Astronomen meten afstanden met behulp van ‘tweelingsterren’

Als twee sterren hetzelfde spectrum vertonen en van één van beide de afstand bekend is, kan ook de afstand van de andere ster worden berekend. (Credit: Carolina Jofré)


Astronomen van de universiteit van Cambridge (VK) hebben een nieuwe, nauwkeurige methode ontwikkeld om de afstanden tussen sterren te meten. De methode kan bijvoorbeeld worden gebruikt om de werkelijke omvang van onze Melkweg te bepalen. De beste manier om de afstand van een ster te meten, is de zogeheten parallaxmethode. Deze is gebaseerd op het feit dat een object dat vanuit verschillende richtingen wordt bekeken, ten opzichte van een verre achtergrond van plaats verandert. Het bereik van deze methode is echter beperkt: een paar duizend lichtjaar.Voor verder weg staande sterren moeten astronomen vertrouwen op methoden die een beperkte nauwkeurigheid hebben. Sommige van deze methoden maken gebruik van het spectrum van een ster, dat informatie bevat over diens temperatuur, oppervlaktezwaartekracht en chemische samenstelling. In combinatie met een stermodel kan daaruit de absolute helderheid van de ster worden geschat, en dat geeft weer een indicatie van zijn afstand. De methode die de Britse astronomen nu hebben bedacht gaat uit van stellaire ‘tweelingen’ – sterren die hetzelfde spectrum vertonen maar sterk in afstand verschillen. Modelberekeningen zijn dan niet nodig, omdat de beide sterren – binnen zekere grenzen – identiek zijn aan elkaar. Als van een van beide een parallaxmeting beschikbaar is, volgt daaruit direct de afstand van de ander.Een eerste inventarisatie van zulke tweelingen laat zien dat de afwijkingen ten opzichte van de parallaxmethode gering zijn: ongeveer 8 procent. Dat is veel nauwkeuriger dan de meeste andere meetmethoden. Bovendien is de tweelingmethode onafhankelijk van de afstand: zolang een ster maar helder genoeg is om een gedetailleerd spectrum ervan te kunnen vastleggen, kan zijn afstand worden vergeleken met die van een veel nabijere ‘dubbelganger’. De astronomen zijn nu van plan om een ‘catalogus’ van sterren samen te stellen waarvan de afstanden nauwkeurig bekend zijn, en vervolgens andere stercatalogi te doorzoeken naar dubbelgangers waarvan de afstanden onbekend zijn. Er is voldoende vergelijkingsmateriaal, want met de jongste generatie van gevoelige telescopen zijn detailrijke spectra van miljoenen sterren vastgelegd. Bron: Astronomie.nl.

Video: de aankomst van ESA-astronaut Andreas Mogensen bij het ISS

Credit: ESA

De Deense ESA-astronaut Andreas Mogensen en zijn collega’s Sergei Volkov en Aidyn Aimbetov (ISS-expeditie 45) zijn vanochtend om 09.39 uur Nederlandse tijd gearriveerd bij het internationale ruimtestation ISS en met hun Sojoez TMA-18M capsule daaraan vastgekoppeld. Dat was ruim twee dagen na de lancering van het trio, afgelopen woensdag om 06.38 uur vanaf Cosmodrome Bajkonoer in Kazachstan. Mogensen zal een korte, maar drukke periode van slechts acht dagen in het ISS verblijven, gedurende welke hij tijdens zijn IrISS missie talloze wetenschappelijke experimenten aan boord zal uitvoeren. Hieronder beelden van de aankomst vanochtend.

Bron: ESA.