Anton Pannekoek in 1920. Credit: unknown draughtsman – Universiteitsmuseum Utrecht.
De komende dagen zijn er meerdere evenementen rond de beroemde Nederlandse sterrenkundige Anton Pannekoek (1873-1960).
Op donderdagavond 9 juni is er bij de KNAW in Amsterdam een publiekssymposium. Een van de sprekers is Ed van den Heuvel, de nestor van de Nederlandse sterrenkunde. Het symposium is gratis, maar men moet zich van tevoren opgeven via de website van de KNAW. https://www.knaw.nl/nl/actueel/agenda/anton-pannekoek-1873-1960-zijn-visie-op-wetenschap-en-maatschappij
Overdag op donderdag 9 en vrijdag 10 juni is er een internationale wetenschappelijke conferentie over Anton Pannekoek bij de KNAW in Amsterdam. Ook hier is deelname gratis en moet men zich van tevoren opgeven.
De aanleiding voor het publiekssymposium en de conferentie is het kunstproject over Anton Pannekoek van de Duitse kunstenaar Jeronimo Voss. Het kunstproject is van 15 mei tot en met 26 juni te zien in het Stedelijk Museum Bureau aan de Rozenstraat 59 te Amsterdam.
De Europese LISA Pathfinder – op 3 december vorig jaar vanaf de Europese lanceerbasis Kourou in Frans-Guyana met een Vega raket gelanceerd – blijkt alle verwachtingen te overtreffen. De sonde zit vol met technologie die bedoeld is om te testen of het mogelijk is in de ruimte zwaartekrachtsgolven te ontdekken. Tot februari dit jaar waren die golven nog hypothetisch, maar door de op 11 februari bekendgemaakte ontdekking ervan met de LIGO detector in de VS weten we dat ze echt bestaan, rimpels in de ruimte die ontstaan door extreme gebeurtenissen zoals botsende zwarte gaten. In de LISA Pathfinder, die zich op anderhalf miljoen km afstand van de aarde bevindt in Lagrangepunt L1, bevinden zich twee kleine kubussen van goud en platina, 38 cm van elkaar verwijderd, die in een perfecte toestand van vrije val zijn en die door laserstralen met elkaar in verbinding staan.
De gepubliceerde resultaten van de LISA Pathfinder. Credit: Spacecraft: ESA/ATG medialab; data: ESA/LISA Pathfinder Collaboration
Uit het vandaag in Physical Review Letters gepubliceerde artikel Sub-femto-gg Free Fall for Space-Based Gravitational Wave Observatories: LISA Pathfinder Results blijken de elk twee kg zware kubussen zich in een bijna perfecte vrije val te bevinden. De twee testmassa’s staan vrijwel stil ten opzichte van elkaar met een relatieve versnelling van minder dan tien miljoenste van een miljardste van de zwaartekracht van de aarde. Deze meetnauwkeurigheid is ruim honderd maal beter dan wat nodig is voor de toekomstige eLISA (evolved Laser Interferometer Space Antenna) missie, de Europese missie die in de ruimte zwaartekrachtsgolven moet gaan ontdekken. De zwaartekrachtsgolven die LIGO heeft ontdekt waren afkomstig van de botsing van twee zwarte gaten van ongeveer dertig zonsmassa r stuk, de frequentie van die golven was 100 Hz. eLISA moet in staat zijn ook zwaartekrachtsgolven van botsingen van superzware zwarte gaten in de centra van sterrenstelsels ontdekken, met lagere frequenties van 0,1 mHz tot 1 Hz. Hieronder een video over hoe de LISA Pathfinder precies werkt.
Hier voor de geïnteresseerden nog een Q&A sessie die vandaag op Reddit over de resultaten van de LISA Pathfinder is gegeven. Bron: ESA.
Volgens astronauten van de Apollo ruikt de maan naar verbrand buskruit. Ruikt het op Mars ook naar verbrand buskruit? De NASA heeft Steve Pearce een geurchemicus ingehuurd om de ruimtegeur zo goed mogelijk na te bootsen (metaal, buskruit, frambozen, aangebrande biefstuk en rum.)
Pearce weet ook hoe het binnen het Russische ruimtestation Mir ruikt. Het stonk naar zweetvoeten en een mix van muffe lichaamsgeur,nagellakremover en benzine. Ondanks dat de luchtfilters een systeem hadden om lucht en water te recyclen. Zo werd een paar jaar geleden ethylformiaat ontdekt in ruimtestof. Dezelfde chemische stof geeft frambozen hun smaak. Dat klinkt dan weer wel oké.
NASA maakt geur van Titan
We willen weten hoe het écht voelt om op een andere planeet te staan. Oppervlaktefoto’s van Mars en de maan bevredigen onze nieuwsgierigheid niet meer. Hoe ruikt het in de atmosfeer van een andere wereld? NASA-wetenschappers hebben de geur van Titan nagemaakt, de maan van Saturnus.
Het aroma van Titan niet erg aantrekkelijk. Volgens de onderzoekers ruikt de atmosfeer op de maan vooral naar benzine. Toch is de geur beter dan de wetenschappers verwachtten op basis van de samenstelling van Titans atmosfeer. Die bestaat namelijk uit stikstof en methaan, een van de primaire gassen die ontsnappen wanneer we een wind laten.
Steve Pearce geeft een indicatie op basis van chemisch onderzoek en ervaringen van astronauten: “De beste beschrijving die ik kan bedenken is metaalachtig; een enigszins aangename, zoete metaalachtige sensatie die herinneringen oproept aan mijn universiteitszomers toen ik als lasser bijkluste. Dat is de geur van de ruimte.”
Wat roken de ISS astronauten nadat ze hun helm na terugkomst van een ruimtewandeling hadden afgezet?
Kevin Ford, NASA astronaut: had nog nooit zo’n geur geroken.
Don Pettit, Amerikaans ruimtevaarder: omschreef de geur als een zoetige aangename metalen lucht.
Alexander Gerst, Duits ruimtevaarder van de ESA: rook een mix van walnoten met de remblokken van zijn motor. Het deed hem ook denken aan een stapel natte kleren na een dag in de sneeuw.
Anousheh Ansari, ruimtetoerist en Iraans-Amerikaanse zakenvrouw: dacht de geur van aangebrande amandelkoekjes te herkennen.
Wat roken de astronauten op de maan?
Buzz Aldrin, voormalige Amerikaanse astronaut en tweede mens die voet op de maan zette: het rook naar as in de open haard.
Harrison Schmitt, Amerikaanse geoloog en voormalige astronaut: restanten van buskruit.
Tot slot
Sagittarius B2, een reuze moleculaire wolk van gas en stof dat ligt ongeveer 120 parsec (390 lichtjaren) van het centrum van de Melkweg: ruikt naar rum!
Jeff Bezos, de CEO van Amazon, denkt aan een toekomst waar alle zware industrie verplaatst wordt naar de ruimte en de aarde enkel als woonomgeving dient met hier en daar wat lichte industrie. Bezos is niet de enige die de zware industrie van de aardbodem wil laten verdwijnen. Er zijn de laatste jaren meerdere asteroïdemijnbouwbedrijven opgericht, die strijden om contracten voor het winnen van kostbaar metaal uit de miljoenen gigantische ruimtegesteenten in ons zonnestelsel.
Luxemburg wordt het wereldwijde centrum van ruimtemijnbouw
Luxemburg ambieert om met behulp van hun Space Resources Initiative ’s werelds centrale punt voor de ruimtemijnbouw te worden, zo maakte de Luxemburgse overheid afgelopen februari bekend. Vrijdag kwam het land een stap dichterbij de realisatie van dit plan, met de aankondiging van de ontwikkeling van een nieuw alomvattend juridisch kader dat het mogelijk maakt om rechten voor ruimtemijnbouw te verkrijgen. De wet treedt naar verwachting in 2017 in werking.
De nieuwe wet van Luxemburg is vergelijkbaar met het SPACE (Spurring Private Aerospace Competitiveness and Entrepreneurship) akkoord van de Verenigde Staten. Dat kwam er vorig jaar doorheen met een intensieve lobby door het asteroïdemijnbouwbedrijf Planetary Resources. Maar in tegenstelling tot het SPACE akkoord, die burgers van de Verenigde Staten in staat stelt om ruimtelijke grondstoffen te winnen voor commercieel gebruik, zal de Luxemburgse wet ook van toepassing zijn op niet-Luxemburgers.
Van wie zijn delfstoffen in de ruimte?
Wat je vindt, mag je houden. Die regel geldt vanaf nu niet alleen op aarde maar ook in de ruimte. Het Amerikaanse Congres heeft een speciale ruimtewet aangenomen die het voor Amerikaanse bedrijven mogelijk maakt mijnbouw te plegen op asteroïden. De delfstoffen die ze er vinden, mogen ze vanaf nu houden.
De ruimte is van iedereen. Als je een activiteit hebt die hulpbronnen uit een astroïde weet te halen dan mag je die bronnen in eigendom hebben. De astroïde of maan zelf zal geen eigendom zijn.
Er zijn vele voordelen aan ontginning van materialen als ijzer, platina of palladium uit asteroïden. Buiten dat de industrie triljoenen dollars waard kan worden, zal asteroïdemijnbouw misschien wel essentieel worden voor de toekomst van de mens in de ruimte. Als we oprecht koloniën willen gaan stichten op de maan of Mars, dan hebben we heel wat grondstoffen nodig. Dan is het ook nog eens kosteneffectiever (en milieuvriendelijker) om die te winnen uit een asteroïde dan uit de Aarde.
De grote baas van SpaceX, Elon Musk, is inmiddels ook besmet met het rode virus, het Marsvirus. Riep hij eind april nog dat SpaceX in 2018 een onbemande Red Dragon capsule naar Mars wil sturen, nu anderhalve maand later heeft hij gezegd dat hij al in 2024 een bemande missie naar Mars wil sturen! Die zou dan na een vlucht van zo’n zeven maanden in 2025 bij de Rode Planeet moeten aankomen en dan voor een historische, eerste landing van mensen op Mars moeten zorgen. Tweeduizendvijfentwintig, da’s al over negen jaar! 😯 Musk was afgelopen week op de Code Conferentie in Rancho Palos Verdes, Californië en daar kondigde hij de nieuwe, ambitieuze plannen van SpaceX aan – hier het gehele interview. Veel details gaf hij nog niet, want die wil hij in september onthullen op het International Astronautical Congress in Guadalajara, Mexico. Vanaf lente 2018 wil men telkens gebruik maken van de ‘lanceervensters’ naar Mars, die zich iedere 26 maanden voordoen, waarbij de kortste route tussen aarde en Mars zich voordoet, een route die maar zeven maanden duurt. Over de zware raket, die zowel de goederen als de bemanning – in meerdere vluchten – naar Mars moet brengen zullen we in september meer horen. Dat zal vermoedelijk de Falcon Heavy worden, waarvan eind dit jaar de eerste proefvlucht moet gaan plaatsvinden – hieronder een video met een impressie daarvan.
Mmmm, Musk wil al in 2024 astronauten naar Mars brengen. Hem redelijk kennende gaat ‘m dat nog lukken ook. De Nederlandse Mars One missie kondigde vorig jaar aan dat hún bemande Marsmissie vertraagd is tot 2027, dus drie jaar later. Wat zouden zij nu gaan doen? Stekker eruit? Een versnelling van de plannen? We zijn benieuwd. Bron: Spacenews.
Ik woon in Sterrenburg, een wijk in Dordrecht. Tsja, wie auteur op de Astroblogs is die woont in een wijk met zo’n naam, logisch toch? Ik keek vanochtend vreemd op toen ik bovenstaande foto voorbij zag komen op de website van de ESA – dubbelklikken om te versentinelariseren. Daar verschijnen met de regelmaat van de klok satellietfoto’s, maar dat zijn dan altijd foto’s van woestijnen in Abu Dabi, tropische regenwouden in Brazili
Eergisteren is boven de de Amerikaanse staat Arizona een fikse vuurbal waargenomen. Deze werd vergezeld door een gigantische knal, maar heeft verder geen noemenswaardige schade opgeleverd. Restanten van de vuurbal zijn volgens persbureau AP in de woestijn terecht gekomen. Sommige van die meteorieten zijn teruggevonden in het plaatje Cibecue. Een vuurbal is simpelweg een superheldere vallende ster, oftewel een meteoor: een stofdeeltje dat opbrand in de aardatmosfeer. Bij een vuurbal is dat overigens niet zomaar een stofdeeltje, maar een flinke steenklomp. Hieronder wat beelden van de gebeurtenis.
Twee recente tweets van Sarcastic Rover laten ons foto’s zien van platte stenen op Mars, gemaakt door de Marsrover Curiosity, die de indruk wekken dat die stenen spotten met de wetten van de zwaartekracht. Eerst de tweets waar ’t om draait:
De Surveyor 1 gefotografeerd door de LRO. Credit: NASA/Goddard/Arizona State University
Afgelopen vrijdag was het precies vijftig jaar geleden dat de Amerikanen erin slaagden een zachte landing te maken met een ruimtevaartuig op de maan. Dat gebeurde op 2 juni 1966 en wel met de Surveyor 1. Die was op 30 mei 1966 gelanceerd en na de landing op de maan in de Oceanus Procellarum, toen ’t vanaf de aarde gezien Volle Maan was, maakte ‘ie zo’n 10.000 foto’s tot het twee weken later Nieuwe Maan was. Die foto’s waren bedoeld om te kijken hoe het terrein er op de maan uitziet, ter voorbereiding op de maanmissies van de Apollo’s, die enkele jaren later plaatsvonden. De foto hierboven, waarop je de Surveyor 1 ziet, is gemaakt in 2009 met de Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO). Hieronder een video, over die historische eerste zachte landing op de maan van de Amerikanen – de Russen waren met hun Loena 9, die op 3 februari 1966 een zachte landing uitvoerde, vier maanden eerder.
