Maandelijks archief: december 2017

George Miley ontvangt eredoctoraat in Dublin

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Emeritus hoogleraar Astronomie George Miley. Credit: Universiteit van Leiden.

Leids emeritus hoogleraar George Miley ontvangt op 8 december een eredoctoraat van Trinity College Dublin. ‘Ik had nooit kunnen dromen dat ik ergens een eredoctoraat zou ontvangen, en dit is des te emotioneler omdat het in de stad is waar ik de eerste 21 jaar van mijn leven heb doorgebracht.’
Miley is specialist op het gebied van afgelegen radio-sterrenstelsels en nam in 1997 het initiatief voor LOFAR, een revolutionaire radiotelescoop met stations in heel Europa. Hij is (co-)auteur van meer dan 350 wetenschappelijke artikelen. Eerder won hij de Shell Oeuvre Prijs, hij was KNAW-hoogleraar en in 2012 werd Miley ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw voor zijn verdiensten voor de astronomie en de samenleving. Miley is een groot pleitbezorger van het gebruik van astronomie als instrument voor opleiding en ontwikkeling van vooral jonge kinderen. Hiervoor richtte hij het succesvolle programma Universe Awareness op.

Astronomie in Ierland

LOFAR in West-Europa. Credit: ASTRON.

Miley noemt het eredoctoraat een enorme verrassing en nederig stemmend. ‘Ik had nooit kunnen dromen dat ik ergens een eredoctoraat zou ontvangen, en dit is des te emotioneler omdat het in de stad is waar ik de eerste 21 jaar van mijn leven heb doorgebracht. Trinity College Dublin is de oudste universiteit van Ierland en een belangrijk baken in het centrum van Dublin.’
Het eredoctoraat is niet alleen een persoonlijke onderscheiding, vindt Miley. ‘Het is een teken dat optische en radio-astronomie belangrijk zijn geworden in Ierland. Afgelopen jaar is Ierland lid geworden van de European Southern Observatory. En er is een LOFAR-station gebouwd vlakbij Birr Castle, de grootste optische telescoop ter wereld in de 19e eeuw.’ De Ierse LOFAR staat in contact met de kern-LOFAR in Exloo, vervolgt Miley. ‘Ik weet zeker dat dit de wetenschappelijke banden tussen Ierland en Nederland zal versterken.’

Astronomie als aanjager

De wederopstanding van de Ierse astronomie is mede mogelijk gemaakt door Ierse industriëlen en  ondernemers, merkt Miley op. ‘Zij erkennen de rol van moderne astronomie als een aanjager van geavanceerde technologie. ‘Dit leidt me tot de derde reden waarom ik zo blij ben hiermee. Mijn eredoctoraat is deels toegekend voor mij rol in het ontwerp en opzetten van het programma Astronomy for Development van de Internationale Astronomische Unie. Dit maakt gebruik van unieke wetenschappelijke, technologische en culturele aspecten van astronomie als een hulpmiddel voor capaciteitsopbouw. Twee dagen voor mijn ceremonie bij Trinity College woonde ik een eredoctoraat bij University College Dublin bij, de andere universiteit in Dublin waarvan ik afgestudeerd ben. Daar ontving Naledi Pandor een onderscheiding. Zij is de charismatische Zuid-Afrikaanse minister van Wetenschap en technologie. Zij is een ambassadeur geweest van de wetenschap, met name de astronomie,  voor de ontwikkeling van Afrika. Minister Pandor heeft onze uitnodiging geaccepteerd om eind februari naar Leiden te komen als honorair hoogleraar op de Oort-leerstoel voor Astronomy for Development. Ze zal op 26 februari haar oratie uitspreken in het Groot Auditorium.’ Bron: Universiteit van Leiden.

Boeing wil eerder op Mars zijn dan SpaceX – een nieuwe ruimterace lijkt begonnen

Geplaatst op door Arie Nouwen
12

Impressie van de SLS van de NASA. Credit: NASA.

De baas van de Amerikaanse vliegtuigbouwer Boeing, CEO Dennis Muilenberg, heeft deze week in een interview met het blad Fortune gezegd dat hij denkt dat de NASA met het door Boeing gebouwde Space Launch System (SLS) eerder een mens op Mars zal zetten dan SpaceX, het bedrijf van Elon Musk. Muilenberg was van de week te gas bij een show van Jim Cramer van de Amerikaanse zender CNBC en op de vraag wie volgens hem de eerste mens op Mars zal zetten, Boeing of SpaceX, zei Muilenberg: “Eventually we’re going to go to Mars, and I firmly believe the first person that sets foot on Mars will get there on a Boeing rocket.” Boeing is niet de enige onderneming die door de NASA in dienst is genomen om de SLS en de daarbij behorende Orion capsule voor de bemanning te bouwen. Ook United Launch Alliance, Orbital ATK en Aerojet Rocketdyne behoren tot het consortium. De NASA wil met de combi SLS/Orion een “Deep Space Gateway” opzetten, die eerst moet leiden tot een bemande missie naar de Maan en vervolgens naar Mars. De eerste testvlucht daarvoor staat gepland voor 2019 – dat wordt Exploration Mission 1 (EM-1). Op Twitter leidde het nieuws al direct tot tweets heen en weer van Musk en Muilenberg:

Een nieuwe ruimterace lijkt begonnen, dit keer geen race in de strijd om de hegemonie in de ruimte tussen ruimtevaartnaties, zoals ten tijde van de Koude Oorlog tussen de VS en de Sovjet-Unie in de jaren zestig, maar tussen commerciële ruimtevaartondernemingen. Enceladus, bedankt voor de tip. Bron: Space.com.

Mogelijk bijzondere Geminiden-sterrenregen in de nacht van 13 op 14 december

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

De afbeelding toont een kaartje van de sterrenhemel in zuidwestelijke richting op 14 december om 4 uur, wanneer de meeste Geminiden te zien zijn.  De (groene) balk onderin is de horizon. De (gele) cirkel geeft het punt aan de hemel aan waar de meteoren vandaan lijken te komen; de sporen stellen meteoren voor (schematisch). De figuurtjes zijn de sterrenbeelden; de naam is in het sterrenbeeld vermeld. Credit: hemel.waarnemen.com

Op donderdag 14 december vindt het maximum plaats van de Geminiden, de op een na grootste jaarlijkse meteorenzwerm aan de sterrenhemel. De omstandigheden zijn dit jaar bijzonder gunstig. In de nacht van woensdag op donderdag zijn bij helder weer met het blote oog meer dan 100 ‘vallende sterren’ per uur te zien, zegt de Nijmeegse astronoom Marc van der Sluys, die de website hemel.waarnemen.com beheert.

De Geminiden zijn vernoemd naar het sterrenbeeld Tweelingen (Gemini), waar de meteoren vandaan lijken te komen. Dit sterrenbeeld staat bij ons ’s avonds boven de oostelijke en ’s ochtends boven de westelijke horizon. De meteorenzwerm bestaat uit achtergelaten puin van de planetoïde (en mogelijk uitgedoofde komeet) Phaethon. Doordat de aarde in zijn baan om de zon door de puinwolk beweegt, zien wij deze?meteorenzwerm ieder jaar rond dezelfde datum.

De foto is een opname van een zeer heldere meteoor tijdens de meteorenzwerm Leoniden in november 2009. Credit: Ed Sweeney, Santa Cruz, USA (gebruiker Navicore op Wikipedia). Bron: Wikipedia.

De Geminiden kenmerken zich door hun helderheid, hun gelige kleur en de korte sporen die ze nalaten.??Vallende sterren zijn lichtflitsen die af en toe aan de sterrenhemel verschijnen. De flitsen hebben niets met sterren te maken, maar worden veroorzaakt door ruimtepuin, vaak niet groter dan een zandkorrel, dat op circa 100 kilometer hoogte in de aardatmosfeer terechtkomt. Door de hoge snelheden van het ruimtepuin wordt de lucht vóór zo’n gruisdeeltje gecomprimeerd, verhit en aan het gloeien gebracht, wat wij zien als een flitsje. De snelheden van de Geminiden zijn met circa 125.000 km/uur vrij gemiddeld.??De piek van de Geminiden is met minder dan 24 uur vrij kort, waardoor de Geminiden vaak ongunstig vallen. Doordat het maximum ’s nachts rond 5 uur plaatsvindt en de maan tot dat moment onder de horizon staat zijn de astronomische omstandigheden dit jaar ideaal.

Volgens hemel.waarnemen.com neemt het aantal meteoren gedurende de nacht toe van circa 80 per uur rond middernacht (kijk naar het zuidoosten) tot meer?dan 100 per uur rond 4 uur (in het zuidwesten). De laatste keer dat de Geminiden zo gunstig vielen was in 2009.  Om de meteoren waar te nemen is geen speciale apparatuur nodig; het blote oog, een heldere hemel en warme kleding volstaan. Door een donkere plaats op te zoeken kunnen ook zwakkere meteoren worden waargenomen. Bron: Astronomie.nl.

Even wat berichten over het hele vroege heelal

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Impressie van een quasar. Credit: Carnegie Institution for Science.

De laatste dagen komen er nieuwsberichten tot ons over het vroege heelal – anders gezegd: over héééél lang geleden:

  1. Ten eerste is daar het bericht dat ze de verst verwijderde quasar ooit hebben ontdekt. Hij heet J1342 + 0928 en het licht ervan heeft er maar liefst 13 miljard jaar over gedaan om de aarde te bereiken. Z’n roodverschuiving is een record, z=7,54. De vorige recordhouder had z=7,09 en dat was quasar J1120+0641. In het centrum van zo’n quasar bevindt zich de motor van alle straling en dat is een superzwaar zwart gat. In het geval van J1342+0928 is dat een zwart gat van 800 miljoen keer de massa van de zon. Hij bestond al toen het heelal 690 miljoen jaar oud was, toen ‘ie slechts 5% van z’n huidige leeftijd had (nu 13,8 miljard jaar). Zwarte gaten zoals deze hebben bijgedragen aan de zogeheten reïonisatie van het heelal, het proces waardoor de ‘mist’ van de donkere eeuwen waarin het heelal zich toen bevond oploste. Een impressie van de recordhouder zie je bovenaan. Bron: Max Planck Instituut.
  2. Vervolgens blijkt dat sterrenkundigen twee héél ver weg staande (en dus héél oude) sterrenstelsels hebben ontdekt, in een ‘zee van donkere materie’. Dat is gebeurd met de ALMA telescoop van de ESO in Chili. Het gaat om twee opmerkelijk grote sterrenstelsels ontdekt die al bestonden toen het heelal amper 780 miljoen jaar oud was, die omgeven zijn door een zeer massarijke halo van donkere materie. Je ziet ze hieronder in rood. Hun roodverschuiving: z=6,9, tikkie minder dan die quasar van hierboven.

    Credit: Marrone, et al./B. Saxton/AUI/NSF/ALMA/ESO/NAOJ/NRAO/NASA/ESA/Hubble

    Ze heten gezamenlijk SPT0311-58 en ze zijn ontdekt met de South Pole Telescope (SPT) op de Zuidpool. In eerste instantie dachten ze dat het maar één stelsel was, maar vervolgonderzoek leverde twee stelsels op die dicht bij elkaar staan en die binnen afzienbare tijd zullen samensmelten tot een nog groter sterrenstelsel. in de twee stelsels is een enorme productie van nieuwe sterren gaande. Bron: NRAO.

Eerste licht voor ESPRESSO – de nieuwe ‘planetenjager’

Geplaatst op door Arie Nouwen
2

Data van ESPRESSO’s eerste licht. Credit:ESO/ESPRESSO team

De Echelle SPectrograph for Rocky Exoplanet and Stable Spectroscopic Observations (ESPRESSO) heeft met goed gevolg zijn eerste waarnemingen gedaan. Geïnstalleerd op de Very Large Telescope (VLT) van ESO in Chili, zal ESPRESSO met ongekende precisie naar exoplaneten zoeken door naar de minuscule veranderingen in het licht van hun moedersterren te kijken. Voor de eerste keer ooit kan een instrument het licht van alle vier de VLT-telescopen bij elkaar optellen en daarmee het licht-opvangende vermogen van een 16-meter telescoop evenaren.

ESPRESSO heeft via de Very Large Telescope van de ESO-sterrenwacht op Paranal, in het noorden van Chili, zijn eerste licht opgevangen [1]ESPRESSO is ontworpen en gebouwd door een consortium bestaande uit: het Astronomisch Observatorium van de Universiteit van Genève en de Universiteit van Bern, Zwitserland; INAF-Osservatorio … Continue reading. Deze nieuwe echellespectrograaf van de derde generatie is de opvolger van het enorm succesvolle HARPS-instrument van de ESO-sterrenwacht op La Silla. HARPS kan snelheden meten met een nauwkeurigheid van ongeveer één meter per seconde, terwijl ESPRESSO, dankzij technologische verbeteringen en zijn installatie op een veel grotere telescoop, een nauwkeurigheid van slechts enkele centimeters per seconde tracht te bereiken.

Eerste licht voor ESPRESSO. Credit:ESO/P. Horálek

De hoofdwetenschapper voor ESPRESSO, Francesco Pepe van de Universiteit van Genève in Zwitserland, legt het belang van dit instrument uit: ‘Dit succes is het resultaat van het werk van veel mensen over een periode van meer dan 10 jaar. ESPRESSO is niet zomaar een geëvolueerde versie van onze vorige instrumenten zoals HARPS: zijn hogere resolutie en hogere precisie zullen een omslag teweegbrengen. In tegenstelling tot eerdere instrumenten kan hij het volledige licht-verzamelende vermogen van de VLT benutten: hij kan gelijktijdig met alle vier de VLT Unit-telescopen worden gebruikt om een ??16-meter telescoop na te bootsen. ESPRESSO zal minstens tien jaar niet overtroffen worden… Ik popel gewoon om onze eerste rotsachtige planeet op te sporen!’

ESPRESSO kan de piepkleine veranderingen detecteren in de spectra van sterren waar planeten omheen draaien. Deze radialesnelheidsmethode werkt omdat de zwaartekracht van een planeet de moederster beïnvloedt, waardoor deze enigszins ‘schommelt’. Hoe minder massa de planeet heeft, des te kleiner de schommeling. Voor de detectie van rotsachtige, en mogelijk leven voortbrengende, exoplaneten is dus een zeer nauwkeurig meetinstrument vereist. Langs deze weg zal ESPRESSO enkele van de lichtste planeten kunnen detecteren die ooit zijn opgespoord [2]De radialesnelheidsmethode stelt astronomen in staat om de massa en de baan van de planeet te meten. In combinatie met andere methoden, zoals de transitmethode, kan meer informatie worden afgeleid, … Continue reading.

Eerste licht voor ESPRESSO: in de controlekamer. Credit:Giorgio Calderone, INAF Trieste

De testwaarnemingen bestonden uit waarnemingen van sterren en bekende planetenstelsels. Vergelijkingen met bestaande HARPS-gegevens hebben aangetoond dat ESPRESSO in aanzienlijk kortere tijd data van vergelijkbare kwaliteit kan vergaren.

Instrumentwetenschapper Gaspare Lo Curto (ESO) is opgetogen: ‘De totstandkoming van ESPRESSO is een geweldige prestatie, met bijdragen van een internationaal consortium en van vele verschillende ESO-teams: technici, astronomen en ondersteunend personeel. Ze moesten niet alleen de spectrograaf zelf installeren, maar ook de zeer complexe optiek die het licht van de vier VLT Unit-telescopen samenbrengt.’

Hoewel het belangrijkste doel van ESPRESSO is om de planetenjacht naar een nieuw plan te tillen, en minder zware planeten en hun atmosferen te ontdekken en karakteriseren, kent het instrument ook allerlei andere toepassingen. Het zal het krachtigste hulpmiddel ter wereld zijn om te testen of de natuurkundige constanten sinds de begintijd van het heelal al dan niet zijn veranderd. Dergelijke kleine veranderingen worden door sommige natuurkundige theorieën voorspeld, maar zijn nooit overtuigend waargenomen.

Wanneer de Extremely Large Telescope van ESO in bedrijf komt, zou het instrument HIRES, dat momenteel in de onderzoeksfase verkeert, nóg kleinere exoplaneten kunnen detecteren en karakteriseren, tot op afmetingen vergelijkbaar met de aarde. Ook kunnen met dit instrument de atmosferen van exoplaneten onderzocht worden en eventuele signaturen van leven worden gedetecteerd. Bron: ESO.

References[+]

References
↑1 ESPRESSO is ontworpen en gebouwd door een consortium bestaande uit: het Astronomisch Observatorium van de Universiteit van Genève en de Universiteit van Bern, Zwitserland; INAF-Osservatorio Astronomico di Trieste en INAF-Osservatorio Astronomico di Brera, Italië; Instituto de Astrofísica de Canarias, Spanje; Instituto de Astrofisica e Ciências do Espaço, Universiteiten van Porto en Lissabon, Portugal; en ESO. De hoofdonderzoekers zijn Francesco Pepe (Universiteit van Genève, Zwitserland), Stefano Cristiani (INAF-Osservatorio Astronomico di Trieste, Italië), Rafael Rebolo (IAC, Tenerife, Spanje) en Nuno Santos (Instituto de Astrofisica e Ciências do Espaco, Universidade do Porto, Portugal).
↑2 De radialesnelheidsmethode stelt astronomen in staat om de massa en de baan van de planeet te meten. In combinatie met andere methoden, zoals de transitmethode, kan meer informatie worden afgeleid, bijvoorbeeld de grootte en dichtheid van de exoplaneet. Bij de Next-Generation Transit Survey (NGTS) van de ESO-sterrenwacht op Paranal wordt op deze manier op exoplaneten gejaagd.De radialesnelheidsmethode stelt astronomen in staat om de massa en de baan van de planeet te meten. In combinatie met andere methoden, zoals de transitmethode, kan meer informatie worden afgeleid, bijvoorbeeld de grootte en dichtheid van de exoplaneet. Bij de Next-Generation Transit Survey (NGTS) van de ESO-sterrenwacht op Paranal wordt op deze manier op exoplaneten gejaagd.

Er blijken twee super-aardes rondom rode dwerg K2-18 te draaien

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Impressie van K2-18b. Credit: Alex Boersma.

Onderzoek door sterrenkundigen van het European Southern Observatory (ESO) laat zien dat er rondom de rode dwergster K2-18 niet één oversized versie van de aarde draait, maar twee, een duo superaardes. De eerste ervan was al in 2015 ontdekt, K2-18b heet ‘ie. Maar nu blijkt uit metingen met de High Accuracy Radial Velocity Planet Searcher (HARPS), verbonden aan ESO’s 3,6m telescoop van het La Silla Observatorium in Chili dat er nog een tweede exoplaneet is, K2-18c geheten. De rode dwerg zelf, K2-18, staat 111 lichtjaar van ons vandaan, in het sterrenbeeld Leeuw. Uit de metingen met HARPS denkt men te kunnen distilleren dat de twee planeten groter zijn dan de aarde, maar wel rotsachtig. Met de  James Webb Space Telescope (JWST), de opvolger van de Hubble ruimtetelescoop, die in 2019 zal worden gelanceerd, willen ze meer details over de twee planeten te weten komen. In ieder geval is bekend dat van het tweetal K2-18b zich in de leefbare zone van z’n ster bevindt, waar water in vloeibare vorm kan voorkomen. K2-18c staat te dicht bij z’n ster, daar is de temperatuur te heet. Bron: Eurekalert.

Hubble brengt een kosmische slang in beeld

Geplaatst op door Arie Nouwen
3

Credit: ESA/NASA

De foto hierboven toont een deel van de cluster van sterrenstelsels genaamd MACSJ1206.2-0847, kortweg MACSJ1206. Prachtig in beeld gebracht door de ESA/NASA Hubble ruimtetelescoop. Het is een enorme cluster, 4,5 miljard lichtjaar van ons vandaan, gelegen in de richting van het zuidelijke sterrenbeeld Raaf (Corvus) en pakweg 1 biljard (1.000.000.000.000.000) keer zo zwaar als de zon. Wat opvalt op de foto is die lange sliert, die je kronkelend van boven naar beneden ziet lopen. Da’s ook een sterrenstelsel, alleen behoort ‘ie niet tot MACSJ1206. Het is namelijk een achtergrondstelsel, dat nog veel verder weg ligt dan MACSJ1206. Het ligt gezien vanaf de aarde recht achter de cluster en die zorgt er met z’n enorme massa voor dat de ruimte daar verbogen wordt.

Zo ontstaan zwaartekrachtslenzen. Credit: NASA, ESA, L. Calcada.

Dat zorgt er voor dat het licht van dat achtergrondstelsel wordt afgebogen tot een sliert én dat het wordt versterkt, zodat Hubble in staat was het te fotograferen. Zoiets noemen we een zwaartekrachtslens, een verschijnsel dat als eerste door Albert Einstein werd voorspeld (zie de afbeelding hierboven). Het achtergrondstelsel wat we dankzij dit effect zien is een soort kosmische slang, die ook nog eens ‘zwanger’ is, met een enorme productie in de oplichtende blauwe gas- en stofwolken van pasgeboren sterren. Hieronder een foto van de gehele cluster. Zie je daarop de kosmische slang?

Credit: NASA, ESA, M. Postman (STScI) and the CLASH Team

Bron: Hubble.

WMAP-team dat kosmische straling onderzocht wint Breakthrough Prize 2018

Geplaatst op door Arie Nouwen
5

Credit: Breakthrough Prize

De jaarlijkse Breakthrough Prize is voor de zesde keer uitgereikt en de winnaar in de categorie fundamenteel wetenschappelijk onderzoek is dit keer het wetenschappelijke team van de Wilkinson Microwave Anisotropy Probe (WMAP), de satelliet waarmee jarenlang onderzoek is verricht aan de kosmische microgolf-achtergrondstraling (Engelse afkorting daarvan: CMB), het restant van de straling die afkomstig is van de hete oerknal, waarmee 13,8 miljard jaar geleden het heelal ontstond. Het team en hun vijf leiders (Chuck Bennett, Gary Hinshaw, Norman Jarosik, Lyman Page en David Spergel) krijgen in totaal $ 3 miljoen. De prijs is een initiatief van een groep ondernemers, die wetenschappelijk onderzoek willen bevorderen, te weten Sergey Brin, Anne Wojcicki, Jack Ma, Cathy Zhang, Yuri en Julia Milder (die oorspronkelijk met de prijs waren gekomen), Mark Zuckerberg en Priscilla Chan. Met WMAP werd tussen 2001 en 2010 de CMB onderzocht en daaruit kwam naar voren dat van alle massa-energie in het heelal slechts 4% uit gewone materie bestaat, 25% uit donkere materie en 76% uit donkere energie, cijfers die door de Planck satelliet, opvolger van WMAP, iets zijn aangepast. Volgens de jury krijgt het WMAP team de prijs:

For detailed maps of the early universe that greatly improved our knowledge of the evolution of the cosmos and the fluctuations that seeded the formation of galaxies.

De kaart die door WMAP van de minieme temperatuursverschillen in de CMB is gemaakt (verschillen die slechts honderdduizendsten van een graad bedragen) zie je hieronder.

Credit: NASA/WMAP Science Team

Er was een hoopje dat ze met WMAP ook signalen van zogeheten primordiale zwaartekrachtgolven zouden vinden, zwaartekrachtgolven die niet ontstaan door botsende neutronensterren of zwarte gaten, zoals LIGO en VIRGO die hebben gedetecteerd, maar afkomstig van de oerknal zelf. Maar dat is niet gelukt, ook niet met Planck. Nu is de hoop dat detectoren op de zuidpool die wel kunnen zien, met name BICEP3 en de South Pole Telescope (SPT). Bron: Symmetry Magazine.

Polynesiërs, (ster)navigatie en de exploratie van de Stille Oceaan

Geplaatst op door Angele van Oosterom
Beantwoorden

Polynesiërs streefden volgens deskundigen naar doelgerichte exploratie van de Stille Oceaan. Gebruikmakend van hun kennis van de sterren en de winden, stromingen en vogeltrek verkenden deze bedreven zeevaarders gaandeweg de eilanden in de Stille Oceaan.  Bij TedX verscheen er onlangs een leuke presentatie. Lees verder →

Handig, zo’n periodieke tabel van exoplaneten

Geplaatst op door Arie Nouwen
7

Een periodieke tabel van alle ontdekte en bevestigde exoplaneten. RE = Earth radii, ME = Earth mass. Rechtsboven het aantal meervoudige planeetsystemen. Dubbelklikken om te verexoplaneteriseren. CREDIT: PHL @ UPR Arecibo.

Er zijn tot de dag van vandaag 3711 exoplaneten ontdekt én bevestigd. Ik kwam zojuist de Periodic Table of Exoplanets tegen, een handig overzicht van al die exoplaneten, waarin ze ingedeeld zijn in zes klassen van massa en omvang en drie klassen van temperatuur, dus in totaal 18 categorieën. De meeste exoplaneten blijken ‘hot jovians’ te zijn, zware planeten die qua massa vergelijkbaar zijn met Jupiter en die zeer heet zijn, omdat ze dicht bij hun moederster staan. Naast de 3711 ontdekte en bevestigde exoplaneten zijn er ook nog eens 4302 exoplaneten, die met de Amerikaanse Kepler ruimtetelescoop zijn ontdekt en die nog op bevestiging door een andere telescoop wachten. Ook die zijn ondergebracht in een periodieke tabel en wel deze:

CREDIT: PHL @ UPR Arecibo

Opvallend: in deze Kepler-verzameling zijn niet de hot jovians de meest voorkomende, maar de ‘hot terran’ en ‘superterran’ exoplaneten. Tenslotte is er ook nog een periodieke tabel van… ons eigen zonnestelsel, jawel! Niet alleen de planeten, maar ook de dwergplaneten en manen, alles wat minstens 1/100.000e van de massa van de aarde is, bij elkaar 82 objecten. Die staan in deze tabel:

CREDIT: PHL @ UPR Arecibo.

Bron: PHL.