Kunstmatige intelligentie wordt gebruikt om water in de donkere maankraters op te sporen

De 17 nader onderzochte donkere gebieden op de zuidpool van de maan. Credit: MPS/University of Oxford/NASA Ames Research Center/FDL/SETI Institute

De bodems van sommige kraters op de noord- en zuidpool van de maan vangen nooit zonlicht en daarom zouden we ijs kunnen bevatten, wat voor toekomstige bemande maanmissies nuttig zou kunnen zijn voor de bevoorrading van water. Probleem is alleen dat die bodems vanaf de aarde gezien pikdonker zijn en daarom moeilijk te bestuderen. Vandaar dat onderzoekers van het Max Planck Institute for Solar System Research (MPS) in Duitsland nu hun toevlucht hebben gezocht tot kunstmatige intelligentie om foto’s van die maankraters te verbeteren. Wat ze deden was het toepassen van een nieuw algoritme van kunstmatige intelligentie dat ze HORUS (Hyper-effective nOise Removal U-net Software) noemen, waarmee ze bestaande foto’s kunnen ontdoen van ruis. Ze hanteerden maar liefst 70.000 opnames gemaakt met NASA’s Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO), de ruimteverkenner die sinds 2009 om de maan vliegt en continu foto’s maakt. Op basis daarvan was men in staat om van foto’s van 17 schaduwrijke donkere kraters en lage gedeelten (depressies) op de zuidpool van de maan zeer veel details te onthullen, met een resolutie van wel 1-2 meter per pixel, da’s vijf tot tien keer beter dan eerdere resoluties (zie de foto’s hieronder, links zonder HORUS, rechts met).

Credit: links NASA/LROC/GSFC/ASU; Rechts: MPS/University of Oxford/NASA Ames Research Center/FDL/SETI Institute

De gebieden variëren in omvang tussen 0,18 en 54 km² en op de foto’s zijn kleine geologische structuren te zien, zoals rotsblokken en kleinere kraters. Direct bewijs van de aanwezigheid van water in de kraters is er nog niet, maar men vermoedt dat er wel water is in de bovenste laag van de bodem, het regoliet. Onlangs heeft de NASA besloten om met z’n Volatiles Investigating Polar Exploration Rover (VIPER) missie van nabij onderzoek te doen naar de aanwezigheid van water op de zuidpool, dus dit onderzoek kan daar zeker bij van pas komen. Bron: Max Planck.

NASA’s Artemis Rover VIPER gaat in 2023 landen bij de Nobile krater op de maan

Het gebied aan de westelijke rand van de Nobile krater, dat door VIPER onderzocht zal gaan worden. Credit: NASA

De NASA heeft bekendgemaakt dat de Volatiles Investigating Polar Exploration Rover (VIPER) in 2023 zal gaan landen aan de westelijke rand van de Nobile krater in de buurt van de zuidpool van de maan. VIPER zal daar in het kader van het Artemis programma onderzoek doen naar de aanwezigheid van water(ijs) en andere nuttige grondstoffen in die regio. VIPER zal gelanceerd worden met een Falcon Heavy raket van SpaceX en hij zal naar het maanoppervlak worden gebracht aan boord van de Griffin-lander van ruimtevaartbedrijf Astrobotic.

Alle kraters in de buurt van de zuidpool van de maan, gefotografeerd door NASA’s Diviner sonde. Credit: NASA.

De Nobile krater (73 km in doorsnede) is een inslagkrater, die ontstaan is toen een object vanuit de ruimte insloeg op de maan. Grote delen van de krater liggen voortdurend in de schaduw, hetgeen het mogelijk maakt dat daar permanent ijs ligt, ijs dat voor toekomstige bemande Artemis-vluchten naar de maan gebruikt kan worden als raketbrandstof. VIPER gaat in de Nobile krater een gebied onderzoeken dat 93 km² groot is. Bij minstens drie lokaties in dat gebied zal de rover gaan boren om meer te weten te komen over de aanwezigheid van water en andere nuttige grondstoffen.

Bron: NASA.

Hubble vindt bewijs voor de aanwezigheid van waterdamp in atmosfeer Ganymedes

Opname van Ganymedes gemaakt door Hubble in 1996. Credit: ESA/Hubble, NASA, J. Spencer

Door onderzoek van gegevens verzameld met de Hubble ruimtetelescoop hebben sterrenkundigen ontdekt dat er in de atmosfeer van Ganymedes – de grootste maan in het zonnestelsel – waterdamp zit. Die waterdamp zit in de ijle atmosfeer van Ganymedes (die om Jupiter draait) door de sublimatie van ijs op het oppervlak van de maan. Het vermoeden bestaat dat Ganymedes veel water heeft, héél veel water zelfs, mogelijk meer nog dan de aarde bevat. Maar het is er door de grote afstand tot de zon zo koud dat alle water bevroren in de korst zit. Alleen heel diep onder die ijskorst, op zo’n 160 km diepte, zit een vloeibare oceaan. In 1998 nam Hubble’s Space Telescope Imaging Spectrograph (STIS) poollicht op Ganymedes waar in ultraviolet licht en de diverse opnames daarvan bevatten zowel verschillen als overeenkomsten (zie de afbeelding hieronder).

Waarnemingen gedaan in 1998 met Hubble’s STIS instrument in UV aan Ganymedes. Credit: NASA/ESA/L.Roth

Die verschillen werden toen toegeschreven aan atomair zuurstof O, de overeenkomsten aan moleculair zuurstof O2. Maar twintig jaar later, in 2018, werd nog eens gekeken naar opnames van datzelfde poollicht, maar dit keer gemaakt met Hubble’s Cosmic Origins Spectrograph (COS) instrument. De uitkomst daarvan was dat er helemaal geen atomaire zuurstof in de atmosfeer van Ganymedes zit. Er moest dus een andere oorzaak zijn om de verschillen in de foto’s van het poolicht te verklaren. Dat blijkt volgens de sterrenkundigen, die onder leiding stonden van Lorenz Roth (KTH Royal Institute of Technology in Stockholm, Zweden) waterdamp te zijn, H2O dus.

Artistieke impressie van waterdamp in de atmosfeer van Ganymedes. Credit:
ESA/Hubble, J. daSilva

Het lijkt erop dat het O2 in de atmosfeer ontstaat als geladen deeltjes het ijsoppervlak eroderen. En de waterdamp ontstaat simpelweg door sublimatie, als het op bepaalde tijden zo warm wordt dat het ijs plaatselijk genoeg opwarmt om waterdamp te laten ontsnappen.

Hier het vakartikel over het onderzoek aan Ganymedes, vandaag verschenen in Nature. Bron: NASA.

De Falcon Heavy zal NASA’s Europa Clipper naar Jupiter’s ijzige maan Europa lanceren

NASA wil in 2024 de Europa Clipper lanceren naar Jupiter’s maan Europa. De Europa Clipper zou in eerste instantie met het SpaceLaunchSystem van NASA gelanceerd worden. Maar nu gaat deze peperdure Clipper-sonde, kosten omgerekend zo’n 3,8 miljard Euro, zo maakte NASA gisteren bekend, gelanceerd worden met de Falcon Heavy draagraket van SpaceX. Met de kosten van lancering is zo een 178 miljoen USD (omgerekend nu 150 miljoen Euro) gemoeid, mits alles volgens schema verloopt. De Europa Clipper zal in oktober 2024 gelanceerd worden vanaf het Kennedy Space Center in Florida, met de Falcon Heavy, momenteel de krachtigste nu beschikbare raket van de wereld, en de krachtigste commerciële raket ooit. De tocht zal enkele jaren duren, verwacht wordt dat het ruimteschip in april 2030 in een baan rond Jupiter zal komen.

Europa Clipper, Jupiter, artistieke impressie Credits; NASA/JPL-Caltech

De Clipper zal de maan Europa grondig bestuderen, het gaat 50 flyby’s maken in vier jaar tijd. De maan Europa herbergt een enorme oceaan van vloeibaar water onder zijn ijzige schil en wordt beschouwd als een van de beste plekken in ons zonnestelsel om te zoeken naar buitenaards leven, zie ook deze AB’s. De Europa Clipper zal o.a. de oceaan en de ijsschil ook nader onderzoeken op veilige landingsplaatsen voor een toekomstige Europa-landingsmissie. Deze lander-missie blijft voorlopig een concept; er is nog geen financiering voor en staat ook nog niet officieel op NASA’s missielijst. Over de keuze voor de draagraket voor de Europa Clippermissie, de Falcon Heavy of het SLS-systeem is veel te doen geweest. De ontwikkeling van het SLS heeft inmiddels zoveel vertraging en tegenslag gekend dat NASA nu definitief gekozen heeft voor de Falcon Heavy van SpaceX. Het SLS heeft nog niet gevlogen en de eerste missies van SLS zullen sowieso gewijd zijn aan het Artmis-maanprogramma van NASA. Het was lang onduidelijk wanneer een SLS beschikbaar zou komen voor Europa Clipper. Afgelopen januari kreeg het Europa Clipper-team maar duidelijkheid. NASA’s Planetary Missions Program Office deelde het Clipper-team mee te stoppen met het plannen van een mogelijke SLS-lancering, daar de Europa Clipper met een commerciële raket gelanceerd zou worden. En dat bleek de Falcon Heavy. De reis van de Clipper naar de maan Europa zal met een Falcon Heavy iets omslachtiger zijn dan met het SLS, welke wel aangeprezen wordt als de krachtigste raket ooit ontwikkeld. Het SLS zou de Clipper op een direct-to-Jupiter traject hebben gestuurd en in minder dan drie jaar na lancering reeds bij de gasgigant aankomen. De inzet van de Falcon Heavy vereist dat de Clipper in februari 2025 en december 2026 snelheidsverhogende flybys van Mars en de aarde uitvoert, zei hoofd wetenschap van de Europa Clipper-missie Bob Pappalardo van NASA’s Jet Propulsion Laboratory eerder dit jaar. Bronnen: Space.com / NASA / SpaceX / NasaSpaceFlight

China overweegt de ‘Skyladder’ voor superefficiënt transport in het zonnestelsel

China boekte recent grote successen met de Tianwen-1 Marsmissie en de missies voor het Tianhe/Tiangong ruimtestation. Op de lauweren rusten is er niet bij in de Chinese ruimtevaart en inmiddels heeft China alweer een ambitieuze tijdlijn voor Marsexploratiemissies gepresenteerd. Op de in juni in Rusland gehouden ‘Global Space Exploration Conference’ (GLEX 2021) onthulde de president van de China Academy of Launch Vehicle Tecnology (CALT), Wang Xiaojun, naast deze tijdlijn ook het plan voor een nieuw ruimtetransportsysteem, de zogeheten ‘Skyladder’. Deze Skyladder zou op uiterst efficiënte wijze vracht en astronauten naar de ruimte, planeten en ruimtestations kunnen vervoeren en grote kostenbesparingen opleveren. De Skyladder is geheel vervaardigd van koolstofnanobuisjes. Xinhua Global Service publiceerde in juni deze fraaie video van het Skyladder-systeem.

Ruimtelift/ruimtebrug, artistieke impressie, met platform op zee. Credits; ESA/Erkki Halkki

De video van Global Service  toont een ruimtecapsule die langs een koolstofnanobuis ‘ladder’ reist om een ruimtestation te bereiken voordat het opnieuw wordt gelanceerd vanuit het ruimtestation. Dan zou de capsule een tweede ruimtestation bereiken en langs de volgende sport van de ‘ladder’ naar de maan reizen. Details over het systeem werden niet bekend gemaakt. Technologieën zoals Skyladder zijn niet nieuw, ‘ruimteliften’ (of ruimtebruggen) genoemd, zijn bestudeerd in verschillende typen en met diverse materialen. Wang’s speech op GLEX 2021 was getiteld ‘The Space Transportation System of Human Mars Exploration’ en naast de Skyladder maakte Wang ook een driestappenplan voor Marsexploratie bekend. In een notendop, de eerste fase is de technologische voorbereidingsfase; een robotische Mars sample returnmissie en exploratie voor een te bouwen Marsbasis. De tweede fase is een bemande Marsmissie, en in deze fase moet ook worden begonnen met de bouw van de Marsbasis. De derde fase bestaat uit het ontwikkelen van een grootschalige Aarde-Mars vrachtvloot, alsook grootschalige ontwikkelingsactiviteiten op Mars. De tijdlijn voor lanceringen van deze missies beslaat de periode tussen 2033 en 2043. Ook overweegt CALT nucleaire aandrijving voor de bemande Marsmissies. Meer over Chinese ruimtevaartplannen, zie hier over de economische Aarde-Maanzone,  de Tiangong/Shenzhou-missies en de Tianwen-1 missie. Bronnen: GlobalTimes, Twitter

 

Gedeeltelijke zonsverduistering was goed te zien

De zonsverduistering tijdens het maximum om 12.21 uur.

De gedeeltelijke zonsverduistering die vandaag onder andere boven Nederland plaatsvond was goed te zien. In Dordrecht, waar ik ‘m samen met collega Astroblogger Jan Brandt vanuit de tuin bekeek, was alles onder een strakblauwe hemel goed te volgen. Om 11.17 uur begon het hier in Dordt City met het eerste contact, waarbij de maan rechtsboven in de zon een klein deukje veroorzaakte. In mijn omkerende kijker (11 cm Newton – met nog een originele focuseerinrichting, een collectors item begreep ik van Jan – met in het primaire brandpunt een smartphone) was dat linksonder. Jammer genoeg waren er geen zonnevlekken op de zon te zien, dat geeft de eclipsfoto’s altijd een mooier effect. Hieronder de opstelling van onze apparatuur in de zonovergoten tuin.

In Engeland was het op dat moment nog bewolkt en dacht onze goede vriend Jonathan Hall (ergens in de buurt van Bath) dat het weer de bekende cumulus interruptus zou worden, die eerder ook al zand in het eten gooide, maar toch klaarde de lucht gelukkig ook daar op en kon hij deze foto maken:

Om 13.29 uur was alles afgelopen, toen bij het laatste contact het laatste deukje uit de zon verdween. Dat laatste contact werd mooi door Jan vastgelegd, ‘een close up van bijkans het laatste hapje uit de zon, geschoten door de 15cm F8 Newton en de canon 1000D’, zoals hij het formuleerde. Die foto zie je hieronder.

Door Tennet, de beheerder van het electriciteitsnetwerk in Nederland, was afgelopen dagen al gewaarschuwd dat de zonsverduistering zou zorgen voor een tijdelijke terugval in de productie van stroom door zonnepanelen. De angst voor problemen bleek ongegrond, maar de verduistering was wel degelijk te zien in de productie, onder andere bij mijn eigen panelen op m’n dak:

Schimmels gaan een baantje om de maan maken

De onderzoekers met een petrischaaltje met de schimmels. Credit: U.S. Navy photo by Sarah Peterson

Onderzoekers van het U.S. Naval Research Laboratory zijn bezig met een experiment om schimmels (Latijn: fungi, hé daar hadden we pas iets anders over) ergens eind dit jaar of begin volgend jaar een baan om de maan te laten maken en dan te kijken wat straling met de schimmels doet. Schimmels hebben natuurlijke mechanismen om DNA-schade veroorzaakt door straling te beschermen en te herstellen. Die mechanismen zorgen ervoor dat de schimmels honderden keren meer straling kunnen weerstaan ??dan mensen. Dit experiment zal de melanine in schimmels bestuderen, wat kan helpen om ze te beschermen tegen schade van straling, evenals ‘herstelroutes’ van DNA, waarbij schade wordt hersteld zodra deze is opgetreden. De schimmel die voor dit experiment wordt gebruikt is Aspergillus niger, een zwarte schimmel die veel wordt gebruikt in laboratoria en de industrie en ook een van de meest voorkomende schimmels die op het International Space Station (ISS) is gevonden.

Aspergillus niger op een Sabouraud-agar voedingsbodem. Credit: Wikipedia.

Tijdens de ruimtevlucht zullen de schimmelmonsters worden opgeslagen in de Orion-capsule van NASA, die met het Space Launch System wordt gelanceerd en om de maan zal reizen – dat zal dan vast de missie van Artemis 1 zijn. De onderzoekers zijn van plan om de monsters na terugkeer te vergelijken om te zoeken naar veranderingen in het DNA en andere biomoleculen. De schimmelcellen ondergaan dan een grondige analyse van morfologische, fysiologische en chemische veranderingen. Zodoende hopen ze de opgedane kennis te gebruiken om nieuwe manieren te onderzoeken om stralingsschade aan mensen en apparatuur in de ruimte te voorkomen. Tsjonge, waar schimmel al niet nuttig voor kan zijn. Bron: Eurekalert.

Copernicus, maar dan effe ietsjes anders……

Maankrater Copernicus gefotografeerd met de 15cm F8 Newton

Vreemde tijden….vreemde methodes….opvallende resultaten.  Want…eh…zie hier zowaar, tot mijn stomme verbazing,  mijn beste maanfoto die ik tot op heden uit mijn astrofotografische mouw heb weten te schudden. Ik heb dit plaatje alweer een paar weekjes of wat geleden gemaakt….en elke keer als ik er na kijk dan word ik weer ozo happy….Alles lijkt aan dit maankiekje op een voor mij niet echt te bevatten manier te kloppen….compositie, kleur, scherpte….de hele mik mak.

Het vreemde is nu dat de manier waarop ik dit plaatje heb geschoten nogal afwijkend is van de heden ten dagen normaal gebruikelijke wijze van maan en planeetplaatjezzz schieten, zijnde de zogenaamde “lucky imaging technique”….ofwel, wat is het “goede” aan al het “foute” welke tot dit onverwacht aangename plaatje heeft geleid?? In mijn persoonlijke lekkere rustige heldengozer Jochem Myjer-lingo..: “Snap…snap…snap er niets van!!!”

Die zogenaamde lucky imaging techniek behelst, even kort door de bocht omschreven het, tijdens  zo luchtonrustloze waarneem-omstandigheden, met een speciale maan en planetenfoto webcam-achtige digitale camera vastgeplakt aan je telescoop, razendrap achtermekaar schieten van een ware zondvloed aan opnames (eigenlijk gewoon een filmpje) en deze dan met speciale software vervolgens digitaal laten uitpluizen in de hoop op die ene toevallige perfecte lucky shot opname.

DE voor ons astrofotografen zwakste schakel/grootste boosdoener in dit beeldvormende proces van……aardatmosfeer-instrumentatie-beeldmanipulatie…… is de atmosfeer van Moeder Aarde….De lokale toestand van de aardatmosfeer waardoor de hunkerende astrofotograaf probeert een maan of planetenplaatje te schieten duiden we aan met de ietwat vreemd klinkende engelstalige term “seeing”, waarvoor wij danweer in “Hollandse Polderlingo” de kreet “luchtonrust” gebruiken.

De maagdelijke fotonen van het perfecte maan en planetenbeeldje komen helemaal over al die vele miljoenen deep space kilometers naar Moeder Aard gevlogen om “in het zicht van de finish”,  in die laatste lullige paar kilometers bij de doortocht door de aardse atmosfeer compleet doormekeer gesmeten te worden met een verwrongen onscherp plaatje tot gevolg,  precies op de plek waar wij visuele en fotografische planeetwaarnemers, dat juist NIET willen hebben…te weten op ons netvlies danwel op de (CCD/CMOS) sensor van onze camera!!!

De atmosfeer van ons ruimteschip Aarde is overal …of dit nu willen of niet…in principe continu in beweging,  maar er zijn ook continu achter elkaar hele korte momentjes waarbij dit MINDER of zelfs even helemaal NIET het geval is. Er zijn uiteraard plekken en momenten waar dit verschijnsel minder ranzig is maar deze meteofactor is en blijft overal en altijd een  lastig niet beinvloedbaar effect.

Je kunt jezelf voorzien van de beste optiek verkrijgbaar c.q. voor jou betaalbaar plus de beste state of the art maan-planetencam en  zelfs als je de supercomputer van CERN weet te hacken voor je zelfgeschreven beeldmanipulatie-hypersoftware, maar dan nog,  als die paar honderd kilometer lucht boven jouw boevenkop plus high tech teletoeter gezellig in beroering is dan rest er maar één oplossing….het hele zooitje weer inpakken en gezellig achter de kwelbuis kruipen en het (Z)eurovisie songfestival tot je laten komen.  Overigens, er is natuurlijk wel  een ultieme “remedie” voor de meteorologisch getergde amateur maan en planeetfotograaf, zij het dan een wel hele drastische in de vorm van een kek waarneemplekje ergens op 500 km hoogte in LEO…low earth orbit….maar dat gaat hem (nog even) niet worden!!

Deze korte momentjes van perfecte “seeing”, de momentjes van weinig/geen luchtonrust op een gemiddeld goede avond, daar moeten wij het alhier op het oppervlak van Moeder Aard dus van hebben, willen we van die fijne retestrakke maan en planetenplaatjes “scoren”,  maar die momentjes zijn helaas pindakaas niet te voorspellen en kunnen alleen maar “gevangen worden” door zo lang mogelijk zo veel mogelijk  (vele honderden tot zelfs duizenden!!!) heel kort belichte opnames achter elkaar te maken, in de hoop dat er tussen al die “luchtonrustkneuzen” toch een paar “perfecte seeing-juweeltjes” verborgen zitten.

Afgezien van de beste waarneemplek op Moeder Aard en dito super-optiek zijn supersnelle planetcams (60 frames/sec of meer) en een laptop die in heel korte tijd heel veel giegelbeits aan data kan verhapstukken hiervoor de vereiste kroonjuwelen voor de ambitieuze maan en planeetfotograaf.

Daarnaast heb je ook nog speciale software nodig zoals o.a. Registax  om die juweeltjes eruit te kunnen”vissen”. En dan heb je aan één zo’n juweeltje eigenlijk nog steeds niet genoeg, want een andere “beeldverpester” is de onvermijdelijke camera-ruis. Het elektronische proces van fotonenvangen en tot uiteindelijke afbeelding verwerken, welke plaatsvind in de machinekamer van de digitale camera geeft ook….helaas…een zekere mate van beeldkwaliteitvermindering. Dit vervelende verschijnsel kan gelukkig op een heel effectieve manier bestreden worden door zoveel mogelijk “perfecte beeld juweeltjes” software-matig zogenaamd te “stacken”.

Cameraruis is een willekeurig verschijnsel. Door heel veel perfecte plaatjes samen te voegen tot één perfect plaatje gaat die niet-willekeurige perfectie de boventoon voeren t.o.v. de willekeurige  cameraruis waardoor je een nieuw “verzamelplaatje” krijgt die beter is dan dat  oorspronkelijke ene perfecte plaatje.

Tussen het traject van die laatste honderden kilometers door de woelige aardatmosfeer en de interactie met de camera-sensor ligt tenslotte nog een derde, ook zeker niet te onderschatten “fotonen-obstakel” en wel in de vorm van de gebruikte telescoop.

Natuurlijk zie je MET een telescoop altijd meer dan ZONDER zo’n geval…en met iedere telescoop kan je de maan en de planeten  zien/fotograferen…MAAR..met sommige telescopen zie je toch net effe iets meer dan met andere telescopen.

Nu heb ik al jaren en jaren een telescoop van uitnemende optische kwaliteit, zijnde mijn 20cm F6 Orion optics Newton gemonteerd op een eveneens uitmuntende (maar pittig zware) parallactische montering…de zwarte sky watcher EQ6.  Tevens heb ik ook een prima , edoch toegegeven op leeftijd zijnde, Philips ToU pro webcam en normaal gesproken pas ik, als ik maan en planetenplaatjes wil schieten,  met deze opzet  de voornoemde lucky imaging methode toe, met voor mij tot op heden tot redelijkerwijze tevredenheid stemmende resultaten!

EDOCH……Voor het maken van nevenstaande plaatje heb toch maar eens even het oude routinematige astrofotografische roer resoluut ende radicaal omgegooid. In eerste instantie vooral omdat ik lui was….wilde gewoon  “effe”de maan fotograferen maar had totaal geen goesting om mijn stokoude windows 98 lap top op stoom te brengen. Deze laptop is zo oud dat de batterij morsdood is en het “digi-gebakkie”  loopt dus alleen op een heel lang 220 volt verlengsnoer.

Een modernere laptop (die ik ook heb rondslingeren) is helaas geen optie omdat de windows 98 lap top de enige laptop is waarvoor ik drivers heb kunnen vinden voor de ToU pro. Als iemand iets weet hoe ik die Philips ToU pro webcam met een windows 7 of windows 10 laptop kan aansturen dan hou ik mij van harte aanbevolen.

Ja…ik kan natuurlijk ook die “kolen en stoom ToU pro webcam”gewoon door de plee spoelen en een moderne planeten camera aanschaffen, maar daar heb ik dan weer (nog) geen zin in!!

Maar goed….geen zin dus in het webcam/laptopgebeuren….en ook geen zin om die loodzware EQ6 plus 20cm Newton naar buiten te sleuren…..en dus….”and now for something completely different”…om maar eens een oude bekende Monty Python-kreet te citeren…..mijn 15cm F8 apokiller planetaire Newton op lichtgewicht EQ3 plus Canon 1000D in stelling gebracht. De diepere gedachte achter deze geste….afgezien van het toegeven aan die groteske vlaag van luiheid…..was de nieuwsgierigheid naar het prestatie-niveau van dit setje en deze methode.

De combi van een speciaal voor maan en planeetfotografie ge-optimaliseerde planetaire Newton met als fotonendetector de veel modernere (vergeleken met die kolen en stoom webcam) canon 1000D zou toch wellicht zo z’n voordelen moeten kunnen hebben??!!

Vergeleken met het “oude circus” zouden er “op papier” in het “nieuwe circus” twee potentieel zwakkere schakels kunnen zitten….de ene zijnde die lichtere en derhalve toch meer trillingsgevoelige EQ3 montering, de andere de veel lagere framerate van de canon 1000D, zijnde slechts 3 frames/sec. Maar…ach….waarde lezeressen en lezers, niet geprobeerd altijd mis….ja toch, niet dan???

Afijn,  het hele zooitje buiten op straat geflikkerd en knallen met die hap….eh  oeps…ik bedoel natuurlijk te zeggen, mijn kostbare kwetsbare instrumentarium op een zorgvuldig gekozen waarneemplek opgebouwd, nauwkeurig afgesteld en gecallibreerd…hihi!!!

Eén van de modificatie’s aan die sky watcher 15cm F8 Newton waar ik echt heel erg gelukkig mee ben dat is die dikke ventilator die ik achter de de hoofdspiegel heb gemonteerd en het feit dat ik gekozen heb om deze aan de kijkerbuis te laten zuigen en NIET tegen de hoofdspiegel aan de kijkerbuis in te laten blazen. Op internet kwam ik steeds meer aanwijzingen tegen dat de beste manier van kijkerbuisventilatie er toch eentje is waarbij de warme lucht van achter de hoofdspiegel UIT de buis wordt gezogen, bij grotere (20cm plus) telescopen eventueel nog in combinatie met een setje kleinere ventilatoren die over het spiegeloppervlak blazen.

Het eerste wat ik dus doe, direkt na het opbouwgebeuren, dat is het aansluiten van de buisventilator op de dikke 12 volt auto accu die ook de EQ3 voorziet van “prik”.  In de praktijk is gebleken dat deze fan zo trillingsvrij draait dat ie ook tijdens het waarnemen/fotograferen aan mag/kan blijven staan. De EQ3 heeft een zogenaamde “Moon tracking mode” voor net effe nog iets meer volgraffinement, daarna  de canon 1000D samen   met een 3x barlowlens (geeft dan 3.60 meter brandpunt i.p.v. 1,20 meter) in de oculairhouder geplaatst en tenslotte het te kieken stukkie maan met Canon-zoeker  visueel zo aangenaam mogelijk in het beeldveld geplaatst.

Het lastigste gedeelte van heel dit “in en afstelritueel”  is het scherpstellen. Want….eh….dat is echt wel “een dingetje…nou ja, zeg maar DING”  met deze set up van lange dunne windvaanloeder van een F8 Newton op die gewoonweg net iets te ondermaatse EQ3 montering en geen afstandbedienbare motordrive focuceerinrichting en zelfs geen handmatige fijnfocuseer-mogelijkheid…oeps!!

Aan de Canon 1000D zal het niet liggen want die heeft dan weer ten favure van dit scherpstelproces echt een heerlijk fijne (10x) live focus functie en dus is het vooral toch een kwestie van heel voorzichtig “handje-worstelen” geblazen om een perfect gefocuseerd beeldje te verkrijgen….niet ondoenlijk, maar je moet er wel wat voor doen, zullen we maar zegge!!!

Om, met deze behoorlijk wiebelgevoelige set up een zo kort mogelijke belichtingstijd te kunnen benutten de ISO waarde op 800 gezet, welke uiteindelijk met een belichtingstijd van 1/30 sec een acceptabel histogram liet zien!!……..en daarna…..er op los knallen maar?!! Nou…eh…nee dus…..want na 20 opnames vond ik het wel weer welletjes…..ik was in een luie bui deze specifieke avond, weet U nog?!?….Oh ja….en niet alleen in een luie bui…maar zo realiseer ik mij nu pas, tijdens het schrijven van dit verhaal, ook nog eens in een enorme “domme eikel-bui”, daar ik  bij het maken van deze 20 opnames welliswaar en uiteraard de zelfontspanner heb gebruikt edoch helemaal vergeten ben om de “spiegelopklapfunctie” van canon 1000D te activeren om samen met die zelfontspanner alles uit de kast te halen als het gaat om belichtings-trillingonscherpte te voorkomen.

Dat van die spiegelopklapfunctie, waarbij je voordat je de eigenlijke opname maakt eerst de camera-spiegel opklapt en laat uittrillen voordat de sluiter wordt geactiveerd, DAT had ik toch echt MOETEN weten….omdat ik in de goede oude natte fotografie-tijd heel fanatiek met een oerdegelijke ZENIT-B spiegelreflexcamera uit het land van oom Vladimir heb gewerkt…..een geweldig en gestoord solide ding (vind ik nog steeds)…. maarre… als die cameraspiegel op en neer ging kon je dat royaal meten op de schaal van Richter.

Om die “aardbevingen” geen invloed te laten hebben op je maan/planeetbeeldje,  plaatste je in them yihaa good ol days een stukkie zwart karton voor de kijkeropening, dan zette je je camera open, vervolgens moest je zo ongeveer een week wachten voordat de grond onder je voeten was uitgetrild …en daarna kon je middels het kort afzwaaien met je kartonnetje pas echt je opname maken!!!  Het siert de Canon 1000D dat het vergeten in te schakelen van die spiegelopklapfunctie blijkbaar weinig negatieve invloed lijkt te hebben gehad op het verkregen plaatje, waarvan akte!!

Afijn….tot zover het “straatvechtwerk”!!!…..Tijd voor het digitale nabewerkings-geworstel en aangezien ik nu toch royaal de astrofotografische kolder in mijn kop had, ook wat dit betreft ter lering ende vermaak even iets anders geprobeerd.

Normaal gesproken gebruik ik tot grote tevredenheid Deep sky stacker voor het vage vlekkenwerk en Registax voor de afdeling “lokale soepballen”….maar er bestaat ook nog zoiets als het softwarepakket genaamd “Autostakkert”….enne…tja….een wellicht  ietwat vreemde en ietwat triest mislukkerig overkomende naam, hé!!! Die naam zou wellicht in eerste instantie de totaal onterechte indruk kunnen wekken van een “digi-kneus” maar niets is echter minder waar…”Autostakkert” is een heel prettig intuitief en zeer effectief werkend stackprogramma en ook nog eens van eigen hollanschen bodem. Zo ik nu ondervonden heb gaat stacken met autostakkert beter en makkelijker dan met Registax, die daar trouwens ook geen kneus in is, hoor…maar als je toch gaat vergelijken! Wat Autostakkert niet kan en waar Registax zo ongeveer koning, keizer, admiraal in is dat is het verscherpingsproces (middels de hyperkrachtige wavelets-functie!!!) welke volgt direkt NA het stacken….

en dus….heb ik van die 20 grote JPEG’s  met behulp van Autostakkert er uiteindelijk  6 gestackt en die vervolgens daarna nog even door Registax “gerost” voor het verscherpingsproces…..and Bob’s your uncle!!!

Tja…..en waarom is dit specifieke plaatje nou zo “aardig gelukt”??? Ligt dat aan de telescoop?…of de gebruikte DSRL-camera i.p.v. webcam??…..of was het op la moment surpreme toevallig “super goeie seeing”….of ligt het toch aan het stacken met autostakkert….OF…..OF….OF…???? Nou ja, maakt me ook eigenlijk geen reet uit…ik heb lol gehad bij het maken van……het plaatje schenkt mij veel genoegen….en ik  heb weer zeer plezant het nodige te doen aan R&D-werk, hetgeen mij fijn van de straat houd of eigenlijk juist op de straat!!! U zijt allen van harte gevaccineerd gegroet!!

 

 

Woensdag een supermaan, rondom de Stille Oceaan hebben ze zelfs een supermaansverduistering

Credit: Koala0815/Pixabay.

Op woensdag 26 mei om 13.14 uur is het Volle Maan, dan staat de maan recht tegenover de zon aan de hemel. Niets bijzonders, het gebeurt iedere 27 dagen. Wel bijzonder is wat ze aan de andere kant van de wereld meemaken, rondom de Stille Oceaan. Dáár zal namelijk morgen een maansverduistering zichtbaar zijn, als de aarde tussen de zon en de maan inschuift en de maan in de schaduw van de aarde terecht komt. En omdat de maan tien uur eerder in z’n perigeum staat, het punt in zijn elliptische baan dat het dichtst bij de aarde gelegen is, is het ook nog eens een supermaan, nee wat zeg ik een supermaansverduistering. Hij is hier via een livestream te volgen, mocht je niet ergens in de buurt van Hawaï bivakkeren. Niet later inschakelen, want de totale fase duurt slechts 14 minuten (van 11.12 tot 11.26 uur UT, tel er twee uur bij op voor onze tijd). De maan staat woensdag 357.460 km van de aarde vandaan, 155 km dichterbij dan bij de vorige supermaan, die vorige maand was. Niks schokkends allemaal zo’n supermaan, alleen dat het flink in het nieuws komt en daardoor meer kijkers trekt die de maan willen zien. Wetenschappers gaan de eclips gebruiken om de temperatuur op de maan meten en te kijken of die door de verduistering daalt. Dat doen ze onder andere met de Lunar Reconnaissance Orbiter, die iedere twaalf uur een rondje om de maan cirkelt, en met telescopen op de Mauna Kea op Hawaï. Bron: Sterrengids 2021 + Phys.org.

SpaceX wil in 2022 een maanmissie doen gefinancierd met de cryptomunt Dogecoin

Credit: Labarbo/Pixabay.

Even een bericht uit de afdeling cryptomunten, niet geheel het werkterrein van de Astroblogs om maar gelijk te melden. Het Canadese bedrijf Geometric Energy Corporation (GEC) heeft namelijk bekendgemaakt dat SpaceX van Elon Musk van plan is om in 2022 tijdens de zogeheten Intuitive Machines IM-1 missie een satelliet naar de maan te sturen die geheel gefinancierd zal zijn uit de cryptomunt Dogecoin, een munt die bedacht is door Billy Markus en Jackson Palmer. In één van de eerste drie maanden van 2022 zal de satelliet, die DOGE-1 zal gaan heten, met een Falcon 9 raket worden gelanceerd. Het gaat om een kleine, 40 kg wegende cubesat, die als doel heeft om ‘lunar-spatial intelligence from sensors and cameras on-board‘ te gaan verzamelen. Dat laatste is natuurlijk niet zo bijzonder, maar wel de wijze waarop SpaceX dat wil financieren, met de Dogecoin, net als de Bitcoin één van de vele vormen van cryptovaluta. De aankondiging van GEC komt een dag nadat Elon Musk aanwezig was bij de Saturday Night Live, waar hij als gastheer optrad. Daar noemde hij ook al de Dogecoin, later gevolgd door een tweet erover:

Al langer is bekend dat Musk een groot liefhebber van de cryptovaluta is – de Dogecoin noemde hij ‘an unstoppable vehicle that’s going to take over the world.‘ Nou, we gaan het zien. Bron: Phys.org.