien dat Govert Schilling een tweet de wereld instuurde dat hij bij deze vlucht aan boord is. Dus ook een vleugje Nederlands nieuws dus 😉

Dit soort occultations – sterbedekkingen op z’n Nederlands – zijn nuttig voor verschillende redenen. Zo is bijvoorbeeld de vorm van de ‘bedekker’ te berekenen, wanneer je voldoende metingen hebt vanuit verschillende kijkhoeken. Of in het geval van planeten is te berekenen of er een atmosfeer aanwezig is en hoe ‘dik’ deze is.

In 1977 werden door een sterbedekking, ringen ontdekt rond Uranus. En men heeft zelfs bij sterbedekkingen door Pluto en Charon, oppervlaktekenmerken kunnen herleiden doordat de verschillende helderheidscurven van de gedeeltelijk overlappende hemellichamen afweken van de curve die verwacht werd als Pluto een egaal oppervlakte zou hebben.

Het komende onderzoek aan Pluto’s atmosfeer zal voornamelijk ter ondersteuning zijn aan de New Horizons missie die over een paar weken dwars door het Pluto-Charon systeem zal razen.

[Update] Govert Schilling is lekker aan het tweeten over zijn belevenissen. Als je mee wil genieten moet je even zijn twitter in de gaten houden:

Bron: Twitter, Wikipedia en sen.com

Waarom krijgt juni 2015 een extra seconde?

Dinsdag 30 juni 2015 zal geen 86.400 seconden duren, maar 86.401 seconden. Die extra seconde is een schrikkelseconde, ingevoerd om het verschil te compenseren tussen de wereldtijd en de atoomtijd. In de volgende video wordt uitgelegd waarom die extra seconde er is en hoe men dit allemaal met behulp van Very Long Baseline Interferometry (VLBI)

Video: Physics Girl over quarks

Credit: Physics Girl

Protonen en neutronen bestaan uit quarks. Met behulp van overheerlijk snoepgoed legt Physics Girl alles uit over deze ‘subatomaire deeltjes’, deeltjes die samen met gluonen, fotonen, elektronen, neutrino’s, Higgs bosonen en W- en Z-bosonen behoren tot de familie der elementaire deeltje, die beschreven wordt door het Standaard Model. Kijk naar deze boeiende video en zie waarom het eigenlijk fout is als je zegt dat protonen en neutronen uit drie quarks bestaan.

Meer over de massa van quarks, protonen en neutronen in deze Astroblog. Bron: It’s Okay to be Smart.

Raketrecycling

 

Over enkele uren zal SpaceX opnieuw een Falcon-9 lanceren, om het ISS te bevoorraden. Er is voor deze lancering ook weer een test gepland om de eerste trap van de raket weer veilig en wel te laten landen. Waarom toch al die moeite doen, terwijl bij de meeste lanceringen tot nu toe, alles wat niet meer nodig is voor de verdere vlucht in de dampkring verbrand of in zee stort?

Uiteindelijk draait het allemaal om de centen, want al dat materieel kost klauwen met geld. Elon Musk verwoorde het pas heel treffend door te zeggen dat een Jumbo jet ongeveer hetzelfde kost als een Falcon-9. Stel je voor dat een luchtvaartmaatschappij na elke vlucht het vliegtuig op de schroothoop gooit…

Dat herbruikbaar zijn van raketten is zeker geen nieuw idee. De Space Shuttle was bijvoorbeeld een deels herbruikbaar systeem. Het was echter niet zo efficiënt, want de Solid Rocket Boosters (die als eerste afkoppelden bij een lancering) landden steeds in een goedje waar raketmotoren bepaald niet tegen kunnen – zeewater. En het grootste onderdeel, de externe tank brandde alsnog bij elke lancering op in de atmosfeer.

De rechter Solid Rocket Booster plonst in zee na STS-124 de eerste kilometers omhoog geduwd te hebben.
Bron: NASA photo Gallery

Voordat de uiteindelijke Space Shuttle zijn vorm kreeg waren er plannen om het hele te lanceren voertuig in zijn geheel te laten terugkeren. Dit principe wat de afkorting SSTO draagt, ofwel Single Stage To Orbit was een methode die destijds niet goed van de grond kwam – pun intended. De motoren waren niet krachtig genoeg en de te gebruiken materialen niet licht genoeg om dit tot werkelijkheid te maken.

De SERV – Single-stage Earth Orbital Reusable Vehicle, zoals ontworpen door Chrysler in 1969. Chrysler was destijds een grote speler in de ruimtevaart.

Het alternatief voor SSTO is het gebruik van meerdere trappen. Een eerste ontwerp van de Space Shuttle omvatte het idee om ook de booster terug te laten keren om zo een volledig herbruikbaar voertuig te hebben.

Vroeg ontwerp van de Space Shuttle met een booster die, voorzien van vleugels, terug kon vliegen naar de basis.
Foto: NASA

Dat niet alleen SpaceX bezig is om deze oude droom tot herbruikbare ruimtevoertuigen te bewerkstelligen komt vast niet als een verrassing. Sterker nog, een heel lijstje van voertuigen is in ontwikkeling.

Adeline

Zo is Airbus bezig met de “ADvanced Expendable Launcher with INnovative engine Economy”, ofwel Adeline. Hierbij gaat men niet voor volledige herbruikbaarheid, maar wel de delen die het kostbaarst zijn. De motor vliegt als drone terug. Zo’n motor zou dan een 10 a 20 keer opnieuw gebruikt kunnen worden. Het terug laten vliegen van de motor heeft ook nog eens veel minder ‘extra’ brandstof nodig dan dat een concept zoals de Falcon-9 nodig heeft.

Avatar

Nog zo’n ‘creatief’ acroniem is de Avatar wat staat voor Aerobic Vehicle for Transatmospheric Hypersonic AerospaceTrAnspoRtation. Ontwikkeld door defensie in India zal er eind juli of begin augustus een eerste suborbitale testvlucht plaatsvinden van een ‘scaled-down’ voertuig (RLV-TD). Uiteindelijk zal Avatar als vliegtuig opstijgen van een luchthaven om er ook weer te kunnen landen.

Het achterste deel van Avatar (met de groene en blauwe tank) zal getest worden met de RLV-TD.

Orbital Transportation System

Het Amerikaanse Blue Origin is net als SpaceX een bedrijf met een rijke technologiefreak aan de top. Bij Blue Origin luistert deze naar de naam Jeff Bezos. Tot nu toe hebben ze de testfase nog niet verlaten. Naast het Orbital Transportation System hebben ze ook het New Shepard System wat ‘slechts’ suborbitale vluchten zal kunnen maken bedoeld voor het ruimte-toerisme.

New Shepard tijdens de testvlucht op 29 april 2015, waarbij een hoogte van ruim 700 meter bereikt werd. De capsule keerde veilig en wel terug. De booster had een ‘probleempje’ en crashte.

[update 24 november 2015]: Vandaag is het wel gelukt om een succesvolle vlucht EN landing uit te voeren! Texas, New Shepard has landed!

Skylon

In Engeland wordt een echt SSTO ruimtevliegtuig ontwikkeld dat de filmische naam Skylon zal dragen. Er zijn financiële problemen dus of de beoogde tests in 2019 gehaald gaan worden valt nog te bezien.

De Skylon zal zogenaamde SABRE motoren gaan gebruiken. Deze werken tot een snelheid van ± Mach 5.5 en een hoogte van 26 kilometer als normale straalmotoren. Daarboven zal de motor overschakelen op een raketstuwing, waardoor de benodigde snelheid bereikt kan worden om in een baan om de aarde te komen.

SOAR

Dat Zwitserland ook een ruimtevaartprogramma heeft wist ik tot voor mijn research voor dit artikel niet. Swiss Space Systems (S3) heeft een project in ontwikkeling wat een ruimtevliegtuig inhoudt dat gelanceerd gaat worden vanaf een Airbus A300. Misschien bent u er wel eens mee naar een vakantiebestemming gevlogen, want ja dit is inderdaad ‘gewoon’ het welbekende passagiersvliegtuig. SOAR zal tot de eerste 10 kilometer hoogte dus meeliften om vervolgens op eigen kracht naar de rand van de atmosfeer te komen. Van daar zal een lading losgelaten kunnen worden welke verder vliegt.

Maar goed, dat is allemaal toekomst muziek. Eerst maar eens zien of SpaceX morgen het voor elkaar krijgt om die eerste trap op een drijvend platform te laten landen. O ja, het Autonomous spaceport drone ship waarop de eerste trap morgen gaat landen heeft de naam “Of Course I Still Love You” gekregen. Zal het helpen?

[Update] Nou… het heeft niet mogen helpen… Vlak voor het separatiemoment ontplofte de raket… Lees er hier en hier meer over.