Ruimtetoerisme tijdperk leidt tot verhitte discussies over duurzame ruimtevaart en effecten op het klimaat

Het tijdperk van ruimtetoerisme lijkt met de recente vluchten van Virgin Galactic en Blue Origin inmiddels definitief aangebroken te zijn. Velen, ook ikzelf, kijken vol verwachting toe hoe deze ruimteschepen zich, hetzij stoer en soepel, soms wat sputterend of wankel, maar altijd ronduit indrukwekkend het luchtruim kiezen om in rap tempo hoger sferen tegemoet te gaan. Zoals deze week bijvoorbeeld nog gebeurde met de New Shepard met ‘Captain Kirk’ aan boord. Het onbekende betreden en ontdekken is mijns inziens mooi, het pionieren, exploreren en ontdekken zit verankerd in ons DNA. Inmiddels ligt het ruimtetoerisme nogal onder vuur, figuurlijk dan. Milieugroeperingen en individuele burgers begaan met milieu en klimaat doen hun zegje over deze nieuwe vorm van toerisme, die nu nog alleen toegankelijk is voor de ultrarijken, maar mogelijk in de niet al te verre toekomst meer en meer voor de gewone man bereikbaar wordt. Dat is zeker ook de bedoeling, deze bedrijven willen, nee, moeten zeer veel geld verdienen. Ook bekende personen laten zich inmiddels uit over ruimtetoerisme. Op dit moment is het Prins William van Engeland die de media op zich gericht ziet voor wat betreft kritiek op de vluchten van Jeff Bezos met zijn raket New Shepard en de impact op het milieu. De prins stelde dat er voorrang gegeven moet worden aan problemen hier op aarde.  En ook Virgin Galactic lag eerder dit jaar met zijn energie-slurpende SpaceShipTwo onder vuur in publieke milieu/klimaat-discussies, er volgde recent een stroom aan kritiek. Met de bemoeienis van invloedrijke personen wordt de discussie over ruimtetoerisme (en ruimtevaart in zijn algemeen) nog eens flink aangezwengeld. Want hoe verhoudt ruimtetoerisme zich met de huidige problematiek inzake milieuvervuiling, klimaatverandering, en koolstofvoetadrukken?  Een kort overzicht.

Credits: Blue Origin

Dit jaar was de concurrentie tussen Jeff Bezos en Richard Branson en hun ruimtevaartbedrijven en eerste toeristenvluchten dominant. SpaceX stapte dit jaar in met de Crew Dragon ‘Inspiration4’- missie, maar richt zich ook op o.a. het brengen van astronauten naar het ISS en commerciële maanreizen. Deze zullen de komende jaren plaatsvinden. Musk heeft dus grote plannen voor toerisme, zie o.a. hier. Echter, eerstgenoemde twee miljardairs stonden volop in de picture met hun korte, commerciële ruimtevluchten, en hebben ieder reeds ook persoonlijk een toeristische vlucht meegemaakt. Branson had de primeur, en liet vier toeristen (inclusief hemzelf) en twee piloten aan boord van SpaceShipTwo op 11 juli j.l. genieten. Jeff Bezos volgde rap, op 20 juli j.l. en ging mee met deze NS 16-missie. BO voerde inmiddels twee ruimtevluchten uit met ieder vier toeristen aan boord. Zoals we gezien hebben deze week, met de NS-18, was de media-aandacht groot voor de vluchten. De vluchten waren een succes en deze bedrijven hopen, met in hun kielzog nog enkele andere spelers, zie o.a. World View, de ruimte te kunnen ‘democratiseren’, zoals dat zo fraai heet. Los van het feit dat zo een dure vlucht vooralsnog voor slechts een handjevol mensen bereikbaar is – die desalniettemin ook jaren zullen moeten wachten voor een plekje – neemt met name de discussie over de ecologische impact t.g.v. deze activiteiten recent een astronomische vlucht. De bevolking wereldwijd wordt rijp gemaakt aan het idee gewend te raken, middels talloze klimaatregelingen, minder vlees te eten, meer spullen te recyclen, minder stroom te gebruiken, en als klap op de vuurpijl, iets waar velen enorm plezier aan beleven, hun (vakantie)-reizen te beperken, met name auto- en vliegreizen. En dat is dan nog slechts een deel van de veranderingen waarmee vrijwel iedereen wereldwijd te maken zal krijgen bij de energietransitie en alle milieu/klimaatregelingen die zullen volgen.

Credit: SpaceX

Ruimtetoerisme presenteert zich als een activiteit die momenteel nog nauwelijks toegankelijk is voor ‘de gewone man’ en bovendien zeer vervuilend. Het bereiken van de ruimte kost enorme veel energie, stoot veel kooldioxide uit en dit betekent een grote ecologische voetafdruk. Er worden veel soorten brandstof gebruikt en sommige zijn giftig en komen vrij tijdens de vluchten of het productieproces ervan. Het goede nieuws is dat de meeste nieuwe lanceringssystemen vloeibare brandstof gebruiken, wat in die zin minder problematisch is dan vaste stof-brandstoffen. De raketten zelf hebben vaak verschillende bestemmingsbanen rond onze planeet. VA en BO zijn suborbitale vluchten, d.w.z. ze gaan niet in een baan om de aarde, maar ze bereiken resp. een hoogte van 80 en 100 km, ervaren een korte tijd geen zwaartekracht en keren dan terug naar aarde. Zo’n type vlucht kost veel minder energie dan in een baan om de aarde gaan. Om deze reden zijn de kosten lager en is de ecologische voetafdruk kleiner. Momenteel worden er elk jaar ongeveer 100 raketten gelanceerd. Hun gecombineerde ecologische voetafdruk blijft minder dan de 100.000 vliegtuigen die dagelijks wereldwijd vliegen. Maar het ruimtetoerisme maakt een zeer sterke groei door. De impact op het milieu zou dus zeker relevant kunnen worden.

Credit: Virgin Galactic

Virgin Galactic is het eerste beursgenoteerde ruimtetoerismebedrijf. De Virgin VSS Unity vliegt op een combinatie van zeer vervuilende brandstoffen. Het SpaceShipTwo gebruikt een soort synthetisch rubber als brandstof en verbrandt dit in lachgas, een krachtig broeikasgas. De brandstof pompt koolstof in de bovenste stratosfeer, op een hoogte van 30-50 km. Daar kunnen deze deeltjes effecten veroorzaken, zoals het weerkaatsen van zonlicht en het veroorzaken van een nucleair wintereffect, tot het versnellen van chemische reacties die de ozonlaag aantasten, een laag die mensen beschermt tegen schadelijke straling. VG wil 400 vluchten per jaar wil uitvoeren. Naar schatting stoot elke vlucht van VG en BO resp. 60 en 90 ton CO2 uit. D.w.z. zo’n 8 en 15 ton per passagier. T.v. wereldwijd stoot ieder persoon jaarlijks ongeveer 4,8 ton CO2 uit, met de kanttekening dat het verschil tussen rijke en arme landen groot is. (VS 15 ton p.p., Spanje 5,4 ton p.p.). De koolstofvoetafdruk van deze suborbitale vluchten is dan ook niet extreem hoog i.v.m. die van andere activiteiten. Echter daar het slechts voor een minderheid toegankelijk is, stoot elke passagier in slechts een paar minuten tijd dezelfde hoeveelheid CO2 uit als gem. 2 of 3 mensen gedurende een jaar. (Nog t.v. één SpaceX-lancering stoot liefst 336 ton CO2 uit, genoeg om 70 keer met uw auto rond de wereld te rijden.) Vergeleken met Virgin’s SpaceShipTwo zijn Blue Origin’s raketten veel schoner, zie o.a. dit artikel en het artikel van Dr. Martin Ross, geofysicus en gespecialiseerd in commerciële ruimtevaartprojecten. Dat komt omdat de New Shepard vloeibare waterstof en vloeibare zuurstof verbrandt, de raket stoot geen koolstof uit, hoewel de productie hiervan dit weer wel doet. Ross stelt o.a.: “Volgens de margeberekeningen veroorzaakt verticale lancering met een herbruikbare NS-raket 100 keer minder ozonverlies.” Maar dit betekent niet dat de reis ‘schoon’ is. Ross: “Er is elektriciteit nodig om vloeibare zuurstof en vloeibare waterstof te maken. Je zou kunnen berekenen hoeveel elektriciteit werd gebruikt om het drijfgas te maken, en voegt eraan toe “Het hangt ervan af hoe ver terug in de toeleveringsketen je kijkt.”

Toch komen momenteel raketlanceringen als geheel niet vaak genoeg voor om significante vervuiling te veroorzaken. “De uitstoot van kooldioxide is totaal verwaarloosbaar in vergelijking met andere menselijke activiteiten of zelfs commerciële luchtvaart”, aldus NASA’s hoofd klimaatadviseur Gavin Schmidt. Maar sommige wetenschappers zijn bezorgd over het potentieel voor schade op de langere termijn, aangezien de industrie klaar is voor grote groei, met name de gevolgen voor de ozonlaag in de nog steeds slecht begrepen bovenste atmosfeer. Virgin Galactic, recent onder vuur door in de media, werd verweten dat Branson, als oprichter van VG, voor een paar minuten ‘fun’ in zo’n fossiele brandstofverslindend ruimteschip stapt, hoewel Branson pareerde dat zijn CO2-uitstoot ongeveer gelijk is aan een businessclass-ticket van Londen naar New York. Het bedrijf neemt nu stappen voor compensatie van koolstofemissie van de testvluchten en zal trachten de koolstofvoetafdruk van zijn toeleveringsketen te verkleinen. Maar terwijl trans-Atlantische vluchten honderden mensen vervoeren, komt de uitstoot van Virgin uit op ongeveer 4,5 ton per passagier in een vlucht van zes passagiers, volgens een analyse gepubliceerd door de Franse astrofysicus Roland Lehoucq e.a. in The Global Times/The Conversation. Dat is ongeveer gelijk aan autorijden in een middenklasse auto rond de aarde, en meer dan twee keer het individuele jaarlijkse koolstofbudget dat wordt aanbevolen om de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs te halen.

Is er sprake van ‘space shaming’? De impact van suborbitale lanceringen zoals die van Virgin en Blue Origin verbleken in vergelijking met de impact van raketten die een baan om de aarde bereiken. Wanneer SpaceX met de Crew Dragon vier burgers de ruimte in stuurt, gebruikt het de Falcon 9, waarvan berekeningen aantonen dat het het equivalent van 395 trans-Atlantische vluchten aan CO2-uitstoot oplevert. Deze vlucht ‘Inspiration4’ vond recent plaats in september, zie hier. De wereld is zich nu veel meer bewust van klimaat- en milieueffecten dan toen deze bedrijven begin deze eeuw werden opgericht. De bedrijven zullen beter gaan kijken naar hoe vervuiling tot een minimum te beperken door middel van schonere technologieën om het probleem het hoofd te bieden. De koolstofvoetafdruk van deze suborbitale vluchten is voorlopig dan ook niet extreem hoog in vergelijking met die van andere activiteiten. Omdat het slechts voor een minderheid toegankelijk is, stoot elke passagier in slechts een paar minuten tijd dezelfde hoeveelheid koolstofdioxide uit als gemiddeld 2 of 3 mensen gedurende een heel jaar. Meer lezen over deze materie, zie het boek Sustainable Space Tourism van Annette Toivonen. Bronnen: Eco-business, Tourism-review, Phys.org

Livestream lancering Chinese Shenzhou 13-missie [update]

[update; om 18:23 NL’se tijd was er liftoff voor de Shenzhou 13. Godspeed!] De lancering van de bemande Shenzhou 13-missie staat vandaag 15 oktober gepland om 18:23 NL’se tijd. (12:23 EDT) vanaf het Jiuquan Satellite Center in de Gobi-woestijn. Deze missie gaat  zes maanden duren. De bemanning bestaat uit Zhai Zhigang, Wang Yaping en Ye Guangfu. Het trio is de back-up bemanning van de Shenzhou 12-missie. Zhai, voormalig gevechtspiloot, is commandant van de missie, en was de eerste Chinese astronaut die een ruimtewandeling maakte, dit deed hij tijdens de Shenzhou 7-missie in 2008. Voor de 41-jarige Ye Guangfu, ook voormalig gevechtspiloot, is het zijn eerste vlucht. Wang Yaping is de tweede Chinese vrouw in de ruimte en nu de eerste vrouwelijke astronaut die het Tianhe-ruimtestation gaat bezoeken. Wang was lid van de Shenzhou 10-missie in 2013 en gaf een educatieve lezing vanuit de ruimte. De Shenzhou zal bovenop een Lange Mars 2F-raket gelanceerd worden vanaf Jiuquan Satellite Launch Center in de Gobi-woestijn. De reis gaat naar de kernmodule van het toekomstig Chinese ruimtestation Tiangong (hemels paleis) 2. Lin Xiqiang, adjunct-directeur van het Nationale Chinese ruimteagentschap, het CNSA, deelde op de persconferentie gisteren mee dat de lancering live te kijken is via het China Central Television-netwerk, vanaf 14:25 NL’se tijd, zie ook de stream hieronder. De Shenzhou 13 wordt gelanceerd op het moment dat de in een baan om de aarde draaiende Tianhe-module over de lanceerplaats in Jiuquan gaat, waardoor het ruimteschip ongeveer acht uur later Tianhe kan inhalen en aanmeren. Zie hier meer op AB op de lancering van de Shenzhou 12.

Artistieke impressie van het Chinese modulaire ruimtestation – Foto: CMSEO

Belangrijke missiedoelen voor Shenzhou 13 zijn het testen van technologieën voor de montage en constructie van het ruimtestation, dat in 2022 nog twee modules zal ontvangen. Men test o.a. de overplaatsing van een module van de ene dockingport naar de andere, m.b.v. handmatige bediening van Tianhe’s robotarm. Het onbemande ruimtevaartuig Tianzhou 2, dat voorraden leverde voor Shenzhou 12, zal worden gebruikt als testobject. Twee tot drie extravehicular activiteiten (EVA’s), of ruimtewandelingen, zijn ook gepland tijdens de Shenzhou 13-missie. Het belangrijkste doel is om een ??adapter te installeren waarmee de grote arm van Tianhe kan worden aangesloten op een andere, kleinere arm die op een toekomstige module zal komen. Ook worden medische, woon- en werkondersteuningstechnologieën uitgebreidt geïnspecteerd en zullen er wetenschappelijke experimenten uitgevoerd worden op gebieden als ruimtegeneeskunde en microzwaartekrachtfysica. Shenzhou 13 zal aanmeren in de nadirhaven van Tianhe, die naar de aarde is gericht. Dit betekent dat het ruimteschip een radiale of ‘R-bar’ rendez-vous moet maken om dicht bij de module te komen en Tianhe nadert vanuit een richting loodrecht op de aarde, in plaats van langs de lijn van Tianhe’s vliegroute zoals bij meer routinematige aanlegmanoeuvres. Zhai, 55, keert na 13 jaar terug naar de ruimte. “Namens onze bemanning en mezelf gesproken, heb ik er alle vertrouwen in om de Shenzhou 13-missie te voltooien,” sprak hij op de persconferentie gisteren die plaatsvond op Jiuquan. Op de vraag of Wang Yaping opnieuw een live college zou geven vanuit een baan om de aarde voor studenten in China, bevestigde de vice-Lin Xiqiang, vice-president van het CNSA, dat outreach-activiteiten zouden deel uitmaken van de Shenzhou 13-missie. Space.com/CNSA/CMSA

Video; Blue Origin’s New Shepard bezorgt ‘Captain Kirk’ en zijn drie mede-passagiers de reis van hun leven

Blue Origin heeft vandaag zijn tweede bemande ruimtevlucht, de ‘New Shepard 18’-missie met succes voltooid. De acteur William Shatner, beter bekend als dé ‘Captain James T. Kirk’ uit Star Trek: The Original Series, was één van de vier passagiers op de New Shepard. Shatner meldde over de radio; “That was unlike anything they described.” De andere drie passagiers waren Blue Origin’s Vice President of Mission & Flight Operations Audrey Powers, voormalig NASA-ingenieur Dr. Chris Boshuizen, en auteur en mede-oprichter van klinisch onderzoeksplatform Medidata Solutions Glen de Vries. Powers is manager voor het certificeringsproces voor de New Shepard.  De Vries heeft zelfs een eigen website gemaakt speciaal voor deze gelegenheid, zie hier. Op de twitterlijn van Blue Origin kan men de autorit van Shatner en de andere passaiers van vanochtend naar de lanceerplaats bekijken, zie hier. De herbruikbare New Shepard-raket en -capsule zijn om 9.50 uur lokale tijd (15:50 NL’se tijd) van Blue Origin’s Launch Site One, net ten noorden van de stad Van Horn in West-Texas, opgestegen. Na een vlucht van elf minuten, waarin de bemanning ongeveer vier minuten gewichtloos was in de ruimte, bracht de capsule de bemanning veilig terug naar de aarde met een parachute-geassisteerde landing nabij de faciliteiten van Blue Origin in West-Texas. De raket, die zich van de capsule scheidde nadat hij de bemanning naar de ruimte had gebracht, maakte ook met succes een rechtopstaande landing van ongeveer zeven minuten. De eerste bemande vlucht van Blue Origin, de NS-16 vloog op 20 juli j.l. Aan boord de Nederlandse student Oliver Daemen, de broers Mark en Jeff Bezos, en de 82-jarige Wally Funk. De lanceringsfaciliteit van Van Horn is het eerste volledig privé-ruimtelanceringscomplex dat een bemande vlucht verzorgt. Het Spaceport America bijvoorbeeld, ontving van de staat New Mexico honderden miljoenen dollars aan financiering voor het SpaceShipTwo-vluchten ondersteunde. De New Shepard-16-missie vloog ook de allereerste betalende suborbitale ruimtetoerist, hoewel eerder betalende toeristen aan boord van Sojoez-missies naar het internationale ruimtestation (ISS) gevlogen zijn. Shatner is met zijn 90 jaar de oudste passagier ooit in de ruimte. Bronnen: Blue Origin/Space.com/EverydayAstronaut

Noorwegen wil als eerste Europees land satellieten lanceren van eigen bodem

Noorwegen wil in 2022 een satelliet lanceren vanaf eigen bodem. Het land heeft het Andøya Space Center geselecteerd als lanceerbasis, dat nu omgebouwd wordt tot ‘Andøya Spaceport’. De premier van het land, Erna Solberg liet afgelopen vrijdag 8 oktober  in een verklaring weten het project te steunen. Via de nationale omroep NRK zei Solberg: “We geven nu groen licht voor de oprichting van de lanceerbasis op Andøya. Het Andøya Spaceport zal in totaal 365 miljoen NOK (ong. 36 miljoen Euro) ontvangen”. Het Andøya Space Center is gelegen in de regio Nordland, in, niet verrassend, het noordelijk deel van het land. De CEO van het Norwegian Space Centre, Christian Hauglie-Hanssen, meent dat Noorwegen er klaar voor is om satellietlanceringen te gaan verzorgen. Hanssen stelde:Het levert voor de Noorse ruimtevaart industrie nieuwe banen op en meer omzet. Op internationale schaal is Noorwegen geen grote ruimtenatie. De Noorse ruimtevaartindustrie bestaat uit zo’n 40 grote en kleine bedrijven, die hun diensten over de hele wereld verkopen. De industrie omvat alles, van het lanceren van onderdelen en apparatuur tot satellieten, tot geld verdienen met satellietgegevens. De totale omzet ligt rond de 8 miljard NOK (ong. 800 miljoen Euro) per jaar. Verdere ontwikkeling van Andøya zal naar verwachting de positie van Noorwegen als leverancier van satellietdiensten verbeteren.” Tevens, benadrukte Hauglie-Hanssen aan NRK, dat het belangrijk is dat is dat Europa zijn eigen lanceercapaciteit heeft.

Andøya Spaceport, Nordland, Noorwegen Credits; ESA

De toenemende vraag naar satellieten en dus ook satellietlanceringen wereldwijd genereert op zijn beurt een behoefte aan meer ruimtehavens (Eng. spaceports). De Noorse ruimtevaartdeskundige Knut R. Fossum, hoofd onderzoek bij het Center for Interdisciplinair Research in Space vertelde aan NRK: “Er wordt voorspeld dat dure, grote satellieten concurrentie zullen ondervinden van kleinere en goedkopere. Er is veel te winnen, dit wordt vereenvoudigd met kleinere satellieten, vooral voor degenen die in polaire banen gaan.” Zie bv hier de plannen van OneWeb. Het Andøya Space Center is sinds de jaren zestig in gebruik voor het lanceren van weerballonnen en kleine onderzoeksraketten, en telt momenteel zo’n 80 medewerkers. Verdere ontwikkeling van Andøya zal naar verwachting de positie van Noorwegen als leverancier van ruimtevaartdiensten verbeteren. Volgens Roger Birkeland van de Noorse Universiteit voor Wetenschap en Technologie kan Andøya’s infrastructuur het mogelijk maken om internationaal concurrerend en zeer belangrijk te worden. De soepele coördinatie tussen de autoriteiten, de industrieën en het klantensegment als grote troefkaart alsmede Andøya’s positie in een dunbevolkt gebied met weinig verkeer zijn volgens deskundigen grote voordelen ten opzichte van concurrenten zoals bijvoorbeeld Portugal. De eerste satellietlancering vanuit Andøya zal naar verwachting plaatsvinden in het derde kwartaal van 2022, hetzelfde jaar dat ook Schotland en Zweden ernaar streven hun satellieten te lanceren. Zweden heeft plannen geuit een satelliet te lanceren vanuit het Esrange Space Center. Bronnen: NRK, Norwegian Space Agency

Star Trek’s ‘Captain Kirk’ reist op 12 oktober a.s. echt naar de ruimte met de New Shepard

Blue Origin maakt op dinsdag 12 oktober a.s. zijn tweede bemande ruimtevlucht, de ‘New Shepard 18’-missie. Niemand minder dan de acteur William Shatner (foto), beter bekend als dé ‘Captain James T. Kirk’ uit Star Trek: The Original Series, zal passagier zijn op de New Shepard. ‘Een wonder’ noemt Shatner dit zelf. De inmiddels 90-jarige Shatner zal grenzen verleggen met deze aanstaande NS-18-missie, hij wordt namelijk de oudste ruimtepassagier ooit. Op de eerdere vlucht van de New Shepard op 20 juli dit jaar vloog de 82-jarige Wally Funk mee, zij was toen de oudste ruimtepassagier ooit. Ook een Nederlandse jongen, Oliver Daemen, vloog tezamen met de broers Jeff en Marc Bezos op deze maiden vlucht. Daemen was de jongste ruimtepassagier ooit.

Credit: Blue Origin.

William Shatner vult een van de vier stoelen op de New Shepard NS-18, en de rest van het gezelschap bestaat uit Blue Origin’s Vice President of Mission & Flight Operations Audrey Powers, die een leidende rol speelde in het certificeringsproces voor New Shepard. De andere twee stoelen op New Shepard worden ingenomen door voormalig NASA-ingenieur Dr. Chris Boshuizen, en auteur en mede-oprichter van klinisch onderzoeksplatform Medidata Solutions Glen de Vries.  Shatner is lyrisch over de aanstaande vlucht: “Ik maak van de gelegenheid gebruik om de ruimte nu zelf te zien. Wat een wonder”, staat op de aankondiging van BO te lezen. Zie ook zijn reactie op twitter. Op 12 oktober om 8.30 uur CDT (15:30 NL’se tijd), vanaf Blue Origin’s Launch Site One in West Texas, zal een livestream te volgen zijn, zie hier en meer over de vlucht op de website. Bronnen: Blue Origin

SpaceX lanceert vannacht vier burgers naar de ruimte met de Crew Dragon [livestream en update]

[‘Inspiration4’ is vannacht om 02:02 NL’se tijd succesvol gelanceerd. Godspeed!] De eerste volledig door burgers bemande orbitale ruimtemissie ‘Inspiration4’ zal vannacht 16 september om 02:22 NL’se tijd  gelanceerd worden. De Crew Dragon van SpaceX vertrekt met vier burgers aan boord voor een driedaagse missie om de aarde. De Dragon wordt gelanceerd op een Falcon 9 draagraket vanaf launchpad 39A op NASA’s Kennedy Space Center. Voorafgaand aan de lancering was er nog een laatste hobbel in de vorm van een ‘static fire test’ die op 13 september werd uitgevoerd. Deze was succesvol en de geplande lancering, die in mei j.l. aangekondigd werd, kan doorgang vinden. De vier astronauten zijn Jared Isaacman, Chris Sembroski, Haley Arceneau en Sian Proctor. Jared Isaacman vergaarde een fortuin met zijn bedrijf ‘Shift4 payments’. Hij kocht vier zitplaatsen, waaronder een voor zichzelf en twee andere plaatsen verlootte hij  onder mensen die geld gedoneerd hebben aan het St. Jude ziekenhuis in Memphis. Dit zijn Hayley Arceneaux, een medisch assistent in het St. Jude’s ziekenhuis, zij verzet veel werk voor het kankeronderzoek en Chris Sembroski. Sembroski is een veteraan van de Amerikaanse luchtmacht en assisteert bij ruimtevaartkampen voor jongeren. De vierde gelukkige is Sian Procot. Zij is een geowetenschapper en ‘Afrofuturism’ ruimteartiest, haar kunstwerk leverde de zitplaats voor de missie op.

De Crew Dragon op lanceerplatform 39A op NASA’s Kennedy Space Center in Florida. Credit: Loganblade/Wikipedia.

De Crew Dragon is dus niet op weg naar het International Space Station (ISS), maar zal in plaats daarvan drie dagen vrij rond de aarde vliegen voordat het voor de kust van Florida weer naar de aarde zal terugkeren. De Dragon zal op een hoogte van rond de 590 km rond de aarde reizen en zo ook hoger dan het ISS komen. Naast dat het viertal in gewichtloosheid ongetwijfeld van het spectaculaire uitzicht op de aarde, ook wel ‘overview effect‘ genoemd, zal gaan genieten zullen ze ook nog de handen uit de mouwen moeten steken. Er worden meerdere experimenten uitgevoerd tijdens deze vlucht. Hiervoor heeft het viertal een maandenlange intensieve training gevolgd. De ‘Inspiration4’ missie markeert de 23e missie van het jaar voor SpaceX, de vierde bemande missie in totaal voor het bedrijf en de eerste bemande missie die volledig bestaat uit burgers. De eerste trap van de raket zal naar verwachting landen op het droneschip van SpaceX, ‘Just read the instructions’. In echte SpaceX-stijl hebben zowel de Dragon-capsule als de raket eerder gevlogen. Voor deze missie is de Dragon-bemanningscapsule dezelfde die de Crew-1-astronauten in november 2020 naar de ruimte bracht, op de missie genaamd Resilience. De boosterraket begint aan zijn derde missie, nadat deze eerder twee GPS-satellieten de ruimte in heeft gebracht voor de Amerikaanse Space Force. De countdown is ook live te volgen bij Netlfix. Bronnen: Space.com/NASA/SpaceX

ISS vannacht geconfronteerd met rookalarm

In de Zvezda-module van het ISS ging vannacht om 3:55 NL’se tijd het rookalarm af. Het incident ging vooraf aan een geplande ruimtewandeling waarbij astronauten werkzaamheden aan de Nauka-module zouden uitvoeren. Een rookmelder werd geactiveerd in de Zvezda-servicemodule van het Russische segment van het ISS tijdens het automatisch opladen van de batterij, en er ging een alarm af, aldus Roscosmos/TheMoscowTimes. De astronauten roken aan boord, aldus o.a. de Franse astronaut Thomas Pesquet, ‘de geur van brandend plastic of elektronische apparatuur’ dat naar het Amerikaanse deel van het station zweefde.

Zvezda FGB-module credits; NASA

De Russische bemanning zette een filter aan en nadat de lucht was schoongemaakt, gingen de astronauten weer slapen. Roscosmos meldde dat de geplande ruimtewandeling zou doorgaan. De Russische Oleg Novitsky en Pyotr Dubrov gaan bijna beginnen aan deze EVAHet ISS heeft recent al eerdere problemen ondervonden. En Rusland heeft zelfs gesteld dat als gevolg van verouderde hardware, het van plan is het ISS na 2025 te verlaten en zijn eigen orbitale station te lanceren. In juli j.l. kantelde het hele ISS uit zijn baan nadat de stuwraketten van de Nauka-module enkele uren na het aanmeren opnieuw ontstoken waren. En ook zijn er scheuren ontdekt in een deel van het ISS waarvan men vreest dat ze in de loop van de tijd erger zouden kunnen worden. De oppervlakkige ‘scheuren‘ werden gevonden in de Zarya-module, het eerste deel van het ISS dat in 1998 door Rusland werd gelanceerd. Ook vorig jaar hebben ISS-bemanningsleden wekenlang gejaagd op een luchtlek en dit getraceerd naar het belangrijkste werkgebied in de Russische Zvezda-module. Rusland heeft recent aangegeven dat veel van de apparatuur van het ISS begint te verouderen en gewaarschuwd dat er na 2025 een ‘lawine’ van kapotte apparatuur kan komen. Bronnen: ABC/TheMoscowTimes/Reuters/RIANovosti

Sciencefiction ‘tot de max’ deze winter met The Matrix 4, Don’t look up en Moonfalling (teasers)

Het lot van de mensheid wordt weer zwaar op de proef gesteld in de aankomende winter te verschijnen sciencefictionfilms ‘Don’t look up’, ‘Moonfalling’ en ‘The Matrix: Resurrections’. Recentelijk zijn de teaser-trailers van deze films uitgegeven als voorproefje en kunnen we beoordelen of ze ons mogelijk deze winter in hogere sferen gaan brengen. Het klassieke thema van de aarde die vernietigd dreigt te worden door ruimterotsen, en zelfs van de maan, wordt ook nu weer aangegrepen om de kijkers op het puntje van de stoel te laten zitten. Don’t look up’ verschijnt op 10 december in een (beperkt aantal) bioscopen, en verschijnt op 24 december op Netflix. Het is een zogenoemde zwarte komediefilm, geschreven, geproduceerd en geregisseerd door Adam McKay. In de film spelen Leonardo DiCaprio en Jennifer Lawrence twee astronomen van weinig statuur. Via een mediatour proberen ze de mensheid te waarschuwen voor een naderende komeet die de aarde zal vernietigen.

Artistieke impressie asteroideinslag aarde credits; basilicofresco/wikimediacommons

IGN heeft recent de eerste teaser-trailer voor ‘Moonfall’ uitgegeven. De film is gemaakt door rampenfilmspecialist Ronald Emmerich (Independance Day, The Day after Tomorrow). De film zal vanaf 4 februari 2022 in de Britse en Amerikaanse bioscopen draaien, naar verwachting zal de film rond die periode ook Nederland bereiken. Het verhaal begint met een mysterieuze kracht, die de maan uit zijn baan rondom de aarde slaat, waardoor deze dreigt te botsen met onze planeet. Met nog maar een paar weken te gaan tot de inslag, wordt een klein team, met een voormalig astronaut (Patrick Wilson) en een complottheoreticus (John Bradley) samengesteld, om o.l.v. een NASA ingenieur (Halle Berry) een haast onmogelijke ruimtemissie te ondernemen om de aarde te redden.

The Matrix: Resurrections’ zal in première gaan op 22 december 2021 in de bioscopen en op HBO-Max in de VS. De film is het vierde deel in de zeer populaire franchise ‘The Matrix’. Wie naar de website WhatIsTheMatrix.com gaat, krijgt een rood en een blauw pilletje te zien op de teaser. Vervolgens moeten surfers een keuze maken en op één van de twee pilletjes klikken. Naargelang je keuze krijg je een andere teaser van ‘The Matrix Resurrections’ te zien. In totaal zouden er meer dan 180.000 verschillende versies zijn. Er werd namelijk steeds gebruikgemaakt van andere beelden en ook de voice-overs werden ingesproken door enkele verschillende acteurs. De rode pil-teaser roept associaties op met het revolutionair conflict in het hart van de serie, met fragmenten van hoofdrolspelers Carrie-Anne Moss als Trinity, Keanu Reeves als Neo, en een nieuwe acteur Yahya Abdul-Mateen II. Een voice-over gericht aan ‘de kijker’, noteert het echte moment van de dag, en hoe “het zou kunnen zijn dat dit de eerste dag van de rest van je leven is, maar als je het wilt, moet je ervoor vechten.” De ‘blue pill’ teaser, met de stem van een ander nieuw castlid, Jonathan Groff, vermaant je voor “het verlies van het vermogen om realiteit van fictie te onderscheiden”, samen met fragmenten van grote hoeveelheden blauwe pillen. Zie verder op The Matrix Website/twitter. Bronnen: Filmtotaal, Warner Bros, TheVerge, Moviemeter, HLN

Starlink satellietinternet op weg naar de 100.000 gebruikers

SpaceX’ Starlink is een enorm satellietnetwerk in opbouw voor het aanbieden van breedbandinternet. Eind 2022 hoopt SpaceX met Starlink globale service te brengen en zo rond de half miljoen gebruikers te hebben. In 2019 werd de eerste batch van 60 satellieten gelanceerd, inmiddels zijn er zo’n 1650 satellieten in een lage aardebaan gebracht en is er groen licht van de FAA voor in totaal 42.000 satellieten. De satellieten, per stuk wegen ze zo’n 270 kg, zullen allen naar een lage of zeer lage aardebaan (very-low of low earth orbit (V)LEO) gelanceerd worden, in de range van 325 tot 1200 km hoogte. Het netwerk richt zich primair op het platteland, in die delen waar (nog) geen hoogwaardig internet is en 5G-techniek onaantrekkelijk is vanwege de afstanden. Tot nu toe werkt SpaceX hard om in de loop van dit jaar globale service te bieden, en voert het momenteel een Starlink testprogramma uit voor de internetservice onder enkele tienduizenden gebruikers wereldwijd. Zo’n 100.000 starlink terminals werden recent verspreid over de VS, Nieuw-Zeeland, Australie, Canada en Europa. Musk twitterde: “Hoping to serve Earth soon!” en “100k terminals shipped!

Enkele van de Starlink satellietjes. Credit: SpaceX.

‘Better than Nothing Beta’ test, Starlinkkit
Starlink voerde in 2020 een bètatestprogramma uit. Het bedrijf startte met een private b
ètatest, Starlink was beschikbaar exclusief voor (een deel van) de werknemers van SpaceX, de bètaservice strekte zich uit over het noorden van de VS en Canada in augustus 2020. Eind vorig jaar volgde de  publieke bètaversie, de ‘Better Than Nothing Beta’ test , hierop konden gebruikers die bericht van Starlink ontvingen zich inschrijven. Starlink zou binnen korte tijd honderdduizenden aanvragen hebben ontvangen. De gebruikers die ingeschreven hebben voor de internetservice betalen per maand en moeten een Starlinkkit aanschaffen. Men betaalt voor de internetservice 99 USD per maand, plus nog eens 499 USD voor de Starlinkkit. Deze kit bevat een user terminal (bijnaam ‘ufo on a stick’) voor verbinding met de satellieten, een tripod en een Wi-Fi router. En er is de Starlink-app door SpaceX in de Google Play en Apple IOS appstores gezet. M.b.v. augmented reality stelt de app gebruikers in staat te zoeken naar delen van de hemel met vrij zicht, opdat men ervoor kan zorgen dat hun gebruikersterminals een directe gezichtslijn hebben met satellieten. De app leidt mensen ook door het installatieproces. Musk zei eerder op het Mobile World Congress (MWC) in Barcelona dit voorjaar, dat de prijs van het apparaat waarschijnlijk verlaagd wowrdt tot 200-350 USD. en dat men dit voorjaar ongeveer 500.000 aanvragen ontvangen heeft van geïnteresseerde klanten over de hele wereld. Het satellietinternet van Starlink heeft, zo toonde de Speedtest.com van Ookla, begin augustus, dat Starlink bijna de snelheid had bereikt van hard-wired breedbandinternetproviders in de VS. Echter niet iedereen was tevreden, enkele gebruikers reageerden op Musk twitterberichten en klaagden over de snelheid en de prijs.

Lancering Falcon 9 Starlink-1 missie vanaf het Cape Canaveral Airforce Station 11/11/2019 Credits; USAF Z Thacker / mil.af

Kortom, het satellietnetwerk is een ambitieuze onderneming, Starlink, gezeteld zowel in Redmond, Washington, als in het Californische Irvine, produceert zo een zes satellieten per dag en deze worden i.i.g. dit jaar zo om de twee weken gelanceerd in batches tot zestig satellieten per keer op een Falcon 9 raket. In de toekomst hoopt SpaceX ook satellieten, tot 400 per keer, vanaf het Starship te kunnen lanceren. Elon Musk wil met Starlink drie tot vier procent van de internetmarkt gaan bedienen. Het datellietnetwerk vergt enorme investeringen, Musk stelt dat het zo’n 10 miljard USD kost om te bouwen, en dat hij er mogelijk wel 30 miljard in zou willen investeren. Bronnen: InterestingEngineering, DailyMail, Starlink/SpaceXBusinessInsider

NASA stelt wereldkaart samen met meteoorvuurballen van de afgelopen 30 jaar

NASA heeft een nieuwe kaart gepubliceerd waarop iedere vuurbalmeteoor die sinds 1988 tot 2021 de hemel oplichtte gelokaliseerd is. Het is het Center for Near Earth Object Studies (CNEOS) van NASA’s Jet Propulsion Laboratorium die de kaart samengesteld heeft, de data is verkregen via sensoren van Amerikaanse overheidsinstellingen. De wereldkaart, toont stippen in kleuren en maten proportioneel tot de impactenergie van de vuurbal, d.w.z. de totale energie die de meteoroïde door zijn snelheid in de atmosfeer bracht. De honderden gedetecteerde vuurballen zijn meteoren, ruimterotsen groot genoeg om een helder licht te produceren als ze langs de hemel razen. Elke dag wordt de aarde gebombardeerd vanuit de ruimte door stof en deeltjes ter grootte van een zandkorrel. Soms leidt dit tot een heldere ‘vuurbal’, een meteoor met een schijnbare helderheidsmagnitude van ten minste -5. Daarentegen zijn de meteoroïden geassocieerd met een meteorenregen – de stroom puin die vrijkomt uit een komeet of asteroïde – veel kleiner, over het algemeen variërend van de grootte van een zandkorrel tot tientallen centimeters. Vuurballen geassocieerd met meteoorregens zijn mogelijk, maar zeldzaam.

Vuurbalmeteoren 1988 – 2-21 Credits; NASA/JPL

Kaart
De kaart (gebaseerd op de interactieve kaart van Alain B. Chamberlain), toont stippen, in vier maten en kleuren. De grootte van elke stip is evenredig met de impactenergie (kinetische energie) van elke vuurbal; d.w.z. de totale energie die de meteoroïde door zijn snelheid in de atmosfeer bracht. Terwijl een meteoroïde de atmosfeer van de aarde binnendringt, wordt een deel van zijn kinetische energie omgezet in uitgestraalde energie – de heldere optische flits die door de sensoren wordt gedetecteerd. De rest wordt omgezet in geluidsgolven en energie op andere golflengten, soms volgt een schokgolf. Door veel van dergelijke meteoren te observeren, hebben wetenschappers een manier gevonden om de totale energie van zo een object te bepalen op basis van de optische flits. Hieruit kan dan de oorspronkelijke grootte van het object afgeleid worden voordat het object de aardse atmosfeer binnendringt. M.b.v. dergelijke berekeningen heeft men de asteroïde die in februari 2013 de lucht verlichtte boven Tsjeljabinsk, Rusland, op zo een 20 meter geschat. De Tsjeljabinsk vuurbalmeteoor is de grootste vuurbal in de CNEOS-database, die zich richt op grotere vuurbalmeteoren. Alle vuurballen in deze database zijn afkomstig van asteroïden met een diameter van minstens één meter. De Tsjeljabinsk vuurbal bracht een schokgolf te weeg met veel gewonden en schade aan gebouwen.  De op één na grootste groep vuurballen kwam grotendeels in de Stille Oceaan terecht, in het water maar ook op enkele van de eilanden, bijvoorbeeld Fiji.

Credit: Aleksandr Ivanov/Wikipedia.

Meteoren
Zoals gezegd, deze honderden vuurballen zijn meteoren, ruimterotsen groot genoeg om een helder licht te produceren als ze langs de hemel razen. Daarentegen zijn de meteoroïden geassocieerd met een meteorenregen veel kleiner, over het algemeen variërend van de grootte van een zandkorrel tot tientallen centimeters. Tijdens de piek van de Perseïden-meteorenregen, tussen 11 en 13 augustus j.l., raasden onlangs talloze lichtstrepen door de nachtelijke hemel, elk uur schoten er tussen de 40 en 100 vuurballen door de nachtelijke hemel. Terwijl de Perseïden en andere grote meteorenregens als de Geminiden en de Leoniden de meeste aandacht trekken zijn deze buien ieder moment van het jaar zichtbaar, en soms leidt dit tot een heldere vuurbalmeteoor.

Meteoor boven Spruce Mountain, West Virginia Credits; NASA, Bill Ingalls

Fotogeniek
Meteoren hoeven geen vuurballen te zijn om fotogeniek te zijn. NASA-fotograaf Bill Ingalls maakte bovenstaande foto van een meteoor die door de nachtelijke hemel scheerde op 11 augustus 2021, tijdens het hoogtepunt van de Perseïdenregen. Wat sluierbewolking weerkaatst het licht van verre stedelijke gebieden, een deel van de meteoor toont groen. Volgens Bill Cooke, hoofd van NASA’s Meteoroid Environment Office, komt dit door de manier waarop de meteoroïde zuurstofmoleculen exciteerde tijdens zijn impact op de atmosfeer. Cooke merkte ook op dat de Perseïdenbui bijzonder rijk is aan heldere meteoren en wijst op gegevens van NASA’s netwerk van all-sky meteoorcamera’s, die meteoren kunnen detecteren die helderder zijn dan Jupiter. “Het aantal heldere meteoren in de Perseïden is kleiner dan alle andere meteorenregens – 30 procent meer dan de Geminidenregens, die hogere snelheden heeft en ook bekend staat om zijn heldere meteoren.”
Bronnen: NASA/SciTechDaily