Timelapse video van uitbarsting Calbuco vulkaan in Chili

Satellietopname van de uitbarsting van de Calbuco. Credit: National Oceanic and Atmospheric Administration

Voor het eerst in 42 jaar is de Calbuco vulkaan in het zuiden van Chili uitgebarsten. Op 22 april vonden er twee grote erupties plaats van as en gassen, de wolken kwamen wel tien km hoog. Hierboven een schitterende foto ervan, waarbij je bliksem ziet in de vulkanische wolken – dubbelklikken om te vermountdoomeriseren. We hebben die bliksems eerder ook al gezien bij de uitbarsting van de vulkaan Eyjafjallajökull op IJsland en bij de Chaitén vulkaan, die ook in Chili ligt. Hoe zo’n aswolk bliksems geeft is niet helemaal duidelijk, maar er zijn wel ideeën over. Bliksem is in feite een electrische ontlading die optreedt bij een potentiaalverschil tussen twee plekken. Dat verschil moet gigantisch zijn, want om een vonk 1 cm in de lucht te verplaatsen heb je al 33.000 volt nodig. Geen wonder dat bliksems soms een sterkte hebben van vele miljarden volt. Dat benodigde potentiaalverschil ontstaat door gescheiden ladingen. As en stof zijn normaal gesproken electrisch neutraal, maar komend uit zo’n vulkaan is het gloeiend heet. Daardoor komen er positief en negatief geladen ionen in de wolk voor. Als al die ionen is de aswolk gaan bewegen veroorzaken ze electrische en magnetische velden en die zorgen er op hun beurt weer voor dat de positief en negatief geladen ionen scheiden van elkaar, waartussen de bliksems schieten (zie de afbeelding hieronder).

Een andere mogelijkheid zou kunnen zijn dat de stofdeeltjes in de wolk tegen elkaar botsen en wrijven en er bliksems ontstaan via het zogeheten tribo-elektrische effect. Dit zou ook de lichtverschijnselen tijdens aardbevingen kunnen veroorzaken. Hieronder nog een prachtige timelapse video van de uitbarsting van de Calbuco vulkaan, die vanavond ook in het achtuur-journaal te zien was.

Bron: Spaceweather.

Noorderlicht boven de Eyjafjallajokull

Ik zag bovenstaande foto in NRC Weekblad (31 december 2010 – 6 januari 2011). Een schitterend tafereel met rechts de vulkaan Eyjafjallajökull op IJsland, welke begin vorig jaar was uitgebarsten, en linksboven in de lucht het noorderlicht (Aurora Borealis). De foto in de NRC is een stuk groener en ook wat dramatischer dan de foto’s die ik op internet tegenkom, dus misschien dat er enige bewerking aan te pas is gekomen. De foto is gemaakt door Lucas Jackson. Bron: NRC Weekblad.

Deze rots ligt er pas sinds voorjaar 2010. Rara hoe kan dat?

Credit: Ragnar Th. Sigurdsson

Zie hier een foto (© Ragnar Th. Sigurdsson) van een rotsblok van 15 meter hoog en zo’n 900 ton in gewicht. Rechts staat er iemand ademloos naar te staren, illustratief voor de grootte van dat stenen gevaarte. Je bent niet alleen ademloos, maar ook sprakeloos als je beseft dat dit rotsblok er pas sinds het voorjaar van 2010 ligt. 😯 Nee, het is geen meteoriet die uit de ruimte is gevallen, want dan zou er van die omgeving vermoedelijk weinig meer over gebleven zijn. Ja, het is een rotsblok die daar terecht is gekomen dankzij de uitbarsting van de vulkaan Eyjafjallajökull, die in maart en april dit jaar op IJsland uitbarstte. Door de hitte die bij de uitbarsting vrijkwam smolten de omringende gletsjers en de in het ijs aanwezige rotsen, zoals bovenstaand exemplaar, kwamen vervolgens her en der los in het landschap te liggen. Eh… hoe heten dat soort stenen ook al weer, morenen? Heb ik ooit geleerd bij aardrijkskunde. Alleen nooit geweten dat ze zó groot kunnen zijn. Bron: New Scientist.

Hoe kan zo’n aswolk van een vulkaan nou bliksemen?

We hebben gisteren allemaal vol verwondering gekeken naar die foto van de aswolk uit de vulkaan Eyjafjallajökull op IJsland, waarin allerlei bliksems te zien zijn. Ik meldde daarbij dat foto’s van de vulkaanuitbarsting van Chaitén op 3 mei 2008 ook bliksems te zien gaven. Interessante vraag is natuurlijk hoe die aswolk bliksems kan veroorzaken. Welnu, daarvoor moet je eerst weten wat bliksem precies is en hoe het wordt veroorzaakt. Bliksem is in feite een electrische ontlading die optreedt bij een potentiaalverschil tussen twee plekken. Dat verschil moet gigantisch zijn, want om een vonk 1 cm in de lucht te verplaatsen heb je al 33.000 volt nodig. Geen wonder dat bliksems soms een sterkte hebben van vele miljarden volt. Dat benodigde potentiaalverschil ontstaat door gescheiden ladingen. As en stof zijn normaal gesproken electrisch neutraal, maar komend uit zo’n vulkaan is het gloeiend heet. Daardoor komen er positief en negatief geladen ionen voor. Als al die ionen is de aswolk gaan bewegen veroorzaken ze electrische en magnetische velden en die zorgen er op hun beurt weer voor dat de positief en negatief geladen ionen scheiden van elkaar (zie de afbeelding hieronder).

Op een gegeven moment is er genoeg potentiaalverschil opgebouwd en KAZAAANGGG, bliksems nog an toe. OK, toegegeven, dit zijn ideeën over hoe bliksem in een vulkanische aswolk ontstaat, geen feiten. Bron:  Starts with a Bang.

Bliksems bij de Chaitén eh…Eyjafjallajökull vulkaan

Die astrofoto van vandaag (19 april 2010) van bliksemontladingen in de aswolk van de Eyjafjallajökull is bloedstollend mooi:

Credit & Copyright: Marco Fulle (Stromboli Online)

De foto lijkt wel héél erg veel op een vergelijkbare foto van bliksems in de aswolk van de Chaitén vulkaan in Chili, die 2 mei 2008 kaboem zei. Eh… da’s waar ook, Zenith bedankt voor de tip. 😉 Nog veel meer prachtige foto’s van de vulkaan met de moeilijke naam zijn hier te bewonderen in een verse serie van The Big Picture. Verplichte kost om te kijken.