Tagarchief: Cassini

Saturnus’ equinox in The Big Picture

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden
Saturnus' ringen

Credit: NASA/JPL/Space Science Institute

Eigenlijk is de titel van deze Astroblog op twee manieren te lezen: ten eerste dat afgelopen augustus Saturnus een equinox meemaakte. Iedere 14,8 jaren passeert de Zon het baanvlak van de geringde planeet en dat vond op 10 augustus j.l. plaats. Ten tweede dat sinds 1 juli dit jaar de Saturnusverkenner Cassini aan ’t werk is met haar zogenaamde Equinoxmissie. Foto’s van Saturnus gedurende de nu lopende Equinoxmissie staan centraal in de serie The Big Picture van de online krant Boston.com. Ik heb regelmatig foto’s uit deze serie aanbevolen en van de huidige 23 foto’s kan ik niets anders zeggen dan: kijken! Met name enkele animated GIF’jes zijn schitterend om te zien. Bron: The Big Picture.

De herders laten hun sporen na op de ringen van Saturnus

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

De F-ring met Pandora en Prometheus. Credit: NASA/JPL.

Zie hier de F-ring van Saturnus. Plus twee kleine maantjes, de herders genoemd, die zich altijd in de buurt van die ring bevinden. Links zien we Pandora (81 kilometers doorsnede) en rechts Prometheus (86 kilometers). Beiden zijn langwerpig en hebben nogal weg van een aardappel. De herders houden de dunne F-ring door hun zwaartekracht in stand, maar die zorgt er ook voor dat er periodiek van die merkwaardige slipstreams ontstaan, zoals je op de foto goed kunt zien. Hier kan je een video downloaden in twee formaten (Quicktime en Mpeg) waarmee je kan zien hoe zo’n slipstream ontstaat. De foto – met een resolutie van 18 km per pixel – van de herders en de F-ring werd op 20 augustus j.l. vanaf een afstand van 2,3 miljoen km gemaakt door de Cassini, hoe kan het ook anders. Mooi hoor. Bron: NASA.

Een schitterende equinox van Saturnus

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: NASA/JPL/Space Science Institute.

Afgelopen augustus maakte Saturnus een equinox mee. Iedere 14,8 jaren passeert de Zon het baanvlak van de geringde planeet [1]Sinds 18 november 1995 keken we vanaf de Aarde tegen de zuidzijde van de ringen van Saturnus, welke door de Zon werden verlicht. Vanaf 11 augustus tot 6 mei 2025 wordt de noordzijde verlicht. en dat vond op 10 augustus j.l. plaats. Voor het eerst in de 4,6 miljard jaar dat het zonnestelsel bestaat is die equinox van Saturnus van dichtbij waargenomen, want de verkenner Cassini zat eh… vloog er bovenop. Kort na het moment van de equinox bevond de Cassini zich zo’n 20 graden bóven het ringvlak, genoeg om de ringen wel te zien, op een afstandje van pak ‘m beet 847.000 km. Op 12 augustus, ruim een dag dus ná de equinox, maakte Cassini 75 opnames van Saturnus en z’n ringenstelsel en dat leverde de magnifieke foto op die je hierboven ziet. Dubbelklikken en je ziet de complete opname (resolutie: 1 pixel is 50 km). Opnames met nóg meer pixels zijn voor de hardcore-pixelliefhebbers op de CICLOPS-site verkrijgbaar. Op de foto zijn ook nog enkele maantjes zichtbaar: Janus (diameter 179 kilometer) linksonder, Epimetheus (diameter 113 kilometer) middenonder, Pandora (diameter 81 kilometer) rechts buiten de ringen en tenslotte het kleine maantje Atlas (diameter 30 kilometer) die ín de dunne F- ring bivakkeert, rechts op de foto. De waarnemingen van Cassini tijdens de equinox leverden overigens nog een opmerkelijke vondst op: men ontdekte structuren in de ringen die tot wel 4 km uitstaken bóven dat ringvlak. Tot nu toe dacht men dat de ringen niet dikker waren dan enkele tientallen meters, maar dat blijkt onjuist te zijn. Men denkt dat het maantje Daphnis verantwoordelijk is voor die ‘uitstekende’ structuren. Bron: Universe Today.

References[+]

References
↑1 Sinds 18 november 1995 keken we vanaf de Aarde tegen de zuidzijde van de ringen van Saturnus, welke door de Zon werden verlicht. Vanaf 11 augustus tot 6 mei 2025 wordt de noordzijde verlicht.

Titan’s meren zijn zo glad als een spiegel

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Titan’s grootste meer, Ontario Lacus.  Credit: NASA/JPL/Space Science Institute

Op Titan, de grootste maan van de planeet Saturnus, zijn jaren geleden door de Cassiniverkenner meren ontdekt die bestaan uit methaan en ethaan. Recent onderzoek van dezelfde Cassini laat zien dat die meren zo glad moeten zijn als een spiegel, want de maximale beweging in het meer is minder dan 3 millimeter. Zo blijkt uit radarwaarnemingen. In december 2008 vloog de Cassini recht over het grootste meer op Titan, Ontario Lacus, dat een maximale breedte van 235 km heeft. Bij eerdere scheervluchten werd dat meer schuin gezien, maar dit keer was het recht van boven. Gevolg was dat de radarsignalen die terugkeerden zo sterk waren dat de Cassini er even door verblind werd. Uit de analyse van de beelden bleek het meer een maximale beweging van 3 mm te kennen. Ook is het zo glad als een spiegel, waarmee bevestigd werd dat het meer daadwerkelijk vloeibaar is. Er waren eerder wetenschappers die zeiden dat de donkere vlekken drooggevallen modderbanken waren, maar in dat geval zou de modder gescheurd moeten zijn en een onregelmatig oppervlak hebben. Dat laatste werd echter niet waargenomen door Cassini. Conclusie is wel dat het ontzettend windstil op Titan moet zijn. Tenminste, op het moment van de radaropnames. Er is onlangs ook een storm op Titan waargenomen, dus dan zal ’t wel afgelopen zijn geweest met dat rimpelloze meer. Bron: New Scientist.

Oh ja en dan vloog er ook iets door Saturnus’ F-ring

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Leuk zo’n equinox van Saturnus. Levert niet alleen mini-maantjes op die normaal gesproken onzichtbaar zouden zijn en blijven, maar ook vreemde verschijnselen in de F-ring van Saturnus:

Credit: NASA/JPL/Space Science Institute

Wazzdanouweer? Cassini, de Saturnusverkenner van de NASA, schoot dit plaatje op 11 juni j.l. Afstand Cassini-Saturnus op dat moment een slordige 870.000 km. De vraag is wat er nou precies door die F-ring schoot om dit effect teweeg te brengen. Wetenschappers buigen zich er momenteel over, maar hebben nog geen antwoord. Een komeet, planetoïde, Mega-Mindy? Rara, wie ’t weet mag het zeggen. 🙂 Bron: Bad Astronomy.

Nieuwe ‘moonlet’ ontdekt in Saturnus’ B-ring

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

De ‘moonlet’ in Saturnus’ b-ring. Credit: NASA/JPL/Space Science Institute

Het voordeel van het feit dat morgen de Zon door het ringvlak van Saturnus gaat is dat er enorm lange schaduwen te zien zijn op datzelfde ringvlak. Iedere ‘oneffenheid’ die boven het ringvlak uitsteekt werpt daardoor schaduwen. Geen wonder dat Cassini onlangs stuitte op een  nog niet eerder waargenomen ‘moonlet’ in de B-ring van Saturnus, een soort van kleine maan, die een diameter van zo’n 400 meter heeft. Zonder Saturnus aanstaande equinox zouden we deze moonlet nooit gezien kunnen hebben. Op de foto zie je die mini-maan temidden van de B-ring. De schaduw die ‘ie werpt is zo’n 40 km  lang. Mooi plaatje hoor. Bron: Astroengine.

Het jonge ijsoppervlak van Enceladus

Geplaatst op door Arie Nouwen
4

Credit: NASA/JPL-CalTech.

Enceladus is een kleine maan van Saturnus (diameter 500 km), die bedekt is met een dikke laag ijs. Op de zuidpool komen enkele geisers voor, waar de Cassini al diverse malen langs is gevlogen, soms zelfs dwars dóór de waterdamppluim die uit die geisers opstijgt. Met z’n Imaging Science Subsystem (ISS) heeft de Cassini bovenstaande mozaïek gemaakt van het oppervlak van Enceladus. Een prachtige foto die laat zien hoe jong het oppervlak eigenlijk is: er zijn weinig kraters te zien en dat toont aan dat het oppervlak regelmatig ‘ververst’ moet worden door tektonische activiteit. Bron: Planetary Society.

Golven en schaduwen in Saturnus’ ringen

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Daphnis en golven in de ringen. Credit: NASA/JPL/Space Science Institute

Cassini heeft ’t weer geflikt hoor. Een prachtige foto gemaakt van een deel van het ringenstelsel van Saturnus. Het witte puntje op de foto in de zwarte band is het kleine maantje Daphnis (diameter 8 km), wiens baan niet perfect cirkelvormig is. Die zwarte band, de Keelerscheiding geheten, wordt door Daphnis zelf veroorzaakt – hij heeft ‘m als het ware schoongeveegd in de ringen van Saturnus – en soms zit ‘ie aan de binnenkant van die scheiding en soms aan de buitenkant. Ook valt Daphnis’ baan niet helemaal samen met het eclipticavlak van Saturnus en daarom zit de kleine maan er soms boven en soms onder. Resultaat van al dat geschommel is dat Daphnis golven in de ringen kan veroorzaken als hij er dichtbij komt en dat zie je mooi in beeld gebracht. Op 10 augustus dit jaar gaat de Zon door het ringvlak van Saturnus en dat betekent dat op weg naar dat moment de ringen steeds minder goed zichtbaar worden. En dat betekent ook dat de schaduwen van de manen óp die ringen steeds langer worden. De schaduw van Daphnis is dat langwerpige donkere streepje. Mooi om te zien hoor! Bron: Bad Astronomy.

Cassini heeft een druk programma

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Cassini’s Equinox missie. Credit: NASA

Komende zaterdag, 6 juni 2009, zal de Saturnusverkenner Cassini van de NASA een scheervlucht maken langs de maan Titan. Dat zal om precies te zijn de 56e keer zijn dat Cassini langs deze maan vliegt. Geen voorpagina-nieuws dus als ’t gebeurt, maar toch leveren deze en ál die volgende scheervluchten interesssante gegevens op over Saturnus’ beroemdste manen. Vanaf die 6e juni zal Cassini in 2009 12x langs de manen Titan en Enceladus scheren, waarvan het merendeel langs Titan. En dat allemaal in het kader van de Equinox-missie van Cassini. Ik heb al die scheervluchten even op een rijtje gezet:
Datum (2009)MaanVluchtnummerMinimum afstand (km)
6 juniTitanT-56965
22 juniTitanT-57955,5
8 juliTitanT-58965
24 juliTitanT-59955
9 augustusTitanT-60970
25 augustusTitanT-61970
12 oktoberTitanT-621.300
2 novemberEnceladus120EN99 (!)
21 novemberEnceladus121EN1.603
12 decemberTitanT-634.850
28 decemberTitanT-64955

Meer details van iedere scheervlucht, zoals de wetenschappelijke doelstellingen ervan, zijn in de bron te vinden: NASA.

Cassini’s Equinox in The Big Picture

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: NASA/JPL/SSI

Op 1 juli 2008 startte de Saturnusverkenner Cassini haar verlengde missie, genaamd equinox. In the serie The Big Picture van online-krant Boston.com staan 24 vierentwintig-karaats foto’s van Cassini gemaakt in die equinox-periode. Werkelijk adembenemend allemaal. Hierboven een foto van de maan prometheus, op 14 januari 2009 genomen net op ’t moment dat ‘ie de F-ring van Saturnus binnendrong en daar een ‘streamer’ veroorzaakte, een staart van gas en stof. De kleine maan (119x87x61 km) ziet eruit als een langgerekte aardappel (omgekeerd te zien onderaan op de foto). Prometheus komt in de F-ring als ‘ie in z’n aphelium staat, het punt het verste weg van Saturnus. De donkere strepen van rechtsboven naar middenonder op de foto zijn streamers van eerdere passages van Prometheus door de F-ring. Cassini stond ruim een half miljoen km van Prometheus vandaan op het moment van de foto en de resolutie is 3 km per pixel. Je moet de serie van Cassini Equinox echt even bekijken hoor! Huiswerk. 😀 Bron: The Big Picture.