Geboorte zware ster verloopt net als die van een zonachtige ster

Artist’s impression van de schijf rond de zware ster-in-wording AFGL 4176. De schijf is 50 keer zo groot als de omloopbaan van Pluto. (Credit: K.G. Johnston & ESO)

Waarnemingen met de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) in Chili laten zien dat de vorming van de zware ster AFGL 4176 net zo verloopt als die van lichte sterren. Niet alleen wordt de ster, net als jonge zonachtige sterren, gevoed vanuit een omringende schijf van materie, ook vertoont die draaiende schijf vergelijkbare eigenschappen.

Eerder was al vastgesteld dat jonge sterren met massa’s tot 18 zonsmassa’s door net zulke ‘nette’ materieschijven zijn omgeven als lichte sterren. Rond nog zwaardere sterren, zoals AFGL 4176 die 25 keer zoveel massa heeft als onze zon, waren tot nu toe alleen reusachtige, sterk opgezwollen structuren gezien, die meer op donuts leken dan op schijven. Hierdoor was de indruk ontstaan dat de ‘groei’ van de allerzwaarste sterren veel chaotischer en dynamischer verloopt dan de geboorte van een lichte ster. Het leek er zelfs op dat er geen normale schijf aan te pas kwam.

Maar de ALMA-waarnemingen van AFGL 4176 laten zien dat zo’n zware ster wel degelijk door een normale schijf omgeven is – zij het een veel grotere. De ontdekte schijf is zeker tien keer zo groot en bevat honderd keer zoveel materie als de schijven die rond jonge sterren worden aangetroffen. De ontdekking heeft een hele tijd op zich laten wachten, omdat de vorming van zware sterren veel sneller verloopt dan die van lichte sterren. Bovendien zijn zware sterren veel minder talrijk. Hierdoor moeten astronomen veel harder zoeken c.q. veel dieper de ruimte in kijken – om ze op te sporen.

Bron: Astronomie.nl

Rond 19.00 uur heldere vuurbol gezien boven Nederland en Duitsland [Update]


Er komen meldingen binnen van een heldere, groengekleurde vuurbol die rond 19.00 uur boven Duitsland en Nederland zou zijn gezien. Het zou kunnen gaan om een nikkel bevattende meteoor, die kunnen groen opkleuren. Hieronder enkele tweets die daarop duiden. Deze vuurbol komt kort na de melding van een andere vuurbol, die vier dagen eerder boven Nederland zichtbaar was. Als er lezers zijn die ‘m hebben gezien, laat het dan via een reactie op deze blog weten. Voor de duidelijkheid: de foto bovenaan is niet van de vandaag verschenen vallende ster. In de update hieronder staat wel een foto van de vuurbol van vanavond.

Een avondje CERN bij Huygens

Gisteravond was Jean-Pierre de Bont te gast bij m’n sterrencluppie – Christiaan Huygens in Papendrecht – om daar te vertellen over CERN, de Europese organisatie dat fundamenteel onderzoek doet naar elementaire deeltjes en krachten. De Bont is natuurkundedocent en hij bleek een hele goede te zijn, want op kundige en duidelijke wijze wist hij het aanwezige publiek te vertellen wat CERN voor organisatie is, hoe het ontstaan is en welk onderzoek aan elementaire deeltjes ze precies doen. De Bont begon met een korte inleiding tot de wereld van de atomen, die al begon in de Griekse oudheid, toen men filosofeerde over de kleinste eenheden van de wereld. Ter illustratie van de invloed van magnetisme op geladen deeltjes had de Bont van zijn school een stel Helmoltz spoelen meegenomen, die in staat zijn om elektronen af te buigen en zelfs in een kringetje te laten lopen. Dat principe wordt ook in alle synchrotronversnellers van CERN gebruikt, waarin protonen door middel van sterke magneten worden afgebogen. Via diverse video’s liet de Bont zien hoe dat precies in z’n werk gaat. Met name de 27 km lange Large Hadron Collider (LHC) – gebouwd in de tunnel van de eerder aangelegde Large Electron-Positron Collider (LEP) en vanaf 2008 in werking – stond daarbij centraal.

In 2012 werd met de reusachtige ATLAS- en CMS-detectoren verbonden aan de LHC het Higgs boson ontdekt, het beroemde ‘God-deeltje’, waarvan Peter Higgs in 1964 samen met anderen de eerste idee

Marsorbiter krijgt een ‘opfriscursus’

De Mars Reconnaissance Orbiter. Credit: NASA

Volgende week krijgt de Amerikaanse Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) een update. Dat is nodig omdat hij anders vanaf volgend jaar niet meer ‘weet’ waar aan de hemel hij – in noodgevallen – zon en aarde moet zoeken.De MRO draait al sinds 2006 om de planeet Mars. Voor zijn vertrek is in zijn flashgeheugen een tabel opgeslagen van de actuele posities van zon en aarde. Maar deze tabel gaat niet verder dan 12 juli 2016.De orbiter gebruikt de tabel om na een computerstoring zijn communicatie-antenne op de aarde en zijn zonnepanelen op de zon te kunnen richten. Zo’n storing, die tot gevolg heeft dat de computer van de MRO opnieuw wordt opgestart, komt gemiddeld één á  twee keer per jaar voor.Het uploaden van de nieuwe gegevens zal volgende week plaatsvinden. Daartoe moet het complete flashgeheugen van de computer worden overschreven – iets wat in 2009 voor het laatst is gebeurd. Heel erg groot is dat geheugen naar de huidige maatstaven overigens niet: 256 megabyte.Het hele proces zal overigens tweemaal moeten gebeuren, want de Marsrobiter is voor de zekerheid uitgerust met twee boordcomputers. De tweede computer krijgt zijn update begin volgend jaar.Bron: Astronomie.nl.

Video: Marco Langbroek bij RTL Z over planetoïde 2015 TB145 (‘Spooky’)

Het is Halloween-weekend en de 200 tot 300 meter grote planetoïde 2015 TB145, die dit weekend op 1,25 maanafstand langs de aarde vliegt, waarom daarom ook wel planetoïde Spooky genoemd – woehahaha… Gisteravond was meteoriet-deskundige Marco Langbroek te gast in het programma Z Vandaag bij RTL Z om daar te vertellen over de passage van de ruimteklomp dit weekend.

Ik ben zo meteen bij een lezing over CERN, dus de rest van de avond van mij even geen blogjes. Bron: SattrackCam Leiden.

Lezing: het onderzoek naar elementaire deeltjes bij CERN

Vrijdagavond 30 oktober wordt bij sterrenkundevereniging Chr. Huygens in Papendrecht een lezing gegeven door Jean-Pierre de Bont over het onderzoek van elementaire deeltjes bij CERN. Jean-Pierre is 1e graad bevoegd natuurkundedocent op het Mill-Hillcollege in Goirle. In 2008 is hij verkozen tot

Cassini dwars door een pluim van een geiser van Saturnus’ maan Enceladus gevlogen

credit: NASA/JPL-Caltech

De Amerikaanse Cassini ruimteverkenner is gisteren om 16.22 uur Nederlandse tijd op slechts 49 km hoogte dwars door een ijskoude pluim van ijsdeeltjes gevlogen, die uitgestoten wordt door één van de geisers of ijsfonteinen op de zuidpool van Enceladus, een maan van Saturnus. Veel is er nog niet over bekend, behalve dat Cassini het allemaal goed doorstaan heeft. Zodra we meer weten over de resultaten van deze scheervlucht laten we dat hier direct weten. Men verwacht vanavond of morgen de eerste foto’s te zullen ontvangen van Cassini en volgende week analyses van de ijsdeeltjes, waar de verkenner onderzoek aan heeft gedaan. Bron: NASA.