NASA is contact kwijt met kometenverkenner Deep Impact

Voorstelling van de Deep Impact komeetverkenner. Credit: NASA/JPL-Caltech.

De NASA is het contact verloren met Deep Impact, het ruimtevaartuig dat op 4 juli 2005 vlak langs de komeet 9P/Tempel vloog en daar een projectiel op afvuurde en dat op 4 november 2010 langs de komeet 103P/Hartley – ook wel Hartley 2 genoemd – vloog [1]Tijdens de flyby langs Hartley 2 was Deep Impact omgedoopt tot EPOXI. Vluchtleiders van de NASA hadden op 8 augustus 2013 het laatste contact met de sonde, maar vermoedelijk vanwege een anomalie in de software gingen de computers van Deep Impact zichzelf continue rebooten en daardoor konden de antennes niet meer op de aarde worden gericht. Ergens tussen 11 en 14 augustus is het contact met de sonde verloren gegaan. Er worden nog pogingen gedaan contact te krijgen met de sonde, maar de hoop dat het gaat lukken is klein. Ook is het onbekend of de zonnepanelen zo gericht zijn dat ze stroom kunnen opwekken. Het laatste echte ‘wapenfeit’ van Deep Impact was het fotograferen van de komeet ISON, januari dit jaar. Sinds de lancering januari 2005 heeft Deep Impact een afstand van 7,58 miljard km in de ruimte afgelegd. Eerder had men het plan opgevat om Deep Impact naar de planetoïde (163249) 2002GT te sturen, waar ‘ie januari 2020 aan zou komen, maar ik vrees dat dit plan in de prullenbak kan. Bron: NASA/JPL.

References[+]

References
1 Tijdens de flyby langs Hartley 2 was Deep Impact omgedoopt tot EPOXI

Hyperactieve komeet Hartley 2 heeft gespleten geschiedenis

Credit: NASA/JPL-Caltech/UMD

Het is wat met die kometen. Op 4 november 2010 scheerde de sonde EPOXI – voorheen bekend als Deep Impact – op 694 km afstand voorbij de komeet 103P/Hartley 2. Dat het een hyperactieve ‘ADHD’ komeet is, dat wisten we al uit de analyses van die scheervlucht, maar nu blijkt ook nog eens dat de komeet eigenlijk een ‘samensmelting’ is van twee kometen. Hartley 2 heeft een pindavorm – sommigen zien er ook wel een hondenbot in, kijk zelf maar waar je voorkeur naar uitgaat – en de twee helften zouden oorspronkelijk aparte komeetkernen zijn geweest. Beelden van de dichtste nadering wezen uit dat verschillende regio’s van de komeetkern straalstromen vol water en kooldioxide uitstoten, meer dan kometen gewoonlijk doen. Het water was vooral afkomstig van het dunne, middelste gedeelte van de kern van Hartley 2, terwijl de kooldioxide er aan de uiteinden uitspoot. Met name het kleine uiteinde spuit meer kooldioxide uit dan het grote uiteinde. De grote knobbel zou wel eens anders van samenstelling kunnen zijn dan de kleine knobbel en dat leidt tot de suggestie dat de twee helften oorspronkelijk gescheiden waren. Ergens in de beginperiode van het zonnestelsel kwamen de twee komeetkernen door hun gravitationele werking bij elkaar en kwamen ze aan elkaar vast te zitten. Langzaam vulde de ruimte tussen de twee kometen en dat werd het dunne, middelste gedeelte van Hartley 2. In de foto’s hierboven – gemaakt met het High Resolution Instrument (HRI) aan boord van EPOXI – zie je waar zich op de grote knobbel veel ijs bevindt, de blauwe gebieden. De roze gebieden zijn warm en bevatten geen ijs. Bron: Science Daily.

Hartley 2 is een ADHD-komeet, aldus EPOXI

De kern van Hartley 2 en linksboven – ter vergelijking – het ISS. Credit: NASA/JPL-Caltech/UMD

Op 4 november 2010 scheerde de sonde EPOXI – voorheen bekend als Deep Impact – op 694 km afstand voorbij de komeet Hartley 2. De komeetkern bleek een pindavorm te hebben van pakweg 2,2 bij 0,5 km. Nader onderzoek aan de gegevens die bij de passage werden verzameld laat zien dat Hartley 2 (alias 103P/Hartley) een soort van ADHD-komeet is, eentje die hyperactieve trekjes vertoont. Voordat EPOXI bij Hartley 2 ariveerde zagen de camera’s ‘m al als een soort kosmische stuiterbal heen en weer bewegen. Beelden van de dichtste nadering wezen uit dat verschillende regio’s van de komeetkern straalstromen vol water en kooldioxide uitstoten, meer dan kometen gewoonlijk doen. Het water was vooral afkomstig van het dunne, middelste gedeelte van de kern van Hartley 2, terwijl de kooldioxide er aan de uiteinden uitspoot. De onderzoekers, die onder leiding stonden van Mike A’Hearn (University of Maryland, College Park) denken dat Hartley 2 een voorbeeld is van een hyperactieve soort kometen. Z’n hyperactiviteit blijkt ook uit het feit dat hij niet alleen om één as draait, maar dat er nog een tweede rotatieas is. Ook liggen de uiteinden van Hartley 2’s kern bezaaid met grote rotsblokken, van maximaal 50 meter hoog en 80 meter lang, waarvan sommigen een erg hoge reflectie hebben. Tenslotte hebben de onderzoekers waargenomen dat de komeet op sommige momenten erg veel CN gas uitstootte, in vaktermen heet dat 2-chlooracetofenon, een gas dat onder andere in traangasgranaten wordt gebruikt. Men probeert te achterhalen wat dá t precies betekent en of het ons iets kan vertellen over de manier waarop kometen ontstaan zijn. Bron: Science Daily.

Kern komeet Hartley 2 blijkt omgeven met sneeuwballen

Close-up van de fonteinen bij Hartley 2. Credit: NASA

De komeet Hartley 2 (ofwel 103P/Hartley) werd op 4 november j.l. op 700 km afstand gepasseerd door de komeetverkenner Deep Impact (ofwel EPOXI). Minuten na de passage werden we op aarde al verblijd met de beelden, haleluja voor de hedendaagsche transmissietechnieken, en in die eerste beelden keken we met name naar de tientallen fonteinen vol kooldioxide die uit de uiteinden van de pindavormige komeetkern schoten, zoals je ziet in de afbeelding. Maar naar nu blijkt is nog veel interessanter dat de ruimte rondom de komeetkern vol zit met brokken ijs of sneeuw, sommige mogelijk zo groot als een basketbal. Brokken die nooit eerder bij andere kometen werden waargenomen, ook niet bij de komeet Tempel 1, welke eerder door Deep Impact werd bezocht. Op gewone opnames waren die sneeuwballen niet te zien, maar toen ze het contrast ervan opvoerden kwamen ze tevoorschijn. Uit de infraroodspectrometer aan boord van Deep Impact blijkt dat die ballen uit bevroren water bestaan. Als Deep Impact met z’n vaart van 45.000 km per uur in botsing zou zijn gekomen met zo’n sneeuwbal, dan zou hij het niet overleeft hebben. Wetenschappers vermoeden dat die 700 km een veilige afstand was en dat de sneeuwballen hooguit op tientallen kilometers van de komeetkern voorkomen en dat ze daarbuiten verdampen. De bron van de sneeuwballen is vermoedelijk zo’n fontein, die kennelijk niet alleen verdampte kooldioxide van onder de oppervlakte van Hartley 2 uitspuugt, maar ook poreuze brokken bevroren water. Bron: Bad Astronomy + Eurekalert + NRC-Handelsblad, 20 november 2010.

Meer over die kosmische pinda, Hartley 2

“Hartley 2, the movie”. Credit: NASA/JPL-Caltech/UMD

Afgelopen donderdag, 4 november 2010, scheerde Deep Impact/EPOXI op 700 km afstand langs de kern van de komeet Hartley 2. Op de beelden die gemaakt werden – en die korte tijd later al wereldwijd te zien waren, hóe verbluffend – konden we zien dat die kern de vorm van een pinda heeft, een kosmische pinda van 2,2 bij 0,5 km. Beelden die sterk doen denken aan een andere komeet, 19P/Borelly, welke op 21 september 2001 werd gepasseerd door de sonde Deep Space 1. Borelly is een tikkie groter dan Hartley 2, maar z’n vorm oogt hetzelfde. Ook is er een sterke gelijkenis met de planetoïde Itokawa, waar de sonde Hayabusa november 2005 pogingen heeft ondernomen om op diens oppervlak te landen. De donderdag gemaakte foto’s laten zien dat de gasstromen (jets), veroorzaakt door smeltend ijs aan het oppervlak, vooral aan de ruwe uiteinden te vinden zijn. Hartley 2 stoot naast stof en waterdamp ook grote hoeveelheden kooldioxidegas en cyanideverbindingen uit. De smallere ‘taille’ van de komeetkern tussen die uiteinden in ziet er een stuk egaler uit en lijkt te zijn bedekt met fijn materiaal dat naar het oppervlak teruggevallen lijkt te zijn. Als die taille nog smaller zou zijn zou het mij niet verbazen als de komeet in twee stukken breekt en de uiteinden losse kometen worden. Misschien is dat een proces dat vaker bij kometen voorkomt en dat misschien vergelijkbaar is met het YORP-proces dat men bij planetoïden heeft waargenomen en dat er ook toe kan leiden dat planetoïden splijten. Afijn, Daniel Macháček Luca Cassioli van unmannedspaceflight.com heeft de foto’s van de passage van Deep Impact langs Hartley 2 achter elkaar geplakt, gemorphed zoals dat technisch heet en dat leverde de bewegende beelden van hiernaast op. Schitterend om te zien en indrukwekkender, vind ik zelf, dan de beelden die het Deep Impactteam zelf op internet heeft gezet. Nou we het toch over indrukwekkend hebben: Emily Lakdawalla, de planeetdeskundige én blogger van de Planetary Society, heeft een foto laten zien waarop je Hartley 2 ziet plús ter vergelijking het internationale ruimtestation ISS. Echt schitterend om te zien:

Credit: NASA/JPL-Caltech/UMD

Bron: Planetary Society + NRC-Handelsblad, 6 november 2010.

Deep Impact brengt kern Hartley 2 haarscherp in beeld

Credit: NASA/JPL-Caltech/UMD

De komeetverkenner Deep Impact (alias EPOXI alias DIXI) heeft vanmiddag de komeet Hartley 2 (alias 103P/Hartley) op 700 km afstand gepasseerd. Op dat moment nam ‘ie bovenstaande foto. En wat voor een foto! Super gewoon! De foto toont de kern van Hartley 2. Zou je de gasstromen even wegdenken, dan zou je denken te maken te hebben met een planetoïde. Maar het is dus een grote, langwerpige, vuile ijsbal, die door de nadering tot de zon begint te stralen en zodoende een komeet met een staart is. Op haar website (zie bron) heeft Emily Lakdwalla vijf foto’s van de scheervlucht van Deep Impact langs Hartley 2 gezet. Ik zal er vanavond vast en zeker op terugkomen. Bron: Planetary Society.

Kern van komeet Hartley 2 is langgerekt

De kern van Hartley 2. Credit: NASA/JPL.

Radarbeelden van de komeet Hartley 2 (officiëel 103P/Hartley) gemaakt met de Arecibo radiotelescoop op Puerto Rico laten zien dat de kern van de komeet langgerekt is. Op 20 oktober j.l. was de afstand tussen komeet en aarde met 17,7 miljoen km het kleinste. Vanaf 24 oktober tot op de dag van vandaag is met met de enorme schotelantenne van Arecibo bezig de komeet te onderzoeken en dat heeft o.a. de twaalf radarbeelden van hiernaast opgeleverd. Op 4 november 2010, da’s aanstaande donderdag, zal de komeetverkenner EPOXI – voorheen beter bekend als Deep Impact – langs de komeetkern vliegen en daar onderzoek doen. Het wetenschappelijke team van Deep Impact ging nog uit van een grootte van de komeetkern van 1,2 km, maar de radarbeelden van Arecibo laten zien dat ‘t 2,2 km moet zijn. De kern van Hartley 2 blijkt verder iedere 18 uur om z’n as te roteren. Ook is men meer te weten gekomen over de grootte, snelheid en richting van de deeltjes die de komeetkern, die eigenlijk een grote vuile sneeuwbal is, continue uitspuwt. In de bron lees je meer over de waarnemingen aan Hartley 2 én over de wijze waarop je met een radiotelescoop radarbeelden tevoorschijn kunt toveren. Interessante leesvoer! Bron: Planetary Society.

Komeet 103P/Hartley gefotografeerd door Subaru

Credit: NAOJ.

Met de Suprime-Cam verbonden aan de 8,2 meter Subaru spiegeltelescoop op Hawaï heeft men de komeet 103P/Hartley (alias Hartley 2) gefotografeerd. De komeet staat momenteel in de belangstelling, niet alleen vanwege z’n zichtbaarheid voor amateurs, maar ook doordat de EPOXI-sonde (alias Deep Impact) op 4 november a.s. vlak langs de komeet zal vliegen. Op 17 oktober j.l. werd 103P/Hartley met die cam op de Japanse Subaru gefotografeerd. Twintig seconden belicht in de zogenaamde g’-band (480 nm), tien seconden in de r’-band (620 nm) en z’-band (900 nm), hetgeen ruwweg staat voor blauw, groen en rood in de foto. Bron: NAOJ.