UNAWE NL organiseert in samenwerking met ESA dit jaar de ‘Cassini wetenschapper voor een dag’-competitie.
‘Cassini wetenschapper voor een dag’-competitie
Beantwoorden
Maandelijks archief: januari 2016
2015 was het warmste jaar ooit sinds het begin van de temperatuursregistratie
Credits: Scientific Visualization Studio/Goddard Space Flight Center
Afgelopen week kwamen wetenschappers van NASA en de National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) met de cijfers van de gemeten oppervlaktetemperatuur op aarde en daaruit blijkt dat 2015 het warmste jaar ooit is sinds we de temperatuur zijn gaan registreren. De temperatuur wordt wereldwijd door zo’n 6300 meteorologische weerstations continue en automatisch gemeten en uit de gegevens blijkt dat de gemiddelde temperatuur op aarde in 2015 0,87 °C warmer was dan de norm, dat is het gemiddelde in de periode 1951-1980 – een record. Vorige recordhouder was 2014, toen de temperatuur 0,74 °C boven het gemiddelde lag. De wetenschappelijke wereldwijde registratie van de temperatuur startte in 1880 en vergeleken met dat jaar was het in 2015 meer dan een graad warmer. Hieronder een video, waarin de toename van de temperatuur gevisualiseerd wordt. Met blauw zie je in de video de gebieden waar het kouder was dan de gemiddelde temperatuur in de periode 1951-1980, met rood waar het warmer was.
Je ziet dat de opwarming vooral de laatste jaren plaatsvindt, iets wat geen nieuws meer mag worden genoemd. Van de 16 warmste jaren sinds 1880 vallen er 15 in de periode vanaf 2001. In de grafiek hieronder zie je het verschil van de gemiddelde jaartemperaturen vanaf 1950 ten opzichte van het gemiddelde in de periode 1951-1980. Hierin zijn ook de jaren waarin de El Niño en de La Niña jaren verwerkt, waarin de temperatuur extra toeneemt. De grote El Niño die nu gaande is moet nog z’n uitwerking krijgen in de cijfers over 2016, een jaar dat naar alle verwachting opnieuw records zal gaan breken.
Credit: NOAA
Bij de grote klimaattop in Parijs zijn kortgeleden afspraken gemaakt over de beheersing van de stijging van de temperatuur op aarde. Laten we hopen dat de afspraken snel zullen worden nagekomen, want de nu gepresenteerde cijfers spreken boekdelen. Bron: NASA + Earth Observatory.’
‘Aliens laten niks van zich horen omdat ze uitgestorven zijn’
em>Potentieel leefbare planeten zijn er genoeg. Maar is er ook leven? Credit: Planetary Habitability Laboratory (UPR Arecibo).
Volgens twee astrobiologen van de Australian National University is het leven op planeten doorgaans van korte duur. Organismen zouden bijna altijd in een vroeg stadium bezwijken aan het snelle opwarmen of afkoelen van hun planeet (Astrobiology, januari 2016).Het heelal wemelt waarschijnlijk van de rotsachtige werelden waar water en energiebronnen voorhanden zijn. Je zou dus, zoals de Italiaanse natuurkundige Enrico Fermi al in 1950 opmerkte, verwachten dat we regelmatig iets van geavanceerd buitenaards leven zouden merken. Dat dit niet zo is, wordt de Fermi-paradox genoemd.De beide astrobiologen stellen daar de ‘Gaiaanse Bottleneck’ tegenover. Volgens deze theorie zou leven in het prille begin zo kwetsbaar zijn, dat de kans groot is dat het al vroeg uitsterft.Dat komt doordat het klimaat op veel jonge planeten simpelweg te instabiel is. Om de temperatuur op zo’n planeet leefbaar te houden, zouden eenmaal gevormde organismen de productie van broeikasgassen zoals waterdamp en koolstofdioxide voortdurend moeten bijstellen.Het is nog maar de vraag hoe vaak dat lukt. Oorspronkelijk waren Venus en Mars waarschijnlijk net zo leefbaar als de aarde, maar binnen een miljard jaar was Venus veranderd in een broeikas en Mars in een vrieskist. Als er ooit al leven is geweest op deze planeten, was dat klaarblijkelijk niet in staat om het snel veranderende klimaat te stabiliseren. Voor zover we nu weten, is dat alleen op de aarde gelukt. Bron: Astronomie.nl.
Hubble legt de kosmische diamanten in Trumpler 14 vast
Onze Melkweg bevat naar schatting minstens 1100 open sterrenhopen en eentje daarvan is Trumpler 14, een grote verzameling van zware, heldere sterren, omgeven in een wolk van gas en stof, pakweg 8000 lichtjaar van ons verwijderd in de richting van de welbekende Carina nevel. De sterrenhoop is slechts een half miljoen jaar oud, een schijntje van de Pleiaden, die met een leeftijd van 115 miljoen jaar een stuk ouder zijn. Trumpler 14 is een enorme verzameling sterren, zo’n 2000 naar schatting, sommigen een tiende van de massa van de zon, anderen tientallen keren zo zwaar. Een beetje linksonder zie je een ster omgeven door een vaag boogje. Da’s de ster
Hoe kan een pulsar plotseling verdwijnen?
Credit: ESA.
Een ster is plotseling van het kosmische toneel verdwenen – althans, zo lijkt het. Het gaat om een zogenaamde pulsar, een snel roterende neutronenster, die deel uitmaakt van het binaire stersysteem J1906. Wetenschappers hebben de pulsar jarenlang bestudeerd, om te achterhalen rondom wat voor type ster hij zijn rondjes draait. Totdat de pulsar plotseling verdween.
Naarmate een pulsar ronddraait, zal deze aan zijn polen krachtige bundels van elektromagnetische stralen gaan uitzenden. Wetenschappers gebruiken radiotelescopen om het regelmatige geklik van die bundels te op te vangen. Plotseling was het gedaan met het geklik vanuit J1906. Waar is die pulsar dan in vredesnaam gebleven?Vermoedelijk heeft de massa van de begeleidende ster ervoor gezorgd dat de pulsar in een diepe “put” in het weefsel van de ruimtetijd terecht is gekomen – een proces dat geodetische precessie wordt genoemd, een direct gevolg van de wetten van Einstein. Als gevolg hiervan is de rotatie-as van de pulsar gewijzigd, waardoor de bundel niet meer op ons gericht staat.De pulsar is dus helemaal niet verdwenen – een put in de ruimtetijd heeft z’n bundels simpelweg een andere kant op gewezen.
Kunnen we Planet IX eigenlijk wel waarnemen?
Een impressie van Planeet Negen
Het zal je niet zijn ontgaan. Astronomen hebben, aan de hand van de omloopbanen van bepaalde ijsdwergen in de Kuipergordel, sterke aanwijzingen gevonden voor het bestaan van een grote
Kwantumtheorie is zojuist nóg vreemder geworden
Credit: mathilluminated
Net als je denkt dat het niet gekker kan, heeft de kwantummechanica ons opnieuw verbaasd. Na de Kat van Schrödinger zijn het nu kwantumduiven die ons op de proef stellen. Kun je namelijk drie duiven kwijt in twee duivenhokken, zonder dat twee duiven in één hok zitten? Nee, toch? Nou ga er even goed voor zitten, want onderzoekers zijn met een persbericht gekomen waarvan je brein vermoedelijk pijn gaat doen.
Als je drie duiven in twee hokken stopt, dan moeten minstens twee duiven in één hok terecht komen – dat is een voor de hand liggende en fundamentele stelling, aangezien het de essentie van het begrip “tellen” omvat. Maar in ons onderzoek hebben we aangetoond dat dit in kwantummechanica niet altijd waar hoeft te zijn! We hebben namelijk een aantal gevallen waargenomen waarbij drie kwantumdeeltjes in twee doosjes zijn gestopt, zonder dat twee deeltjes in hetzelfde doosje zitten. Het is nog te vroeg om te voorspellen wat de implicaties van ons onderzoek zullen zijn. Maar wij zijn persoonlijk van mening dat de implicaties enorm zullen zijn, aangezien we te maken hebben met hele fundamentele concepten.
Wauw. De natuurkunde-fanaten kunnen het hele onderzoek hier bekijken.
Gigantisch spiraalstelsel op de gevoelige plaat vastgelegd
Astronomen hebben de meest gedetailleerde opname ooit gemaakt van het grootste spiraalstelsel dat we kennen: Malin 1. Dit stelsel is bijzonder om twee redenen: zijn gigantische omvang van 750.000 lichtjaar (bijna zeven keer groter dan de Melkweg)
Stralingsgordels rond de aarde zijn complexer dan gedacht
Sterrenkundigen vinden bewijs voor het bestaan van een negende planeet!
Een impressie van Planeet Negen. (Credit: Caltech/R. Hurt (IPAC)
Twee sterrenkundigen van Caltech in Californië in de VS hebben bewijs gevonden voor het bestaan van een negende planeet in ons zonnestelsel! Op basis van de banen van zes KBO’s (Kuiperbelt objects) – ijskoude rotsachtige objecten in de Kuipergordel aan de rand van ons zonnestelsel – hebben ze berekend dat er een planeet van ongeveer tien aardmassa’s moet zijn, dat ongeveer twintig keer verder weg staat dan de huidige verste planeet van ons zonnestelsel, dat is Neptunus, welke gemiddeld 4,5 miljard km van de zon staat. De onderzoekers Konstantin Batygin en Mike Brown noemen hun planeet heel toepasselijk ‘Planeet Negen’ en deze doet er volgens hun berekeningen tussen de 10.000 en 20.000 jaar over om één keer om de zon te draaien. Hieronder een afbeelding met de baan van Planeet Negen om de zon en enkele banen van bekende KBO’s, die gebruikt zijn om de baan van Planeet Negen te berekenen.
De baan van planeet Negen en enkele bekende KBO’s. Caltech/R. Hurt (IPAC)
Tot augustus 2006 had het zonnestelsel nog negen planeten, maar in die maand bepaalde de Internationale Astronomische Unie (IAU) in Praag dat Pluto niet voldoet aan de toen goedgekeurde definitie van een planeet en dat deze voortaan door het leven moest gaan als dwergplaneet. Het waren de waarnemingen aan de vele grote KBO’s, zoals gedaan door Mike Brown – beter bekend als de Pluto-Killer, zoals ‘ie zichzelf op Twitter noemt – die toen in 2006 duidelijk maakten dat er vele objecten zoals Pluto waren en dat niet meer vol te houden was dat dit allemaal planeten zijn. Batygin en Brown wijzen er op dat Planeet Negen, die nog niet echt waargenomen is, een echte planeet is en dat z’n massa daar geen verwarring over geeft: Planeet Negen heeft maar liefst 5000 keer de massa van Pluto! Best grappig als je er over nadenkt: Mike Brown, degene die de Verenigde Staten z’n enige door een Amerikaan ontdekte planeet afnam – Pluto werd in 1930 ontdekt door Clyde Tombaugh – heeft nu weer bewijs voor een nieuwe planeet gevonden! Eh… Brown is Amerikaan, zoals z’n naam je al doet vermoeden. Konstantin Batygin is inmiddels ook Amerikaan, hij migreerde op 13 jarige leeftijd met z’n ouders van Rusland naar de VS.
And, by the way, Planet Nine is definitely a “planet” https://t.co/mTEKJK6USv
— Mike Brown (@plutokiller) 20 januari 2016
Bij hun berekeningen maakten Batygin en Brown gebruik van het werk van een voormalige student van Brown, Chad Trujillo, die in 2014 met z’n collega Scott Shepherd aan de hand van 13 ver verwijderde KBO’s had berekend dat er een dwergplaneet moest zijn, die de banen van deze 13 KBO’s beïnvloedde. Daarop voortbordurend komen de Caltech-onderzoekers nu met een negen planeet, geen dwergplaneet maar een echte planeet. En hij voldoet pook aan de criteria van planeten, zoals onlangs opgesteld door de onderzoeker Jean-Luc Margot. Hieronder een video over Planeet Negen.
Het artikel van Batygin en Brown ‘Evidence for a Distant Giant Planet in the Solar System‘ met alle berekeningen op grond waarvan ze het bestaan van deze negende planeet als bewezen achten – beste wel een megagrote claim die ze hier neerleggen – is gepubliceerd in the Astronomical Journal – hier gratis te lezen. Hieronder tenslotte nog een infografiek over Planeet Negen (dubbelklikken voor de megaversie). Zie je in ’t groen de baan van Neptunus, die er 165 jaar over doet om één keer om de zon te draaien?
Credit: Space.com
Source SPACE.com: All about our solar system, outer space and exploration.