OSIRIS-REx heeft meer inzicht opgeleverd in de toekomstige baan van planetoïde Bennu

Een mozaïekfoto van Bennu, gemaakt door 12 opnames met de PolyCam van 2 december j.l. te stacken. Credits: NASA/Goddard/University of Arizona

In een vandaag gepubliceerd artikel zeggen sterrenkundigen dat ze dankzij onderzoek met OSIRIS-REx meer te weten zijn gekomen over de baan van de planetoïde Bennu, een potentiële aardscheerder en dat er tot het jaar 2300 slechts een zeer geringe kans is op een botsing met de aarde. De ‘Origins, Spectral Interpretation, Resource Identification, Security-Regolith Explorer‘ (OSIRIS-REx) draaide sinds 2018 om Bennu, die zo’n 500 meter in diameter is en deed daar veel onderzoek. Op 10 mei 2021 verliet OSIRIS-REx de kleine planetoïde, nadat eerder (op 20 oktober 2020) bij een succesvolle Touch-and-Go (TAG) gebeurtenis de ruimteverkenner afdaalde tot aan het oppervlak en daar een kleine hoeveelheid grondmonsters verzamelde. Die monsters kwamen in een container terecht, die nu (afgesloten) naar de aarde worden gebracht en die op 24 september 2023 hier zullen arriveren. Van Bennu was al bekend dat het een ‘Near-Earth Object’ (NEO) is, een aardscheerder die in potentie in botsing zou kunnen komen met de aarde. Nu blijkt dat de risico’s daartoe zeer beperkt zijn: tot aan het jaar 2300 is de kans op een inslag 1 op 1750 (0,057%). En dat is dan het totaal van alle kansen op een inslag tot dat jaar in de verre toekomst. De grootste kans op een inslag is er op 24 september 2182 – over pakweg 161 jaar – als die kans 1 op 2700 is, da’s 0,037%. Eerder al, in 2035, is er ook een nauwe passage van Bennu langs de aarde, maar die brengt ‘m niet zo dichtbij als in 2182. Alle gegevens zijn terug te lezen in het artikel ‘Ephemeris and hazard assessment for near-Earth asteroid (101955) Bennu based on OSIRIS-REx data‘ van Davide Farnocchia (Center for Near Earth Object Studies) en z’n team, dat vandaag verscheen in het tijdschrift Icarus. Bron: NASA.

Apophis zal komende eeuw niet – ik herhaal… NIET – botsen met de aarde

Credit: NASA/JPL-Caltech and NSF/AUI/GBO

Over planetoïde (99942) Apophis bestaan al jaren doemverhalen, de aardscheerder die sinds 2004 verontrusting veroorzaakt over een mogelijke botsing met de aarde. De ruimterots is pakweg 0,325 km in doorsnede – zeg drie voetbalbelden groot – dus als zo’n gevaarte op aarde plettert hebben we inderdaad een enorme inslag met alle gevolgen van dien. De eerste waarnemingen van de planetoïde wezen op een relatief grote kans dat Apophis op vrijdag 13 april 2029 – woehaha, wie verzint zo’n datum – de aarde zou raken. Nieuwe waarnemingen aan de planetoïde sloten die impact gelukkig uit – ook werd een mogelijke botsing in 2036 uitgesloten – maar daarna kwam naar voren dat Apophis mogelijk in 2068 de aarde zou raken, bij een nieuwe pasasage in zijn baan om de zon, die 0,89 jaar duurt. Rampplanetoïde Apophis bleef een mogelijk risico voor de aarde!

Animatie van de passage van Apophis langs de aarde in 2029 als z’n baan wordt gewijzigd door die passage. S.v.p. dubbelklikken om te verapopheriseren. Credit: ESA.

Deze week komt daar echter het prettige nieuws dat 17 jaar van waarnemen heeft opgeleverd dat Apophis ook in 2068 de aarde NIET zal raken. Met NASA’s Goldstone Deep Space Communications Complex in Californië  en de radiotelescoop van het Green Bank Observatory in West Virginia hebben ze radarbeelden gemaakt van Apophis (zie afbeelding bovenaan) en daaruit komt genoeg informatie over de baan van de planetoïde naar voren dat nu onomstotelijk vaststaat dat Apophis komende 100 jaar géén gevaar voor de aarde is. Op 6 maart j.l. vloog Apophis op 17 miljoen km afstand langs de aarde en toen zijn die beelden gemaakt. Apophis is daarmee van de zogeheten Risk List gehaald, de lijst van aardscheerders die een ‘non-zero chance’ hebben om met de aarde in botsing te komen. Bron: ESA.

Grote en uiterst snelle asteroïde 2001 FO32 scheert op 21 maart a.s. langs de aarde

De grootste asteroïde die in 2021 de aarde passeert, zal op 21 maart zijn dichtste nadering met de aarde hebben. De rots passeert de aarde dan op zo een 2 miljoen km afstand. De diameter van asteroïde 2001 FO32 wordt geschat op ongeveer 1 km. Hoewel er geen risico op impact is, is de ruimterots bijzonder daar het een van de snelste, ons bekende, aardscheerders is, de asteroïde reist met ongeveer 34 km/s of bijna 124.000 km/h ten opzichte van de aarde. Ter vergelijk, de aarde gaat rond de zon met ong. 30 km/s. FO32 is behoorlijk groot en geclassificeerd als een potentieel gevaarlijke asteroïde (PHA). Zijn baan is echter bekend en er is geen risico op impact. Lees verder

Vrijdag de 13e scheerde planetoïde 2020 VT4 op slechts 400 km langs de aarde

Zou je echt bijgelovig zijn, dan zou je hebben verwacht dat planetoïde 2020 VT4 afgelopen vrijdag 13 november tegen de aarde zou zijn geknald. Maar wij Astrobloggers zijn nuchtere, niet bijgelovige mensen en dus nemen we louter kennis van het voorbij scheren van 2020 VT4 (a.k.a. A10sHcN), die 13e november langs de aarde. Het was wel een nauwe scheervlucht – op slechts 400 km boven de Pitcairn eilanden in de zuidelijke Stille Oceaan (dat is ruim bìnnen de atmosfeer van de aarde), een record qua nauwe afstand tot de aarde [1]Vorige recordhouder was 2020 QG, die 16 augustus j.l. op 3000 km afstand langs vloog.. Planetoïde 2020 VT4 werd ontdekt op zaterdag 14 november met het Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System (ATLAS) van het Mauna Loa Observatorium op Hawaï, 15 uur ná de passage van het rotsblok in de ruimte. De planetoïde was naar schatting ergens tussen de 5 en 10 meter in diameter, geen klasse waar je van schrikt. Hieronder een foto van 2020 VT4, gemaakt met ATLAS.

Credit: ATLAS.

Hieronder nog een video over de nauwe passage.

Bron: Phys.org.

References[+]

References
1 Vorige recordhouder was 2020 QG, die 16 augustus j.l. op 3000 km afstand langs vloog.

Aardscheerder duikt even de atmosfeer boven Nederland in en uit

Dinsdagochtend omstreeks 05:53 uur plaatselijke tijd vloog een planetoïdeachtig object de aardatmosfeer binnen, om die vervolgens enkele tientallen seconden later weer te verlaten. De earthgrazer, of aardscheerder, is een betrekkelijk zeldzame verschijning tussen de duizenden meteoren en tientallen vuurbollen die jaarlijks boven Nederland zichtbaar zijn. Meer dan 110 mensen hebben de vuurbol in de vroege ochtend ook gezien. De passage van de aardscheerder is door de Werkgroep Meteoren bestudeerd en hier kun je daar alle informatie over lezen. Hieronder nog een tweet met daarin een video van de aardscheerder. Op de website van de Werkgroep Meteoren is nog veel meer visueel materiaal te zien.

Bron: Werkgroep Meteoren.

Asteroïde 2020 QG scheert op 3000 km langs de aarde

Een asteroïde ter grootte van een auto scheerde afgelopen zondag op zo’n 3000 kilometer langs de aarde. Het Palomar Observatorium in Californië ontdekte de ruimterots pas zes uur nadat hij langs de aarde vloog. “De asteroïde naderde onopgemerkt vanuit de richting van de zon”, aldus Paul Chodas, directeur van NASA’s Center for Near Earth Object Studies. Vanwege zijn grootte zou de ruimterots waarschijnlijk geen gevaar hebben gevormd voor het leven op aarde als hij onze planeet had geraakt. Maar deze ‘close call’ noemt Chodas niettemin zorgelijk, aangezien astronomen geen idee hadden dat de asteroïde bestond totdat deze de aarde was gepasseerd. 

Asteroïde inslag credits; wikimedia commons

Deze asteroïde, met afmetingen van zo’n 2 bij 8 meter, heette aanvankelijk ZTF0DxQ, maar is nu bij astronomen formeel bekend als 2020 QG. De rots vloog op zondag rond 6:00 NL’se tijd over het zuidelijk halfrond. Business Insider hoorde er voor het eerst over via Tony Dunn, de maker van de website OrbitalSimulator.com. “De nieuw ontdekte asteroïde ZTF0DxQ passeerde gisteren op een afstand van minder dan 1/4 van de diameter van de aarde, waardoor het de meest nabije flyby is die onze planeet niet heeft geraakt”, liet Dunn op twitter weten. De ruimterots 2020 QG scheerde langs de aarde met een snelheid van ongeveer 12,4 kilometer per seconde. Een rots van deze grootte zou in de atmosfeer zijn ontploft op enkele kilometers boven het aardoppervlak, en een schitterende vuurbal hebben veroorzaakt. Bronnen: Business Insider / OrbitalSimulator / IAU Minor Planet Center

Nabije aarde passage van asteroïde 52768 op 29 april a.s.

NASA en vele observatoria wereldwijd houden deze dagen de asteroïde 52768 (1998 OR2) extra goed in de gaten daar deze koers zet in de richting van de aarde en een forse afmeting heeft, namelijk 1,8 bij 4,1 km. De aardscheerder zal op 29 april a.s. binnen de 6,29 miljoen km afstand van de aarde passeren. Dit is ongeveer 12 keer de afstand aarde – maan. Uit trajectanalyse is gebleken dat de asteroïde niet een direct gevaar voor de aarde zal vormen. De asteroïde staat bij NASA’s Center for Near Earth Object Studies (CNEOS) geregistreerd. Professionele astronomie observatoria als het Arecibo observatorium in Puerto Rico hebben hun telescopen reeds op de aardscheerder gericht. Maar ook zou de asteroïde zichtbaar moeten zijn met meer basic materiaal. Zie voor meer details EarthSky*. Lees verder

Leidse sterrenkundigen ontdekken aardscheerders-in-spé

Artistieke impressie van een grote en kleine aardscheerders. Credit: ESA/P. Carril.

Drie sterrenkundigen van de Universiteit Leiden hebben aangetoond dat er tussen bekende, ongevaarlijk geachte planetoïden, toch ruimterotsblokken zitten die in de toekomst met de aarde kunnen botsen. Ze deden hun onderzoek met behulp van een kunstmatig neuraal netwerk. De resultaten zijn geaccepteerd voor publicatie in het vakblad Astronomy & Astrophysics.

De onderzoekers berekenden met behulp van een supercomputer de banen van de zon, de planeten en de ruimterotsen in de komende tienduizend jaar. Daarna volgden ze de banen weer terug in de tijd terwijl ze planetoïden lanceerden vanaf het aardoppervlak. Uiteindelijk maakten ze zo een database van hypothetische planetoïden waarvan de onderzoekers weten dat die op het aardoppervlak landen.

Sterrenkundige en simulatie-expert Simon Portegies Zwart (Universiteit Leiden) legt uit: “Als je de klok terugdraait, zie je de bekende ruimterotsen weer op aarde terechtkomen. Zo kun je een bibliotheek maken van de banen van op aarde neergekomen planetoïden.” De bibliotheek van planetoïden diende vervolgens als trainingsmateriaal voor het neurale netwerk.

De eerste serie berekeningen werd uitgevoerd op de nieuwe Leidse supercomputer ALICE. Het uiteindelijke neurale netwerk draait op een eenvoudige laptop. De onderzoekers noemen hun methode Hazardous Object Identifier (HOI). In het Engelstalige vakblad leggen ze uit dat ‘hoi’ in het Nederlands zoiets betekent als ‘hello’.

Het neurale netwerk kan de bekende aardscheerders goed herkennen. Daarnaast identificeert HOI ook een aantal gevaarlijke objecten die eerder niet als zodanig zijn aangemerkt. Zo ontdekte HOI elf planetoïden die tussen het jaar 2131 en 2923 dichterbij dan tien keer de afstand aarde-maan komen en groter zijn dan honderd meter in doorsnee.

Dat deze planetoïden niet eerder als potentieel gevaarlijk zijn aanmerkt, komt doordat de baan van deze planetoïden zo chaotisch is. Daardoor worden ze niet door opgemerkt door de huidige software van ruimtevaartorganisaties die gebaseerd is op kansberekeningen en op dure uitgebreide simulaties.

Volgens Portegies Zwart is het onderzoek slechts een eerste oefening: “We weten nu dat onze methode werkt, maar we zouden het zeker verder willen uitzoeken met een beter neuraal netwerk en met meer input. Het lastige is namelijk dat kleine verstoringen in de baanberekeningen tot grote veranderingen in de conclusies kunnen leiden.”

De onderzoekers hopen dat in de toekomst een kunstmatig neuraal netwerk gebruikt kan worden om mogelijk gevaarlijke objecten op te sporen. Zo’n methode is veel sneller dan de traditionele methodes van ruimtevaartorganisaties. Door planetoïden-op-ramkoers eerder op te merken, zo zeggen de onderzoekers, kunnen organisaties eerder een strategie bedenken om een inslag te voorkomen. Bron: Astronomie.nl

De ‘grote’ aardscheerders van 2009-2019

Impressie van een planetoïde in de ruimte. Credit: NASA / JPL / Caltech.

Naar aanleiding van m’n Astroblog over de planetoïde 2019 OK (geschatte diameter 57–130 m), die de aarde op 25 juni j.l. op een afstand van slechts 65.000 km passeerde heb ik even opgezocht welke ‘grote’ planetoïden (>50 meter diameter) de aarde hebben gepasseerd in de periode 2009-2019. De tabel hieronder laat die joekels zien met nadere informatie over datum, grootte en afstand.

PlanetoïdeDatumAfstand tot aarde (in 1000 km)Absolute helderheid HDiameter (m)
2019 OK25-7-20197123.375
2019 OD24-7-201935723.568
2010 WC915-5-201820223.665
2018 GE315-4-201819223.860
2018 AH2-1-201829622.5110
367943 Duende15-2-20133424.054
2011 XC23-12-201124023.279
(308635) 2005 YU558-11-201132421.9140

Planetoïden in de orde van grootte van de 20-meter Tsjeljabinsk meteoor tot aan de 50-meter Toengoeska meteoor (absolute magnitude H ~26-24) komen pakweg één keer per maand dichterbij dan de maan (<385.000 km).

Mogelijke gevolgen bij inslag

Welke gevolgen zou de inslag van zo’n planetoïde op aarde hebben? Als 2019 OK inslaat heeft de inslag een energie van 50 megaton TNT, áls ‘ie de maximale doorsnede heeft (130m), net zoveel als vrijkwam bij de explosie van de grootste waterstofbom ooit, de Tsar Bomba. Zou 2019 OK kleiner zijn (ca. 60m) dan zou de inslag 10 megaton vrijkomen en zou hetzelfde gebeuren als bij de genoemde Toengoeska meteoor, die in 1908 hoog in de lucht explodeerde en er in Siberië zo’n 2000 km² aan bomen werd platgeslagen door de luchtdruk. Bron: Wikipedia.

Explosie van kleine planetoïde in atmosfeer waargenomen

Credit: SLIDER by RAMMB / CIRA @ CSU

Op 22 juni om 23.31 uur Nederlandse tijd blijkt iets ten zuiden van Jamaica de kleine planetoïde NEOCP A10eoM1 de atmosfeer van de aarde te zijn binnengevlogen en vervolgens geëxplodeerd. Die explosie is zowel vanuit de ruimte waargenomen door een van de GOES weersatellieten – zie de animatie hierboven – als op land door diverse mensen die ‘m als vuurbol zagen. De planetoïde was vóór de explosie al waargenomen, toen die nog in de ruimte vloog en wel met de Atlas Project Survey. De exacte lokatie van de plek van de explosie was op 15,02° NB en 68,65° WL. Hieronder zie je een foto van het spoor dat na de explosie in de atmosfeer was te zien.

Credit: W. Staka III of the University of Wisconsin (CIMSS) and (SSEC))

Door het Bermuda infrasound station werden geluidsgolven van de inslag geregistreerd en op grond daarvan kon de bij de explosie vrijgekomen energie worden vastgesteld op 3-5 kT TNT. Dat komt overeen met een planetoïde die drie meter in doorsnede is en die explodeert in de atmosfeer. Hieronder een tweet over die registratie.

Het is voor de vierde keer dat een explosie in de atmosfeer is waargenomen van een planetoïde die daarvoor óók al in de ruimte was waargenomen. De drie eerdere planetoïden waren: 2008 TC3, 2014 AA en 2018 LA. Bron: Remanzacco Observatory.