31 januari 2023

ESO publiceert opmerkelijke opname van een sterrenfabriek om zestig jaar samenwerking te vieren

De afgelopen zestig jaar heeft de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) wetenschappers wereldwijd in staat gesteld de geheimen van het heelal te ontdekken. We vieren deze mijplaal met een indrukwekkende opname van een ‘sterrenfabriek’ – de zogeheten Kegelnevel – gemaakt met ESO’s Very Large Telescope (VLT).

ESO’s 60ste-verjaardagsfoto: de Kegelnevel, zoals gezien door de VLT. Credit: ESO.

Op 5 oktober 1962 ondertekenden vijf landen het verdrag tot oprichting van ESO. Nu, zes decennia later en gesteund door zestien lidstaten en strategische partners, brengt ESO wetenschappers en ingenieurs uit de hele wereld bijeen om in Chili geavanceerde observatoria te bouwen en te exploiteren, waarmee baanbrekende astronomische ontdekkingen kunnen worden gedaan.

Ter gelegenheid van de zestigste verjaardag van ESO publiceren wij deze opmerkelijke nieuwe opname van de Kegelnevel, die eerder dit jaar met een van de telescopen van de ESO is gemaakt en door medewerkers van ESO is uitgekozen. De foto maakt deel uit van een grote jubileumcampagne waarin de toekomst van ESO vanuit vier perspectieven wordt bekeken: nieuwe wetenschappelijke ontdekkingen mogelijk maken, technologische vooruitgang gestalte geven, de samenleving ten goede komen en een duurzamere toekomst opbouwen. Deze campagne zal eind 2022 plaatsvinden – op sociale media vergezeld van de hashtag #ESO60years, en ook als lokale evenementen in ESO-lidstaten en andere landen.

Positie van de Kegelnevel in het sterrenbeeld Monoceros (Eenhoorn). Credit: ESO, IAU and Sky & Telescope.

Op deze nieuwe foto zien we in het midden de zeven lichtjaar hoge zuil van de Kegelnevel, die deel uitmaakt van het grotere stervormingsgebied NGC 2264 en eind achttiende eeuw werd ontdekt door astronoom William Herschel. Van de aarde uit gezien bevindt deze hoornvormige nevel zich in het sterrenbeeld met de passende naam Monoceros oftewel Eenhoorn.

De Kegelnevel bevindt zich op minder dan 2500 lichtjaar afstand en staat relatief dicht bij de aarde, waardoor hij een gewild onderzoeksobject is. Maar de nieuwe foto is indrukwekkender dan alle voorgaande, omdat hij de donkere en ondoordringbare wolkenstructuur van de nevel laat zien op een manier die hem doet lijken op een mythologisch of or monsterachtig wezen.

Deze nevel is een perfect voorbeeld van de pilaar-achtige structuren die zich vormen in de reusachtige wolken van koud moleculair gas en stof die bekendstaan als stellaire kraamkamers. Zulke structuren ontstaan wanneer zware, pas gevormde heldere blauwe sterren sterke winden en intense ultraviolette straling uitzenden die het materiaal uit hun omgeving wegblazen. Daarbij wordt het gas en stof op grotere afstand van de jonge sterren samengedrukt tot dichte, donkere en hoge ‘zuilen’. Aan dit proces heeft de donkere Kegelnevel, die van de heldere sterren in NGC 2264 af gericht is, zijn ontstaan te danken.

Overzichtsfoto van de Kegelnevel en omgeving. Credit: ESO/Digitized Sky Survey 2.

Op deze foto, gemaakt met de FOcal Reducer and low dispersion Spectrograph 2 (FORS2) van ESO’s VLT in Chili, is waterstofgas weergegeven in blauw en zwavelgas in rood. Door het gebruik van deze filters lijken de anders heldere blauwe sterren, die een teken van recente stervorming zijn, bijna goudkleurig en steken ze als vonkjes tegen de donkere nevel af.

Deze opname is slechts één voorbeeld van de vele verbluffende en indrukwekkende waarnemingen die ESO-telescopen de afgelopen zestig jaar hebben gedaan. Hoewel deze foto voor pr-doeleinden is gemaakt, worden de ESO-telescopen het overgrote deel van de tijd ingezet voor wetenschappelijke waarnemingen die ons in staat hebben gesteld om de eerste foto van een exoplaneet te maken, het zwarte gat in het centrum van ons eigen sterrenstelsel te onderzoeken en het bewijs te vinden dat de uitdijing van ons heelal aan het versnellen is.

Voortbouwend op onze zestig jaar ervaring met ontwikkeling, ontdekking en samenwerking op het gebied van de astronomie blijft ESO nieuwe terreinen verkennen voor astronomie, technologie en internationale samenwerking. Met onze huidige faciliteiten en de komende Extremely Large Telescope (ELT), zullen wij de grootste vragen van de mensheid over het heelal blijven beantwoorden en onvoorstelbare ontdekkingen mogelijk maken. Bron: ESO.

Share

Speak Your Mind

*

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

%d bloggers liken dit: