Door Perseverance verzamelde monsters met gruis bevatten mogelijk oerwater van Mars

De steen Rochette met de twee boorgaten, links voor Montagnac (7 september geboord), rechts voor Montdenier (1 sept. geboord). Credit: NASA/JPL-Caltech.

Vorige week is de Marsrover Perseverance er twee keer in geslaagd om in één steen (genaamd Rochette, bij de bergkam La Citadelle) twee keer te boren en het gruis daarvan te stoppen in een kleine buis van titanium. Ze hebben die buisjes met inhoud zelfs namen gegeven, buisje #266 heet nu Montdenier en een ander buisje, waarvan ik het nummer even nergens kan vinden, hebben ze Montagnac genoemd. Rochette, Citadelle, Montdenier, Montagnac – jullie merken het, ze zijn op de Franse tour bij de NASA. Grondige analyse van die monters met gruis moet over een aantal jaren op aarde plaatsvinden, als de buisjes zijn opgehaald door een speciale daarvoor te ontwikkelen Marsrover, de zogeheten Sample Fetch Rover, een soort van interplanetaire DHL-koerier, die in 2026 gelanceerd moet worden.

Maar Perseverance heeft met zijn instrumenten ook al kunnen kijken naar die monsters en daar komt uit naar voren dat ze basaltachtig van samenstelling zijn en dat ze vermoedelijk een vulkanische oorsprong hebben, dat ze gevormd zijn door stolling van lava. Eerder heeft men op Mars al zouten aangetroffen in vulkanische rotsen. Als die ook zitten in Montdenier en Montagnac dan zou het kunnen dat de mineralen in die zouten ingekapselde belletjes met oerwater van Mars bevatten, want dergelijke zouten ontstaan vermoedelijk door verdampend water of de beweging van grondwater in de tijd dat Mars vulkanisch actief was. Die microscopisch kleine belletjes met water zouden ware tijdscapsules zijn, die ons meer kunnen vertellen over de natte tijd van Mars en de eventuele aanwezigheid van primitief leven, toen de Jezerokrater nog vol met water stond.

Impressie van de Jezerokrater, toen die miljarden jaren geleden nog gevuld was met water. Credit: NASA/JPL-Caltech.

Bron: NASA Spaceflight.

Jawel, Perseverance heeft inderdaad Marsgruis verzameld

De bovenzijde van het afgesloten buisje, een foto die gemaakt is met de Sampling and Caching System Camera (ook wel de CacheCam genoemd). Credits: NASA/JPL-Caltech

Vorige week vrijdag was er al het vermoeden, maar nu is het ook daadwerkelijk bevestigd: de Perseverance Marsrover is er bij zijn tweede poging bij de 900 meter lange bergkam Artuby inderdaad in geslaagd om na boren in gesteente een beetje Marsgruis in een buisje te stoppen, een nu afgesloten kleine container gemaakt van titanium die over ruim tien jaar door een andere Marsrover zal worden opgehaald om terug naar de aarde te brengen [1]Het gruis moet onder meer inzicht bieden in de geschiedenis van Mars en of er ooit leven is geweest op de planeet. . Dat boren gebeurde al vorige week woensdag 1 september, maar het vervolgens stoppen van het boorgruis in het buisje is een zeer complex gebeuren, dat uitgevoerd wordt door het zogeheten Sampling and Caching System, dat uit maar liefst 3000 (!) onderdelen bestaat – niet voor niets het meest complexe mechanisme door mensen gebouwd op Mars. Foto’s gemaakt met de CacheCam maken duidelijk dat het allemaal gelukt is en dat het gruis in buisje met serienummer #266 is beland [2]Op de foto zie ik SN099 staan of kijk ik nou kippig?. Hieronder de foto waarop je dat gruis in het buisje ziet zitten.

Credits: NASA/JPL-Caltech

De eerste boorpoging op 6 augustus j.l. mislukte omdat het stuk steen waarin geboord werd te zacht was en helemaal verpulverde door het boren, zodat er niets terecht kwam in de speciale container. Bij de tweede keer werd in een hardere steen geboord, een steen genaamd Rochette.

Bron: NASA.

References[+]

References
1 Het gruis moet onder meer inzicht bieden in de geschiedenis van Mars en of er ooit leven is geweest op de planeet.
2 Op de foto zie ik SN099 staan of kijk ik nou kippig?

Tweede boorpoging van Perseverance op Mars lijkt geslaagd

Credit: NASA.

NASA’s Perseverance Marsrover lijkt er bij zijn tweede boorpoging in geslaagd te zijn om het gruis van de boring in een container te stoppen, een buisje dat door een andere Marsrover later wordt opgehaald om terug naar de aarde te brengen. De eerste boorpoging op 6 augustus j.l. mislukte omdat het stuk steen waarin geboord werd te zacht was en helemaal verpulverde door het boren, zodat er niets terecht kwam in de speciale container. Dit keer werd geboord in een rots (genaamd Rochette), die kennelijk harder was, want de NASA denkt dat er dit keer wel gruis in de container kwam. Helemaal zeker is dat nog niet – het wachten is op de bevestiging via foto’s van de container, die zaterdag op aarde zullen arriveren. Rochette ligt bij een 900 meter lange bergkam en het boren in de steen, die zo groot is als een aktetas, gebeurde afgelopen woensdag (zie foto hierboven). Perseverance gebruikte daarvoor een boor die bevestigd is aan zijn twee meter lange robotarm. De bedoeling is dat er zo’n dertig van die buisjes in de Jezerokrater worden gevuld en dat er ergens in de jaren dertig een aparte Marsrover komt om die buisjes allemaal op te halen en voor onderzoek terug te brengen naar de aarde. Bron: Phys.org.

Wellicht bevatten de manen van Mars sporen van leven op Mars

Phobos, de grootste van de manen van Mars. Rechts de grote Stickney krater. Credit: NASA/JPL/University of Arizona

We zoeken al sinds de Vikinglanders in de jaren zeventig van de vorige eeuw naar sporen van (voormalig) leven op Mars. Maar twee Japanse onderzoekers, Ryuki Hyodo en Tomohiro Usui van de Japan Aerospace Exploration Agency (JAXA), denken dat we daarvoor niet alleen op Mars moeten zoeken, maar dat het ook goed mogelijk is dat we op de twee kleine manen van Mars moeten zoeken naar die sporen, op Phobos en Deimos dus. In dit artikel in Science betogen ze dat de manen dichterbij Mars staan dan onze maan bij de aarde en dat de vele inslagen die Mars in z’n verleden heeft gekend ook materiaal van Mars op die manen moet hebben afgeleverd. Mars had vroeger ook een ‘nat’ verleden en eventuele sporen van primitief leven van toen zouden ook op Phobos en Deimos terug te vinden zijn. Jap[an heeft al een voorstel om een missie naar één van die manen te ondernemen, het zogeheten Martian Moons eXploration (MMX) project. Bron: Phys.org.

Ingenuity heeft vanuit de hoogte Perseverance gespot – zien jullie ‘m?

Waar is Perseverance? Credit: NASA/JPL-Caltech

NASA’s Ingenuity Mars Helicopter heeft onlangs tijdens z’n 11e vlucht boven de – geologisch interessante – ‘zuidelijke Séítah’ regio in de Jezero krater op Mars vanaf 12 meter hoogte de Perseverance ruimterover gespot. De foto hierboven is genomen tijdens die vlucht en ergens op die foto is Perseverance te zien. Onderaan in het midden zie je de schaduw van Ingenuity, maar waar is Perseverance te zien? Ja, juist daar zo, op 500 meter afstand tot de rover (hier een hoge resolutiefoto van de foto).

Ja, daar is ‘ ie! Credit: NASA/JPL-Caltech

Nou we het toch over Perseverance hebben: eerder meldden we hier dat de allereerste boorpoging van Perseverance geen succes was. De Marsrover wist wel een gat te boren, maar er kwam geen Marsgrond terecht in de container om te bewaren. Nu blijkt uit onderzoek ook waarom dat was. Het had niets te maken met de instrumenten van Perseverance, die deden gewoon goed hun werk. Nee, het was de Marsbodem, bij de boring blijkt het gesteente compleet verpulverd te zijn. Gewoonlijk komt er bij zo’n boorpoging een cilindervormig stuk gesteente uit de grond, dat in z’n geheel in de container beland. Maar dit keer viel dat gesteente compleet uit elkaar en daardoor kwam er niets in de container terecht. Het sedimentsgesteente was dus gewoon te zacht om te boren. Men gaat nu binnenkort een nieuwe poging wagen en kijken of het gesteente daar harder is. Bron: Phys.org + Astronomy Now.

Eerste poging Perseverance om monsters op Mars te verzamelen niet geslaagd

Foto van het boorgat dat 6 augustus werd gemaakt door Perseverance. Credits: NASA/JPL-Caltech

Afgelopen vrijdag 6 augustus ondernam Marsrover Perseverance in de Jezero krater op Mars z’n eerste poging om een monster Marsgrond te verzamelen en dat in een container te stoppen, die later kan worden opgehaald bij een aparte missie om de monsters naar de aarde te brengen. Maar die eerste poging werd geen succes, want uit de gegevens blijkt dat er geen grond in de container terecht kwam. De NASA is nu aan het kijken wat er precies mis ging. Daarbij gebruiken ze onder andere de beelden gemaakt met de WATSON (Wide Angle Topographic Sensor for Operations and eNgineering) camera aan het einde van de 2,1 meter lange robotarm. Perseverance heeft 43 containers gemaakt van titanium bij zich die gevuld kunnen worden met Marsgrond. Vrijdag werd met de holle boor aan het einde van de robotarm een gat (diameter 13 mm) geboord in de bodem en vervolgens moest het gruis dat daarbij ontstaat in de container terecht komen. Maar dat bleek dus niets te hebben opgeleverd, alleen een lege container. Men denkt dat dit niet komt door een mechanische fout, maar eerder dat het te maken heeft met het stuk Marsrots, dat zich niet gedroeg op de manier die verwacht werd.

Bron: NASA.

Die radarreflecties bij de zuidpool van Mars zijn vermoedelijk van klei en niet van water

De gekleurde stippen zijn de plekken waar op radarbeelden van de Mars Express heldere reflecties zijn gevonden. Credit: ESA/NASA/JPL-Caltech.

In 2018 dachten Roberto Orosei (Istituto Nazionale di Astrofisica in Italië) en z’n team dat heldere reflecties zichtbaar op radarbeelden van de zuidpool van Mars gemaakt met de Europese Mars Express orbiter wezen op ondergrondse meren met water. Maar drie onafhankelijke onderzoeken van de gegevens van de radarbeelden en laboratoriumexperimenten, waarbij een koude omgeving werd nagebootst, laten zien dat die reflecties vermoedelijk niet veroorzaakt worden door water, maar door… klei. En daarmee lijken die reflecties hetzelfde lot te zijn beschoren als dat van de zogeheten ‘recurring slope lineae’, die in 2015 werden onderzocht met NASA’s Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) en waarvan toen werd gedacht dat die strepen werden veroorzaakt door stromend water. Later onderzoek door MRO’s HiRISE (High-Resolution Imaging Science Experiment) camera wees uit dat vallend zand vermoedelijk de producent van de strepen was. En nu dus die ondergrondse meren, die vermoedelijk geen water zijn, maar klei. Het lijkt erop dat het te koud in de grond onder de ijskap van Mars is om daar water in vloeibare vorm te laten bestaan, zelfs als het water vermengd zou zijn met perchloraten, een soort zoutverbinding. Men denkt daarom dat de reflecties worden veroorzaakt door smektieten, een soort klei die overal op Mars voorkomt. Bron: NASA/JPL.

InSight geeft ons inzicht in de vloeibare kern van Mars

Impressie van de trillingen van een beving op Mars, die na een reis door het binnenste van Mars bij InSight arriveren. Credit: Sanne Cottaar and Paula Koelemeijer. 3D rendering: Jeff Winterbourne. Topography model based on NASA MOLA mission. 3D InSight model provided by NASA

Gisteren had ik het verhaal hier over de inzichten die NASA’s Marslander InSight ons gegeven heeft over de korst van Mars. Vandaag het verhaal over de kern van Mars,waar InSight door z’n seismologisch onderzoek ook meer inzicht over heeft gegeven. Al lang denkt men dat de kern van Mars vloeibaar is en dat blijkt inderdaad te kloppen, aldus de seismische metingen die InSight met z’n instrumenten heeft gedaan. Maar dat niet alleen, de kern blijkt ook groter te zijn dan gedacht.

Impressie van InSight op Mars. Credit: NASA

InSight (de afkorting staat voor ‘Interior Exploration using Seismic Investigations, Geodesy and Heat Transport’) heeft sinds de landing op 26 november 2018 met z’n apparatuur diverse bevingen gemeten. De grootste van die bevingen vonden plaats in het gebied genaamd Cerberus Fossae. Mars is 6800 km in diameter, ongeveer de helft zo groot als de aarde. Uit de metingen aan de bevingen, die door maar liefst drie teams van onderzoekers zijn bekeken, blijkt dat de kern vloeibaar is en een straal heeft van 1830 km. Dat is groter dan de modellen aangeven en het duidt er op dat er naast ijzer en nikkel ook lichtere elementen in de kern zitten, waarmee de kern een lagere dichtheid heeft. Hieronder een voorbeeld van een seismogram van één van de geregistreerde Marsbevingen.

Eh. .als we het hebben gehad over de korst en de kern van Mars, laten we het dan ook gelijk hebben over diens mantel, de laag tussen de kern en korst in. En jazeker, ook daarover heeft InSight ons nieuws te melden. Het blijkt namelijk dat het bovenste harde en starre deel van de mantel (de lithosfeer) zo’n vijfhonderd kilometer dik is, dat is een stuk dikker dan die van de aardse lithosfeer, die zo’n 200 km dik is. Deels is dat de verklaren door de langere afstand van Mars tot de zon en zijn kleinere formaat, waardoor Mars kouder is, wat ervoor zorgt dat meer gesteente afkoelt tot een dikke statische laag, maar helemaal is daarmee de dikte van de lithosfeer niet. Bron: NRC 24 juli.

InSight geeft ons inzicht in de dikte van de korst van Mars

Cerberus Fossae. © NASA/JPL-Caltech/University of Arizona

Door gebruik te maken van de gegevens die NASA’s InSight Marslander heeft verzameld van bevingen op Mars zijn seismologen er in geslaagd om te bepalen hoe de structuur en dikte van de korst van Mars zijn op de plek waar InSight staat, Elysium Planitia, een vlakte nabij de evenaar op Mars. Onder de plek waar de Marslander staat is de korst 20 óf 39 km dik, aldus het onderzoek van het team dat onder leiding stond van de geologen Brigitte Knapmeyer-Endrun (Universiteit van Keulen) en Mark Panning (Jet Propulsion Laboratory, Institute of Technology). Eh…. 20 of 39 km dik, dat is nogal een verschil, hoe zit dat? Welnu, InSight (de afkorting staat voor ‘Interior Exploration using Seismic Investigations, Geodesy and Heat Transport’) heeft sinds de landing op 26 november 2018 met z’n apparatuur diverse bevingen gemeten. De grootste van die bevingen vonden plaats in het gebied genaamd Cerberus Fossae, hierboven op de foto te zien.

Impressie van InSight en een dwarsdoorsnede van de Marsgrond er onder. Op de achtergrond is een stofhoos te zien. © IPGP/Nicolas Sarter

Op basis van die metingen komen de onderzoekers tot de conclusie dat de korst van Mars onder InSight een toplaag heeft van 8 (± 2) km dikte, met daaronder een tweede laag, die tot een dikte van 20 (± 5) km loopt. Het zou kunnen dat daaronder direct de mantel van Mars ligt, hetgeen zou betekenen dat de korst van Mars dun is vergeleken met die van de aarde. Maar er bestaat ook nog een mogelijkheid dat er nog een laag onder die tweede laag ligt en die zou dan volgens de metingen lopen tot een dikte van 39 (± 8) km. De onderzoekers zeggen dat de toplaag van Mars uit een onverwacht poreuze laag van rotsen bestaat, voornamelijk basalt. Op grotere dieptes zouden andere soorten rotsen voorkomen. Door informatie zoals deze wil men meer te weten komen over de ontstaansgeschiedenis van Mars en hoe op de vloeibare mantel die korst zich vormde.

Over onderzoek aan Mars gesproken: de NASA laat weten dat de Perseverance Marsrover in de Jezerokrater gereed is om te beginnen aan z’n allereerste onderzoek aan Marsgesteente. Hij bevindt zich nu in het gebied genaamd “Cratered Floor Fractured Rough” en ergens komende twee weken worden de eerste ‘proeven’ gedaan. Bron over InSight: Universiteit van Keulen.

Methaan op Mars blijkt zich ‘s nachts op te hopen

Marsrover Curiosity in de Gale krater. Credit: NASA

Er lijkt een oplossing in zicht te zijn voor het ‘methaanprobleem’ van Mars. Dat probleem komt er kortweg op neer dat vanaf de grond op Mars gemeten er methaan in de atmosfeer zit, een verbinding die door zonlicht na een zogeheten residentietijd van 340 jaar wordt afgebroken, maar dat vanuit de ruimte bekeken dat methaan er niet is. Marsrover Curiosity heeft vanuit de Gale krater met regelmaat methaan gemeten, maar de Trace Gas Orbiter (TGO) vanuit de ruimte, die sinds 2016 in het kader van de ExoMars missie om Mars cirkelt, kon niets detecteren. Hoe kan dat? Er lijkt nu voor het grootste deel van het methaanprobleem een oplossing gevonden te zijn en die is nog eenvoudig ook. Het blijkt namelijk te maken te hebben met het tijdstip waarop Curiosity en TGO hun metingen doen. Dat meten is een intensief proces dat veel stroom kost. TGO haalt z’n stroom uit zijn zonnepanelen en daarom doet die de metingen overdag. Curiosity heeft een thermo-elektrische radio-isotopengenerator die de stroom levert. Overdag wordt de stroom door andere instrumenten gebruikt, maar ‘s nachts doet de methaandetector – dat is het Tunable Laser Spectrometer (TLS) instrument – z’n werk.

TGO analyseert de atmosfeer van Mars. Credit: ESA.

Een team van onderzoekers onder leiding van Christopher Webster heeft die verschillende werkschema’s van Curiosity en TGO onderzocht en het blijkt dat dat het verschil in de metingen deels kan verklaren.’s Nachts als het koel is en de atmosfeer rustig kan methaan zich ophopen. Curiosity meet dan methaan. Maar overdag is het warmer en de atmosfeer meer in beweging, dán wordt het ‘s nachts opgebouwde methaan verstrooid tot dermate lage niveaus, dat TGO het niet kan detecteren. Dé manier om dit verschil te checken was door Curiosity een keer toch overdag metingen te laten doen. En wat bleek: overdag kon Curiosity ook geen methaan detecteren, tot twee keer toe nul resultaat. Kennelijk is er alleen ‘s nachts voldoende ophoping van methaan om het te kunnen detecteren. Een deel van het methaanprobleem blijft nog wel overeind: er wordt kennelijk toch methaan geproduceerd, vermoedelijk door geologische processen in kraters zoals Gale, en dat zou zich dan in de atmosfeer moeten ophopen tot concentraties die door TGO wel detecteerbaar zijn, ook overdag. Maar kennelijk is er iets dat het methaan toch weer afbreekt in minder dan de residentietijd. Gedacht wordt aan kleine elektrische ontladingen door stof in de atmosfeer of door zuurstof laag boven het oppervlak dat methaan afbreekt. Dat wordt nu verder onderzocht. Hier het vakartikel over de methaanmetingen op Mars, verschenen in Astronomy & Astrophysics. Bron: NASA.