De landelijke sterrenkijkdagen 2016 zullen plaatsvinden van 11 tot 13 maart 2016. Zoals gebruikelijk is weer gekozen voor het laatste weekend in het voorjaar waarin het
De landelijke Sterrenkijkdagen komen er weer aan
Beantwoorden
Maandelijks archief: februari 2016
Waarom draaien de wijzers van de klok in de richting waarheen ze draaien?
Credit afbeelding; zonnewijzerkring / Willy Leenders via Public Domain.
De wijzers van de klok draaien ‘met de klok mee’, dat wil zeggen rechtsom. Waarom is dat zo? Waarom draaien de wijzers in die richting en niet andersom, tegen de klok in – widdershins zoals dat ook wel wordt genoemd. Dat heeft met de dagelijkse beweging van de zon aan de hemel te maken, die op het noordelijk halfrond ook van links naar rechts gaat – als je tenminste met je gezicht naar het zuiden staat. De zon komt op in het oosten, gaat dan via het zuiden naar het westen en gaat daar onder. Voor de uitvinding van de klok gebruikte men voor de tijdmeting de zonnewijzer en de schaduw daarvan volgt dezelfde richting, dus met de klok mee. De uitvinders van de klok, vermoedelijk is ’t een Chinese uitvinding, hebben die beweging aangehouden. Op het zuidelijk halfrond gaat de zon de andere kant uit. Als je daar naar het noorden kijkt (dus onze kant uit) dan loopt de zon ook van oost naar west, maar daar is dat van rechts naar links. Was de klok in bijvoorbeeld Zuid-Amerika uitgevonden, dan had ‘ie vermoedelijk de andere kant uit gelopen. Bron: Koberlein.
Columbus Theatre in Kerkrade: the place to experience ‘The Overview Effect’
The blue Marble (Credit: NASA).
About three years ago I had the opportunity to start an informal collaboration with Frank White, co-founder of ‘The Overview Institute’ and author of ‘The Overview Effect’, a book that has been recently published in its second edition and that in my opinion should be read in schools. The book describes the long lasting effect produced by the sight of the Earth seen from Space on the mind of the astronauts. It is well documented that watching our planet from a great distance generates a deeper awareness of Earth’s globality, with its geographical, political and social boundaries disappearing. It is no surprise that the iconic ‘Blue Marble’ image, taken during the last manned mission to the Moon in 1972, helped changing the perception of our planet, becoming a symbol for the ecological movement in the seventies. The ‘Blue Marble’ picture is part of a series of images of Earth seen from Space taken during manned Space explorations.
Photo of Edgar Mitchell: credits NASA, courtesy of Retro Space Images.
Talking about the first photo of the Earth taken from the Moon’s orbit in 1966, Jay Friedlander, a NASA photographic technician said “You’re looking at your home from this really foreign kind of desolate landscape…It’s the first time you’re actually looking at Earth as a different kind of place” We’re on this little Earth. We’re only part of some grand solar system in some big galaxy and universe. That’s why this picture is important, because this was the first time that anyone on Earth got this sense”. (http://www.space.com/12707-earth-photo-moon-nasa-lunar-orbiter-1-anniversary.html). Nearly all astronauts who have experienced seeing the Earth from outer space report a lasting globalization of awareness concerning environmental, political and social issues. Astronaut Gerald Carr has said, “Most of us come back with an interest in ecology. You came back feeling a little more humanitarian”. “I’m sure this is a commonly related thing”, said Mark Garneau, “you become more of a global citizen.” Edgar Mitchell, who dedicated part of his life to the study of spirituality, as a result of his experience as an astronaut, and who sadly died last night, sums it up quite powerfully: “We went to the Moon as technicians. We returned as humanitarians“.
View morning in Australia from the ISS: credits Scott Kelly (NASA).
A few days ago I went to visit the Columbus Theatre which opened very recently in Kerkrade in The Netherlands. The long journey was well worth the visit. It is one of the few places in the world at the moment that offers an experience as close as possible to that of the Overview Effect. After watching an educational video in a Star Trek replica room, equipped with state of the art screens, I was accompanied into a huge circular room, caved in the middle and I was invited to stand against a glass balustrade looking into the void of the deep hole. Lights switched off and the immersive video started: cleverly projected into the void, the video gives the strong feeling of floating above Earth and watching our planet from the cupola of the International Space Station, it is a very close experience to that of embodying the privileged position of the astronaut inside the station, while looking outside at the Earth. Our planet is portrayed in all its beauty and precious life, leaving the viewer in awe by the end of the projection.
Impression of the Columbus Earth theatre in Kerkrade (credit: Columbus Earth theatre).
The building hosting the Columbus Theatre was first envisioned in 2012 and was opened to the public very recently, with a launch event featuring Frank White himself talking about ‘The Overview Effect’. Besides the Columbus Theatre, the Museum offers a very interesting exhibit of interactive scientific installations for experiencing first hand the latest development in technology, robotics and biology. A ride well worth the time. For planning your visit to the Columbus Theatre please visit the website: http://www.columbusearththeater.nl/.
21 maart start de LHC weer – zal ‘ie deze zomer de identiteit van de 750 GeV hobbel onthullen?
De Large Hadron Collider – ’s werelds grootste deeltjesversneller bij Gen
Video: de Saturnus V en het Space Launch System vergeleken
Credit: NASA
De Saturnus V raket bracht de Apollo missies naar de maan, het nu in ontwikkeling zijnde Space Launch System (SLS) moet datzelfde gaan doen voor de toekomstige bemande missies naar Mars. In de video hieronder vergelijkt Stephen Granade de twee raketten, de ene die in de jaren zestig van de vorige eeuw werd gebouwd en die tot nu toe nog steeds de meest krachtige draagraket aller tijden is, de andere die door de NASA in ontwikkeling is en die met de zogeheten Exploration Mission-2 (EM-2) van Orion capsule en SLS als eerste beproefd zal worden.
Bovenstaande video is deel 2 van de serie ‘No Small Steps: Getting to Mars’. Hier is deel 1 te zien.
Zoem zoem: 11 februari zou de ontdekking van zwaartekrachtsgolven bekend worden gemaakt
Credit: LIGO
De geruchtenmachine is weer volop in gang op internet: de geruchten dat men met de LIGO detector signalen van zwaartekrachtsgolven heeft ontdekt, veroorzaakt door een samensmelting (Engels: ‘merger’) van twee zware zwarte gaten, waarover we een maand geleden al schreven, zijn verder aangezweld. Er zou donderdag 11 februari om 10.40 uur door de LIGO groep in Washington DC een persconferentie worden gegeven en daarop zou men volgens de geruchten gaan aankondigen dat met de twee detectoren van de Advanced LIGO – de een in Livingston, Louisiana en de ander in Hanford, Washington (zie afbeelding hieronder) – zwaartekrachtsgolven zijn gezien, afkomstig van het samensmelten van twee zeer zware zwarte gaten, de ene 36 zonsmassa’s en de ander 29 zonsmassa’s zwaar. Indien dit bericht juist is kunnen we er bijna zeker van zijn dat de Nobelprijs voor de Natuurwetenschappen dit jaar naar de ontdekkers gaat.
Impressie van twee zwarte gaten die naar elkaar spiraliseren en botsen. Credit: NASA.
Samen zouden die een zwart gat van 62 zonsmassa’s hebben opgeleverd. Eh… wacht even, 36 + 29 is toch 65? Waar is die drie zonsmassa dan gebleven? Die zou in enkele minuten tijd (!) in de vorm van zwaartekrachtsgolven zijn weggelekt, rimpels in de ruimtetijd. Volgens deze tweet, afkomstig van een collega van de Canadese natuurkundige Cliff Burgess, zou de detectie een betrouwbaarheid van maar liefst 5,1sigma hebben, welke boven de 5sigma ligt, de grens wanneer men spreekt van een ontdekking.
De afbeelding is gisteren opgedoken in een artikel in Science Magazine, dus het is geen obscure bron die er mee aankomt. In de mail van Burgess wordt nog meer informatie vermeld. Men zou in het gevonden signaal ook ’the ring-down to kerr’ hebben gezien, een verschijnsel dat optreedt vanaf het moment dat zwarte gaten botsen en smelten. Als ze samengaan is hun vorm nog niet in evenwicht, door het uitzenden van zwaartekrachtsgolven heeft het nieuwe zwarte gat even de tijd nodig om dat evenwicht te bereiken en die periode wordt de ringdown genoemd. Het eindresultaat is een zogeheten Kerr zwart gat, ook wel een Kerr-Newman zwart gat genoemd, een zwart gat dat roteert. Volgens Lubos Motl zou het ontstane zwarte gat een straal van 185 km hebben, de straal van de waarnemingshorizon, de grens waarbinnen niets meer kan ontsnappen uit het zwarte gat, zelfs licht niet. De frequentie van de uitgezonden zwaartekrachtsgolven zou 300 hertz zijn. Zodra ik meer nieuws heb over deze zoemerdezoem geruchten horen jullie ’t als eerste! Bron: Science Magazine + The Reference Frame.
Na koerscorrectie heeft JUNO de planeet Jupiter in z’n vizier
De Amerikaanse ruimtesonde JUNO heeft Jupiter, na een serie koerscorrecties, nu duidelijk in beeld. De ruimtesonde heeft op 3 februari z’n stuwraketten geactiveerd, waardoor zijn snelheid met 1,1 km/u veranderd is. Op dat moment bevond Juno zich op een afstand van 82 miljoen kilometer van z’n doelwit. Op 31 mei zal een tweede koerscorrectie plaatsvinden, waarna de ruimtesonde op 4 juli zal aankomen bij de grootste planeet in het zonnestelsel. De Juno-missie heeft zo’n 1,1 miljard dollar gekost en is gelanceerd in augustus 2011. Het is de bedoeling dat de ruimtesonde het zwaartekracht- en magnetische veld van Jupiter in kaart zal brengen, zodat wetenschappers meer zullen leren over de structuur van de planeet, evenals het
Bestaan van Planeet IX blijkt niet noodzakelijk te zijn
De aanwezigheid van een grote Planeet IX is niet noodzakelijk om de vreemde omloopbanen van een handjevol objecten in het buiten-zonnestelsel te verklaren, zo blijkt uit nieuw onderzoek. Planeet IX is voorgesteld om de merkwaardige omloopbanen van zes objecten voorbij Neptunus te verklaren. Die planeet zou zo’n 11 aardmassa’s wegen, met een omloopbaan die 10.000 tot 20.000 jaar nodig heeft om
Ruimterots scheert volgende maand langs de aarde
Credit: NASA/JPL-Caltech
Komende maand zal een ruimterots zó dicht langs de aarde vliegen, dan je ‘m wellicht zou kunnen zien! Maar laat ik eerst één ding duidelijk maken: er is absoluut géén kans dat-ie met de aarde in botsing zal komen. Het gaat om de asteroïde 2013 TX68, die op 5 maart langs de aarde zal vliegen op een afstand van…ehm, dat weten we (nog) niet. De volledige omloopbaan van de ruimterots is namelijk nog niet bekend. Volgens het meest waarschijnlijke pad zal 2013 TX68 op een hoogte van 1,6 miljoen kilometer langs onze planeet scheren. Er is echter een kleine kans dat de afstand meer dan 10 miljoen kilometer zal bedragen en da’s toch echt te ver weg om te kunnen waarnemen. Maar er is ook een kleine kans dat de afstand slechts 18.000 kilometer zal bedragen en in dat geval kun je ‘m (in ieder geval door een telescoop) gemakkelijk spotten 🙂 Astronomen hebben de 30 meter lange ruimterots twee jaar geleden ontdekt en hebben te weinig gegevens kunnen verzamelen om de precieze omloopbaan vast te leggen. In september 2017 zal 2013 TX68 nogmaal langsscheren en in dat geval is de kans op een inslag 1 op 250 miljoen. Die kans is volgens NASA “te klein om ons zorgen te hoeven maken”. Daar sluit ik me volledig bij aan 😛
Bron: Gizmodo.
Rosetta-komeet heeft geen grote holtes of grotten
Credit: ESA/Rosetta/NavCam – CC BY-SA IGO 3.0
Er bevinden zich geen grote holtes of grotten in het inwendige van de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko, zo blijkt uit metingen die verricht zijn door de Rosetta-ruimtesonde. Kometen zijn de ijzige restanten van het ontstaan van het zonnestelsel en worden derhalve wel gezien als kosmische tijdscapsules. Acht kometen zijn inmiddels door ruimtesondes bezocht en aan de hand daarvan hebben we een redelijk beeld gekregen van deze bijzondere objecten. Toch zijn er nog een aantal onopgeloste raadsels overgebleven. Zo hebben kometen vaak een lagere dichtheid dan waterijs en dat betekent dat ze hoogst poreus moeten zijn. Maar is dat het gevolg van grote holtes en grotten in het inwendige van de komeet? Of heeft een komeet een structuur met een meer homogene lage dichtheid? In het geval van de Rosetta-komeet blijkt het laatste van toepassing te zijn. Er zijn geen aanwijzingen gevonden voor grote holtes of grotten en dat betekent dat de komeet helemaal moet zijn opgebouwd uit een homogeen en nogal poreus mengsel van ijs en stof.
Helaas ben ik door buikgriep geveld, dus hier laat ik het even bij. Hoe de astronomen precies tot bovenstaande conclusies zijn gekomen, kun je lezen in de bron.