Infografiek: planetoïden die komende 200 jaar vlak langs de aarde scheren

Artistieke impressie van een grote en kleine aardscheerders. Credit: ESA/P. Carril.

Planetoïden die vlak langs de aarde scheren, de zogeheten aardscheerders genoemd, trekken al jaren de aandacht en dat is gezien het risico dat ze met zich meebrengen niet ten onrechte. Op 15 februari 2013 scheerde de planetoïde 2012 DA14 Duende op slechts 28.000 km langs de aarde en kleinere aardscheerders kwamen zelfs dichterbij. Van de meeste aardscheerders – de NEO’s in het Engels, de near earth objects – is bekend wanneer ze langs de aarde vliegen en wat hun kortste afstand zal zijn. Ik kwam onderstaande infografiek tegen, waarin dat allemaal mooi gevisualiseerd is, op de horizontale as de tijd van nu tot 2190, op de verticale as de afstand tot de aarde in km x 1000, onderaan de aarde zelf, naarmate je hoger komt neemt de afstand tot de aarde toe. De grootste uit de kluiten gewassen ruimtekiezel die zeer dicht bij de aarde komt is 99942 Apophis – diameter een slordige 325 meter (afmeting van 393 m in de infografiek klopt niet) – die op vrijdag de 13e april 2029 zo’n 31.300 km boven de aarde langs zal passeren.

Credit: Ria Novosti/Sputnik.

Bron: Ria Novosti.

Twijfels of krater in Nicaragua door meteoriet is veroorzaakt

Gisteren kwam daar het bericht tot ons dat afgelopen zaterdag bij de hoofdstad Managua in Nicaragua een 12 meter grote en 5,5 meter diepe krater is ontdekt, die mogelijk veroorzaakt zou zijn door de inslag van een grote meteoriet. In het weekend passeerde ook de planetoïde 2014 RC de aarde, dus al snel werd de link gelegd tussen de inslag en de planetoïde: de meteoriet zou afgesplitst zijn van de planetoïde en ingeslagen in Nicaragua. Daarbij wordt ook verwezen naar de explosie en inslag vorig jaar februari van een grote meteoriet boven/in het Russische Tsjeljabinsk, die verband zou houden met de passage toen van de planetoïde 2012 DA14. Vandaag zijn twijfels gerezen over de vraag of de krater wel veroorzaakt is door een meteoriet. Zo werd de explosie die de krater zou hebben veroorzaakt zaterdagavond gehoord, maar niemand heeft toen een meteoor of vuurbol aan de hemel gezien. Managua heeft twee miljoen inwoners, dus dat wekt bevreemding. Verder is in de krater geen enkel fragment van een meteoriet gevonden.

Dan blijkt er ook nog een basis van de Nicaraguaanse luchtmacht in de buurt te zijn, dus je zou ook kunnen denken dat de explosie door iets geheel anders veroorzaakt is, namelijk een projectiel van de luchtmacht dat per ongeluk is afgegaan.

Is er verband tussen de meteorietinslagen en passerende planetoïden?

Stel dat de inslagkrater toch door een meteoriet is veroorzaakt, is er dan een verband met de passage zondag van planetoïde 2014 RC, waarvan je hierboven een video ziet, gemaakt door het Lowell Observatorium? Daar kunnen we duidelijk over zijn: dat verband is er niet. Ten eerste is het zeer onwaarschijnlijk dat van de planetoïde een fragment afsplitst, dat twaalf uur vooruit kan snellen – de inslag vond ruim een halve dag plaats vóór de passage van de planetoïde. En als een fragment zou zijn afgesplitst, dan zou die dezelfde baan moeten volgen als de planetoïde, welke 40.000 km langs de aarde ging. Ron Baalke van de NASA heeft deze vermeende link tussen (mogelijke) meteorietinslag en planetoïde ook uit uit de wereld geholpen. Dat er een verband zou zijn tussen de Tsjeljabinsk meteoriet en planetoïde is eerder al naar het rijk der fabelen geholpen. Bron: Universe Today + Bad Astronomy.

Doel van planetoïdenjager AIDA is bekend: dubbelplanetoïde Didymos

Credit: ESA.

Na de nauwe passage langs de aarde van de 50 meter grote planetoïde 2012 DA14 op 15 februari én de explosie dezelfde dag van een 17 meter grote planetoïde boven Tsjeljabinsk in Rusland is er een discussie losgebarsten over de vraag hoe we de aarde kunnen beschermen tegen dit soort objecten uit de ruimte. Een maand terug presenteerden Amerikaanse en Europese onderzoekers het idee van de Asteroid Impact and Deflection (AIDA)-missie en nu hebben ze ook hun doel daarvoor gekozen: de dubbelplanetoïde 65803 Didymos. De bedoeling is dat AIDA in 2022 die planetoïde ‘bezoekt’, als de afstand tot de aarde 11 miljoen km is. Didymos bestaat uit twee om elkaar cirkelende planetoïden, de ene 800 meter groot en de ander – z’n ‘maan’ – is 150 meter groot.

Credit: ESA

AIDA bestaat uit twee kleine eenvoudige ruimtesondes. De eerste ruimtesonde, Double Asteroid Redirection Test (DART), zal met een snelheid van 6,25 km/sec op de maan van Didymos knallen. Ondertussen zal de tweede sonde, Asteroid Impact Monitor (AIM),  nauwkeurig in de gaten houden wat de gevolgen van die inslag zijn op de baanbeweging van de twee kleine hemellichamen. Hiermee wil men te weten komen of het mogelijk is door dit soort kunstmatige inslagen de koers van een op de aarde af vliegende planetoïde te wijzigen. Bron: Universe Today.

Aardscheerder 2012 DA14 vastgelegd in radarfilmpje

Collage van 72 radaropnames van 2012 DA14. Credit: NASA/JPL-Caltech

Met de 70 meter grote Deep Space Network-antenne in Goldstone, in de Californische Mojave-woestijn, zijn radarbeelden gemaakt van planetoïde 2012 DA14, die op vrijdagavond 15 februari op minder dan 28.000 kilometer afstand langs de aarde scheerde. De 72 afzonderlijke beeldjes zijn verkregen in een periode van ca. 8 uur, na de dichtste nadering van de aardscheerder; de afstand nam in die periode toe van 120.000 tot 314.000 kilometer. Voor elke afzonderlijke opname zijn gedurende 320 seconden radarwaarnemingen verricht. De techniek komt erop neer dat een krachtig radarsignaal naar het hemellichaam wordt gezonden, waarna de reflectie met dezelfde schotelantenne weer wordt opgevangen. Uit de sterkte, de exacte aankomsttijd en de golflengteverschuiving van de gereflecteerde radarpuls is informatie af te leiden over afmetingen, vorm en rotatie van de aardscheerder. Een voorlopige analyse van de beelden doet vermoeden dat 2012 DA14 ongeveer 40 bij 20 meter groot is. Daarmee is hij ruim drie keer zo groot als de meteoriet die vrijdagochtend boven de Russische stad Tsjeljabinsk de aardse dampkring binnendrong.

Bron: Astronomie.nl.

En weg is ‘ie… planetoïde 2012 DA14

Credit: NASA

Met het passeren van de vijftig meter grote planetoïde 2012 DA14 afgelopen vrijdagavond kwam er een eind aan een bewogen weekje vol enerverende gebeurtenissen. Hadden we woensdagavond eerst de derde trap van de maandag gelanceerde Sojoez-raket, die als een vuurbol naar beneden viel, hetgeen velen in Nederland, België en Duitsland konden zien. Toen kregen we vrijdagochtend het wereldnieuws, dat boven het gebied Tsjeljabinsk in de Russische Oeral een grote meteoriet was geëxplodeerd, waardoor zo’n 1200 gewonden vielen en talloze huizen en gebouwen beschadigd raakten. En tenslotte dan de genoemde planetoïde, die vrijdag om 20.25 uur de aarde passeerde op slechts 28.000 km afstand. Oh ja, dan vergeet ik bijna te melden dat diezelfde vrijdag ook boven Californië een heldere vuurbol te zien was, nee geen geintje. 😯 Afijn, een bewogen weekje, dat we afsluiten met een mooie video van die passerende planetoïde 2012 DA14, gemaakt door het Observatorio del Teide op de Canarische Eilanden:

Asteroid 2012 DA 14 from Daniel López on Vimeo.

Even een verduidelijking van termen als meteoriet, meteoroïde en planetoïde

De meteoriet die 15 februari 2013 boven Tsjeljabinsk explodeerde. Credit: RIA NovostiI/SPL

De laatste dagen zien we regelmatig termen voorbij vliegen als meteoriet, meteoroïde, vuurbol, meteoor en planetoïde – ha, voorbij vliegen, what’s in a name. De gebeurtenis van de meteoriet die boven Tsjeljabinsk in Rusland in de lucht explodeerde en de passage van de planetoïde 2012 DA14 waren daar uiteraard debet aan. Een goed moment om even wat termen die gebruikt worden te verduidelijken:

  • Een ruimterots die naar de aarde komt en die nog niet in de atmosfeer gedoken is heet een meteoroïde als het kleiner dan een meter in middellijn is en een planetoïde of asteroïde als ‘ie groter is. Je hoort ook wel een spreken van mini-planetoïden, om onderscheid te maken met de ‘echte’ planetoïden die vele honderden meters of zelfs kilometers groot zijn, maar een goede definitie van mini-planetoïden ben ik  nog niet tegengekomen. De laatste schatting van de Tsjeljabinsk-meteoriet was dat deze 17 meter in diameter was en van 2012 DA14 wordt de omvang op 45-50 meter geschat. Beiden zijn dus planetoïden, nou ja de eerste wás een planetoïde. 
  • Als een stofdeeltje, steentje of rots in de atmosfeer terecht komt wordt het door de atmosfeer afgeremd. Door de enorme wrijvingskrachten die hierbij ontstaan wordt het deeltje uiteengerukt tot losse moleculen en “verdampt” het als het ware volledig. De wrijvingskrachten doen bovendien ook de omringende lucht oplichten, zoals een elektrische stroom het gas in een buislamp. Er is dus een ionisatie van de omliggende luchtkolom. Het lichtspoor dat ontstaat wekt de illusie van een ster die zich plotseling snel verplaatst of naar beneden valt, vandaar ook de benaming vallende ster. Sterrenkundigen spreken van een meteoor.
  • Als de meteoor helderder is dan de helderste planeet aan de hemel – da’s de planeet Venus, die van magnitude -4 kan zijn – dan spreken we van een vuurbol.
  • Als de helderheid nóg helderder is – magnitude -14, da’s iets helderder dan de Volle Maan – dan spreken we van een bolide. De Tsjeljabinsk-meteoriet was op een gegeven moment zelfs helderder dan de zon – die ongeveer -27m is – dus die behoorde zeker tot de boliden.
  • Als de meteoor/vuurbol/bolide de helse tocht door de atmosfeer overleeft – of fragmenten er van – dan spreken we van een meteoriet. Daar lijkt in het geval van de Tsjeljabinsk-meteoriet sprake van te zijn, want in het nabijgelegen Chebarkul meer is een gat van zo’n zes meter in het ijs gevonden, waar aan fragment kan zijn ingeslagen. Op Ebay worden talloze Tsjeljabinsk-meteorieten te koop aangeboden, maar daar zullen vast talloze Russen tussen zitten die kiezels uit de voortuin verkopen.

Bron: Cosmic Log + Wikipedia.

Een lijstje van mini-planetoïden die dichterbij de aarde kwamen dan 2012 DA14

Credit: ESA/P. Carril

Vanavond scheerde de 50 meter grote planetoïde 2012 DA14 op slechts 28.000 km langs de aarde, hetgeen wereldwijd aandacht trok – niet in de laatste plaats vanwege de toevallige explosie van een grote meteoriet in Rusland, een meteoriet die volgens de NASA ongeveer 1/3e van de omvang moet zijn geweest van 2012 DA14. Voor een planetoïde met de omvang van 2012 DA14 is de afstand een record, maar kleinere planetoïden zijn dichterbij geweest. Enkele voorbeelden van deze aardscheerders (‘Near Earth Objects’) zijn:

  • Het rotsblok genaamd 2009 VA, diameter 7 meter, scheerde op 6 november 2009 om 22.30 uur Nederlandse tijd 14.000 km over het oppervlak, twee keer dichterbij dan 2012 DA14.
  • 2004 FU162 (Ø 7 meter) kwam op 31 maart 2004 tot  6.535 km afstand.
  • Op 28 juni 2011 passeerde 2011 MD (Ø 5-20 meter) de aarde op 20.000 km afstand.
  • Recordhouder is 2008 TS26 (Ø 1 meter), die 9 oktober 2008 op een afstand van  slechts 6.150 km langs vloog.

Deze vlogen allemaal lángs de aarde. Maar afgelopen jaren zijn er ook enkele van dit soort uit de kluiten gewassen kosmische kiezels tégen de aarde geknald, zoals 2008 TC3, die op 7 oktober 2008 ergens boven Soedan de dampkring binnenkwam en daar ook insloeg. En op 8 oktober 2009 schijnt er eentje boven de stad Bone in Indonesië te zijn geëxplodeerd. Die planetoïde moet iets van 15 meter doorsnede zijn geweest en hij moet zijn geëxplodeerd op een hoogte van 15 tot 20 km. Die explosie had naar schatting een sterkte van zo’n 30 tot 50 kiloton TNT. De Sutter’s Mill meteoriet, welke op 22 april 2012 boven Californië als vuurbol zichtbaar was, had een sterkte van ongeveer 4 kiloton TNT en z’n omvang lag vermoedelijk ergens tussen die van een wasmachine en een klein busje. De kracht van de explosie boven Tseljabinsk moet een paar honderd kiloton TNT zijn geweest. Bron: Wikipedia + NASA.

Bekijk de passage van planetoïde 2012 DA14 langs de aarde live op Astroblogs

Artistieke impressie van planetoïde 2012 DA14 die langs de Aarde vliegt. Foto: ESA / P.Carril.

Vanavond zal de 50 meter grote planetoïde 2012 DA14 langs de aarde scheren op een afstand van slechts 28.000 km, een record voor een planetoïde van deze omvang. Bij heldere lucht is 2012 DA14 met een kleine verrekijker of telescoop ook in Nederland te zien. Voor het geval het vanavond bewolkt zou zijn of je geen verrekijker of telescoop hebt kan je altijd gebruik maken van de volgende livestream van NASA’s Jet Propulsion Laboratory (JPL) om de passage te bekijken. Daarop zijn NU al beelden te zien:

Video streaming by Ustream

Naderende asteroïde is een wetenschappelijk buitenkansje

Komende vrijdag scheert asteroïde 2012 DA14 op een afstand van nog geen 28.000 kilometer langs het aardoppervlak. Gevaar voor een botsing met onze planeet is er niet, maar het object – ongeveer half zo groot als een voetbalveld – zal wel de nodige aandacht krijgen. Belangstellenden kunnen de passage van asteroïde zelfs live volgen.Het zonnestelsel wemelt van asteroïden – rotsachtige restanten van het proces dat 4,5 miljard jaar geleden tot het ontstaan van de planeten leidde. Voor zover bekend kunnen ruim duizend van deze overgebleven planetaire ‘bouwstenen’ relatief dicht in de buurt van de aarde komen. Sinds het begin van de systematische waarnemingen in de jaren negentig is echter nog nooit een asteroïde van de omvang van 2012 DA14 zo dicht langs onze planeet gescheerd.

Credit: ESA – P.Carril

Voor wetenschappers is dat een buitenkansje. Een radarantenne van NASA zal een krachtige bundel radiostraling naar de asteroïden zenden, waarvan de weerkaatsing met radiotelescopen elders in de VS wordt opgevangen. Zulke ‘radio-echo’s’ kunnen niet alleen worden gebruikt om afstand en snelheid van de asteroïde te meten, maar geven ook informatie over de fysische kenmerken van het object.Bovendien kan uit de signatuur van de weerkaatste radiogolven worden afgeleid in welke richting 2012 DA14 om zijn as draait. Die informatie is van essentieel belang voor het voorspellen van de baan die de ruimterots de komende jaren zal volgen. De huidige omloopbaan brengt de asteroïde één keer per jaar in de buurt van de aarde, maar omdat hij daarbij de aardbaan niet kruist, is er geen kans op een botsing.In hoeverre daar verandering in kan komen, is voor een belangrijk deel afhankelijk van het zogeheten Jarkovski-effect. Dat effect ontstaat doordat de dagzijde van de asteroïde warmer is, en dus meer infraroodstraling uitzendt, dan de nachtzijde. Dat resulteert in een minuscule kracht die de snelheid van het object kan doen toenemen, maar ook kan vertragen. Welke invloed het Jarkovski-effect op 2012 DA14 heeft, zal pas duidelijk worden als precies duidelijk is op welke manier hij om zijn as wentelt.Bron: Astronomie.nl

Hoe 2012 DA14 de aarde zal passeren (infographic)

Op 15 februari zal de asteroïde 2012 DA14 de aarde passeren op slechts 28.000 kilometer hoogte. Dat is lager dan de meeste communicatiesatellieten, die op een hoogte van 36.000 km rond de aarde draaien. De asteroïde zal de aarde niet raken, hoewel het ongeveer even groot is als het object dat in 1908 boven Siberië ontplofte (het zogenaamde Tunguska Event). Met een lengte van 50 meter is de asteroïde slechts half zo groot als het internationale ruimtestation ISS. De asteroïde zal het vlak van de geosynchrone satellieten onder een scherpe hoek passeren, waardoor het de verwachting is dat geen enkele satelliet geraakt zal worden.De omloopbaan van 2012 DA14 lijkt op dat van de aarde, maar is behoorlijk gekanteld. Asteroïde 2012 DA14 passeert de aarde twee keer per omloop, maar zal in februari de aarde dichter naderen dan ooit. De zwaartekracht van de aarde zal de ruimterots na passage in een iets andere omloopbaan duwen. Oh er is nog meer nieuws op het gebied van asteroïden. Deze week is er eentje omgedoopt tot “Wikipedia”. Hierdoor staat Wikipedia niet alleen vol met artikelen over de ruimte, maar is de encyclopedie ook zelf in de ruimte vertegenwoordigt! Asteroïde 274301 Wikipedia staat in de asteroïdengordel tussen Mars en Jupiter en zal dus niet in de buurt van de aarde komen. Tot slot nog een prachtige infografiek die ik jullie niet wil onthouden. Wil je precies weten hoe 2012 DA14 de aarde zal passeren, check dan deze schematische weergave:

Bron en Copyright: Karl Tate/SPACE.com