Tagarchief: Hanny’s Voorwerp

Hubble en XMM-Newton gaan binnenkort Hanny’s Voorwerp bekijken

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

IC 2497 en Hanny’s Voorwerp. Credit: Dan Smith, Peter Herbert, Matt Jarvis & the ING

Vandaag las ik op de Galaxy Zoo Blog het goede nieuws dat binnenkort een start wordt gemaakt met de waarnemingen aan IC 2497 en Hanny’s Voorwerp door zowel de Hubble ruimtetelescoop als de XMM-Newton röntgensatelliet. 😀 Vanaf 4 april a.s. om 18.00 uur Nederlandse tijd gaat de Hubble met z’n Wide Field Camera 3 (WFC3) beide objecten bestuderen in het nabije infrarood- en ultraviolette licht. En vanaf 19 april, dus zo’n twee weken later, gaat Europa’s röntgenvlaggenschip XMM-Newton de twee bij elkaar gelegen objecten bestuderen in röntgenlicht (0,2-10 keV). Na de waarnemingen duurt het nog wel enkele weken voordat resultaten bekend worden gemaakt, dus nog eventjes geduld allemaal. Nog even voor degenen die een paar jaar onder een steen hebben gelegen: Hanny’s Voorwerp is het groene object op de foto, in 2007 door Hanny van Arkel uit Heerlen ontdekt en het is een gaswolk die tot lichten wordt gebracht door een uitbarsting in het verleden van het superzware zwarte gat in het centrum van het naburige sterrenstelsel IC 2497. Tenminste, da’s de algemene opvatting. Bron: Galaxy Zoo Blog.

GALEX bestudeert Hanny’s Voorwerp in het ultraviolet

Geplaatst op door Arie Nouwen
2

Het UV-spectrum van Hanny’s Voorwerp. Credit: NASA

De NASA heeft z’n GALaxy Evolution EXplorer (GALEX) met z’n ultraviolet-telescoop laten kijken naar Hanny’s Voorwerp, de mysterieuze groene wolk vlakbij het sterrenstelsel IC 2497. Het door basisschool-juffrouw lerares Nederlands Hanny van Arkel ontdekte object is al door vele instrumenten waargenomen, waaronder de Hubble ruimtetelescoop. GALEX kijkt naar UV-straling met een golflengte van 1350 tot 2800 Angstrom dat afkomstig is van objecten in het heelal. Dat levert zowel foto’s op als spectra van die objecten. De UV-foto van Hanny’s Voorwerp is nogal wazig, hetgeen te maken heeft met de lage resolutie van de UV-detector aan boord van GALEX. In UV-licht is Hanny’s Voorwerp in ieder geval helderder dan IC 2497 en dat is opmerkelijk. Het spectrum dat GALEX van Hanny’s Voorwerp heeft gemaakt (zie afbeelding) laat zien dat die UV-straling afkomstig is van de emissie van geïoniseerde gassen, waarbij met name de lijnen van C III, C IV en He II zijn geïdentificeerd. Opvallend is dat het zogenaamde continuüm tússen de emissielijnen niet tot nul is gereduceerd, hetgeen wijst op de recombinatie van waterstof, weerkaatsing van straling van IC 2497 door stofwolken óf door stervorming in Hanny’s Voorwerp. Bron: Galaxy Zoo Blog.

Zij is een astronoom: Hanny van Arkel

Geplaatst op door Arie Nouwen
3

Hanny van Arkel. Credit: H. van Arkel.

Bij de Galaxy Zoo hebben ze al een poosje de serie She’s an Astronomer, waarin vrouwelijke (amateur-) astronomen die meedoen aan de Galaxy Zoo geïnterviewd worden en die op deze manier in de schijnwerpers staan. Op 1 mei j.l. was Hanny van Arkel de geïnterviewde in de serie, de ontdekker van het naar haar genoemde Hanny’s Voorwerp, en van dat interview is nu ook een Nederlandse versie verschenen. 🙂  Daarin verteld Hanny onder andere hoe zij bij de Galaxy Zoo betrokken is geraakt, wat ze leuk vindt aan het classificeren van sterrenstelsels en welke rolmodellen zij heeft in de sterrenkunde. Andere vrouwen in de serie zijn onder andere Pamela Gay (oftewel Starstryder) en Aïda Berges uit Puerto Rico, die net als Hanny ook een vreemd, groengekleurd voorwerp in de ruimte heeft ontdekt. Afijn, het is weekend, dus tijd genoeg om de serie te gaan lezen en dan vooral natuurlijk die van Hanny! Bron: Galaxy Zoo Blog.

Waarneemschema Hubble van Hanny’s Voorwerp is bekend

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Credit: William Keel

De planning van de Hubble ruimtetelescoop om Hanny’s Voorwerp waar te nemen is bekend gemaakt. De bedoeling is dat tussen 22 februari en 19 juni 2010 met verschillende instrumenten onderzoek aan Hanny’s Voorwerp én het naburige IC 2497 zal worden gedaan. Die instrumenten zijn de STIS, ACS en WFC3 [1]Space Telescope Imaging Spectrograph, Advanced Camera for Surveys en de Wide Field Camera 3 respectievelijk., die recentelijk allemaal zijn vernieuwd. De preciese planning welk instrument wanneer wordt gebruikt zie je in het schema hierboven. Als ik het goed heb zal Hubble in totaal 6,5 uur naar Hanny’s Voorwerp kijken. Dat 11620 slaat op Proposal 11620, waarin de Galaxy Zoo sterrenkundigen precies hebben beschreven hoe ze de Hubble willen gebruiken om Hanny’s Voorwerp waar te nemen.  De status van het schema is ‘scheduling’, hetgeen betekent: ‘This visit has been made available as a candidate for flight scheduling‘. Het moet nog één treetje hoger in de planning om echt definitief te worden. Dan is de status ‘scheduled’. Het kan dus zijn dat data nog enigzins veranderen. Het was NGC 3314, oftewel Galaxy Zoo sterrenkundige Willam (‘Bill’) C. Keel die ons vanmorgen via een reactie op de Astroblogs op de hoogte bracht van het waarneemschema. Bill, je Nederlands is uitstekend! Bedankt hoor voor het nieuws!

References[+]

References
↑1 Space Telescope Imaging Spectrograph, Advanced Camera for Surveys en de Wide Field Camera 3 respectievelijk.

Is HDF 130 een tweede ‘Voorwerp’?

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

HDF 130. Credit: X-ray (NASA/CXC/IoA/A.Fabian et al.); Optical (SDSS), Radio (STFC/JBO/MERLIN)

Een gaswolk op een afstand van tien miljard lichtjaar genaamd HDF 130, welke onlangs ontdekt is met behulp van de röntgensatelliet Chandra, vertoont allerlei trekjes die ‘m doen lijken op Hanny’s Voorwerp. Dat laatste, inmiddels wereldberoemde, object – in 2007 door Hanny van Arkel uit Heerlen ontdekt – is een gaswolk die tot lichten wordt gebracht door een uitbarsting in het verleden van het superzware zwarte gat in het centrum van het naburige IC 2497. HDF 130 [1]HDF staat voor Hubble Deep Field. Chandra keek naar hetzelfde gebied als waar Hubble ooit naar keek, maar dan in het röntgengebied. komt voor in de opname genaamd Chandra Deep Field-North, een zeer diepe röntgenblik in het heelal van een gebiedje ter grootte van 60% van de Volle Maan, verkregen met een belichtingstijd van maar liefst 23 dagen. 😯 HDF 130 wordt een X-ray ghost genoemd. Tsja, moet je dat nou vertalen met ‘röntgenstralingsspook’? Ik vind ’t niet staan, maar goed wie ben ik. Afijn, dat spook is ontstaan doordat een nabij superzwaar zwart gat in een actief moment straling uitzond richting de gaswolk HDF 130, welke vervolgens in het röntgengebied van het spectrum ging stralen. Maar maakt dat HDF 130 ook gelijk een tweede ‘Voorwerp’? Afgezien van de tijdelijke uitbarsting van de motor achter de echo’s, dat nabije superzware zwarte gat, zien de sterrenkundigen meer verschillen dan overeenkomsten. HDF 130 is bijvoorbeeld veel groter dan Hanny’s Voorwerp. De hoeveelheid röntgenstraling die door HDF 130 wordt uitgestraald is equivalent aan de uitbarsting van wel een miljard supernovae, véél meer dan in Hanny’s Voorwerp. Ook straalt HDF 130 in röntgenlicht, terwijl Hanny’s Voorwerp vooral in het optische gebied straalt.  Wel is in HDF 130 een radio-puntbron gezien, hetgeen samenvalt met een elliptisch stelsel die ook in optisch licht kan worden gezien. Op de röntgenfoto hieronder ligt dat stelsel op de plek van het groene kruisje.

Credit: X-ray (NASA/CXC/IoA/A.Fabian et al.); Optical (SDSS), Radio (STFC/JBO/MERLIN)

Het feit dát er een radiobron is wijst op een zwart gat dat aan het groeien is en dat niet zoals het zwarte gat van IC 2497 in een soort van winterslaap is terechtgekomen. De verwachting is dat objecten zoals HDF 130 in de toekomst vaker zullen worden ontdekt, doordat de mechanismen welke vermoedelijk verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van het röntgenspook, eh… sorry röntgenstralingsspook vaker zullen voorkomen dan welke de oorzaak zijn van Hanny’s Voorwerp. Kortom, voorlopig is Hanny’s Voorwerp het enige echte ‘Voorwerp’ in het heelal! 😀 Meer informatie over HDF 130 is voor de liefhebbers in dit wetenschappelijke artikel te lezen, welke binnenkort wordt gepubliceerd in The Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. Bron: Universe Today.

 

References[+]

References
↑1 HDF staat voor Hubble Deep Field. Chandra keek naar hetzelfde gebied als waar Hubble ooit naar keek, maar dan in het röntgengebied.

Hanny’s Voorwerp in 365 Days of Astronomy

Geplaatst op door Arie Nouwen
8

Credit: 365 Days of Astronomy

Hanny’s Voorwerp staat vandaag [1]Hemelvaartdag 2009, goed uitgekozen! 🙂 centraal in 365 Days of Astronomy, de website die ter gelegenheid van het Internationale Jaar van de Sterrenkunde 2009 iedere dag een podcast wijdt aan een sterrenkundig onderwerp. Voor deze podcast heeft Ted Judah een interview gehouden met Hanny van Arkel, de ontdekker van het naar haar genoemde object. In de podcast, die je hier kan beluisteren, vertelt Hanny over hoe ze via muziek terechtkwam bij de Galaxy Zoo en na een week al op ‘het voorwerp’ stuitte. Verder aandacht voor de vraag waarom dat vreemde object niet Hanny’s Object wordt genoemd, over haar werk als schooljuffrouw en over Galaxy Zoo zelf. Kortom, een interessant interview dat je zeker moet beluisteren! 🙂 Bron: 365 Days of Astronomy.

References[+]

References
↑1 Hemelvaartdag 2009, goed uitgekozen! 🙂

Eerste wetenschappelijke artikel over Hanny’s Voorwerp is verschenen

Geplaatst op door Arie Nouwen
20

Tatatatatááá! Het eerste wetenschappelijke artikel over Hanny’s Voorwerp is verschenen! 😀 Tenzij je het afgelopen jaar onder een steen hebt gelegen weet je inmiddels dat Hanny’s Voorwerp een radiostraling uitzendende nevel is dichtbij het sterrenstelsel IC2497 in het sterrenbeeld Kleine Leeuw, ontdekt in het kader van de Galaxy Zoo door de Nederlandse onderwijzeres Hanny van Arkel uit Heerlen. Het artikel genaamd Revealing Hanny’s Voorwerp: radio observations of IC 2497 is geschreven door sterrenkundigen die verbonden zijn aan de beroemde Westerbork Synthese Radio telescoop (WSRT) in Drenthe. De bedoeling is dat het artikel, welke geaccepteerd is door de peer reviewers, de wetenschappelijke beoordelaars, binnenkort wordt gepubliceerd in het vakblad Astronomy & Astrophysics. De WSRT-groep concludeert aan de hand van de waarnemingen dat Hanny’s Voorwerp een intergalactische gaswolk is die bestaat uit geïoniseerd waterstof. Die ionisatie is het gevolg van een plasmajet afkomstig van de actieve kern in IC2497, alwaar zich een superzwaar zwart gat bevindt. Eigenlijk moeten we zeggen ‘weleer actieve kern’, want het punt is dat die kern op dit moment helemaal niet actief is. Kennelijk moet de AGN, de active galactic nuclei zoals dat zo mooi heet, vroeger een uitbarsting hebben gehad en dat ‘vroeger’ was zo’n 80.000 jaar geleden. IC2497 moet zich op dat moment als een quasar hebben gedragen. Daarna is de motor in de kern, het centrale zwarte gat, op de een of andere manier stil komen te vallen. Hanny’s Voorwerp is een lichtecho van die uitbarsting uit het verleden. Het gas van Hanny’s Voorwerp zou wel eens afkomstig kunnen zijn van een heel ander sterrenstelsel dan IC2497, eentje die er een stuk ten oosten van ligt.

WSRT-waarnemingen van IC2497 en Hanny’s Voorwerp. Credit: ASTRON.

Het online geplaatste artikel heeft nog wel wat zure gezichten opgeleverd, want het eigen Galaxy Zoo team (met name Chris Lintott, Edd Edmondson, Bill Keel en Kevin Schawinski) zijn ook bezig met een wetenschappelijk artikel, maar zij hebben ‘last van’ een peer reviewer die veel tijd vraagt. Ze hadden graag als eerste de publicatie willen hebben, maar de Nederlandse groep was hen net voor. Ze hopen hun artikel over enkele dagen online te kunnen zetten, ná de noodzakelijke goedkeuring. Wel mocht het viertal van de Galaxy Zoo mee discussieren met de WSRT-groep en werden ze zelfs mede-auteurs van het artikel. En raadt eens wie ook mede-auteur van het artikel is? Hanny van Arkel! Hanny, je eerste wetenschappelijke artikel, gefeliciteerd! 😀 Nou de volgende nog. Bron: Galaxy Zoo Blog.

Galaxy Zoo belevenissen in NEMO

Geplaatst op door Arie Nouwen
6

Afgelopen zaterdag was Jan in NEMO, het science center in Amsterdam, om Hanny te assisteren bij de stand van de Galaxy Zoo aldaar. Ik was daar zondag voor hetzelfde nobele doel. Hier een verslag van die dagen:

Zaterdag (door Jan)

NEMO in Amsterdam

Afgelopen weekend beleefden wij, de bewoners van dezen fraaien aardkloot, wellicht het voorlopige hoogtepunt van het internationale jaar van de sterrenkunde. Evenementen, al dan niet live danwel digitaal, in de vorm van de Nationale sterrenkijkdagen, 100 uur nonstop sterrenkunde, in 80 telescopen de wereld rond……vormden een klein deel van het rijke scala aan leuke sterrenkundige activiteiten, georganiseerd afgelopen weekend door de vele sterrenkundige instituten die wij op deze planeet rijk zijn. Eén van die vele evenementen betrof een twee dagen durende sterrenkunde manifestatie gehouden in het, zeer indrukwekkende, NEMO science center in Amsterdam. Bijkans alle grote, kleine, professionele en amateur sterrenkundige organisatie’s, verenigingen en wetenschappelijke instellingen waren er vertegenwoordigd middels leuke standjes, lezingen en andersoortige promotiemethoden… Althans……..dat zal vermoedelijk wel zo het geval zijn geweest want….hoewel ik zo ongeveer de gehele zaterdag aanwezig ben geweest op deze grootse manifestatie……heb ik er dus eigenlijk helemaal NIETS van gezien!! Eh??? Welnu, ik was amper binnen en een net beetje bekomen van de eerste overweldigende indrukken van dat hele NEMO-gebeuren………….. toen ik werd “herkend ende medegesleurd” door mijn Londonse Galaxy Zoo-collega Thomas met de mededeling in de trand van: “Oh great, you’ve arrived…. ah….. Hanny is somewhere upstairs and about to “succumb to a stampede of potential Galaxy zoo enthousiasts, she could do with some assistance…. huge understatement!!!”  ……. en aldus ben ik achter hem aan naar het Galaxy zoo lokaal gespoed om deze eigenlijk pas, met een korte zeer noodzakelijke lunchpauze als enige tussenstop, bij sluitingstijd weer te verlaten!! Enne……….leuk dat het was, deze ware stormvloed van belangstellenden voor Galaxy zoo project!! OK….aan het eind van de dag waren mijn stembanden en de rest van mijn karkas tot op de draad toe versleten, maar daar heb ik wel echt heel wat voor teruggekregen…. om maar wat te noemen…..een hele dag in het aangename gezelschap van “Famous (whether she likes it or not….but she thankfully does!!) Hanny” …of ….de eer en het bizarre genoegen om het Galaxy Zoo project te mogen demonstreren aan ene professor Hugo van Woerden met als zotte inleidings-frase “Eh, ben ie toevallig een bietje bekend met sterrenkunde”…ha…ha…!! Overigens kwam diezelfde ook niet geheel onbekende professor van Woerden het Galaxy zoo lokaal binnenwandelen op zoek naar, weer in zijn ogen…..famous Hanny……ha…ha…!!!….Erg grappig om dan aan haar (met prettig knikkende knietjes….ha…ha…) te moeten uitleggen wie zij tegenover zich had!!! Maar goed, het was een waar genoegen om te bemerken dat het galaxy zoo project in zo’n warme belangstelling mocht verkekeren. Wat trouwens heel erg opviel was de ongelofelijk jonge leeftijd van sommigen van die belangstellenden (6 tot 10 jaar) en het gemak en deskundigheid waarme deze jonge kinderen dat classifiseren oppikten. Afijn, ik heb me in elk geval een dagje kostelijk sterrenkundig mogen amuseren ook al heb ik dus feitelijke niets van de rest van het evenement mogen aanschouwen. Voor een verslag hierover schakel ik nu dus dan maar over naar …..the one and only…..your eternal and heavenly astroblog- Host, …..Mister Adrianus V….!!!!….Want hij is op zondag daar ook geweest en schijnt nog wel “iets” van de rest van dit evenement te hebben weten mee te pikken.

Credit: NEMO.

Zondag (door Adrianus)

Yep, that’s me, your eternal and heavenly astroblog- Host. Haha Jan, hoe verzin je ’t. Een telefoontje zaterdag van Jan naar ondergetekende dat Hanny er op zondagmiddag alleen voor zou staan, voor die meute kinderzieltjes die snakken naar begeleiding om sterrenstelsels te classificeren, en dat mijn hulp welkom was, was eigenlijk de aanleiding om te komen. OK, eigenlijk had ik ook nog een verjaardagsfeest in Paapcity, maar m’n vrouw + kidz gingen daar al naar toe, dus ik kon naar de hoofdstad afreizen. ’s Morgens had ik van Hanny per mobiel al gehoord dat er zaterdag zo’n 4.000 bezoekers waren geweest in NEMO, dus dat beloofde wat. Per trein ging ik naar A’dam, steevast als 020 aangeduid door Feijenoordfans, en vanaf CS liep ik het laatste stuk naar NEMO. Daar zag ik al direct iets bekend staan: de Herschel Discovery Truck van de Universiteit van Groningen, die alles laat zien over infraroodsterrenkunde. Ik ben natuurlijk even naar binnen gewipt en heb even rondgeneusd. Daarna ben ik NEMO binnengestapt en ging op zoek naar de Galaxy Zoo stand. Maar daar was Hanny nergens ze bekennen. “Ze is even lunchen”, zeiden wat roodaangelopen JWG’ers. Ooit in een verre oertijd was ik ook lid van de JWG, de Jongerenwerkgroep. Dé manier van jeugdig Nederland om kennis te maken met het gezamelijk beoefenen van de edele kunscht der sterrenkunde en ook dé manier om binnen de kortste keren mee te doen aan een astrokamp. Ha, daar kan ik nog verhalen vol over schrijven, maar dat doe ik een andere keer wel. Afijn, Hanny was eten, dus ik maakte even van de gelegenheid gebruik om elders in NEMO de vele astronomisch verantwoordde stand te bekijken. En dat waren er heel wat, met name in het zogenaamde Astrobeurs-gedeelte. Daar konden kinderen pulsars in elkaar knutselen, posters van satellieten gratis vergaren en van alles en nog wat aan informatie verkrijgen over allerlei onderwerpen. Ik kwam  nog een oude bekende tegen bij de stand van De Koepel, Edwin Mathlener, redacteur van Zenit. Via telefonetisch kontakt met Hanny bleek dat ze uitgegeten was en ontmoetten we elkaar in de Galaxy Zoo (GZ) ruimte, alwaar zo’n stuk of tien PC’s stonden die allemaal verbonden waren met de Galaxy Zoo site. Via inlogcodes kon het deelnemende publiek, dat van jong tot oud en van Italiaan tot Amerikaan varieerde, deelnemen aan GZ en zelf sterrenstelsels beoordelen en classificeren. Ik merkte al direct dat Hanny in het dagelijks leven voor de klas staat, want haar uitleg over de werking van GZ was uitstekend en zelfs de astrobeten onder het publiek konden na een stoomcursus GZ van Hanny zo een sterrenstelsel analyseren en er een wetenschappelijk artikel aan wijden dat geschikt is voor The Astrophysical Journal. Nou ja, bij wijze van dan, ahum…  Afijn, om een lang verhaal kort te maken: net als Hanny heb ik het publiek geholpen met hun allereerste kennismaking met het fenomeen van GZ en dat was leuk om te doen. Om een uur of kwart voor vijf ging ik weer weg (5 uur was ’t echt afgelopen), want ik moest m’n trein weer halen. En zo kwam er een einde aan een weekendje Galaxy Zoo in NEMO. 😀

Ben even naar NEMO, Hanny helpen

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Vanmiddag ben ik in NEMO, dat educatieve wetenschapsgebeuren in hartje Amsterdam, alwaar Hanny namens de Galaxy Zoo vertegenwoordigd is. Het blijkt nogal druk te zijn (gisteren 4.000 bezoekers, ahum) en Hanny kan wel een handje helpen. Jan was er gisteren en die gaat er nog een verslagje van schrijven. Nou ja, verslagje, zeg maar verslag. Jan kennende. 😉 Vanavond ben ik weer terug, live & kicking.

En nou de goede kant uit

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: ESA

Een paar dagen terug had ik die afbeelding van de röntgensatelliet XMM-Newton, die naar Hanny’s Voorwerp keek. Kevin Schawinski van het wetenschappelijke Galaxy Zoo-team maakte mij er attent op dat er een hééél klein foutje in m’n afbeelding zat: XMM-Newton kijkt namelijk de andere kant uit. 😳 Wat ik aanzag als een soort van raketmotoren waren de openingsluiken van de röntgensatelliet. Oeps, kan gebeuren. Dus even snel aan het photoshoppen geslagen en daar kwam bovenstaande juiste versie uitrollen. Eind goed, al goed zullen we maar zeggen. Afbeelding is inmiddels ook te bewonderen op de Galaxy Zoo Blog.