Tagarchief: Cassini

Ruimtesonde Cassini neemt afscheid van Dione

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Deze detailrijke foto van Saturnusmaan Dione is op 17 augustus 2015 gemaakt door de ruimtesonde Cassini. Op de achtergrond is het ringenstelsel van Saturnus te zien. (NASA/JPL-Caltech/Space Science Institute.

Ruimtesonde Cassini heeft voor het laatst close-ups gemaakt van de Saturnusmaan Dione. Twee ervan tonen meer details op het kraterrijke oppervlak van deze ijsmaan dan eerdere opnamen. Cassini vloog afgelopen maandag op een afstand van iets minder dan vijfhonderd kilometer langs Dione. De ‘scheervlucht’ was overigens niet primair bedoeld om foto’s van deze maan te maken, maar om haar zwaartekrachtsveld te onderzoeken. Dat moet inzicht geven in haar inwendige structuur.Het was voorlopig voor het laatst dat wetenschappers Dione van dichtbij konden onderzoeken. Cassini is bezig met een ‘afscheidstournee’ langs de manen van Saturnus. Later dit jaar zal de ruimtesonde nog driemaal in de buurt komen van Enceladus, de Saturnusmaan die ‘ijsvulkanisme’ vertoont. Op 28 oktober wordt deze maan tot op minder dan vijftig kilometer genaderd, en zal Cassini door de ijle pluim van ijsdeeltjes vliegen die door Enceladus wordt uitgestoten. In 2016 en 2017 worden nog enkele van de kleine, onregelmatig gevormde Saturnusmaantjes bekeken, waaronder Daphnis, Telesto, Epimetheus en Aegaeon. In het laatste jaar verlaat Cassini het baanvlak van de manen van Saturnus om, ter afsluiting van zijn missie, enkele keren door het ‘gat’ tussen Saturnus en zijn ringenstelsel te duiken. Bron: Astronomie.nl.

Saturnus, Mimas en Dione schitteren in fantastische portretfoto

Geplaatst op door Olaf van Kooten
Beantwoorden

Credit: NASA/JPL-Caltech/Space Science Institute

Goeiendag, wat dacht u van deze Cassini-foto? Daar viel ik persoonlijk even stil van! Op de foto zijn de Saturnusmanen Mimas (rechts) en Dione (links) zichtbaar, die geheel in het niet vallen bij hun kolossale moederplaneet. Daarnaast is ook een onverlicht deel van de ringen zichtbaar. De manen zijn duidelijk zichtbaar, maar zijn met een grootte van respectievelijk circa 386 en 1123 kilometer een behoorlijk stuk kleiner dan onze maan. Toch zijn het weinig meer dan vlooien op de huid van een olifant in vergelijking met Saturnus zelf. De gasreus meet meer dan 121.000 kilometer, terwijl z’n ringen zich nog eens duizend keer verder uitstrekken. We weten natuurlijk allemaal dat gasreuzen enorm zijn, maar een foto als deze helpt je dat werkelijk in perspectief te zien, nietwaar?

Credit: NASA/JPL-Caltech/Space Science Institute

Bron: Gizmodo

Cassini brengt Saturnus’ maan Dione scherp in beeld

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credits: NASA/JPL-Caltech/Space Science Institute

Afgelopen dinsdag 16 juni is de Cassini ruimteverkenner op 516 km langs Dione gescheerd, één van de 62 manen van Saturnus. Bij deze passage werd vooral gekeken naar het met witte strepen bedekte gebied genaamd ‘Eurotas Chasmata’, dat 35 jaar geleden ook al werd gefotografeerd door de Voyager missie. Hierboven een bewerkte opname, waarop je links een stukje van de ringen van Saturnus ziet. Je ziet enkele prachtige kraters met centrale pieken in beeld, links op Dione ook enkele van die witte strepen. De afstand tot Dione bedroeg bij deze foto 77.000 km, dus nog lang niet op het moment dat Cassini dichtbij Dione was. Hieronder een onbewerkte (‘raw’) foto, waarop de strepen beter te zien zijn. Meer onbewerkte foto’s van deze flyby – de vierde die Cassini heeft uitgevoerd bij deze maan zijn hier te vinden.

Credits: NASA/JPL-Caltech/Space Science Institute

Men denkt dat die witte strepen heldere ijskliffen zijn, die ontstaan door tektonische scheuren (‘chasmata’) in het oppervlak van Dione. Sommige van die kliffen kunnen wel 700 meter hoog zijn, zoals bleek uit eerdere scheervluchten langs Dione, zoals op 11 oktober 2005, toen Cassini 500 km langs de maan vloog. Op 17 augustus wil men nog één keer een flyby langs Dione maken en dat zal dan de laatste van Cassini zijn, z’n missie begint aan zijn einde te komen. Zodra er foto’s zijn die van zeer dichtbij gemaakt zijn afgelopen dinsdag zullen we die hier als aanvulling plaatsen. Bron: NASA.

Cassini is voor de laatste maal langs Saturnus’ ‘sponsmaan’ Hyperion gevlogen

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Hyperion, gefotografeerd door Cassini. Dubbelklikken om te verhyperioniseren. (credit: NASA/JPL-Caltech/SSI & Jason Major).

Afgelopen zondag – 31 mei 2015 – is de sonde Cassini voor het laatst langs de maan Hyperion van Saturnus gevlogen. Hyperion is die op een grote spons lijkende, aardappelvormige maan, 360 km in doorsnede, die niet alleen een merkwaardig schommelende beweging vertoond, maar die aan één kant ook een gigantische inslagkrater heeft. De maan staat maar liefst 1,5 miljoen km van Saturnus vandaan en dat maakt het voor Cassini lastig om er langs te vliegen. Vandaar dat het aantal scheervluchten van Cassini langs Hyperion beperkt zijn en dit is de laatste geweest die op de planning staat – de sonde Cassini nadert sowieso het einde van z’n missie. Van een aantal foto’s die zondag vanaf een afstand van 34.000 km door Cassini van Hyperion zijn gemaakt heeft Jason Major een compositie gemaakt, hierboven te aanschouwen. Je zou ’t op het eerste gezicht niet zeggen, maar het is een RGB-kleurenfoto. Hyperion heeft een lage dichtheid, ongeveer de helft van de dichtheid van water. Dat doet vermoeden dat de maan voornamelijk uit bevroren water bestaat, met maar een klein beetje steen. Uit analyse van de gegevens van passages uit 2005 en 2006 heeft men afgeleid dat 40% van Hyperion zuiver lege ruimte is. Eerder was ook al ontdekt dat de oppervlakte van de kleine maan bedekt is met organisch stof, het zwarte materiaal op de bodem van de grote krater.  Bron: Bad Astronomy.’

Ruimtesonde bezoekt sponsachtige Saturnusmaan

Geplaatst op door Olaf van Kooten
Beantwoorden

Credit: NASA/JPL-Caltech/Space Science Institute.

Komende zondag, 31 mei, brengt de ruimtesonde Cassini voor het laatst een bezoek aan de merkwaardige Saturnusmaan Hyperion. Daarbij zal het ongeveer 270 kilometer grote hemellichaam tot op 34.000 kilometer worden genaderd. De nieuwe beelden van Hyperion worden in de loop van maandag of dinsdag verwacht.NASA-wetenschappers hopen dat bij deze scheervlucht een nog niet eerder verkend deel van het Hyperion-oppervlak in beeld komt. Maar helemaal zeker is dat niet: de poreuze Saturnusmaan tuimelt dermate chaotisch rond, dat zich moeilijk laat voorspellen welk stuk te zien zal zijn. Zeker is wel dat de nieuwe opnamen veel minder gedetailleerd zullen zijn dan de beelden die Cassini tien jaar geleden van een afstand van 505 kilometer maakte.Cassini is in feite bezig met een afscheidstournee langs enkele interessante Saturnusmanen. Op 16 juni vliegt hij dicht langs Dione, en in oktober komt de actieve ijsmaan Enceladus nog twee keer aan de beurt. Daarna verlaat de ruimtesonde het baanvlak van de manen van Saturnus, om in zijn laatste missiejaar enkele keren door het ‘gat’ tussen de planeet en zijn ringenstelsel te duiken. Bron: Astronomie.nl

De Saturnusmaan Enceladus is zijn oceaan aan het kwijtraken

Geplaatst op door Olaf van Kooten
5

Credits: NASA/JPL-Caltech/SSI

Enceladus, het ijsmaantje van Saturnus, wordt langzaam verzwolgen door de ringen van de gasreus, zo blijkt uit een reeks foto’s die door NASA zijn vrijgegeven. Op de foto’s zijn spookachtige “twijgen” zichtbaar, die vanuit de cryovulkanen van het maantje de ruimte in schieten. Enceladus heeft op het eerste gezicht weinig om het lijf: het is een piepklein maantje met een diameter van slechts 500 kilometer. Toch heeft Enceladus bepaald geen gebrek aan aandacht: het maantje bevat een netwerk van cryovulkanen die constant waterpluimen en geisers de ruimte in schieten, inclusief simpele organische moleculen. Wetenschappers vermoeden dat dit water wordt opgedregd vanuit een diepere oceaan, waardoor Enceladus een interessant doelwit is geworden voor de zoektocht naar buitenaards leven. Deze oceanen zullen helaas geen lang leven beschoren zijn, aangezien het materiaal dat door de cryovulkanen wordt uitgestoten niet naar beneden zal vallen, als gevolg van de geringe zwaartekracht op Enceladus. Op de NASA-afbeeldingen zijn duidelijk langgerekte draden van ijsstof zichtbaar, die uiteindelijk de enorme E-ring van Saturnus bereiken. Astronomen vermoeden dat het grootste deel van het materiaal in de E-ring afkomstig moet zijn van Enceladus en dat dit maantje dus flink wat massa moet zijn kwijtgeraakt – vermoedelijk als gevolg van de cryovulkanen. Bron: NASA.

Cassini vindt bewijs voor heetwaterbronnen op Saturnus’ maan Enceladus

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Voorstelling van de maan Enceladus, waar door scheuren in de ijskorst waterdamp via geisers naar buiten spuit. Credits: NASA/JPL

We blijven vandaag even bij nieuws over oceanen bij manen in ons zonnestelsel – na het eerdere bericht over een oceaan op de maan Ganymedes. Met de Cassini verkenner heeft men bewijs gevonden voor het voorkomen van heetwaterbronnen op Enceladus, één van de manen van Saturnus. Het gaat om hydrothermale activiteit, die lijkt op de activiteit welke voorkomt bij heetwaterbronnen op de bodem van de Atlantische Oceaan. Er bestaan al lange tijd sterke aanwijzingen dat Enceladus een 10 km dikke oceaan onder z’n ijskorst heeft, zoals de waterdamp spuwende geisers die eerder door Cassini zijn ontdekt. Nu er ook geologische activiteit in de vorm van heetwaterbronnen zijn wordt de gedachte gevoed dat in de ondergrondse oceaan microbacterieel leven voorkomt. Het door Cassini gevonden bewijs voor de heetwaterbronnen zijn zeer kleine deeltjes die Cassini gevonden heeft met z’n cosmic dust analyzer (CDA) instrument, deeltjes die na analyse van de metingen vol siliciumdioxide blijken te zitten, op aarde het hoofdbestanddeel van zand en mineraal kwarts. De grootste deeltjes waren tussen 6 en 9 nanometer groot.

Credits: Southwest Research Institute

Men denkt dat de heetwaterbronnen zich bevinden op de bodem van de ondergrondse oceaan op Enceladus. Heet water dat vol zit met mineralen uit de rotsachtige kern van Enceladus stijgt op en komt dan in contact met kouder water. Als dat water minstens 90°C warm is kunnen de kleine korreldeeltjes ontstaan, die vervolgens via scheuren in de dertig km dikke ijskorst naar buiten gaan en dan via de geisers of ijsfonteinen naar buiten spuiten. De tocht van de deeltjes vanaf de bodem via de oceaan door het ijs – ca. 50 km bij elkaar – duurt naar schatting enkele maanden tot enkele jaren. Zou de tocht langer duren dan zouden de deeltjes groter moeten zijn, door aangroei van mineralen, maar dat is niet gemeten. Onderzoekers hebben overigens ook methaan gemeten in de gas- en ijsdeeltjes, die op een geiser in het zuidpoolgebied van Enceladus naar buiten zijn gekomen. De afbeelding hierboven laat een mogelijke bron van dat methaan zien, zo’n hydrothermale bron op de bodem van de oceaan. Bron: NASA.

Video: herbeleef de landing van de Huygens sonde op Titan

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credits: NASA/JPL-Caltech

Speciaal ter gelegenheid van het feit dat precies tien jaar geleden – 14 januari 2005 – de sonde Huygens op de maan Titan van Saturnus landde heeft de NASA vandaag een nieuwe video uitgebracht, waarin de afdaling door de dichte atmosfeer van Titan aan de hand van echte foto’s gemaakt door Huygens wordt nagebootst. De landing begon feitelijk al op Eerste Kerstdag 2004, toen Huygens zich losmaakte van Cassini en z’n solovlucht naar Titan begon, die 21 dagen zou duren. De afdaling door de dichte atmosfeer van Titan zelf duurde 2 uur en 27 minuten. De eerste minuten van de video zie je Huygens, bekeken met behulp van Cassini’s camera’s, daarna volgen de beelden, welke gemaakt zijn door Huygens’ Descent Imager/Spectral Radiometer (DISR). Kijken!

Bron: JPL.