BepiColombo zal zaterdag 2 oktober z’n eerste scheervlucht langs Mercurius maken

Credit: ESA/ATG medialab

De BepiColombo missie van ESA en JAXA (de Europese resp. Japanse ruimtevaartorganisatie) zal komende zaterdagnacht z’n eerste scheervlucht maken langs Mercurius. Die planeet, de binnenste planeet van het zonnestelsel, is ook het doel van de missie, maar om in een stabiele baan te komen moeten er in totaal zes scheervluchten om de planeet heen worden gemaakt. Pas in 2025 zal de ruimteverkenner die uiteindelijke baan bereiken. Om 01.34 uur Nederlandse tijd (dus ’s nachts) zal BepiColombo zijn dichtste nadering tot Mercurius meemaken, waarbij hij tot een afstand van 200 km boven het oppervlak zal vliegen. Eerder dit jaar (in augustus) had BepiColombo een scheervlucht langs Venus, ook bedoeld om hem een gravitationele boost richting Mercurius te geven.

Credit: ESA

Tijdens de scheervlucht (Engels: flyby) zullen er met twee van de drie monitoring cameras (MCAM’s) foto’s worden gemaakt en zullen wetenschappelijke instrumenten worden gebruikt (zie de illustratie hieronder). De scheervlucht vindt plaats aan de nachtzijde van Mercurius, dus echt spectaculair zullen de foto’s niet worden, ook niet omdat de hoge resolutie-camera’s nog niet zullen werken. De bedoeling is dat er in totaal negen scheervluchten worden gemaakt om BepiColombo in z’n juiste baan te krijgen, eentje om de aarde heen (die al geweest is), twee om Venus heen (ook al geweest) en zes om Mercurius heen (zie de animatie hierboven wanneer dat allemaal was/is).

Credit: ESA.

De ruimteverkenner bestaat uit twee onderdelen, te weten de Mercury Planetary Orbiter van de ESA en de Mercury Magnetospheric Orbiter van de JAXA. Hieronder een video waarin je een korte impressie ziet van de scheervlucht komend weekend.

Bron: ESA.

Thales Alenia Space gaat moederschip ‘Comet Interceptor’ ontwerpen

De Comet Interceptor is een komeetmissie voorgesteld door ESA in 2019. Het doel van dit uit drie delen samengestelde ruimteschip is om monsters van een langperiodieke komeet te verzamelen. ESA, die de algehele leiding heeft over het project, heeft recent Thales Alenia Space (VK) de opdracht gegeven voor het ontwerpen van het moederschip van de ‘Comet Interceptor’. JAXA gaat de twee kleinere sondes bouwen die bij de Interceptor horen. Tot nu toe zijn er slechts monsters van kortperiodieke kometen verzameld. Voor monsters van een langperiodieke komeet zal men nu een andere strategie toepassen. De ‘kosmische struikrover’ zal daarvoor in de ruimte als het ware op de ‘loer’ gaan liggen en geduldig afwachten tot er een geschikte komeet langskomt, liefst een ‘verse’ vanuit de Oortwolk. Het wachten kan tot maximaal drie jaar in beslag nemen voordat overgegaan wordt tot een rendez-vousmissie met de komeet.
Lees verder

Japanse capsule met steengruis van asteroïde Ryugu veilig geland in Woomera, Australië

Voor de tweede keer ooit heeft de mensheid asteroïdemonsters naar de aarde gebracht. Een kleine capsule met stukjes steengruis van de near-earth asteroïde Ryugu landde gisterenmiddag (5 december) in het afgelegen en ruige Woomera Prohibited Area, ongeveer 500 kilometer ten noordwesten van de Zuid-Australische hoofdstad Adelaide. Eerder zaterdag koppelde de capsule los van de Japanse ruimtesonde Hayabusa2, die nu doorvliegt naar een volgende planetoïde. Iets voor 18.30 uur (Nederlandse tijd) betrad de capsule de atmosfeer en kort daarna kwam de bevestiging binnen dat de parachute van het object succesvol was uitgeklapt. De capsule werd omstreeks 20.30 uur gevonden en opgehaald. JAXA gaat nu over op het wetenschappelijke onderzoek van het gruis. Hayabusa2 werd gelanceerd in december 2014 en kwam in juni 2018 aan bij de planetoïde Ryugu. In februari en juli van 2019 haalde de sonde bodemmonsters van het ruimterotsblok, waarna de monsters in een speciale capsule geborgen, aan de terugreis naar aarde begonnen.

Lees verder

BepiColombo, dáár zit muziek in!

ESA heeft recent ‘sonificaties’ vrijgegeven van de telemetrie die is teruggezonden door de BepiColombo Mercurius ruimtesonde tijdens de flyby van de aarde op 20 april j.l. De sonificaties, omzetting van niet-auditieve data naar geluid, klinken als een reeks atonale – zonder vaste toonsoort – symfonische muziekstukken, bestaan uit een vijftal audio-opnamen vastgelegd door twee instrumenten die waren geïnstalleerd op één van de twee aan elkaar gekoppelde orbiters van de BepiColombo. Lees verder

Hayabusa2 heeft de door ‘m zelf gecreëerde krater op planetoïde Ryugu gefotografeerd

Credit: JAXA

De Japanse Hayabusa2 ruimteverkenner heeft de krater die op 5 april gemaakt werd door de Small Carry-on Impactor (SCI) gefotografeerd. Toen maakte de SCI een 40 minuten durende daling tot ‘ie explodeerde, ergens zo’n 100 tot 200 meter boven het oppervlak. Door de explosie werd een 2,5 kg wegende koperen plaat richting Ryugu afgevuurd en toen die met een snelheid van 2 km per sec tegen Ryugu knalde ontstond de krater – alles gadegeslagen vanaf een kilometer door een camera in een aparte sonde, de DCAM3. Hayabusa2 zelf maakte die inslag niet mee, want wegens de risico’s op schade door rondvliegend materiaal was die naar de achterzijde van Ryugu gemanoeuvreerd. Op 25 april bevond ‘ie zich – na een operatie die Crater Search Operation 2 (CRA2) werd genoemd – weer aan de kraterzijde en maakte hij er vanaf 1,7 km hoogte een foto van, bovenaan rechts te zien. Duidelijk is dat niet alleen donker materiaal (regolieth) bij de inslag naar boven is gekomen, maar ook dat er rotsblokken zijn opgeschoven. In de animatie in de tweet hieronder is dat duidelijk te zien.

Een gebied van ongeveer 20 meter doorsnede is door de inslag van de koperen plaat veranderd. Met het onderzoek aan de krater en het materiaal dat naar boven is gekomen willen de onderzoekers meer te weten komen over de geschiedenis van het allervroegste zonnestelsel. Planetoïden zoals Ryugu bestaan uit materiaal dat overbleef na de vorming van de planeten 4,5 miljard jaar geleden en ze zijn sindsdien niet veranderd.

Tenslotte kwam de Japanse ruimtevaartorganisatie JAXA eerder deze week ook met een video, waarin de afdaling van de SCI te zien is, gemaakt van foto’s die om de twee seconden zijn genomen met de TIR (Thermal Infrared Camera) aan boord van Hayabusa2, gadegeslagen vanaf 500 meter. In de tweet hieronder zie je die video.

Bron: Universe Today.

JAXA en Toyota buigen zich over nieuw ontwerp grote maanrover

De Japanse ruimtevaartorganisatie JAXA en Toyota Motor Corporation hebben recent aangekondigd gezamenlijk een grote exploratie maanrover te gaan bouwen. De autonoom rijdende maanrover zou een bereik moeten krijgen van rond de 10.000 km en met een inhoud van 13 m4 plaats bieden aan twee tot vier passagiers en de nodige werkruimte. Met toekomstige grote maanprogramma’s variërend van ruimtestations tot maanbases zullen astronauten ook serieuze afstanden moeten kunnen afleggen. Met een oppervlak van 38 miljoen km2 of grofweg het oppervlak van het Afrikaanse continent dat uitermate ruw en lastig begaanbaar is, is een betrouwbaar en robuust maan transportsysteem van het grootste belang. Lees verder

Deze video móet je zien: Hayabusa-2’s touchdown op de planetoïde Ryugu

Credit: JAXA.

Een kleine twee weken geleden (21-2) had de Japanse ruimteverkenner Hayabusa-2 een ’touchdown’ met de kleine planetoïde Ryugu, waarbij ‘ie met een soort hoorn monsters heeft ingevangen. Voor het verzamelen van die monsters werd kort voor de touchdown een 5 gram wegende kogel afgevuurd, gemaakt van het element tantalum. Het stof en gruis wat daarbij vrijkwam werd door Hayabusa-2 verzameld. Van de foto’s die Hayabusa-2 tijdens de afdaling, touchdown en opstijgen met z’n kleine CAM-H heeft gemaakt heeft men onderstaande video gemaakt. Die start 59 seconden voor de daadwerkelijke afdaling en de snelheid van afspelen is vijf keer groter dan de realiteit – de video laat zien wat er in 5 minuten en 40 seconden gebeurde.

Op het moment van de touchdown zie je heel veel opspattend materiaal vanaf het oppervlak, dat door de hoorn werd opgevangen. Dat opspatten kwam niet alleen door die touchdown, maar ook doordat kort daarvoren die kogel met een snelheid van 300 m/s werd afgevuurd. Bron: Planetary Society.

Touchdown van Hayabusa-2 op planetoïde Ryugu – hij lijkt bodemmonsters te hebben verzameld

Hayabusa-2 nam deze foto tijdens de afdaling donderdag 21 februari, toen z’n hoogte 180 meter was. Op de foto zie je z’n schaduw. Credit: Japan Aerospace Exploration Agency (JAXA)

Donderdagavond heeft de Japanse ruimtesonde Hayabusa-2 het oppervlak van de planetoïde Ryugu eventjes aangeraakt en er volgens de berichten ook gelijk bodemmonsters verzameld. De bevestiging van de touchdown van Hayabusa-2 werd in het Japanse ruimtevaartcentrum van JAXA in Sagamihara (Japan) door alle wetenschappers en technici met gejuich ontvangen. Voor het verzamelen van die monsters werd kort voor de touchdown een 5 gram wegende kogel afgevuurd, gemaakt van het element tantalum. Het stof en gruis wat daarbij vrijkwam werd door Hayabusa-2 verzameld.

Credit: Japan Aerospace Exploration Agency (JAXA)

De bedoeling was dat Hayabusa-2 veel eerder contact zou maken met Ryugu, maar uit de waarnemingen van de MASCOT en MINERVA-II1 rovers, die eerder vanuit Hayabusa-2 zijn neergedaald, bleek dat het oppervlak van de 1 km grote planetoïde niet bestond uit fijn poedeachtig regolieth, maar uit grovere gesteenten. Later zullen er nog twee touchdowns volgen. Daarna zal Hayabusa-2 weer naar de aarde terugkeren om de verzamelde bodemmonsters terug te brengen.

Bron: Gizmodo.

Sonde BepiColombo succesvol gelanceerd en nu onderweg naar Mercurius

Credit: 2018 ESA-CNES-Arianespace

De sonde BepiColombo van de Japanse (JAXA) en Europese ruimtevaartorganisaties (ESA) is vannacht om 03:45:28 Nederlandse tijd vanaf de Europese ruimtebasis Kourou in Frans-Guyana met een Ariane 5 ECA raket gelanceerd en in de ruimte gebracht – voor die Ariane raket was het missie VA245. Om 04.21 uur kregen de vluchtleiders in Darmstadt in Duitsland de melding dat BepiColombo goed functioneerde en op koers lag naar z’n doel, de binnenste planeet Mercurius.

Impressie van BepiColombo, die Mercurius nadert. Credit: ESA/ATG medialab, NASA/JPL

BepiColombo bestaat uit twee delen. Het Europese deel van de ESA, de Mercury Planetary Orbiter (bijgenaamd Bepi), is vooral gericht op het oppervlak van Mercurius en de zwaartekracht rond de planeet. Het Japanse deel, de Mercury Magnetospheric Orbiter (bijnaam Mio), gaat de zonnewind, de constante stroom geladen deeltjes van de zon die de planeet bombardeert,  de ijle atmosfeer (eigenlijk ‘exosfeer’) en het magneetveld van Mercurius bestuderen. Hieronder een afbeelding met de banen van de twee delen, in de binnenste baan Bepi, in de buitenste baan Mio.

Credit: ESA/ATG medialab, NASA/JPL

De wetenschappers hopen door het onderzoek met BepiColombo meer te weten te komen over de buitenproportioneel grote ijzerkern van Mercurius, die ongeveer de helft van diens volume beslaat. Ook is nog niet duidelijk wat de oorsprong is van zijn magnetische veld en welke kenmerken ’t heeft. De binnenste planeet van ons zonnestelsel werd eerder (2011-2015) van dichtbij bestudeerd door de Amerikaanse Messenger verkenner. Hieronder alle onderwerpen die de twee delen van BepiColombo bij Mercurius zullen gaan bestuderen:

Credit: ESA

De reis naar Mercurius is erg ingewikkeld, omdat de planeet zo dicht bij de zon staat. Het wordt een reis van bijna 9 miljard kilometer, waarbij BepiColombo gebruik maakt van de zwaartekracht van de aarde, Venus en Mercurius zelf (‘gravitational assists’). Het duurt tot 2026 voor ‘ie bij de planeet is aangekomen. Hieronder tenslotte de beelden van de lancering afgelopen nacht – trois, deux, une, top! Allumage vulcan…

Bron: NOS + ESA.

Kijk nou, een Brockenspook waargenomen door Hayabusa 2 op planetoïde Ryugu

Credit: JAXA/DLR.

Weten jullie ’t nog, wat mij in de Dordtse Biesbosch overkwam toen ik op zondag 30 september j.l. hard aan het trainen was voor de marathon van Eindhoven? Dat daar in de mist bij het ochtendgloren een Brockenspook tevoorschijn kwam, zichtbaar rondom mijn schaduw. Zoals ik in m’n blog daarover uitlegde betreft het een optisch fenomeen, dat ook wel Heiligenschijn wordt genoemd, zoals verwoord in Minnaert’s befaamde ‘Natuurkunde van het Vrije veld‘. Welnu, die Brockenspoken of Heiligenschijn komen we niet alleen tijdens het trainen op aarde tegen, want onlangs is het ook geobserveerd op… de planetoïde Ryugu, ruim 330 miljoen km hier vandaan. Zoals jullie weten draait daar al een poosje de Japanse ruimteverkenner Hayabusa 2 omheen, die de bedoeling heeft daar monsters te gaan verzamelen en die dan terug te brengen naar de aarde. Op 21 september blogde ik hier al van de twee Minerva landers, die vanaf Hayabusa 2 waren afgedaald tot op het oppervlak en toen liet ik ook een foto zien van de schaduw van Hayabusa 2 die op Ryugu te zien was. Nou, over die schaduw wil ik het even hebben, want wat blijkt het geval te zijn: ook rondom de schaduw van Hayabusa 2 zie je een soort van oplichtende halo, een Brockenspook of Heiligenschijn. En ja, dat blijkt dus echt te kloppen, zoals in deze blog van de Planetary Society uitgebreid beschreven. Ook heel ver weg in het zonnestelsel blijkt die dus voor te komen.

Credit: JAXA/DLR.

Naast de twee Minerva landers wist Hayabusa 2 begin oktober nog een derde lander te droppen, de MASCOT lander. Die wist het maar 17 uur vol te houden op de 900 meter grote Ryugu (één uur langer dan gepland), maar op basis van alle doorgeseinde gegevens hebben ze wel diens baan over het oppervlak weten te traceren – zie de afbeelding hierboven (inclusief schaduw van Hayabusa 2 mét Brockenspook 😀 ).  MASCOT blijkt zes minuten te hebben gedaan over de afdaling, toen gestuiterd te zijn en na 11 minuten tot rust te zijn gekomen. De aantrekkingskracht van Ryugu bedraagt slechts 66.500e van die van de aarde, dus je snapt dat het stuiteren geen verrassing is. Bron: DLR.