Jaarlijks archief: 2015

Superkometen kunnen groot gevaar voor de aarde vormen

Geplaatst op door Olaf van Kooten
2

Phoebe, een maan van Saturnus, is vermoedelijk een voormalige Centaur die later is ingevangen door de planeet. Credit: NASA/JPL-Caltech/Space Science Institute

Astronomen hebben bekend gemaakt dat enorme kometen in het buitenste zonnestelsel een veel groter gevaar voor de aarde vormen dan planetoïden en overige ruimterotsen. Deze reuzenkometen, Centauren genoemd, bewegen in instabiele omloopbanen rondom de zon, waarbij ze de banen van de vier gasreuzen kunnen kruisen. De zwaartekracht van bijvoorbeeld Jupiter kan zo’n superkomeet dan richting de aarde sturen!Centauren zijn pas sinds 1977 aan de wetenschap bekend en combineren eigenschappen van kometen met die van planetoïden. Hoewel slechts enkele tientallen exemplaren bekend zijn, vermoeden astronomen dat het totale aantal zo’n 40.000 exemplaren zal bedragen. Centauren zijn gemiddeld zo’n 50 tot 100 kilometer groot en dat is veel groter dan normale kometen óf planetoïden die in de buurt van de aarde kunnen komen.Berekeningen hebben uitgewezen dat iedere 40.000 tot 100.000 jaar een Centaur de omloopbaan van de aarde zal kruisen (hoewel ze meestal de aarde zullen missen). Het zou goed kunnen dat de komeet die het einde van de dinosauriërs heeft ingeluid, zo’n 65 miljoen jaar geleden, eigenlijk een Centaur is geweest. Maar gelukkig is de kans dat de aarde direct door een superkomeet geraakt wordt zeer klein.

Omloopbanen van Centauren worden hier in het rood weergegeven. Trans-Neptuniaanse (“Kuipergordel”) objecten zijn geel – Pluto is wit. De banen van de planeten worden in het blauw weergegeven. credit: Duncan Steel.

Maar er is een groter probleem: als een Centaur het binnen-zonnestelsel doorkruist, zal het deels uiteenvallen door de invloed van de zon. Dat betekent dat zo’n Centaur een heel puinspoor zal achterlaten! Overigens geldt dat voor alle kometen: de bekendste meteorenzwermen op aarde worden veroorzaakt doordat de aarde het puinspoor van een komeet doorkruist. Het grote gevaar van een Centaur is echter de grootte van dat puin: daar kunnen brokstukken van kilometers in doorsnede tussen zitten!Bij zo’n “meteorenzwerm” zal de aarde gebombardeerd worden door brokstukken van voldoende omvang om het hele klimaat jarenlang van slag te brengen. Geologen hebben inderdaad bewijs gevonden voor een dergelijke gebeurtenis in het jaar 10.800 voor Christus. De betrokken wetenschappers waarschuwen dan ook dat we meer moeten doen dan alleen nabije planetoïden (aardscheerders) in de gaten houden. We zouden onze blik ook voorbij de omloopbaan van Jupiter moeten richten om potentiële bedreigingen voor onze planeet te herkennen. Bron: Royal Astronomical Society

Astronauten maken spoedruimtewandeling

Geplaatst op door Olaf van Kooten
Beantwoorden

Twee tikken. Meer had astronaut Scott Kelly tijdens een spoedruimtewandeling gelukkig niet nodig om een geblokkeerde kar op rails, die goederen van buiten het internationaal ruimtestation ISS naar binnen moet rollen, weer los te krijgen. De simpele reparatie leverde voor ons aardbewoners wel erg spectaculaire beelden op.

Kelly en zijn collega Tim Kopra moesten hun speciale pakken aantrekken om de Mobile Transporter letterlijk opnieuw op de rails krijgen. Die klus klaarden ze binnen het kwartier. Het probleem moest woensdag zeker verholpen zijn aangezien dan een Russisch transportschip arriveert met goederen.

In totaal brachten Kelly en Kopra zo’n 3,5 uur buiten door. Ze gebruikten de wandeling om meteen ook een aantal zaken voor te bereiden voor latere wandelingen waarbij nieuwe onderdelen op het ISS zullen worden ge

Begon het Christendom met een vuurbol?

Geplaatst op door Arie Nouwen
6

De bekering van Paulus. Credit: Zuccari, Federico (1540/3-1609): Conversion of St Paul, 1563. Rome, San Marcello al Corso. © 2015. DeAgostini Picture Library/Scala, Florence.

Kerstmis nadert, dus je verwacht vast dat ik het nou ga hebben over de Ster van Bethlehem, die de Drie Wijzen naar het kindeke Jezus in de stal in Bethlehem wees. Maar nee, da’s een ander verhaal, dat moet je maar nalezen in Zenit december 2015 blz. 34-36. Waar ik het over heb is het ontstaan van het Christendom, hetgeen volgens kenners nauw verwant is met het moment dat Saulus van Tarsus – in eerste instantie fel tegenstander van de aanhangers van Jezus Christus – op weg naar Damascus een zeer fel licht ziet, stemmen hoort en dan bekeert wordt tot het Christendom, zo’n 35 jaar na het verhaal van die kribbe. Saulus laat zich dopen in Damascus, neemt de naam Paulus aan en wordt dan zo’n beetje de architect van het christelijke geloof. In de Handelingen der Apostelen lezen we in hoofdstuk 9 hoe dat onderweg naar Damascus, tegenwoordig hoofdstad van Syrië, precies ging met dat licht:

“Hij was op weg en naderde Damascus al, toen hem plotseling een hemels licht omstraalde. Hij viel op de grond en hoorde een stem tegen hem zeggen: ‘Saul, Saul, waarom vervolg je Mij?’ Hij zei: ‘Wie bent U dan, Heer?’ Deze antwoordde: ‘Ik ben Jezus die jij vervolgt. Kom, sta op en ga de stad binnen. Daar zal je gezegd worden wat je doen moet.’ Zijn reisgenoten stonden sprakeloos; ze hoorden de stem wel, maar zagen niemand. Saulus stond op van de grond, maar hoewel hij zijn ogen open had kon hij niets zien. Ze namen hem dus bij de hand en brachten hem zo Damascus binnen. En het duurde drie dagen dat hij niet kon zien en niet at of dronk.” Handelingen 9:3.  Bron: Bijbel.net.

Saulus zag dus een fel licht, viel op de grond en vervolgens kon hij enkele dagen niets meer zien. Hoe kunnen we dit bijbelverhaal interpreteren? William Hartmann, medeoprichter van de welbekende Planetary Science Institute, denkt dat het heel eenvoudig is: Saulus zag een enorm felle vuurbol, eentje á la de vuurbol van Tsjeljabinsk, welke op 15 februari 2013 boven de Russische stad Tsjeljabinsk in de Oeral in de atmosfeer explodeerde. In een artikel gepubliceerd in maart 2015 in Meteoritics & Planetary Science komt Hartmann met een gedetailleerde beschrijving van wat er precies gebeurde vlakbij Damascus, pakweg 35 A.D.

De meteoriet die 15 februari 2013 boven Tsjeljabinsk explodeerde. Credit: RIA NovostiI/SPL

Zo’n zelfde voorval moet Saulus hebben meegemaakt volgens Hartmann. Hij zag niet alleen het zeer felle licht – helderder dan de zon in een ander Bijbelverhaal [1]Handelingen 26:13: ” Het was midden op de dag, koning, toen ik onderweg een licht uit de hemel zag, dat feller was dan de zon en mij en mijn reisgenoten omstraalde.” – maar werd door de schokgolf ook de op de grond geworpen, net zoals ook voelbaar was bij de Tsjeljabinsk vuurbol, die meer dan 500 gewonden opleverde. Saulus hoorde daarna een stem, maar niet bekend is of zijn reisgenoten het ook hoorden. Van de vuurbol van Tsjeljabinsk is bekend dat deze als een donderachtig gerommel hoorbaar was. Saulus werd tijdelijk blind door het zien van het licht, totdat de ‘schellen van zijn ogen vielen’ (Handelingen 9:18). Hartmann denkt dat Saulus leed aan photokeratitis, in het Nederlands lasogen genoemd, een pijnlijke, tijdelijke aandoening aan de ogen die ontstaat door fel ultraviolet licht. De Tsjeljabinsk explosie zorgde bij 180 mensen voor pijn aan de ogen en 70 ervan werden tijdelijk blind. Toen Saulus na enkele dagen weer kon zien moet dat voor hem geleken hebben alsof de luiken voor z’n ogen werden geopend. Bron: New Scientist.’

References[+]

References
↑1 Handelingen 26:13: ” Het was midden op de dag, koning, toen ik onderweg een licht uit de hemel zag, dat feller was dan de zon en mij en mijn reisgenoten omstraalde.”

Astronomen zien sterrenstelsel met een komeetachtige staart

Geplaatst op door Olaf van Kooten
Beantwoorden

Gecombineerde röntgen- en optische opname van Zwicky 8338. Credit: X-ray: NASA/CXC/University of Bonn/G. Schellenberger et al; Optical: INT

Astronomen hebben een gigantische staart van röntgenstraling aangetroffen achter een sterrenstelsel die met hoge snelheid door de cluster Zwicky 8338 ploegt. Met een lengte van 250.000 lichtjaar is het de grootste uit zijn soort die ooit ontdekt is. Wetenschappers hebben gebruik gemaakt van de Chandra-ruimtetelescoop om de röntgenstaart te bestuderen en te achterhalen hoe de clusteromgeving erdoor beïnvloed wordt. De staart is opgebouwd uit superheet gas dat afkomstig is vanuit het sterrenstelsel CGC254-001, die zich bevindt in de cluster van sterrenstelsels Zwicky 8338, op een afstand van ruim 700 miljoen lichtjaar van de aarde. Het gas uit de staart heeft een temperatuur van tien miljoen graden – da’s ruim twintig miljoen graden koeler dan het omringende gas, maar nog altijd heet genoeg om opgepikt te kunnen worden door de röntgenogen van Chandra. Het gas wordt vermoedelijk uit het moederstelsel gedrukt door de tegendruk van het intergalactische gas in de cluster. Dit proces wordt “tidal stripping” genoemd en kan ervoor zorgen dat stervorming in het stelsel voor altijd onmogelijk wordt gemaakt. Vervolgwaarnemingen hebben inderdaad uitgewezen dat het moederstelsel CGCG254-021 tot voor kort veel nieuwe sterren gemaakt heeft, maar dit momenteel helemaal niet meer doet. Astronomen vermoeden dat CGCG254-021 ons meer kan leren over de evolutie van sterrenstelsels. Als spiraalstelsels met hoge snelheid een dichtbevolkte cluster binnenvallen, dan wordt het stervormende gas weggerukt en blijft een “rood en dood” lensvormig sterrenstelsel over. Bron: Chandra.

De herfst eh…. nee sorry de winter is begonnen

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

De winter begint vandaag

Als je naar buiten kijkt zou je ’t niet zeggen, maar vandaag is toch echt de winter begonnen, de astronomische winter welteverstaan. Om 05.48 uur Nederlandse tijd bereikte het middelpunt van de zon zijn grootste zuidelijke declinatie, gelegen op een breedtegraad van -23

“The Falcon has landed” – historische lancering én landing van raket SpaceX geslaagd

Geplaatst op door Arie Nouwen
2

Credit: SpaceX

De lancering vannacht van de Falcon 9 raket van de commerciële ruimtevaartonderneming SpaceX, maar vooral de zachte landing in verticale positie van de eerste trap van de raket op land zijn geslaagd! Woordvoerders van SpaceX konden tien minuten na de lancering “The Falcon has landed” roepen, verwijzend naar de beroemde woorden “The Eagle has landed”, die Neil Armstrong op 20 juli 1969 uitsprak, toen de LM Eagle op de maan landde. Precies op het geplande tijdstip van 02.29 uur begon de lancering, waarbij de Falcon 9 – de verbeterde v1.2 versie met negen nieuwe Merlin 1D motoren – vanaf Space Launch Complex 40 op Cape Canaveral Air Force Station in Florida elf ORBCOMM OG2 communicatiesatellieten de ruimte in bracht. Drie minuten na de lancering, op zo’n 97 km hoogte, koppelde de eerste trap (‘Core’) van de Falcon 9 raket los en begon deze aan z’n gecoördineerde terugvlucht naar  Landing Zone 1, ook op Cape Canaveral, enkele kilometers van de plaats van de lancering vandaan. Dat gebeurde om 02.39 uur, waarbij de eerste trap zonder problemen landde op het betonnen platform.

Een lange opname, waarop je zowel de lancering als de landing van de Falcon 9 ziet. Credit: SpaceX.

Met deze techniek van herbruikbare raketten willen ondernemingen zoals SpaceX van Elon Musk en Blue origin van Jeff Bezos, die vorige maand zo’n zelfde stunt deed met de veel kleinere New Shepard raket, de ruimtevaart goedkoper maken. Met de historische landing vannacht heeft Musk’ onderneming daar grote stappen in gemaakt. Musk zelf twitterde de video, waarop de landing te zien is:

Hier een langere video, waarop de gehele webcast van SpaceX te zien is, inclusief beelden van de vorige mislukte landingen, de geslaagde landing van vannacht én het in de ruimte brengen van de elf kleine satellieten.

Bron: Universe Today.

Nee, die grote planetoïde die de aarde net voor kerst passeert zorgt niet voor rampen

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

SD220. Credit: Arecibo Observatory/NASA/NSF

Er zit weer een grote planetoïde aan te komen, die binnenkort de aarde zal passeren. Wees gerust, tot rampen zal het niet leiden, wel tot de onvermijdbare doemverhalen en horrorscenario’s, die bij dit soort gelegenheden altijd de ronde doen op de sociale media, zoals Facebook – da’s meer Vreesboek – en Twitter. Het draait dit keer om de planetoïde genaamd 2003 SD220, een langgerekt rotsblok in de ruimte van zo’n twee kilometer lengte. Die komt op 24 december a.s. om 02.00 uur Nederlandse tijd het dichtste bij de aarde, d.w.z. dan is z’n afstand altijd nog 11 miljoen km, 28 keer de afstand aarde-maan. Hij werd al in 2003 ontdekt, zoals de naam reeds deed vermoeden, en hij is begin december via radar met de Arecibo radiotelescoop op Puerto Rico waargenomen (zie afbeelding hierboven). De rampenverhalen, zoals deze, vertolkt door de Britse krant Daily & Sunday Express, zeggen dat de planetoïde door z’n gravitationele invloed aardbevingen en vulkaanuitbarstingen op aarde kan vertolken. Eén conclusie kunnen we hier in ieder geval blind uit trekken: dat de wetenschapsredactie van deze krant bevolkt wordt door ongeletterden, die hun lager school nog moeten afmaken.

De baan van 2003 SD220 (in blauw) nadert donderdag die van de aarde. Credit: NASA/JPL/Caltech

We hebben al een poosje een speciale hoax-pagina op de Astroblogs, gewijd aan allerlei doemscenario’s en kosmische horror- en rampenverhalen, die om de haverklap de revue passeren. De rode draad door menig van die verhalen is dat er iets op komst is dat door z’n zwaartekracht dood en verderf op aarde zal zaaien en dat door getijdekrachten aardbevingen en vulkaanuitbarstingen zullen ontstaan. Nou mensen wees gerust, we zullen een normale Kerstmis in 2015 meemaken, zonder kosmische rampen vanuit de hemel. De reden is heel simpel: een rotsblok van de omvang van 2003 SD220 kan helemaal geen grote gravitationele invloed hebben. De maan staat 28 keer dichterbij dan de planetoïde en zelfs die kan niet voor rampen zorgen, alleen voor de dagelijkse getijdewerking van eb en vloed – tezamen met de zon. Bron: Bad Astronomy.