De tweede maand van het nieuwe jaar wordt in de volksmond ook wel ‘schrikkelmaand’, ‘slijkmaand’ of ‘regenmaand’ genoemd en werd genoemd naar de Romeinse god Februus, de god van de purificatie en onderwereld. In dit uitgebreide artikel wordt een overzicht gegeven wat er zoal aan de sterrenhemel te zien is in februari 2015.
De Maan en de planeten
Jupiter staat op 6 februari in oppositie.
De kleinste planeet uit ons zonnestelsel, Mercurius, bereikt op 24 februari 2015 zijn grootste westelijke elongatie. Op dat moment is Mercurius voor 58% verlicht en heeft deze een helderheid van magnitude +0,3. Doordat de ecliptica in deze periode van het jaar een kleine hoek maakt met de horizon is Mercurius, die zich het dichtst bij de Zon bevindt, moeilijk of niet waarneembaar. De tweede planeet uit ons zonnestelsel, gezien vanaf de Zon, schittert in februari 2015 elke avond in het westen aan de hemel en heeft een helderheid van magnitude -3,4. Venus gaat meer dan twee uur na de Zon onder en verwijdert zich langzaam van de Zon. Mars, ook wel de ‘rode’ of ‘oranje’ planeet genoemd omwille van zijn kleur, is in februari 2015 ’s avonds in het westen zichtbaar in de sterrenbeelden Waterman (Aquarius) en Vissen (Pisces). Mars heeft in februari 2015 een helderheid van magnitude +1,5. In tegenstelling tot Venus begeeft Mars zich wel naar de Zon toe. In de periode rond 20 februari 2015 kunnen we Mars en Venus ’s avonds in het westen waarnemen terwijl beide planeten, vanop Aarde gezien, vlakbij elkaar staan aan de sterrenhemel. De grootste planeet uit ons zonnestelsel, Jupiter, is in februari 2015 de hele nacht zichtbaar nabij de grens van de sterrenbeelden Kreeft (Cancer) en Leeuw (Leo Major). De gasreus Jupiter is op 6 februari 2015 in oppositie met de Zon en staat op dat moment pal tegenover onze ster aan de hemel waardoor deze planeet de hele nacht zichtbaar is. Saturnus, de planeet met het prachtige ringenstelsel, is ’s morgens laag in het zuidoosten waarneembaar. Deze planeet kunnen we in februari 2015 terugvinden in het sterrenbeeld Schorpioen (Scorpius) en heeft een schijnbare helderheid van magnitude + 0,7. De twee verste planeten in ons zonnestelsel, Uranus en Neptunus, vinden we in 2015 terug in de sterrenbeelden Vissen (Pisces) en Waterman (Aquarius). Deze gasplaneten hebben een helderheid van magnitude +6,2 (Uranus) en +7,8 (Neptunus) waardoor deze enkel zichtbaar zijn met een telescoop. Op woensdag 4 februari 2015 is het Volle Maan.
Samenstanden
Astrofotografen zijn vaak dol op samenstanden van verschillende hemelobjecten. Elke maand kunnen we aan de sterrenhemel dan ook enkele leuke samenstanden terugvinden tussen de Maan met sterren en/of planeten. Zo bevindt onze trouwe buur, de Maan, zich op dinsdag 10 februari 2015 slechts 2,7
De technologiereus Google gaat samen met de investeringsmaatschappij Fidelity Investments één miljard dollar investeren in het Amerikaanse private ruimtevaartbedrijf SpaceX. Hierdoor worden Google en Fidelity Investments voor 10% eigenaar van het succesvolle ruimtevaartbedrijf en willen zij op die manier hun steentje bijdragen aan de bouw van ’s werelds grootste netwerk van satellieten.
De oprichter en eigenaar van SpaceX, Elon Musk, (ook de grote baas van Tesla Motors en medeoprichter van PayPal) maakte onlangs het ambitieuze plan bekend om met een netwerk van kleine satellieten internet te verspreiden over de hele wereld. Dit netwerk zou bestaan uit 4 000 kleine satellieten die in een lage baan om de Aarde cirkelen. Volgens Musk zou dit plan binnen vijf jaar al operationeel kunnen zijn en zal het een prijskaartje hebben van ongeveer 10 miljard dollar. Dankzij de één miljard dollar van Google en Fidelity Investments staat dit ambitieuze plan nu een stap dichter bij de realiteit. Doordat het populaire internetbedrijf Google, dat net als SpaceX fors investeert in ontwikkeling en de realisatie van futuristische plannen, nog steeds niet iedereen op aarde kan bereiken, is het bedrijf dan ook enorm gemotiveerd om samen te werken met het ruimtevaartbedrijf SpaceX. Volgens Google is het bedrijf zelfs bereid om tot twee miljard dollar te investeren in zijn satellietactiviteiten. Hoe meer mensen er immers verbonden zijn me het internet, hoe meer mensen er van de diensten van Google kunnen gebruik maken en hoe meer inkomsten internetbedrijven kunnen ophalen.Google experimenteerde in het verleden al met ballonnen die als internet-relais internet kunnen aanbieden op afgelegen en moeilijk bereikbare plaatsen maar indien men over de hele planeet een draadloze internetverbinding wil, zal men uiteindelijk een ‘world wide web’ moeten aanbieden vanuit de ruimte. Volgens Elon Musk zou een dergelijk netwerk van satellieten die wereldwijd internet aanbieden voor zeer grote inkomsten kunnen zorgen die op hun beurt dan weer kunnen geïnvesteerd worden in ruimtevaart zoals de exploratie van de planeet Mars.Naast SpaceX heeft ook het bedrijf OneWeb plannen om internet via de ruimte aan te bieden. OneWeb wordt momenteel geleid door Greg Wyler die tot een half jaar geleden aan de satellietplannen van Google werkte en het bedrijf wordt fors gesteund door een andere belangrijke visionair uit de ruimtevaart: Sir Richard Branson. Bron: SpacePage
Op 1 december start de weerkundige winter. De maand december wordt in de volksmond dan ook wel de ‘donkere maand’ of ‘wintermaand’ genoemd. December 2013 is voor veel amateur en professionele astronomen een zeer belangrijke maand aangezien we dan kunnen genieten van de Geminiden meteorenzwerm, de heldere planeet Jupiter en misschien komeet ISON.
De Maan en de planeten
De kleinste planeet uit ons zonnestelsel, Mercurius, kan de eerste dagen van de maand december ’s ochtends worden waargenomen laag in het zuidoosten. Daarna staat de planeet te dicht bij de Zon waardoor we deze niet meer kunnen waarnemen. Op zondag 29 december is Mercurius in bovenconjunctie en beweegt deze achter de Zon langs. Venus doet zijn naam van ‘avondster’ in december alle eer aan. Deze planeet schittert ’s avonds in het westen. Begin december 2013 gaat Venus bijna drie uur na de Zon onder waardoor deze planeet goed waar te nemen is. De ‘rode planeet’ Mars kan men in december 2013 ’s morgens terugvinden in het sterrenbeeld Maagd (Virgo). Deze planeet wordt langzaam helderder doordat de afstand tot de Aarde kleiner wordt. De gigantische gasplaneet Jupiter domineert in december 2013 de sterrenhemel aangezien deze vrijwel de hele nacht zichtbaar is in de buurt van de sterren Pollux en Castor in het sterrenbeeld Tweelingen (Gemini). Jupiter is ’s avonds zichtbaar in het oosten, rond middernacht hoog in het zuiden en ’s morgens in het westen. In de nacht van 13 op 14 december 2013 zijn ook overgangen van de Jupitermanen Io en Ganymedes met hun schaduwen zichtbaar over de planeetschijf van Jupiter. Op 5 januari 2014 is Jupiter in oppositie met de Zon. De mooiste planeet uit ons zonnestelsel, Saturnus, is in december 2013 ’s ochtends waarneembaar in het zuidoosten. Op dinsdag 17 december is het Volle Maan. Op maandag 2 december bedekt de Maan ook de planeet Mercurius in het sterrenbeeld Weegschaal. Deze samenstand is met veel moeite in België en Nederland te zien rond 7u45 uur. De twee objecten staan dan in het zuidoosten, slechts 3° boven de horizon, op een onderlinge afstand van 5,1°.
Meteorenzwermen
Op zaterdag 14 december bereikt de bekende meteorenzwerm Geminiden rond 04u00 zijn maximum. Rond 02u30 Belgische tijd bevindt het radiant van deze meteorenzwerm zich aan het hoogste punt aan de hemel in het sterrenbeeld Tweelingen (Gemini). Het radiant is het punt aan de sterrenhemel waaruit meteoren lijken te komen. Onder goede omstandigheden, (geen storende lichtvervuiling of storend Maanlicht) kan men van de Geminiden meteorenzwerm ongeveer 90 meteoren per uur verwachten. Deze meteoren zijn snel, helder en hebben vaak korte sporen. De Geminiden meteorenzwerm heeft een relatief korte piek en vaak kan men de dagen rond het maximum ook al Geminiden meteoren waarnemen. Meteoren worden in de volksmond ook wel ‘vallende sterren’ genoemd. In werkelijkheid gaat het om zeer kleine stukjes steen en gruis die onder hoge snelheden de atmosfeer van de Aarde binnendringen waarna ze op een hoogte van 80 tot 120 kilometer verdampen. De Geminiden worden veroorzaakt door stofdeeltjes die afkomstig zijn van planetoïde Phaethon. De dagen rond 22 december zijn ook nog meteoren te zien van de Ursiden meteorenzwerm. Rond 09u30 Belgische tijd bevindt het radiant van deze zwerm zich aan het hoogste punt (op 64°) aan de hemel in het sterrenbeeld Kleine Beer. Onder ideale omstandigheden zijn er van deze zwerm ongeveer een tiental meteoren per uur te zien. Om meteoren waar te nemen heb je geen speciale apparatuur nodig. Enkel een ligzetel, een heldere sterrenhemel en wat geduld zijn genoeg.
Bron: hemel.waarnemen.com
Komeet ISON
De afgelopen weken en maanden is er over komeet C/2012 S1 (ISON), ook wel komeet ISON genoemd, ontzettend veel over geschreven en gesproken aangezien volgens sommigen deze komeet eind 2013 voor spektakel kan zorgen aan onze sterrenhemel. December 2013 moet voor deze komeet de maand van de waarheid worden aangezien de komeet dan terug zichtbaar moet zijn na zijn periheliumpassage van 28 november 2013. Alles hangt natuurlijk af van het feit of komeet ISON zijn perihelium heeft overleefd of niet. Indien deze komeet zijn scheervlucht langs de Zon heeft overleefd, vinden we het hemelobject na zijn perihelium terug in de sterrenbeelden Slangendrager, Slang, Hercules, Noorderkroon, Draak en Kleine Beer. Het object zal dan ongetwijfeld zichtbaar zijn met het blote oog maar de exacte helderheid voorspellen van deze komeet is zeer moeilijk. De beste periode om deze komeet dan in België en Nederland waar te nemen is rond 14 december 2013. Na zijn periheliumpassage zal komeet ISON op 27 december 2013 ook langs de Aarde vliegen op een afstand van ongeveer 64 miljoen kilometer. Spacepage.be zal deze komeet en de ontwikkelingen ervan op de voet volgen!
Bron: hemel.waarnemen.com
Deep-sky
De maand december is voor de meer gevorderde amateur-astronomen zeer geschikt om om de nevel NGC 1990 waar te nemen. Deze reflectienevel bevindt zich in het sterrenbeeld Orion en heeft een schijnbare afmeting van 50,0′. Het object werd in 1786 ontdekt door William Herschel. Doordat dit een zwak en contrastarm object is, heeft men echter een behoorlijke telescoop nodig om iets van details te kunnen zien. Een andere prachtige nevel in het sterrenbeeld Orion is M42. Deze nevel, die ook gekend is als de ‘Grote Orionnevel’ is één van de meest bekende en waargenomen deep-sky objecten en is bij goede omstandigheden zelfs al te zien met een verrekijker. Dit prachtige object is makkelijk terug te vinden aan de sterrenhemel aangezien het met het blote oog te zien is als een wazige vlek net onder de drie gordelsterren van Orion. M42 heeft een magnitude van 4,0 en zijn schijnbare afmeting bedraagt 66,0′. Deze prachtige, door jonge sterren, verlichte nevel bevindt zich op een afstand van 1 350 lichtjaar van de Aarde. Nog een nevel in het sterrenbeeld Orion die in december goed waar te nemen is, is NGC 2024. Deze emissienevel is ook gekend als de ‘Vlamnevel’ en bevindt zich op een afstand van 1 500 lichtjaar van de Aarde. Dit object heeft een schijnbare afmeting van 30,0′. Het spreekt voor zich dat men het best deep-sky objecten waarneemt in de periode rond Nieuwe Maan (3 december 2013) aangezien men dan geen hinder heeft van storend Maanlicht.
Hubble’s Tonight’s Sky
Hieronder weer de maandelijkse video van Hubble’s Tonight’s Sky, waarin je kan zien wat er allemaal voor interessants aan de hemel staat te gebeuren.
November wordt ook wel de ‘nevelmaand’ of ‘slachtmaand’ genoemd en is de elfde maand van het jaar in de gregoriaanse kalender. In dit artikel bespreken we wat er zoal te zien is aan de sterrenhemel in november 2014.
De Maan en de planeten
Op 25 november staan alle grote manen van Jupiter ten westen van de planeet.
De planeet die zich het dichtst tot de Zon bevindt, Mercurius, kunnen we in de eerste helft van november 2014 ’s morgens terugvinden laag in het oostzuidoosten. Mercurius bereikt op 1 november 2014 zijn grootste westelijke elongatie en is op dat moment een zogeheten ‘ochtendster’. De helderheid van deze kleine planeet bedraagt op dat moment magnitude -0,3 en het hemellichaam is voor 56% verlicht. Op 3 november 2014 is er ook een mooie samenstand te zien tussen Mercurius en de heldere ster Spica, de hoofdster uit het sterrenbeeld Maagd (Virgo). Beiden zijn in die periode ’s morgens zichtbaar boven de oostelijke horizon en de kleine planeet is op dat moment helderder dan de ster. De tweede planeet uit ons zonnestelsel, gezien vanaf de Zon is Venus. Deze planeet is in november 2014 niet zichtbaar doordat deze op minder dan 10° van de Zon staat en kort na zonsondergang eveneens ondergaat. Mars zal in november 2014 de enige planeet uit ons zonnestelsel zijn die we aan de avondhemel kunnen waarnemen. Zo kunnen we Mars laag in het zuidwesten terugvinden in het sterrenbeeld Boogschutter (Sagittarius). De grootste planeet uit ons zonnestelsel, Jupiter, kunnen we in november 2014 voor middernacht in het oosten aanschouwen in het sterrenbeeld Leeuw (Leo). Tegen de ochtend bevindt Jupiter zich hoog in het zuiden. Op dinsdag 25 november 2014 staan tussen 05u00 en 07u40 alle Galileïsche manen ten westen van Jupiter (zie afbeelding rechts). Vanaf Jupiter gezien zijn dit op dat moment Io, Europa, Ganymedes en Callisto. De planeet met het prachtige ringenstelsel, Saturnus, kunnen we in november 2014 niet zien. De overige gasplaneten uit ons Zonnestelsel, Uranus en Neptunus, kunnen we in november 2014 terugvinden in de sterrenbeelden Vissen (Pisces) en Waterman (Aquarius). Terwijl Uranus van de zesde grootte is, heeft Neptunus een helderheid van magnitude +7,7. Op donderdag 6 november 2014 is het Volle Maan. Op zaterdag 15 november 2014 bevindt de Maan zich ook het verst van de Aarde (apogeum) en bedraagt de afstand van onze trouwe buur tot onze planeet 404 366 kilometer.
Planetoïde 6 Hebe in oppositie
De planetoïde 6 Hebe, die in juli 1847 werd ontdekt door de Duitse amateur-sterrenkundige Karl Ludwig Hencke, is op zaterdag 15 november 2014 in oppositie met de Zon. Deze ruimterots heeft op dat moment een visuele helderheid van magnitude +8,0 en kan met een telescoop teruggevonden worden in het sterrenbeeld Eridanus. De planetoïde 6 Hebe heeft een onregelmatige vorm met een gemiddelde diameter van 186 kilometer en is vanaf de Aarde gezien het op vier na helderste object in de planetoïdengordel.
Leoniden meteorenzwerm
De radiant van de Leoniden. Credit: hemel.waarnemen.com.
De belangrijkste meteorenzwerm die we in november te zien krijgen, is ongetwijfeld de Leoniden meteorenzwerm. Deze zwerm bereikt op maandag 17 november 2014 haar maximum wat wil zeggen dat we onder goede omstandigheden ongeveer 20 meteoren, ook wel ‘vallende sterren’ genoemd, per uur kunnen waarnemen. In werkelijkheid gaat het hier niet om ‘vallende sterren’ maar wel om zeer kleine stukjes steen en gruis die die onder hoge snelheden de atmosfeer van de Aarde binnenkomen en op grote hoogte verdampen. De steentjes en het gruis die deze meteorenzwerm veroorzaakt, zijn afkomstig van de komeet Tempel-Tuttle. Het radiant van de Leoniden (het punt aan de hemel waaruit de meteoren lijken te komen) staat op 17 november omstreeks 07u00 ongeveer 60° boven de horizon in het sterrenbeeld Leeuw (Leo). De Leoniden meteorenzwerm is onder amateur-sterrenkundigen heel bekend omwille van zijn indrukwekkende sterrenregens in 1799, 1833, 1866, 1966 en 1999. Doordat op 17 november 2014 de Maan voor slechts 20% is verlicht en pas na 03u00 opkomt, stoort deze dan ook niet heel erg. Het beste moment om deze meteoren waar te nemen is rond 05u45. Om meteoren waar te nemen heb je geen speciale apparatuur nodig. Enkel een ligzetel, een heldere sterrenhemel en wat geduld zijn genoeg.
Deep-sky
Het prachtige deep-sky object NGC 1554 – Foto: Privatsternwarte Radek Chromik
De maand november is de perfecte maand om de prachtige nevel NGC 1554 waar te nemen. Deze interessante nevel is ook gekend onder de naam ‘Struve’s Lost Nebula’ en bevindt zich in het sterrenbeeld Stier (Taurus) vlakbij de ster T Tauri. De Deens-Ierse astronoom John Louis Emil Dreyer omschreef dit object als een “schitterend, variabel, klein en rond object”. Op 29 november 2014 bevindt NGC 1554 zich in het hoogste punt aan de hemel, op 57° boven de horizon. Doordat dit een zwak en contrastarm object is, heb je wel een behoorlijke telescoop nodig om details te zien. De centrale ster van deze nevel heeft een helderheid van magnitude +11. Zoals bij alle deep-sky objecten het geval is, is de periode rond Nieuwe Maan de meest geschikte periode om deep-sky objecten waar te nemen met een binoculair of telescoop. Op zaterdag 22 november 2014 is het Nieuwe Maan. Liefhebbers van sterrenhopen kunnen de maand november gebruiken om de open sterrenhopen Messier 36 (M36), Messier 37 (M37) en Messier 38 (M38) waar te nemen. Deze open sterrenhopen bevinden zich in het sterrenbeeld Voerman (Auriga) en kunnen bij goede omstandigheden al worden waargenomen met een binoculair of een kleine telescoop.
De sterrenbeelden op 15 november 2014 (23u30)
Hubble’s Tonight Sky over november 2014
Hieronder weer de maandelijkse video van Hubble’s Tonight’s Sky, waarin je kan zien wat er allemaal voor interessants aan de hemel staat te gebeuren deze maand.
Sterrensporen gefotografeerd op de 950 meter hoge berg Wasserkuppe. Credit foto: Werner Klug
Goed nieuws voor amateur-astronomen die op zoek zijn naar een heldere sterrenhemel in de buurt van de Lage Landen. De International Dark-Sky Association (IDA) heeft nu ook, naast het Westhavelland in de Duitse deelstaat Brandenburg, de Rhön in het grensgebied van de Duitse deelstaten Hessen, Beieren en Thüringen, uitgeroepen tot ‘International Dark Sky Park’.De titel ‘International Dark Sky Park’ is voor sterrenkundigen en amateur-astronomen van groot belang. Doordat veel landen en regio’s, waar ook ter wereld, enorm veel last hebben van storende lichtvervuiling is een donkere nachthemel vaak een uitzondering geworden. De International Dark-Sky Association (IDA), een Amerikaanse organisatie dat in 1988 werd opgericht en ondertussen meer dan 5.000 leden telt, probeert regio’s die nog gespaard zijn gebleven van lichtvervuiling te beschermen door hen uit te roepen tot International Dark Sky Parks of International Dark Sky Reserves.De Rhön is het negende donkere hemelreservaat ter wereld. In 1991 werd dezelfde regio al door UNESCO uitgeroepen tot biosfeerreservaat: een gebied waarin ecosystemen en genetische waarden worden beschermd. Het reservaat is 1720 vierkante kilometer groot en omvat het centrale deel van het Rhöngebergte, een middengebergte met als hoogste piek de 950 meter hoge Wasserkuppe. Het initiatief om de Rhön als donkere hemellocatie te nomineren werd in 2009 genomen door studenten van de nabijgelegen Hochschule Fulda. Eerder dit jaar is ook het Westhavelland in de Duitse deelstaat Brandenburg uitgeroepen tot internationaal donker hemelreservaat. Bron: SpacePage.
Ondanks het feit dat de maand juli gekend staat om zijn ‘grijze nachten’ (doordat de Zon niet volledig ondergaat, wordt het niet volledig donker) zijn er toch enkele leuke nachtelijke hemelverschijnselen te zien. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van wat er aan de sterrenhemel te zien is in juli 2014.
De planeten en de Maan
Saturnus en de Maan in Weegschaal op 8 juli 2014 (credit: hemel.waarnemen.com)
De kleinste planeet uit ons zonnestelsel, tevens ook de planeet het dichtst bij de Zon, bereikt op 12 juli 2014 zijn grootste westelijke elongatie waardoor Mercurius ’s ochtends goed waarneembaar is. De planeet, die een schijnbare diameter heeft van 7,9″, heeft op dat moment een helderheid van magnitude +0,6 en is voor 35% verlicht. Tot 25 juli 2014 wordt deze steeds helderder en staat Mercurius op meer dan 15
Vanop de Dombarovsky lanceerbasis, in het zuiden van Rusland, werd op donderdag 19 juni 2014 een Dnepr raket gelanceerd met aan boord maar liefst 39 satellieten afkomstig uit zeventien verschillende landen. De 34 meter lange Dnepr raket vertrok om 21u11 Belgische tijd vanuit een ondergrondse silo en zette enkele minuten later met succes de satellieten uit in een lage baan om de Aarde op een hoogte van ongeveer 630 kilometer.
Dit was de eerste maal in de geschiedenis van de ruimtevaart dat
Op 1 juni start de weerkundige zomer. Twintig dagen later begint officieel de astronomische zomer dat sterrenkundigen ook wel het ‘solsticium’ heten. De maand juni werd genoemd naar de Romeinse godin, Juno, de vrouw van Jupiter. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van wat er aan de sterrenhemel te zien is in juni 2014.
De Maan, planeten en planetoïden
De planeet Jupiter
De kleinste planeet uit ons zonnestelsel, Mercurius, verdwijnt de eerste dagen van de maand juni ’s avonds in het noordwesten in de zonnegloed. Venus, de tweede planeet gezien vanaf de Zon, is in juni 2014 een zogheten ‘morgenster’. Hiermee bedoelt men dat Venus dan enkel ’s morgens te zien is en deze zich dicht bij de Zon bevindt. Eind juni 2014 komt Venus bijna twee uur voor de Zon op. De planeet Mars is in juni 2014 ’s avonds te bewonderen in het sterrenbeeld Maagd (Virgo). Jupiter, de grootste planeet uit ons zonnestelsel, verdwijnt rond 20 juni 2014 ’s avonds in het westen in de zonnegloed. Op dinsdag 10 juni 2014 kunnen we de Jupitermaan Europa, Europa’s schaduw en de maan Ganymedes gelijktijdig op de planeetschijf van Jupiter zien. Helaas staat op dat moment Jupiter slechts 9° boven de horizon waardoor goed zicht op de horizon nodig is om dit waar te nemen. Op maandag 16 juni 2014 kunnen we omstreeks 23u00 de vier grootste manen van Jupiter, Io, Galileo, Ganymedes en Callisto, ten oosten van de planeetschijf van Jupiter waarnemen. De planeet met zijn prachtig ringenstelsel, Saturnus, is in juni 2014 ’s avonds en tot laat in de nacht zichtbaar in het sterrenbeeld Weegschaal (Libra). Uranus en Neptunis bevinden zich in juni 2014 in de sterrenbeelden Vissen (Pisces) en Waterman (Aquarius) en hebben een helderheid van magnitude 6,2 en 7,7. Op vrijdag 13 juni 2014 is het Volle Maan. Wie een prachtige maansikkel wil zien, moet op zondag 29 juni 2014 kort na zonsondergang, boven de horizon, in het westnoordwesten kijken. De planetoïde 39 Laetitia, die op 8 februari 1856 werd ontdekt door de Franse astronoom Jean Chacornac, is op maandag 30 juni 2014 in oppositie. Deze planetoïde bevindt zich op dat moment in het sterrenbeeld Schild (Scutum) en heeft een helderheid van magnitude 9,8 waardoor deze alleen zichtbaar is met een middelgrote of grote telescoop. Dit hemelobject heeft een onregelmatige vorm met afmetingen van 219 bij 142 kilometer en draait in 4,4 jaar in een ellipsvormige baan om de Zon.
Deep-sky
De bolvormige sterrenhoop M13
Ondanks het feit dat eind mei de zogheten ‘grijze nachten’ beginnen, heeft de maand juni toch ook leuke uitdagingen te bieden op vlak van deep-sky objecten. Zo is de maand juni het ideale moment om ondermeer enkele prachtige bolvormige sterrenhopen waar te nemen zoals de bekende Herculescluster, M13. Deze bolvormige sterrenhoop bevindt zich in het sterrenbeeld Herculus en heeft een helderheid van magnitude 5,9. Hierdoor is M13 één van de helderste bolhopen van het noordelijk halfrond. Ook om M10 en M12, die zich beiden in het sterrenbeeld Slangendrager bevinden, waar te nemen is deze tijd van het jaar zeer geschikt. Beide sterrenhopen hebben een helderheid van magnitude 6,6 en zijn met een kleine telescoop, bij ideale omstandigheden, al goed zichtbaar. Een andere prachtig deep-sky object dat in deze periode van het jaar goed kan worden waargenomen, is de nevel M20. Dit object, ook gekend onder de naam ‘Trifidnevel’, staat in het sterrenbeeld Boogschutter (Sagittarius) en heeft magnitude 6,3. Om deze nevel te kunnen waarnemen, heb je een plaats nodig met ongehinderde blik op de zuidelijke horizon en een vrij grote telescoop. Deze nevel zal te zien zijn als een ster met een nevelachtige omgeving. Ook de Lagunenevel, M8, is een prachtige nevel die je in juni kan waarnemen. Deze emissienevel bevindt zich eveneens in het sterrenbeeld Boogschutter en heeft een helderheid van magnitude 5,8. Dit object komt op 22 juni 2013 omstreeks 22u00 uur op en staat om 01u47 uur in het hoogste punt aan de hemel, op slechts 14° boven de horizon. Een donkere waarneemplaats met ongehinderde blik op de zuidelijke horizon is een vereiste om M8 waar te nemen. Als de hemel donker genoeg is, is de Lagunenevel met een grote verrekijker (7×50 of 10×50) of een kleine telescoop goed te zien als een vage vlek. Om deep-sky objecten goed waar te nemen met een verrekijker of een telescoop moet er zo weinig mogelijk storend licht zijn dat afkomstig is van de Maan, straten en steden. Op vrijdag 27 juni 2014 is het Nieuwe Maan waardoor dit het meest ideale moment is voor deep-sky waarnemingen.
Meteorenzwermen
Op zaterdag 7 juni 2014 bereikt de meteorenzwerm Arietiden zijn maximum. De radiant van deze zwerm, het punt aan de hemel waaruit de meteoren uit een meteorenzwerm lijken te komen, staat omstreeks 11u30 op 61° boven de horizon in het sterrenbeeld Ram. Meteoren worden in de volksmond ook wel ‘vallende sterren’ genoemd maar in werkelijkheid gaat het om zeer kleine stukjes steen en gruis die onder hoge snelheden de atmosfeer van de Aarde binnendringen waarna ze op een hoogte van ongeveer 100 kilometer verdampen. Onder ideale omstandigheden, wanneer er geen storend licht is van de Maan of van stadsverlichting, zijn er met het blote oog dan ongeveer vijftig meteoren per uur te zien. Vanwaar deze meteoren afkomstig zijn, is nog onduidelijk. Astronomen hebben een sterk vermoeden dat de planetoïde 1566 Icarus of de komeet 96P/Machholz aan de basis liggen van deze meteorenzwerm. Om meteoren waar te nemen, heb je geen speciale apparatuur nodig. Enkel een ligzetel, een heldere sterrenhemel en wat geduld zijn genoeg.
De sterrenbeelden op 15 juni 2014 (23u00)
Hubble’s Tonight Sky over juni 2014
Hieronder weer de maandelijkse video van Hubble’s Tonight’s Sky, waarin je kan zien wat er allemaal voor interessants aan de hemel staat te gebeuren. Bron: Spacepage.be + Hubble Tonight’s Sky.
