Maandelijks archief: december 2015

Planetoïde 2015 YB passeert vandaag de aarde op 0,2 maansafstand

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

De ongeveer 13 meter grote planetoïde 2015 YB, enkele dagen geleden pas ontdekt, zal vandaag om pakweg 20.50 uur (± 1,7 uur) Nederlandse tijd de aarde passeren. Geen paniek, de ruimteklomp vliegt op 0,2 keer de afstand tot de maan langs de aarde, da’s omgerekend 76.880 km. Met die omvang van 13 meter is 2015 YB kleiner dan de planetoïde die februari 2013 boven Tsjeljabinsk in Rusland in de atmosfeer explodeerde – die was naar schatting twintig meter in diameter. De planetoïde 2015 YB heeft inmiddels ook al een bijnaam, te weten ‘de vlo’, naar de voetballer Messi, die dezelfde bijnaam voert. Hieronder een vergelijking van die twee, waarbij de onzekerheid van de grootte van 2015 YB in beeld is gebracht.

Credit: Slooh.

Bron: Nine Planets.

NASA komt met een nieuwe ‘Earthrise’

Geplaatst op door Arie Nouwen
13

Credit: NASA/Goddard/Arizona State University

De NASA heeft gisteren een nieuwe ‘Earthrise’ gepubliceerd, een schitterende foto van de kleurrijke opkomende aarde boven de grijze maan, een foto’s gemaakt door NASA’s Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) op 12 oktober j.l. toen het ruimtevaartuig 134 km boven de krater Compton aan de achterzijde van de maan vloog. Hierboven zie je ‘m, dubbelklikken om te verearthriseriseren. Er zijn meer van dit soort Earthrise foto’s, een serie die begon met de iconische foto die gemaakt werd op kerstavond in 1968 door de bemanning van de Apollo 8 – lees en bekijk hier het prachtige verhaal daarover. Verder is er nog de beroemde ‘Blue Marble‘ foto van de aarde, gemaakt door astronaut Harrison Schmidt in 1972 tijdens Apollo 17, alleen staat daar de maan niet op. Met de LRO zijn eerder ook al Earthrise foto’s gemaakt, zoals deze, maar zo mooi als de gisteren gepubliceerde zijn die niet. Op de nieuwe Earthrise herkennen we duidelijk Afrika en het Midden-Oosten, links daarvan de Atlantische Oceaan, helemaal links Zuid-Amerika, rechts van Afrika de Indische Oceaan. Prachtig die aarde, laten we ’t alsjeblieft allemaal zo houden! Bron: NASA.

Astronomen vinden uitgerekte bolhoop of dwergstelsel

Geplaatst op door Olaf van Kooten
2

credit: ESA/Hubble & NASA

Astronomen hebben een groepje sterren ontdekt op een afstand van 8500 lichtjaar, die vermoedelijk het restant vormen van een uiteen getrokken bolhoop of dwergstelsel. De cluster, die als Lamost 1 door het leven gaat, heeft een massa van 25.000 zonnen en een helderheid van 15.000 zonnen. De sterren zijn allemaal ongeveer 11 miljard jaar oud en hebben een opvallend hoog ‘metaalgehalte’ (gehalte aan elementen zwaarder dan helium). Dat zie je niet vaak bij bolhopen, dus zou Lamost 1 het restant moeten zijn van een dwergstelsel. Echter wijst de elliptische omloopbaan eerder op een herkomst als bolvormige sterrenhoop. Vermoedelijk was Lamost 1 dus ooit een bolvormige samenballing van talloze sterren, die door getijdenkrachten van de Melkweg is uitgerekt tot een langgerekte sterrenstroom. Waarom die bolhoop zo’n hoog metaalgehalte heeft (sterren in bolhopen zijn normaal gesproken juist metaalarm) blijft een raadsel.

Bron: Phys.org

Astronomen ontdekken nabije, potentieel leefbare planeet (plus ander exoplaneten-nieuws)

Geplaatst op door Olaf van Kooten
3

Credit: University of New South Wales.

Australische astronomen hebben een potentieel levensvatbare exoplaneet ontdekt op een afstand van slechts 14 lichtjaar tot de aarde. De planeet is een super-aarde van vier aardemassa’s en bevindt zich in de zogenaamde leefbare zone – het gebied rondom een ster waarop vloeibaar water kan voorkomen aan het oppervlak van een hemellichaam. De planeet behoort tot een stelsel van drie planeten, die in respectievelijk 5, 18 en 67 dagen hun rondjes draaien rondom de koele rode dwergster Wolf 1061. De planeten zijn ontdekt via het HARPS-instrument aan boord van de ESO-3.6m telescoop in Chili, waarbij gekeken wordt naar de zwaartekrachtinvloed van planeten op hun moederster, die hierdoor een beetje gaat wiebelen.

We blijven in exoplanetenland, want Amerikaanse astronomen hebben ontdekt waarom een in 2011 ontdekte planeet zo’n vreemde omloopbaan heeft. De planeet in kwestie (HD 7449b), is een supergasreus van 9 Jupitermassa’s, die in een zeer excentrische (niet-cirkelvormige) omloopbaan rondom de zon-achtige moederster draait.Astronomen dachten dat een andere planeet verantwoordelijk zou zijn voor deze vreemde omloopbaan, maar dat blijkt niet te kloppen. In plaats daarvan blijkt de boosdoener een zwak sterretje te zijn, die eveneens rondom de zon-achtige moederster draait. Astronomen kennen wel meer planeten bij dubbelsterren, maar dat zijn meestal planeten die rondom beide componenten van de moederster draaien en soms ook planeten die rondom één van de twee sterren draaien, waarbij de twee componenten op flinke afstand van elkaar staan. Die vlieger gaat niet op bij HR 7449 – moederster, begeleidende ster én planeet staan allemaal binnen 20 AU van elkaar (1 AU is de afstand aarde-zon). Berekeningen hebben uitgewezen dat de begeleidende dwergster ervoor zorgt dat de omloopbaan van de planeet steeds verandert, via een proces dat een Kozai-oscillatie genoemd wordt. Je zou kunnen zeggen dat de planeet “danst” tussen de twee sterren!

Bronnen: University of New South Wales en Carnegie Institution for Science.

Vanaf vandaag zijn er een dozijn Galileo navigatiesatellieten in de ruimte

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: ESA/CNES/ARIANESPACE-Optique Video du CSG-S. Martin.

Vandaag om 12.51 uur Nederlandse tijd zijn vanaf spaceport Kourou in Frans Guyana de twee navigatiesatellieten Galileo 11 en 12 met de Russische Sojoez VS 13 raket gelanceerd en succesvol in de ruimte gebracht. De zesde Galileo-lancering verliep helemaal volgens het boekje. Alle trappen van de Sojoez-raket deden hun taak zoals gepland, waardoor de bovenste Fregat-trap de satellietentweeling 3 uur en 48 minuten na lancering in een baan op 23.500 kilometer bracht. De lancering vond enkele dagen plaats voor de tiende verjaardag van de lancering van GIOVE-A. Deze eerste Europese navigatiesatelliet werd op 28 december 2005 naar de ruimte gebruikt. Galileo is het satellietnavigatiesysteem van de Europese Unie. Bij voltooiing moet het stelsel bestaan uit 30 satellieten en talloze grondstations die over de aarde verspreid zijn. Hieronder videobeelden van de lancering vanmiddag.

Bron: ESA.

Hubble fotografeert ‘The awakened force of a star’

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

HH24. Credits: ESA/Hubble & NASA, D. Padgett (GSFC), T. Megeath (University of Toledo), and B. Reipurth (University of Hawaii)

Precies op het moment van de verschijning van “Star Wars Episode VII: The Force Awakens” komen NASA en ESA met een prachtige foto, met de Hubble ruimtetelescoop gemaakt, van het interstellaire Orion B moleculaire wolkencomplex, 1350 lichtjaar van ons vandaan, gelegen in het sterrenbeeld Orion – nee niet in ‘a galaxy far, far away‘, maar in onze eigen Melkweg. Alsof er met een kosmische ‘lightsabre’ doorheen wordt gekliefd schieten er vanuit een piepjonge ster – verscholen door een alles verhullende donkere Jedi-achtige stofmantel – twee vurige straalstromen, die een demonstratie zijn van de enorme krachten die er in de natuur kunnen optreden. Wat we op de foto zien is HH 24, een zogeheten Herbig Haro object, een protoster, nog gehuld in zijn geboortecocon van gas en stof. Hieronder een foto van Herbig-Haro object 24 en z’n omgeving, niet gemaakt vanuit de ruimte door Hubble, maar vanaf de aarde.

Credits: NASA, ESA, Digitized Sky Survey 2

Hier de foto van HH 24 gemaakt door Hubble in volle details. Hieronder een video, waarin wordt ingezoomd op HH 24.

may the force be with you! Bron: Hubble.

Help onderzoeken hoe donker Nederland ’s nachts is

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

De donkere dagen zijn aangebroken. De kerstboom pronkt met zijn kerstlichtjes in de huiskamer, maar ook op andere plekken in het huis gaat de verlichting steeds eerder aan. Dit in tegenstelling tot wat er buiten gebeurt. Daar wordt steeds vaker bewust de keuze gemaakt om straten en wegen minder of helemaal niet te verlichten. Wat is hier de consequentie van? Hoe goed zien wij nog in de avonduren? Een goed moment om te meten hoeveel Nederland nog ziet in het donker. Daarom roepen onderzoekers van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) mensen op om

5 januari in 2Doc: The Visit – ontmoetingen met aliens

Geplaatst op door Arie Nouwen
6

Credit: NASA

Op dinsdag 5 januari 2016 komt VPRO’s 2Doc met The Visit: Er is al veel over gefantaseerd, er zijn talloze boeken over geschreven, films over gemaakt, maar wat als we echt aliens ontmoeten? Hoe zouden we reageren? The Visit is een filosofische doc-komedie over een gebeurtenis die (nog) nooit heeft plaatsgevonden: onze eerste ontmoeting met aliens. Het lijkt een verzinsel uit een science fiction-film, maar het is realiteit. De Verenigde Naties, NASA en de International Space University (ISU) hebben scenario’s klaarliggen waarin precies beschreven staat hoe te handelen bij ons allereerste contact met buitenaards leven. De vraag is niet of, maar wanneer het gaat gebeuren. Het bureau voor Outer Space Affairs van de VN heeft een drill-oefening georganiseerd om te kijken hoe we hier mee om moeten gaan. In de film wordt een ijzingwekkend geloofwaardig scenario geschetst van wat er allemaal bij zo’n ontmoeting komt kijken, zowel sociaal, psychologisch maar ook juridisch. Als kijker word je aangesproken alsof jij die alien bent, te beginnen met de meest eenvoudige vraag: waarom ben je hier? The Visit opent deuren van instanties en laat een werkelijkheid zien die vervreemdender is dan science fiction. De film laat zien hoe wij het onbekende benaderen, maar legt vooral ook onze angsten en hoop bloot. Uitzending: dinsdag 5 januari 2016 om 22.45 uur op NPO 2. Bron: VPRO.