NASA’s Parker Solar Probe zal volgend jaar naar de zon vliegen

Credits: Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory

De NASA heeft vandaag officieel aangekondigd dat juli 2018 de Parker Solar Probe – voorheen de Solar Probe Plus – naar de zon zal worden gestuurd. De sonde is genoemd naar de nog in leven zijnde sterrenkundige Eugene Parker (90), die in 1958 als eerste in het artikel ‘Dynamics of the interplanetary gas and magnetic fields‘, verschenen in het vakblad the Astrophysical Journal, het bestaan van de zonnewind opperde. De zon zou volgens hem constant een stroom van hoogenergetische geladen deeltjes uitzenden, die invloed zou hebben op de planeten, waaronder de aarde. Die voorspelling was helemaal juist en het is het doel van de Parker Solar Probe: van dichtbij de uitstoot van geladen deeltjes vanuit de hete corona van de zon te bestuderen en te kijken hoe die zonnewind de planeten beïnvloedt. De sonde zal in een ‘lanceerraam’ worden gelanceerd dat twintig dagen duurt en dat start op 31 juli 2018. De reis naar de zon zal zeven jaar duren en in maar liefst 24 omwentelingen zal de afstand tot de zon steeds kleiner worden, tot eind 2024, als de afstand slechts 6,2 miljoen km is, veel dichter bij de zon dan de binnenste planeet Mercurius en wel zeven keer dichterbij de zon dan de sonde die tot nu toe het dichtste bij de zon kwam, de Helios 2 sonde, die in 1976 tot 44,5 miljoen km van de zon kwam. De temperatuur is daar meer dan 1300 graden Celcius en dat betekent dat de sonde voorzien wordt van een 11,43 cm dik hitteschild van koolstof, dat de vier belangrijkste instrumenten aan boord op kamertemperatuur houdt.

Bron: NASA.

Astronomen vermoeden planeet met gigantische ringen rond waarneembare ster

Artistieke impressie van de ster PDS 110 in het sterrenbeeld Orion, waar mogelijk een planeet omheen cirkelt met een gigantisch ringenstelsel, dat het sterlicht periodiek (iedere 2,5 jaar) met 20 procent dimt. Credit: University of Warwick

Een internationaal team van astronomen van onder meer de Sterrewacht Leiden hebben een ongebruikelijke begeleider ontdekt van een zeer jonge ster in het sterrenbeeld Orion. Iedere 2,5 jaar schuift een groot object (mogelijk een planeet) voor de ster langs waardoor het sterlicht met 20 procent wordt gedimd. Vermoed wordt dat een exoringen-systeem de oorzaak is. De volgende verduistering wordt verwacht in september en de astronomen treffen voorbereidingen om deze eclips in detail te gaan bestuderen. Binnenkort verschijnt hun paper in Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.

Eerste auteur Hugh Osborn, promovendus aan de Warwick University in Australië, ontdekte de mysterieuze lichtcurve in data van de SuperWASP-survey. “Maar pas toen we een tweede eclips vonden in data van de KELT-survey wisten we zeker dat hier iets bijzonders aan de hand is,” zo licht hij toe.

Door de tijden van de twee eclipsen gecombineerd met de positie van de ster ten opzichte van de zon waren ze niet te zien. Komende september doet zich de eerste gelegenheid voor om de ster waar te nemen zonder dat het felle zonlicht in de weg zit. Dat konden de astronomen berekenen door de data uit de twee surveys te combineren. Coauteur Joseph Rodriguez van Harvard University: “We zijn nu voorbereidingen aan het treffen om de volgende verduistering nauwkeurig te volgen en vast te stellen waaruit de ringen bestaan. Heel spannend allemaal.”

De ster waar het nog onbekende object omheen draait, PDS 110, staat op ongeveer 1100 lichtjaar afstand van de aarde in het sterrenbeeld Orion en is helder genoeg voor sterrenkundeamateurs om de twee weken durende eclips in september te kunnen volgen. Wellicht kunnen zij een bijdrage leveren aan het onderzoek.

Artist’s impression van het ringenstelsel rond J1407b (c) Ron Miller

Coauteur Matthew Kenworthy van de Sterrewacht Leiden ontdekte eerder met collega’s een gigantisch ringenstelsel rond een planeet bij de ster J1407. Kenworthy vermoedt ook deze keer dat ringen de oorzaak zijn. “Tijdens beide verduisteringen zien we de hoeveelheid licht van de ster heel snel veranderen. Op basis daarvan vermoeden wij een ringenstelsel, vele malen groter dan dat van Saturnus.”

De reuzenringen rond J1407 kunnen niet direct worden waargenomen omdat de ster veel te ver weg staat, dus mochten de ringen bij het object rond PDS 110 in september worden aangetroffen, dan zal dit systeem de geschiedenisboeken ingaan als het eerste stelsel met reuzenringen waarvan de omlooptijd bekend is. Dat laatste betekent dat astronomen de waarnemingen kunnen plannen. Deze waarnemingen kunnen hun vervolgens meer inzicht geven in de omstandigheden waaronder planeten en hun manen rond jonge sterren worden gevormd.

De ringen rond J1407b zijn zo groot dat we ze in de schemering zouden kunnen zien vanaf de aarde, als ze rond de planeet Saturnus zouden zijn geplaatst. De ringen zijn hier te zien boven de Oude Leidse Sterrewacht (c) M. Kenworthy / Universiteit Leiden

“J1407 was het eerste van dit soort exoringen-stelsels. Met de ontdekking van PDS110, en de kans op de eclips in september, hopen we een tweede exoringen-systeem te kunnen bevestigen,” besluit Kenworthy. Bron: Astronomie.nl.

ESO tekent contracten voor de reusachtige hoofdspiegel van de ELT

Artist’s impression van de hoofdspiegel van de ELT. Credit: ESO/L. Calçada/M. Kornmesser

Tijdens een ceremonie die vandaag is gehouden in het ESO-hoofdkwartier nabij München, zijn de contracten getekend voor de productie van de 39 meter grote hoofdspiegel van de Extremely Large Telescope (ELT). Het Duitse bedrijf SCHOTT zal de glassegmenten vervaardigen en het Franse bedrijf Safran Reosc zal deze polijsten, monteren en testen. Het contract voor het polijsten van de glassegmenten is het op één na grootste contract voor de bouw van de ELT en het op twee na grootste contract dat ESO ooit aan een bedrijf heeft gegund.

Het unieke optische systeem van ESO’s Extremely Large Telescope bestaat uit vijf spiegels, die stuk voor stuk een technologische uitdaging vormen. De 39 meter grote hoofdspiegel, die uit 798 afzonderlijke zeshoekige segmenten zal bestaan, elk met een middellijn van 1,4 meter, zal verreweg de grootste zijn die ooit voor een optische telescoop is vervaardigd. Tezamen zullen de segmenten tientallen miljoenen keren zoveel licht opvangen als het menselijk oog [1]De spiegelsegmenten van de ELT zullen worden geïnstalleerd in een gezamenlijk onderstel en worden uitgerust met randsensoren – de nauwkeurigste die ooit in een telescoop zijn gebruikt – die … Continue reading.

Ondertekeningsceremonie met SCHOTT voor de glassegmenten van de hoofdspiegel van de ELT. Credit:ESO/M. Zamani

De contracten voor het vervaardigen en polijsten van de segmenten van de hoofdspiegel van de ELT zijn vandaag getekend door ESO’s directeur-generaal, Tim de Zeeuw, en hooggeplaatste vertegenwoordigers van SCHOTT en Safran Reosc, een dochteronderneming van Safran Electronics & Defense, in aanwezigheid van voorname stafleden van ESO. Het eerste contract, met SCHOTT, is getekend door Christoph Fark, uitvoerend vice-directeur geavanceerde optiek, en Thomas Westerhoff, directeur strategische marketing Zerodur. Het tweede contract, met Safran Reosc, is getekend door algemeen directeur Philippe Rioufreyt.

Tim de Zeeuw toont zich zeer content over de huidige voortgang met de ELT: ‘Dit zijn twee uitzonderlijke weken geweest! De secundaire spiegel van de ELT is gegoten en afgelopen vrijdag hadden we het voorrecht om in aanwezigheid van de president van Chili, Michelle Bachelet, de eerstesteenlegging voor de ELT te mogen bijwonen. En nu beginnen twee Europese bedrijven van wereldklasse aan de bouw van de enorme hoofdspiegel van de telescoop – misschien wel de grootste uitdaging van allemaal.’

Grootte-vergelijking tussen de spiegels van de ELT en die van andere telescopen. Credit:ESO

De 798 zeshoekige segmenten die samen de hoofdspiegel van de ELT vormen, zal SCHOTT maken van het keramische materiaal Zerodur® [2]Zerodur® is een geavanceerd materiaal dat bijna geen thermische uitzetting vertoont, zelfs wanneer het aan grote temperatuurschommelingen wordt blootgesteld. Daarnaast is het materiaal in chemisch … Continue reading, dat een lage uitzettingscoëfficiënt heeft. Eerder zijn SCHOTT ook de contracten gegund voor de productie van de enorme secundaire en tertiaire spiegels en het materiaal wordt ook gebruikt voor de vierde, flexibele spiegel die momenteel wordt vervaardigd.

Als de glassegmenten klaar zijn, worden ze overgedragen aan Safran Reosc, dat de montage-elementen ontwerpt, de segmenten in vorm zal slijpen en polijsten, hen met hun onderstel integreert en voor aflevering aan optische tests zal onderwerpen. Tijdens het polijstproces wordt elk segment gepolijst totdat zijn oppervlak vrij is van oneffenheden groter dan ongeveer 10 nanometer. Als zo’n segment zo groot was als Frankrijk, zouden de grootste bobbels niet hoger mogen zijn dan een lieveheersbeestje!

Om zo’n groot aantal gepolijste segmenten binnen zeven jaar te kunnen afleveren, staat Safran Reosc voor de uitdaging om toe te werken naar een topproductie van ongeveer één spiegel per dag. Daartoe wordt een nieuwe productiefaciliteit toegevoegd aan zijn fabriek in Poitiers, die gespecialiseerd is in de vervaardiging van geavanceerde optische en optronische (elektro-optische) apparatuur [3]Er zullen uiteindelijk maximaal 931 segmenten worden geproduceerd en gepolijst, waaronder 133 onderhoudsexemplaren die nodig zijn om segmenten bij toerbeurt te kunnen verwijderen, vervangen en … Continue reading.

Het nieuwe contract met Safran Reosc is het op één na grootste contract voor de constructie van de ELT en het op twee na grootste contract dat ESO ooit heeft ondertekend [4]De beide andere contracten zijn die voor de behuizing en hoofdstructuur van de ELT en die voor de Europese ALMA-antennes.. Safran Reosc zal ook de secundaire spiegel en de tertiaire spiegel van ELT ontwerpen, polijsten en testen, en is momenteel bezig om de 2 millimeter dunne flexibele spiegels te vervaardigen die de vierde spiegel van de ELT zullen vormen.

Zowel SCHOTT als Safran Reosc hebben een lange en succesvolle relatie met ESO. Tezamen hebben zij vele optische componenten vervaardigd, waaronder de 8,2 meter grote hoofdspiegels van de vier Unit Telescopes van ESO’s Very Large Telescope. De ELT is momenteel in aanbouw op Cerro Armazones nabij de ESO-sterrenwacht op Paranal in het noorden van Chili, die in 2024 zijn eerste licht moet opvangen. Bron: ESO.

References[+]

References
1 De spiegelsegmenten van de ELT zullen worden geïnstalleerd in een gezamenlijk onderstel en worden uitgerust met randsensoren – de nauwkeurigste die ooit in een telescoop zijn gebruikt – die voortdurend de onderlinge posities van de segmenten meten en ervoor moeten zorgen dat de segmenten samenwerken als een volmaakt optisch systeem.
2 Zerodur® is een geavanceerd materiaal dat bijna geen thermische uitzetting vertoont, zelfs wanneer het aan grote temperatuurschommelingen wordt blootgesteld. Daarnaast is het materiaal in chemisch opzicht heel resistent, waardoor het zich heel nauwkeurig laat polijsten. De reflectielaag, bestaande uit aluminium of zilver, wordt kort voordat de telescoop in bedrijf wordt genomen op het extreem gladde spiegeloppervlak gedampt. Veel befaamde telescopen met Zerodur®-spiegels, zoals ESO’s Very Large Telescope in Chili, zijn al tientallen jaren in bedrijf.
3 Er zullen uiteindelijk maximaal 931 segmenten worden geproduceerd en gepolijst, waaronder 133 onderhoudsexemplaren die nodig zijn om segmenten bij toerbeurt te kunnen verwijderen, vervangen en polijsten zodra de ELT eenmaal in bedrijf is.
4 De beide andere contracten zijn die voor de behuizing en hoofdstructuur van de ELT en die voor de Europese ALMA-antennes.

Nou weten we ’t officieel: Schiaparelli stortte neer door verkeerde inschatting hoogte

Impressie van de Schiaparelli lander onder de parachute tijdens de afdaling. Credit: ESA

De Schiaparelli-Marslander van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA en haar Russische partner Roscosmos stortte vorig jaar oktober op Mars neer door een softwarefout die ervoor zorgde dat de lander dacht dat hij reeds geland was, waarna hij met een snelheid van 540 kilometer per uur neerstortte op het oppervlak. Dat blijkt uit onafhankelijk onderzoek.

De conclusie van het onderzoek is dat de lander na het openen van de parachute door sterke tolbewegingen en kantelingen onbetrouwbare inschattingen heeft gemaakt met betrekking tot de hoogte van de lander boven het oppervlak. Op een gegeven moment heeft de computer zelfs berekend dat de lander onder het oppervlak van Mars was beland terwijl het in werkelijkheid op 3,7 kilometer hoogte zat. Daarom liet de lander zijn parachute en achterste hitteschild te vroeg los en vuurde het de stuwmotoren 3 tellen lang af in plaats van de standaard 30 tellen. Het resultaat is dat de lander daarna met een snelheid van 150 meter per seconde insloeg op Mars.

Afbeelding met aangegeven waar de sensoren van het hitteschild zich bevinden. Credit: ESA

De Shiaparelli-Marslander moest in oktober van 2016 landen op het oppervlak van de planeet, als deel van de ExoMars 2016 missie, waar ook de Trace gas Orbiter (TGO) sonde deel van  uitmaakte. Echter, bij de landing van het voertuig was er geen contact mee en er viel dus niet direct in te schatten of de lander een ‘nette’ landing heeft gemaakt of is neergestort. Na de landingspoging hebben de accu’s in de lander genoeg energie om de module drie tot tien dagen in leven te houden, waarin de ESA de kans heeft om communicatie met de lander te herstellen. Dit bleef echter uit. Daaropvolgend kon de ESA aan de hand van satellietfoto’s, gemaakt door NASA’s Mars Reconnaissance Orbiter (MRO), van voor en na de landingspoging afleiden dat de Marslander gecrasht was (zie de afbeelding hieronder). De onderzoeksresultaten sluiten aan bij wat het ESA al vermoedde dat de oorzaak was. Met de TGO is het allemaal wel goed verlopen, die kwam in de geplande baan om Mars terecht – begin 2018 komt ‘ie in z’n uiteindelijke baan terecht.

Credit: ESA/NASA

Het onderzoek werd uitgevoerd door de zogenaamde Schiaparelli Inquiry Board, een onafhankelijk onderzoekspaneel dat ook aanbevelingen moet doen over de toekomst van de Marsmissies van de European Space Agency. De inhoudelijke technische voorstellen zijn meegenomen in de onderzoekbevindingen. De Marsmissie – ExoMars 2020 genaamd – gaat nog wel gewoon door, zo werd in december al bepaald door de lidstaten van de Europese ruimtevaartorganisatie. Voor het doorzetten van de missie is 436 miljoen euro benodigd. In totaal kost de missie 1,3 miljard euro.

Het ESA tekent wel aan dat de crash ook een zonnige kant heeft. Het heeft namelijk tekortkomingen in hard- en software en modellen over parachutegedrag blootgelegd die kunnen worden verholpen bij de volgende fase van de ExoMars-missie. Deze fase was ook hoofdzakelijk bedoeld om de technologie achter de landing te verfijnen zodat de rijdende ExoMars-rover in 2020 met zijn missie om sporen van leven, in het heden of uit het verleden, kan beginnen.

Bron: Tweakers.net.

Amateur-sterrenkundigen namen 26 mei een impact op Jupiter waar

Credit: TomR op Astrotreff

Diverse amateur-sterrenkundigen hebben vrijdag 26 mei rond 21.25 uur Nederlandse tijd – kort na zonsondergang – waargenomen dat er iets groots op Jupiter insloeg, een impact die zowel op foto als video is vastgelegd. De impact vond plaats op het noordelijk halfrond van Jupiter, in diens polaire streek. Op de foto Op het moment van de impact was Jupiter goed zichtbaar in Europa en Azië. Sommigen waarnemers spreken van twee helderheidspieken, zeer kort na elkaar, anderen hebben maar één piek gezien, slechts 1 a 2 seconden durend. Vermoedelijk is een groot object, vermoedelijk een planetoïde, gevangen door Jupiter z’n sterke zwaartekracht en te pletter geslagen in diens atmosfeer, precies zoals het ook de komeet Shoemaker-Levy 9 in juli 1994 overkwam. Die komeet viel toen door de invloed van Jupiter in 21 fragmenten uit elkaar en die vielen in de periode tussen 16 en 22 juli 1994 op Jupiter, hetgeen vanaf de aarde goed kon worden waargenomen door zowel amateur- als professionele sterrenkundigen.

Credit: TomR op Astrotreff

Hieronder een animated gif bestand met daarop de impact op Jupiter, gefilmd door de Duitse amateur-sterrenkundige Thomas (weet even z’n volledige naam niet – lees de bron).

Credit: TomR op Astrotreff

Niet bekend is of op het moment van de impact ook de Amerikaanse ruimteverkenner Juno naar dit deel van Jupiter keek. De tip voor deze Astroblog kwam vanmiddag van Ferry Zijp van de Dr. A.F. Philips Sterrenwacht in Eindhoven, op Twitter bekend als Astro040. Ferry, bedankt voor de tip! Bron: Astrotreff.

Juno fotografeert de ringen van Jupiter met op de achtergrond Betelgeuze

Credit: NASA/JPL-Caltech/SwRI

Toen de Amerikaanse sonde Juno op 27 augustus 2016 z’n eerste ‘perijove’ maakte, een passage vlak langs Jupiter, fotografeerde hij met z’n Stellar Reference Unit (SRU-1) star camera de ringen van Jupiter. Die zijn vanaf de aarde vaak genoeg al gefotografeerd, ná de ontdekking ervan in 1979 door de Voyager 1, maar dit was de allereerste keer dat de ringen van binnenuit zijn gefotografeerd. Je ziet de smalle ringen op de foto hierboven, de horizontale band. De heldere ster boven de ringen is Betelgeuze, één van de heldere sterren van het sterrenbeeld Orion. De drie gordelsterren van Orion zie je rechtsonder op de foto. Hieronder een gelabelde versie van de foto, waarop Orion aangegeven is.

Credit: NASA/JPL-Caltech/SwRI

Bron: NASA.

VLA laat zien dat Cygnus A een tweede superzwaar zwart gat in z’n centrum herbergt

Impressie van het tweede superzware zwarte gat in Cygnus A. Op de achtergrond het andere, reeds eerder bekende superzware zwarte gat. Credit: Bill Saxton, NRAO/AUI/NSF

Cygnus A is een welbekend radiostelsel in het sterrenbeeld Zwaan, al in 1939 ontdekt door radiosterrenkunde-pionier Grote Reber. Het is één van de sterkste radiobronnen aan de hemel en karakteristiek zijn de twee grote lobben van heet gas, die uit het centrum van het elliptische sterrenstelsel ontspringen, het stelsel dat bijna 800 miljoen lichtjaar van de aarde af staat. Oorsprong van die lobben is het superzware zwarte gat in het centrum van Cygnus A, die vanuit z’n magnetische polen naar twee tegengestelde richtingen straalstromen van gas uitzendt. Recent radio-onderzoek met behulp van de Very Large Array (VLA) van de National Science Foundation in de VS heeft laten zien dat zich op 1500 lichtjaar van het centrale zwarte gat een tweede superzwaar zwart gat bevindt. Op foto’s gemaakt in de jaren tachtig is in het centrum van Cygnus A alleen de radiostraling van het centrale zwarte gat te zien. Maar recent gemaakte foto’s, in 2015 en 2016, laten zien dat er vlakbij een tweede bron is bijgekomen.

VLA radiobeelden (oranje) van het centrale gebied in Cygnus A, bovenop een Hubble Space Telescope foto, gemaakt in 1989 en 2015.  Dubbelklikken voor de animated GIF. Credit: Perley, et al., NRAO/AUI/NSF, NASA

Voor de verschenen radiobron waren in eerste instantie twee verklaringen: een supernova of een superzwaar zwart gat. De eerste verklaring viel weg toen de lichtbron te lang zichtbaar bleef, een supernova zou na verloop van tijd weer verdwenen zijn. De sterrenkundigen denken daarom dat de tweede radiobron een ander superzwaar zwart gat is, dat zich in de buurt van het centrale zwarte gat bevindt. Ooit moet Cygnus A gebotst zijn met een ander sterrenstelsel en diens centrale zwarte gat houdt zich sindsdien op in de buurt van het centrale zwarte gat van Cygnus A. Bron: NRAO.

Eerste steen van de Extremely Large Telescope gelegd

Artist’s impression van de ELT in actie. Credit:ESO/L. Calçada

Gisteren heeft de president van de Republiek Chili, Michelle Bachelet Jeria, de ceremonie bijgewoond waarbij de eerste steen is gelegd van ESO’s Extremely Large Telescope (ELT). De ceremonie vond plaats op ESO’s Paranal-sterrenwacht, dicht bij de locatie van de toekomstige reuzentelescoop in het noorden van Chili. Deze mijlpaal luidde het begin in van de bouw van de koepel en de hoofdstructuur van de grootste optische telescoop ter wereld en is het begin van een nieuw tijdperk in de astronomie. Het evenement markeerde ook de aansluiting van de sterrenwacht op het nationale stroomnet van Chili.

President Bachelet werd vandaag ontvangen door Tim de Zeeuw, directeur-generaal van ESO, Roberto Tamai, de ELT programma-manager en Andreas Kaufer, de directeur van de La Silla Paranal-sterrenwacht. Ook aanwezig waren Aurora Williams, minister van mijnbouw, Luis Felipe Céspedes, minister van economische zaken en Andrés Rebolledo, minister van energie. Daarnaast werd de ceremonie bijgewoond door tal van eminente internationale en Chileense gasten uit kringen van regering en industrie, evenals wetenschappers en ingenieurs van ESO en vertegenwoordigers van lokale en internationale media.

De president van Chili (rechts) brengt in aanwezigheid van ESO’s Director General Tim de Zeeuw de tijdcapsule aan. Credit:ESO/F. Rodriguez

Een van de hoogtepunten van de ceremonie was de verzegeling van een tijdcapsule die door ESO was voorbereid. De inhoud omvat onder meer een poster met foto’s van de huidige ESO-staf en een exemplaar van het boek dat een beschrijving geeft van de toekomstige wetenschappelijke doelen van de telescoop. Het deksel van de tijdcapsule is een gegraveerde zeshoek, gemaakt van Zerodur®, een model van schaal 1:5 van een van de segmenten van de hoofdspiegel van de ELT.

In haar toespraak benadrukte de president: “Met de symbolische start van de constructie bouwen we hier meer dan een telescoop: het is een van de belangrijkste uitingen van wetenschappelijke en technologische mogelijkheden en van het buitengewoon potentieel van een internationale samenwerking.”

Tim de Zeeuw bedankte de president en haar regering voor hun niet aflatende steun aan ESO in Chili en hun bescherming van de ongeëvenaarde sterrenhemel van het land: ‘De ELT zal ontdekkingen opleveren waar we ons vandaag simpelweg nog geen voorstelling van kunnen maken, en zal ongetwijfeld talrijke mensen overal ter wereld inspireren om over wetenschap, techniek en onze plaats in het heelal na te denken. Dit zal zeer ten goede komen aan de ESO-lidstaten, Chili en de rest van de wereld.’

De koepels van de grote telescopen van de toekomst met elkaar vergeleken. Credit:ESO

Met zijn 39 meter grote hoofdspiegel zal de Extremely Large Telescope (ELT) de grootste optische/infrarood-telescoop ter wereld zijn en de telescoopbouw naar een geheel nieuw plan tillen. Hij zal worden ondergebracht in een enorme draaibare koepel met een middellijn van 85 meter – ruwweg de grootte van een voetbalveld [1]De ceremonie werd verplaatst naar de Residencia op Paranal in verband met de harde wind op Cerro Armazones..

Een jaar geleden tekende ESO een contract met het ACe Consortium, bestaande uit Astaldi, Cimolai de verkozen onderaannemer EIE Group, voor de bouw van de koepel en de telescoopstructuur (eso1617). Dit was het grootste contract dat ooit door ESO is gegund en tevens het grootste contract ooit in de geschiedenis van de astronomie op vaste bodem. Met het leggen van de eerste steen is de bouw van de koepel en de telescoopstructuur van de ELT officieel begonnen [2]De koepel krijgt een totale massa van ongeveer 5000 ton, en de telescoopmontering en buisstructuur zullen een totale bewegende massa krijgen van meer dan 3000 ton. Deze beide structuren zijn verreweg … Continue reading.

De ceremonie markeerde ook de aansluiting van de locaties Cerro Paranal en Cerro Armazones op het nationale stroomnet van Chili. Deze aansluiting, die mogelijk is gemaakt dankzij de sterke steun van de Chileense regering, wordt beheerd door de Chileense Grupo SAESA. De nieuwe aansluiting zal de kosten drukken en de betrouwbaarheid en stabiliteit vergroten. Bovendien wordt hiermee de CO2-voetafdruk van de sterrenwacht verkleind.

Artist’s impression van de ELT in actie. Credit:ESO/L. Calçada

De ELT is de laatste van vele ESO-projecten die de afgelopen halve eeuw sterk hebben geprofiteerd van de aanhoudende steun van de regering van gastland Chili. De sterke steun van het ministerie van buitenlandse zaken, het ministerie van energie en de nationale commissie voor energie (CNE) is van doorslaggevend belang gebleken voor de succesvolle totstandkoming van de aansluiting aan het stroomnet.

De ELT-locatie is gedoneerd door de regering van Chili en is omgeven door een omvangrijke landconsessie die de toekomstige activiteiten van de telescoop tegen allerlei negatieve invloeden moet beschermen, en zo Chili’s status van astronomische hoofdstad van de wereld moeten helpen behouden.

De ELT zal het grootste ‘oog’ zijn dat ooit op de hemel is gericht en kan onze kijk op het heelal radicaal veranderen. Hij zal een breed scala aan wetenschappelijke uitdagingen aangaan, zoals het zoeken naar tekenen van leven op aarde-achtige exoplaneten, het bestuderen van de aard van donkere energie en donkere materie en het waarnemen van de vroegste stadia van het heelal. Daarnaast zal hij nieuwe onvermoede vragen opwerpen en middels nieuwe technologie en technische doorbraken het leven hier op aarde veraangenamen.

Het streven is om de ELT in 2024 zijn eerste licht te laten opvangen. Het leggen van de eerste steen luidt een nieuwe astronomische dageraad in.

Bron: ESO.

References[+]

References
1 De ceremonie werd verplaatst naar de Residencia op Paranal in verband met de harde wind op Cerro Armazones.
2 De koepel krijgt een totale massa van ongeveer 5000 ton, en de telescoopmontering en buisstructuur zullen een totale bewegende massa krijgen van meer dan 3000 ton. Deze beide structuren zijn verreweg de grootste die ooit voor een optische/infrarood-telescoop zijn gebouwd en daarbij vergeleken vallen alle voorgangers in het niet. De ELT zal werkelijk ’s werelds grootste oog op de hemel zijn.

Belgische amateur-sterrenkundige Els Baeten ontdekt supernova!

Credit: SkyMapper Transient Survey

De Belgische amateur-sterrenkundige Els Baeten heeft onlangs meegeholpen met professionele sterrenkundigen om een supernova te ontdekken. Samen met een andere amateur, Alan Craggs uit Schotland, deed zij mee aan het Zooniverse-project Skymapper, een zogeheten Citizen Science project, waarbij vrijwilligers over de hele wereld mee helpen om foto’s van sterrenstelsels te bestuderen en te kijken of op die foto’s supernovae zichtbaar zijn. Baeten en Craggs vonden op die wijze inderdaad een supernova, een exploderende witte dwerg in een sterrenstelsel op 970 miljoen lichtjaar afstand, de supernova genaamd SN2017dxh. Het is een type Ia supernova, welke door sterrenkundigen gebruikt wordt als betrouwbare afstandsindicator. Het licht van SN2017dxh vertrok vanuit het sterrenstelsel op het moment dat er op aarde nog geen dinosaurussen rondliepen. Bij Skymapper bekijken duizenden enthousiaste amateurs over de hele wereld foto’s gemaakt in het kader van de SkyMapper Transient Survey met de SkyMapper 1,3-meter telescoop van het Siding Spring Observatorium. Op de foto linksboven zie je SN2017dxh als lichtpunt naast het moederstelsel, de middelste foto is enkele jaren geleden gemaakt (zonder supernova), rechts het verschil tussen de twee foto’s.

Els Baeten

Ik ken Els Baeten persoonlijk, want jaren terug heb ik haar enkele keren ontmoet in het kader van een ander Zooniverse-project, de Galaxy Zoo. Zij heeft toen onder andere meegeholpen om onderzoek te doen aan de ‘green peas’, een speciaal soort sterrenstelsels. Zie deze blog die ik daar in 2009 over schreef. Els, gefeliciteerd met de ontdekking van deze supernova!

Hieronder tenslotte nog een video over Skymapper.

Bron: ANU.

Woensdag horen we meer over de Solar Probe Plus, de eerste sonde die de atmosfeer van de zon zal raken

Credits: JHU/APL

Woensdag 31 mei om 17.00 uur Nederlandse tijd zullen we meer te weten komen over de Solar Probe Plus, de allereerste sonde die in een baan zeer dicht bij de zon zal komen, op slechts 6,5 miljoen km afstand, da’s negen keer dichterbij dan Mercurius, de planeet die het dichtste bij de zon staat. De NASA houdt dan een teleconferentie, waar verschillende wetenschappers ons details zullen vertellen over de missie van de Solar Probe Plus, die in de zomer van 2018 moet worden gelanceerd – over pakweg 430 dagen, 2 uur, 49 minuten en 15 seconden op het moment dat ik dit typ. Vanuit die baan zal de SPP de deeltjes in de buitenste atmosfeer van de zon kunnen raken en kan ‘ie daar metingen doen. Omdat de hitte en straling er enorm zullen zijn zal de sonde voorzien zijn van een sterk hitteschild.

Woensdag horen we meer over deze boeiende missie en wel van:

  • Thomas Zurbuchen, associate administrator of NASA’s Science Mission Directorate in Washington
  • Nicola Fox, mission project scientist at the Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory in Laurel, Maryland
  • Eugene Parker, S. Chandrasekhar Distinguished Service Professor Emeritus at the University of Chicago
  • Eric Isaacs, executive vice president for research, innovation and national laboratories at the University of Chicago
  • Rocky Kolb, dean of the Division of the Physical Sciences at the University of Chicago

Bron: NASA.