Brian May laat het ons zien: de uitgebarsten komeet 67P in stereo

Creds: ESA/ROSETTA/NAVCAM, Matt Taylor, Bernhard Geiger. Stereo by Brian May.

Het is vandaag precies een maand geleden dat komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko z’n perihelium beleefde, het moment in zijn baan dat ‘ie het dichtste bij de zon stond, toen 187 miljoen km daarvandaan. Vandaag komt dr. Brian May – yep, de welbekende sterrenkundige, waar kennen we ‘m nog meer van? – met een door hem gemaakte stereofoto, gemaakt op basis van twee foto’s die op 12 augustus, twintig minuten na elkaar gemaakt, één dag voor het perihelium, zijn gemaakt door Rosetta’s wider angle navigation camera. De Europese Rosetta verkenner stond op dat moment 335 km van de komeet vandaan. May kreeg de foto’s van ‘Rosetta mission boss’ Matt Taylor – yep, óók bekend als Astroblog-auteur – en heeft ze vervolgens bewerkt tot een stereo-foto, waarmee met zo’n stereobril diepte kan worden gezien, dubbelklikken om te verstereoriseren. Prachtige beelden van een nu echt losgebarsten komeet, die tal van jets van gassen uitspuit. Hier meer info over dat stereokijken. Oh ja, nou we het toch over Brian May hebben: we doen nog steeds pogingen om hem naar Nederland te halen om een lezing te geven! Bron: Brian May.

Is deze kosmische ring van negen gammaflitsers het grootste object in het heelal?

In het midden de ring van negen waargenomen gammaflitsers. Credit: L. Balazs.

Sterrenkundigen nemen sinds het einde van de jaren zestig regelmatig zeer kortstondige uitbarstingen aan de hemel waar van energierijke gammastraling. Inmiddels weten we dat deze gammaflitsers, zoals ze worden genoemd, veroorzaakt worden door extreme gebeurtenissen, zoals botsende zwarte gaten of hypernovae van zeer zware sterren. Onlangs is een negental van die gammaflitsers ontdekt, die allemaal op een afstand staan van ongeveer zeven miljard lichtjaar (± 200 miljoen lichtjaar) en die aan de hemel een spiraalvormige ring vormen met een grootste diameter van 43°. De groep sterrenkundigen die deze gammaflitsers heeft waargenomen denken dat er wellicht een fysiek verband is en dat ze allemaal deel uitmaken van een grootschalige structuur van sterrenstelsels, een hypercluster die met een omvang van vijf miljard lichtjaar het grootste gravitationeel gebonden object in het heelal zou zijn. Je zou natuurlijk kunnen denken dat deze gammaflitsers toevallig op dezelfde afstand explodeerden en er geen verband tussen is, maar de sterrenkundigen hebben berekend dat de kans dat dit ringvormige patroon er uit komt één op 200.000 is – hier hun vakartikel hierover.

CREDIT: NASA/JPL-CALTECH/VAROUJAN GORJIAN

Grote vraag is dus: klopt het wat ze hier beweren? En dan met name: druist het niet in tegen het kosmologische principe, het principe dat zegt dat het heelal er naar alle kanten hetzelfde uit ziet (isotroop is, zo heet dat) en dat er geen anomalieën kunnen zijn, die veel groter zijn? Is deze ring, die doet denken aan de ring uit The Lord of the Ring, met z’n negen ringgeesten, wel mogelijk volgens dit principe? De grens leek altijd bij een maximale omvang van 1,2 miljard lichtjaar te liggen, maar deze is vier keer zo groot. De roodverschuiving van de negen gammaflitsers was 0,78 < z < 0,86 en als je naar de grafiek hierboven kijkt was dat in de geschiedenis van het heelal een periode met de hoogste productie van sterren. Hypernovae en botsende zwarte gaten zijn resultaten van de vorming van zware sterren, dus wat dat betreft past het gelijktijdig optreden van negen GRB’s ( nou ja gelijktijdig, binnen een marge van die 200 miljoen jaar) wel bij deze periode in het heelal. Maar dat maakt de kans ook groter dat het gewoon toeval is dat ze tegelijk afgingen en dat er géén fysiek verband is. Kortom, de claim is gelegd, maar het bewijs is nog niet geleverd voor het daadwerkelijk bestaan van deze gigantische kosmische ring. Bron: Koberlein.

Sojoez met ESA-astronaut Andreas Mogensen weer veilig teruggekeerd op aarde

Afgelopen nacht om 02.51 uur Nederlandse tijd is de Sojoez TMA-16M capsule met aan boord commandant Gennady Padalka, cosmonaut Aidyn Aimbetov en ESA-astronaut Andreas Mogensen veilig geland in de steppen van Kazachstan. Gisteravond om 23.29 uur was de capsule losgekoppeld van het internationale ruimtestation ISS en begon hun terugkeer door de aardse atmosfeer. Het was voor de Deen Mogensen een korte, maar drukke periode in het ISS. Zijn IrISS missie duurde slechts acht dagen, vanaf zijn aankomst bij het ISS op 4 september j.l. Tijdens die missie heeft hij tal van wetenschappelijke experimenten gedaan en nieuwe technologie