Stel je toch eens voor dat een sterrenstelsels als het Andromedastelsel (M31), een planetaire nevel als de Ringnevel (M51), een extreem helder object als een supernova of een superzwaar zwart gat er aan de hemel uit zouden zien als ze zeer dicht bij de aarde zouden staan? De Russische ruimtevaartorganisatie Roscomos heeft een video uitgebracht, waarin talrijke bekende objecten te zien zijn, alsof die zeer dicht bij de aarde zouden staan. In het geval van het zwarte gat hebben ze Gargantua gebruikt, het superzware zwarte gat uit de film Interstellar. Onderaan de video kan je kiezen voor Engelse ondertiteling, zodat je een beetje begrijpt wat al die Russische teksten betekenen en welk object je in beeld ziet.
We naderen de start van de astronomische zomer – zondag 21 juni om 18.28 uur is het zover – en dat betekent dat het steeds later donker wordt. Als je in de avondschemering naar de westelijke hemel kijkt zie je daar twee heldere sterren staan. Dat zijn geen echte sterren, maar de planeten Venus (de helderste van de twee) en Jupiter. Ik was gisteravond in Valthe in Drenthe (feestje van Paul en Emmy aldaar) en daar stond het tweetal saampjes aan de hemel te schitteren. Hierboven een foto die ik gemaakt heb met mijn smartphone, links van de kerstboom Jupiter, rechts Venus. Het leuke is dat die twee deze maand steeds dichter naar elkaar toe kruipen. Was begin juni de schijnbare afstand tussen Jupiter en Venus 21
Dankzij de Hubble-ruimtetelescoop hebben astronomen drie bijzondere supernova’s ontdekt. Het drietal is namelijk “afgegaan” in de koude leegte van de intergalactische ruimte! De meeste supernovae kunnen daarentegen gevonden worden binnen sterrenstelsels, enorme eilanden van vele miljarden sterren, waarvan er gemiddeld één per jaar als supernova ontploft. Supernovae buiten sterrenstelsels zijn ontzettend zeldzaam: de drie sterren die ontploft zijn moeten eenzaam zijn geweest.
Credit: Melissa Graham, CFHT and HST.
De sterren zijn vermoedelijk miljoenen jaren geleden uit hun moederstelsel geslingerd en hebben voortaan deel uitgemaakt van een dunbevolkte populatie van zogenaamde intracluster-sterren. Hoewel intracluster-sterren relatief zeldzaam zijn in de omgeving van de Melkweg, kunnen ze wel tien procent van het totale aantal sterren uitmaken in massieve clusters van sterrenstelsels. In dit soort clusters zijn botsingen tussen sterrenstelsels namelijk vrij algemeen en bij zo’n botsing kan wel twintig procent van het totale aantal sterren in de stelsels weggeslingerd worden. Deze sterren verlaten dan hun moederstelsel, maar blijven wel onderdeel uitmaken van de cluster. De eenzame sterren zijn te lichtzwak om waargenomen te worden, tenzij ze natuurlijk ontploffen als supernova. Het is voor het eerst dat supernovae van het type Ia zijn waargenomen buiten sterrenstelsels en het licht van deze ontploffende sterren kan gebruikt worden om meer te weten te komen over de eigenschappen van de intergalactische ruimte. Bron: University of California‘
Een studente van de Universiteit van Sydney heeft enorme plasmabuizen in de aardatmosfeer ontdekt, die van grote invloed kunnen zijn op navigatiesystemen. Wetenschappers vermoeden al langer dat interacties tussen het aardmagnetisch veld en de zonnewind zouden moeten leiden tot de productie van dergelijke plasmabuizen, maar bewijs werd nooit verzameld – tot nu toe. Dat juist een nog niet afgestuurde studente dit voor elkaar heeft gekregen, mag opmerkelijk genoemd worden.
De studente heeft hiertoe gebruik gemaakt van de Murchison Wide Field Array, een radiotelescoop in de Australische outback. De telescoop bestaat uit 128 antenne-tegels, die samen een gebied van zo’n zeven vierkante kilometer bestrijken. De studente heeft de tegels in twee
De 38-jarige Italiaanse astronaute Samantha Cristoforetti is uitgeroepen tot de vrouw met de langste ononderbroken ruimtevlucht op haar naam, meldt Europese ruimtevaartorganisatie ESA.
Cristoforetti verblijft momenteel in het internationaal ruimtestation ISS. Ze stak gisteren de Amerikaanse astronaute Sunita Williams voorbij, die in de periode 2006-2007 195 dagen non-stop in de ruimte verbleef. Sunita houdt wel nog het record van de meeste ruimtewandelingen door een vrouw (7).
Cristoforetti verbrak enkele dagen geleden al het record van de langste ononderbroken ruimtevlucht van een ESA-astronaut. Ze onttroonde de Nederlander Andr
Vandaag, zaterdag 6 Juni 2015 een gezellig en zeer informatief dagje uit geweest naar de oude Leidse sterrenwacht! Een klein contingent sterrenliefhebbers (30 koppen sterk) uit Rotterdam/Dordrecht en omstreken van sterrenkunde vereniging Christiaan Huygens en de Rotterdamse sterrenclub hebben onder de bezielende leiding van Roland van Milaan (bij deze mijn welgemeende dank hiervoor!!!!)
Voorstelling van de quasar ULAS J1120+0641, waar zich een zwart gat van twee miljard zonsmassa bevindt. Credit:ESO/M. Kornmesser
Quasars (de Engelse afkorting voor quasi-stellar radio source) zijn astronomische objecten, die op een ster lijken en daar ook gemakkelijk voor worden aangezien. Het zijn echter helemaal geen sterren, maar de meest energierijke objecten in het heelal – hun lichtsterkte kan wel honderd keer helderder zijn dan van de Melkweg, ons eigen sterrenstelsel, dat volgens de allerlaatste metingen binnen een gebied met een straal van 60.000 lichtjaar een massa van 210 miljard zonsmassa heeft. OK, supernovae en gammaflitsers kunnen nóg helderder zijn, maar dat doen ze maar heel even, terwijl de lichtsterkte van de quasar veel langer hoog blijft. Inmiddels weten we dat quasars niet anders zijn dan de kern van zeer ver verwijderde sterrenstelsels, miljarden lichtjaren van ons vandaan. In de kern van die stelsels bevindt zich een superzwaar zwart gat, dat zeer actief is in het aantrekken van materie en dat daardoor een actieve, roterende accretieschijf heeft, waar vanuit de magnetische polen bundels hoogenergetische straling de ruimte in schieten.De lichtkracht van quasars mag dan enorm zijn en dat gedurende lange tijd, er blijkt wel enige variatie in voor te komen. En het is dankzij die variatie dat de sterrenkundigen precies kunnen bepalen hoe groot het actieve gebied is, waar al die lichtkracht vandaan komt. Het idee van die lichtvariatie als maat voor de grootte is dat de snelheid waarmee een object in lichtkracht kan variëren niet meer kan bedragen dan de tijd die nodig is om van de ene kant van het object naar de andere kant te komen, tijd die bepaald wordt door de lichtsnelheid. Plastisch gezegd: de linkerkant van een object moet wel binnen die tijd op de hoogte zijn van wat er allemaal gebeurt aan de rechterkant van het object… en andersom. Brian Koberlein heeft dit toegepast op een heleboel quasars, die allen een lichtvariatie hebben, en hij heeft daarmee hun grootte bepaald en dat heeft deze grafiek opgeleverd:
Wat je ziet is de grootte van de quasars in AU, astronomical unit, dat is de afstand tussen aarde en zon, 149 miljoen km, logaritmisch weergegeven, helemaal links is 10.000 AU, helemaal rechts is 1 miljoen AU. Je ziet dat de meeste quasars zo rond 5 zitten, dus een grootte hebben van 100.000 AU, da’s pakweg 1,5 lichtjaar. Dat betekent dus dat de energie van zo’n quasar, die zoals gezegd fenomenaal hoog is, uit een klein bolletje komt dat maar anderhalve lichtjaar groot is. De quasars mogen dan wel gelegen zijn in sterrenstelsels met miljarden sterren, maar de quasars zelf zijn uiterst klein. Hieronder de meest bekende quasar, 3C 273 – de quasar die je al in redelijk grote amateur-telescopen kunt waarnemen. Met de Hubble ruimtetelescoop hebben ze in 2003 de kern van de quasar gefotografeerd en dat zie je rechts in beeld.
Onderzoekers zijn erin geslaagd om met het door de NASA gefinancierde en ontworpen instrument ALICE aan boord van de Europese ruimteverkenner Rosetta te ontdekken hoe moleculen precies worden afgebroken in de coma, de ijle ‘dampkring’ van de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko. Die dampkring is een ijl gasomhulsel, dat voornamelijk bestaat uit
De lichtsnelheid bedraagt een ongelooflijke 299,792,458 meter per seconde, maar wat is eigenlijk de snelheid van het duister? Vsauce legt het uit in deze boeiende video.
