Chang’e 4 bereidt zich voor op maanlanding

De Chinese Chang’e 4 robotische ruimtesonde is de eerste sonde ooit die een zachte landing aan de achterkant van de maan gaat maken. De China National Space Administration heeft bekend gemaakt dat de sonde met lander en rover, die reeds sinds 12 december in een baan om de maan draait, gisteren op 30 december in een elliptische baan om de maan gekomen is om precies te zijn op 8.55 AM lokale tijd (Peking, of 12.55 AM GMT of 13.55 onze tijd), waarbij de sonde zijn dichtste punt tot het oppervlakte van de maan bereikte op slechts 15 km afstand. Op 7 december was de lancering van de Chang’e 4 sonde, op een Lange Mars-3B raket.  Lees verder

De uitslag van de Astro-Top 25 van 2018

Daar is ‘ie dan, de uitslag van de Astro-top 25 van het jaar 2018. Vorig jaar was er een nieuwe nummer één, nadat David Bowie de eerste drie jaren van de Top-25 met Space Oddity had gewonnen, dat was Eclipse van Pink Floyd! Maar dit jaar is er opnieuw een nieuwe nummer één: Johhny’s Warman met Martian Summer. Pink Floyd daalde een plaatsje met Eclipse. Hieronder de volledige Astro-Top 25 van 2018, inclusief links naar YouTube.

 Astro Top 25 2018
1Johhny Warman - Martian Summer
2Pink Floyd - Eclipse
3David Bowie - Starman
4Stephen Hawking / Monty Phyton - Galaxy Song
5The Curch - Under the Milky Way
6The Police - Walking on the Moon
7R.E.M. - Man on the Moon
8David Bowie - Space Oddity
9Shocking Blue - Venus
10Pink Floyd - Dark side of the Moon
11Led Zeppelin - Stairway To Heaven
12David Bowie - Life On Mars
13-23Alexander Courage - Startrek Theme "Where No Man Has Gone Before"
Angels & Airwaves - Valkyrie Missile
Babylon Zoo - Spaceman
Chef'Special - Into The Future
Metallica - Orion
Pedro Macedo Camacho - Star Citizen Soundtrack - Colton Was Here
Pink Floyd - Stellar Overdrive
Skyworld - Back To Earth
Queen - Bohemian Rhapsody
Star Citizen - Soundtrack Creating A Better World
Sting / Hugh Padgham The Police - Fragile (Nothing Like The Sun)
24-25Deep Space Nine - Theme Song
Steven Price - Gravity End Theme

Dione en Rhea als de sneeuwman van Saturnus

Credit: NASA/JPL/Space Science Institute

Op 27 juli 2010 nam de Amerikaanse ruimteverkenner Cassini deze foto. Ehhh…. twee manen die versmolten zijn tot een soort van Frosty the Snowman? Ja, het zijn inderdaad twee manen, Dione is de bovenste maan, Rhea de onderste. Beiden draaien om Saturnus, waar Cassini ook jarenlang omheen draaide, tot 15 september 2017, toen ‘ie de atmosfeer in dook en er een einde kwam aan de succesvolle missie. Maar nee, versmolten zijn de manen niet. Als je heel goed kijkt zie je dat Dione voor Rhea ligt. Op het moment dat Cassini de foto nam stond Dione op 1,1 miljoen km van ‘m, terwijl Rhea op 1,6 miljoen km afstand stond. Dione is 1123 km in doorsnede, Rhea is met 1528 km een stuk groter. Dat Dione dichterbij stond wordt dus weer gecompenseerd door de grootte van Rhea en daardoor zien de twee manen er even groot uit. Precies op de plek waar de twee manen elkaar overlappen ligt de grote krater Evander op Dione’s zuidpool. Die krater zorgt ook voor de bijna naadloze overgang van de twee manen van Saturnus. Bron: ESA.

ESA belicht de hoogtepunten van 2018

Voor de Europese ruimtevaartorganisatie ESA was 2018 een jaar met de nodige hoogtepunten, zoals de lancering van nieuwe Copernicus Sentinel satellieten, van de Aeolus satelliet, van nieuwe Galileo navigatiesatellieten (nu 26 in aantal) en van BepiColombo, de ESA-JAXA missie naar Mercurius. Ook waren er continu ESA astronauten aan boord van het ISS. Hieronder een video over al die gebeurtenissen.

Chinese satelliet Zhangheng 1 registreerde manipulatie van de ionosfeer boven Rusland

In februari dit jaar feliciteerde de Italiaanse president Mattarella de Chinese president Xi Jinping met de geslaagde lancering van de Zhangheng 1 (CSES, China seismo-electromagnetic satelliet), deze analyseert verstoringen in de toplaag van de ionosfeer o.a. veroorzaakt door seismische activiteit en is deels uitgerust met Italiaans instrumentarium. Dezelfde satelliet heeft, zo hebben Chinese wetenschappers ontdekt, tevens verstoringen in de ionosfeer geregistreerd die ontstaan zijn door toedoen van menselijk ingrijpen. Lees verder

De hoogtepunten van ruimtevaart en sterrenkunde in 2019

Impressie van de Europese CHEOPS ruimtetelescoop. Credit: ESA.

Nog een paar dagen en dan begint een nieuw jaar, 2019. Het belooft voor de ruimtevaart en sterrenkunde een mooi jaar te worden, want er staat veel te gebeuren. Hier een kort overzicht van de hoogtepunten in 2019.

  • 1 januari: gelijk de eerste dag van het jaar al een belangrijke gebeurtenis als om precies 06.33 uur Nederlandse tijd de Amerikaanse ruimteverkenner New Horizons met een snelheid van 50.700 km/uur (14 km/s) op een afstand van 3500 km langs het Kuipergordelobject Ultima Thule (KBO 2014 MU69) vliegt. Het duurt pakweg zes uur voor de data bij de aarde aankomen, dus we verwachten pas ’s middags 1 januari de eerste foto’s.

    Impressie van Ultima Thule. ASA/Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory/Southwest Research Institute

  • 3 januari: de Chang’e 4 lander en rover, die op 8 december gelanceerd zijn, zullen ongeveer deze dag landen in de Von Kármán krater op de achterkant van de maan. De communicatie met de aarde gaat via de in mei gelanceerde Queqiao satelliet.
  • 17 januari: de eerste vlucht van een onbemande ‘Crew Dragon capsule’ met een Falcon 9 raket van SpaceX naar het ISS. Als deze vlucht goed gaat zal op 18 juni de eerste bemande vlucht volgen.
  • 21 januari: ’s morgens is er een totale maansverduistering. Vanaf 4.34 uur begint de maan in de kernschaduw te trekken en om 07.51 uur is het feest afgelopen.
  • Eind januari: de Japanse Hayabusa ruimteverkenner zal proberen enkele monsters te verzamelen van het oppervlak van de kleine planetoïde Ryugu. Die moeten daarna (ergens december 2019) naar de aarde worden teruggebracht – het is per slot van rekening een sample-return-mission.

    De Insight lander op Mars.

  • Eind januari-begin februari: InSight gaat beginnen met de eerste boringen in de grond van Mars.
  • 17 februari: de Amerikaanse ruimteverkenner Juno gaat ongestoord verder met onderzoek aan Jupiter. Deze dag is z’n 18e ‘perijove’ zoals dat heet, het moment in zijn baan dat ‘ie het dichtste bij de planeet zal zijn. Dat levert vast weer veel kleurige foto’s van de atmosfeer van Jupiter op.
  • Maart: een onbemande proefvlucht van de CST-100 Starliner capsule van Boeing, die met een United Launch Alliance Atlas 5 raket naar het ISS wordt gebracht. Als de vlucht slaagt wordt in augustus de eerste bemande vlucht met deze capsule uitgevoerd.
  • April: het contract van de NASA met Roscosmos om astronauten naar het ISS te brengen houdt dan op. Dan moet de NASA overgaan op Amerikaanse commerciële vervoerders, SpaceX en Boeing. Zie verder 18 juni en augustus.
  • 4 april: de Parker Solar Probe heeft z’n tweede perihelium, het punt dat ‘ie het dichtste bij de zon staat.
  • 18 juni:  als de proefvlucht op 17 januari geslaagd is zullen deze dag voor het eerst twee astronauten naar het ISS worden gebracht met een Dragon capsule, de NASA astronauten Doug Hurley en Bob Behnken.
  • 16-24 juli: de historische missie van de Apollo 11 naar de maan zal herdacht worden, want die is dan precies vijftig jaar geleden.
  • 16 juli: er is een gedeeltelijke maansverduistering zichtbaar. Die begint om 22.02 uur. Het maximum is om 23.31 uur, als 65% van de maan bedekt is.
  • Augustus: als de proefvlucht in maart geslaagd is zullen ergens in augustus drie astronauten naar het ISS worden gebracht, de Boeing astronaut Chris Ferguson en de NASA astronauten Eric Boe en Nicole.
  • 1 september: de Parker Solar Probe heeft z’n derde perihelium.
  • Okt-Nov: ergens in deze periode zal de Europese ruimtetelescoop CHEOPS met een Sojoez raket worden gelanceerd. Met deze telescoop gaan ze speuren naar exoplaneten met afmetingen tussen die van de aarde en Neptunus.
  • 22 oktober: sterbedekkingen in M44 door de maan. Dat zal in de vroege ochtend met een verrekijker of telescoop te zien zijn.
  • 11 november: deze dag zal de planeet Mercurius voor de zon langstrekken, een zeldzame overgang! Dit is bij ons ’s middags te zien, de volgende is pas weer in 2032.

Nou, genoeg te doen in 2019, toch? 😀 Oh ja, één ding heb ik er trouwens nog niet bijgezet. Elon Musk heeft per twitter aangekondigd dat ergens begin 2019 al een eerste onbemande vlucht kan plaatsvinden met de Big Fucking Rocket… eh met de Big Falcon Rocket … eh met het Starship, zoals ‘ie tegenwoordig heet. Da’s de raket waarmee hij bemande vluchten naar de maan wil uitvoeren.

Bron: Gizmodo + Sterrengids 2019 + Space.com (Over Musk).

De PulChron klok van ESTEC in Noordwijk draait op… pulsars

Een pulsar in de schil van een supernova. Credit: ESA/XMM-Newton/ L. Oskinova/M. Guerrero; CTIO/R. Gruendl/Y.H. Chu

De Europese ruimtevaartorganisatie ESA heeft in haar onderzoekscentrum ESTEC in Noordwijk sinds kort een klok lopen, wiens tijdmeting gebaseerd is op pulsars, snel ronddraaiende neutronensterren in het heelal. Het ‘PulChron’ systeem bevindt zich in de Galileo Timing and Geodetic Validation Facility bij ESTEC en het is verbonden aan een ‘array’ van vijf grote radiotelescopen in Europa.

De Lovell radiotelescoop van Jodrell Bank in Engeland. Credit: Mike Peel; Jodrell Bank Centre for Astrophysics, University of Manchester.

Met die vijf radiotelescopen [1]de Westerbork Synthesis Radio Telescope in Nederland, de Effelsberg Radiotelescoop in Duitsland, de Lovell Telescoop in Engeland, de Nancay Radiotelescoop in Frankrijk en de Sardinia Radiotelescoop … Continue reading worden continu 18 pulsars in de gaten gehouden. Die pulsars worden op de eerste plaats geobserveerd omdat ze wellicht een passerende zwaartekrachtgolf kunnen ‘verraden’, als er opeens afwijkingen in de pulsen worden gedetecteerd. Maar naast die functie als zwaartekrachtdetector kunnen de pulsars dus ook dienen als maat voor de PulChron klok. Pulsars zijn zeer compacte objecten – ruim een zonsmassa in een bolletje van pakweg 15 km doorsnede – die zeer snel ronddraaien en daarbij in twee tegenovergestelde assen straling uitzendend. Op aarde kunnen we die straling ontvangen en dat gaat met zeer regelmatige tussenperiodes.

De waterstof-maser in de pulChron klok is gebaseerd op de pulsen van die 18 pulsars. De klok staat ook in verbinding met het UTC laboratorium, dat ook bij ESTEC gehuisvest is en waar de ‘Coordinated Universal Time, UTC’ wordt bijgehouden. Op die wijze is de PulChron klok nauwkeurig tot een miljardste van een seconde.

Credit: ALMA.

De array van de vijf grote radiotelescopen houdt de 18 pulsars in de gaten middels de techniek van de interferometrie. Hierboven zie je een animatie hoe zo’n array werkt (deze is dan wel met meer radioantennes van die vijf, maar het principe blijft hetzelfde) en hoe ze daarmee in staat zijn grote delen van de hemel te bestrijken. Bij zo’n array maken ze gebruik van de aardrotatie, zodat de hemel zonder dat de radiotelescopen hoeven te bewegen voor de antennes langs schuift. De vele, kleine antennes zoals van LOFAR in West-Europa bijvoorbeeld kunnen helemaal niet bewegen, maar doordat ze als een array werken kunnen ze toch de gehele hemel in de gaten houden. Belangrijke factor daarbij is de ‘correlator’, de computer die er voor zorgt dat alle gegevens van de verschillende onderdelen van de array worden gesynchroniseerd.

Credit: THOMPSON ET AL.

Door te kijken naar de aankomsttijd van het signaal -in het geval van PulChron een pulsar – kan men exact bepalen van welke lokatie aan de hemel het signaal afkomstig is. In het voorbeeld van de twee antennes hierboven zal bijvoorbeeld de aankomsttijd van het signaal rechts iets eerder zijn dan de aankomsttijd links, het verschil is ?g.

Bron: ESA + Koberlein.

References[+]

References
1 de Westerbork Synthesis Radio Telescope in Nederland, de Effelsberg Radiotelescoop in Duitsland, de Lovell Telescoop in Engeland, de Nancay Radiotelescoop in Frankrijk en de Sardinia Radiotelescoop in Italië.

Kosmonaut Prokopyev: gaatje in Sojoez capsule is van binnenuit geboord

Credit: NASA (AP)

Weten jullie het nog van dat gaatje in de Sojoez MS-09 capsule, die aan het internationale ruimtestation ISS verbonden was en waar op 29 augustus een lek werd ontdekt, veroorzaakt door een klein gaatje van 2 mm groot in één van de wanden van de capsule? In eerste instantie was de verklaring dat het gaatje was veroorzaakt door de inslag van een klein stukje ruimtesteen, een meteoroïde. Maar direct al waren er geruchten dat het gaatje mensenwerk was, al of niet met opzet gedaan. De Sojoez capsule is nog steeds gekoppeld aan het ISS en op 12 december is de buitenkant tijdens een ruimtewandeling geïnspecteerd door twee kosmonauten, de Russen Sergei Prokopyev en Oleg Kononenko (zie de foto hierboven).

Het gaatje in de Sojoez module. Credit: NASA.

Prokopyev keerde vorige week samen met Alexander Gerst weer terug naar aarde en nu heeft ‘ie volgens Associated Press verklaard dat het gaatje van binnenuit moet zijn geboord. Tijdens de ruimtewandeling moesten de twee kosmonauten gedeeltelijk het beschermende ruimteschild van de Sojoez weghalen om bij het gaatje te kunnen komen. Op basis van dat onderzoek komt hij tot de conclusie dat het géén inslag van een meteoroïde kan zijn geweest, maar dat het van binnenuit geboord is. Prokopyev ontkent dat een kosmonaut of astronaut dat zou hebben gedaan. Dat kan dus niet anders betekenen dan dat het gaatje al op aarde is gemaakt, al of niet met opzet door iemand. En dan is de grote vraag natuurlijk door wie. Wordt vervolgd. Bron: Gizmodo.

In een notendop: China’s ruimtevaart ambities 2020-2045

Een Mars sonde in 2020, een asteroïde missie in 2022, een Jupiter missie in 2029, een herbruikbare raket vijf jaar later, en als klap op de Chinese vuurpijl een nucleair aangedreven Space shuttle. Het meerjarenplan van China’s ruimtevaartbeleid 2020-2045 is hoogst ambitieus. Deze te behalen mijlpalen in de Chinese ruimtevaart zijn vorig jaar uiteengezet door het China Aerospace Science and Technology Corporation (CASC, Peking) en het Chinese ruimtevaartagentschap CNSA.

Lees verder