25 mei 2024

Eise Eisinga Planetarium voorgedragen voor Werelderfgoedlijst

Het Planetarium van Eisinga. Credit: Eise Eisinga Planetarium.

Het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium in Franeker wordt voorgedragen voor de Werelderfgoedlijst van Unesco. Minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) zal de nominatie indienen in Parijs. Het Eise Eisinga Planetarium is het oudste werkende planetarium ter wereld. Dit nog steeds nauwkeurig werkende model van ons zonnestelsel is tussen 1774 en 1781 vervaardigd door de Friese wolfabrikant en zakenman Eise Eisinga.

Zon, maan, aarde en vijf planeten
Het planetarium geeft steeds een actueel en realistisch beeld van de posities van de zon, de maan, de aarde en de vijf andere planeten die destijds bekend waren. Het mechaniek bestaat uit eenvoudige maar robuuste onderdelen, zoals houten hoepels en schijven, en ijzeren pinnen. Het wordt op ingenieuze wijze aangedreven door één enkel uurwerk en is ingebouwd in het plafond en bovenin de bedstee van een woonkamer.

Minister Van Engelshoven: “Een inschrijving op de Werelderfgoedlijst is een wereldwijde erkenning van de bijzondere waarde van dit planetarium. Met ook een positieve invloed op de bekendheid van de historische binnenstad van Franeker en de regio Friesland. Het zou een mooie aanvulling zijn op de andere werelderfgoederen in Friesland.”

Bouw van het planetarium
De aanleiding voor de bouw van het planetarium was een bijzondere samenstand van vier planeten en de maan, die in het voorjaar van 1774 plaatsvond. Vooraf gingen er geruchten dat deze samenstand ertoe zou kunnen leiden dat de aarde en de overige planeten van ons zonnestelsel uit hun baan raakten en in de zon zouden verbranden. Eisinga zocht het uit en kwam vervolgens op het idee van het planetarium.

Het planetarium is voor publiek toegankelijk. Eise Eisinga was een gewone burger die het planetarium van meet af aan inzette voor educatieve doeleinden. Bezoekers kunnen er in één oogopslag de actuele posities van de planeten aan aflezen en krijgen aan de hand van de uitleg bij het instrument inzicht in de werking van het zonnestelsel. Bron: UNESCO.

Share

Speak Your Mind

*