Vrijdag 16 december: lezing bij Huygens over het ecosysteem van de Melkweg

Credit: ESO/S. Brunier

Op de laatste verenigingsavond van 2016 op vrijdag 16 december a.s. bij sterrenkundevereniging Chr. Huygens in Papendrecht houdt Marijke Haverkorn een lezing over het ecosysteem van de Melkweg. Haverkorn is universitair docent in het Institute for Mathematics, Astrophysics d Particle Physics (IMAPP) aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Ze onderzoekt interstellaire materie en magneetvelden in de Melkweg, met behulp van optische polarisatiemetingen en radiostraling van o.a. de LOFAR telescoop.
De stralende band van de Melkweg, zoals deze ‘s nachts aan de donkere hemel te zien is, is bedrieglijk vredig en statisch. In werkelijkheid is de Melkweg, ons sterrenstelsel, een dynamisch en complex systeem. Net als ecosystemen op aarde, bevat de Melkweg vele verschillende onderdelen die allen in complexe wisselwerking met elkaar staan.

Het centrum van de LOFAR telescoop in Drenthe. Credit: ASTRON.

Bijvoorbeeld: sterren ontstaan uit enorme, koude gaswolken. Hun straling verhit en ioniseert deze gaswolken, waardoor grote bellen ontstaan, die soms zo groot zijn dat ze uit de Melkweg barsten. Ontploffende sterren aan het einde van hun leven slingeren schokgolven de ruimte in, die weer nieuwe stervorming kunnen induceren. Alle gaswolken zitten ‘vastgevroren’ in een magnetisch veld, wat daardoor grote invloed uitoefent op stervorming en bewegingen van de wolken. Bovendien kunnen deze magnetische velden (zogenaamde) kosmische-stralingsdeeltjes versnellen tot bijna de lichtsnelheid, die op hun beurt dan weer de gaswolken kunnen verhitten.
Zo beïnvloeden alle onderdelen (sterren, gas, magneetvelden, kosmische straling) elkaar om samen het ecosysteem van de Melkweg te vormen. Haverkorn zal in haar presentatie ingaan op de verschillende onderdelen van de Melkweg en hoe ze door onderlinge wisselwerking ons Melkwegstelsel letterlijk draaiende houden. De zaal is open om 20.00 uur en de lezing begint om 20.30 uur. Bron: Huygens.

Juno ziet parels op Jupiter

Credits: NASA/JPL-Caltech/SwRI/MSSS

De Juno-ruimtesonde heeft een opname gemaakt van de zogenaamde “parels” op Jupiter – een groepje witte ovalen die eigenlijk heftige stormen zijn. Sinds 1986 varieert het aantal van dit soort stormen van zes tot negen, maar op dit moment zijn er acht actief – allemaal op het zuidelijke halfrond van de reuzenplaneet. De opname is geschoten op 11 december, tijdens Juno’s derde flyby langs Jupiter. Op het moment van de opname bedroeg de afstand tussen de ruimtesonde en de planeet zo’n 25.000 kilometer. De opname is gemaakt met de JunoCam, een kleurencamera die ontworpen is om prachtige opnames te maken van de wolken en stormen op Jupiter. Hoewel JunoCam zijn nut heeft voor het wetenschapsteam achter de ruimtemissie, wordt het niet beschouwd als één van de wetenschappelijke instrumenten van Juno. De zichtbaar licht-camera is puur toegevoegd om ook het grote publiek (wij dus) van mooie plaatjes te voorzien. De echte wetenschappelijke missie wordt door een hele reeks andere instrumenten uitgevoerd 🙂

Bron: NASA